istanbul 2. asliye ticaret mahkemesinde görülen, trafik kazası sonucu araç kiralama şirketinin iş durması ve kazanç kaybı tazminatı davası (davalı %100 kusurlu)

İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde Görülen, Trafik Kazası Sonucu Araç Kiralama Şirketinin İş Durması ve Kazanç Kaybı Tazminatı Davası (Davalı %100 Kusurlu)

Özet: Bu hukuki belge, bir araç kiralama şirketinin, trafik kazasında %100 kusurlu bulunan diğer aracın sürücüsü ve sahibine karşı açtığı, hasarlı ticari aracının onarım süresince işleyememesinden kaynaklanan kazanç kaybının tazmini talepli davayı konu almaktadır; davacı, aracının 7 günlük onarım süresince oluşan kira mahrumiyetinden dolayı zararını ileri sürerken, davalı belirsiz alacak davası niteliğine ve kazanç kaybının oluşmadığına itiraz etse de, bilirkişi raporu kazada davalı sürücüyü tamamen kusurlu bulmuş ve 7 günlük kira kaybını 1.680 TL olarak tespit etmiştir.

T.C.

İSTANBUL

ASLİYE 2.TİCARET MAHKEMESİ

DOSYA NO

: ████████

KARAR NO

: ████████

DAVA

: TAZMİNAT (Trafik Kazasından Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

: █████/2023

KARAR TARİHİ

: █████/2025

Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında görülen TAZMİNAT davasının mahkememizde yapılan yargılaması sonunda:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA;

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin araç kiralama şirketi olup ... plakalı ... marka ve model aracın sahibi olduğunu, 12.06.2021 tarihinde, davalı şirkete ait olan ve diğer davalının sevk ve idaresindeki ...plakalı araç ile müvekkile ait ... plakalı aracın karıştığı maddi hasarlı bir trafik kazası meydana geldiğini, kazada, davalı sürücü müvekkile ait araç ile arasındaki takip mesafesini korumadığından Karayolları Trafik Kanununun 56/1-c.ve Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 107.maddesi gereğince %100 kusurlu olduğunu, TBK.nun 49. Ve KTK'nın 85.maddesi gereğince araç sahibi şirketin de kusursuz tehlike sorumluluğu hükümleri uyarınca sorumlu olduğunu, hasara uğrayan ticari araçların onarımı tamamlanıncaya kadar yani onarım süresi boyunca kullanılamaması, işletilememesi nedeniyle kazanç kaybı zararına maruz kaldıklarını, zararın karşılanması için arabuluculuğa başvurulduğunu ancak anlaşma sağlanamadığını belirterek, belirsiz alacak talepli davalarının kabulüne, kaza nedeniyle iş durması - kazanç kaybı süresinin ve bedelinin tespitine, fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 100,00 TL iş durması - kazanç kaybı bedelinin kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini taleh ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... Tic. A.Ş.vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu olayda talep edilen alacak miktarının, davacı tarafça belirlenebilir ve tespit edilebilir durumda olduğundan, davanın belirsiz alacak davası olarak açılmasında hukuki yarar olmadığını, bu nedenle davanın usulen reddi gerektiğini (EmsalYargıtay 22. Hukuk Dairesi'nin 11.02.2014 tarihli ...K.), dava konusu aracın kaza sonrası aynı gün içinde servisten teslim alındığını, bu nedenle kazanç kaybı oluşmadığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte, davacı şirketin mahrum kaldığı kazanca ve zarara ilişkin olarak somut herhangi bir delil sunamadığını, belgelendiremediğini, zarara uğradığına dair iddiasını ispatlayamadığını, davacı tarafça izafe edilen kusur oranını kabul etmediklerini, meydana gelen kaza ticari iş olmadığından ticari faiz istenemeyeceğini (Emsal; Yargıtay 17.Hukuk Dairesi'nin 21.05.2019 tarihli, ... E., ...K.) belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ... davaya cevap vermemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME:

Dava; trafik kazasından kaynaklanan maddi zararların (kazanç kaybı) giderilmesi talebine ilişkin tazminat davasıdır.

Taraflar arasında kazanın varlığı, hususunda tartışma bulunmamaktadır.

Uyuşmazlık; kazadaki kusur durumu ve tazminat (kazanç kaybı) miktarı konusunda toplanmaktadır.

Olaya ilişkin hasar dosyası, ticaret sicil kayıtları, vergi dairesi mükellefiyet kayıtları ve son 5 yıllık beyanname ve ciro bilgileri, alınan bilirkişi raporları, toplanan sair deliller, yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamına göre;

Davalı ... Tic. A.Ş. Tanığı ... beyanında; "Ben ...Şirketinde çalışıyorum, benim çalıştığım şirket ...plakalı aracı davacı şirketten kiralamıştı, ben de olay günü aracı kullanıyordum, aradan uzun zaman geçtiği için her şeyi tam olarak hatırlayamayabilirim, davalı ... ile aramızda trafik kazası meydana geldi, aramızda tutanak tuttuk, ben aracı serviste yaptırdım, aracı servise bıraktım ve aynı gün almadım, daha sonra gidip aldım, ancak aracı servise bıraktıktan kaç gün sonra aldım onu hatırlayamıyorum, bildiklerim bu kadardır." demiştir.

Mahkememizce alınan ... tarihli bilirkişi raporunda;

Dava konusu kazada ... plaka numaralı hususi otomobilin sürücüsü davalı ...'ın %100 (yüzde yüz) oranında tamamen asli kusurlu olduğu, ... plaka numaralı hususi otomobilin sürücüsü ...’a atfı kabil kusur bulunmadığı, kaza tarihinde davacı ... Tic. Ltd. Şti.’ye ait ... plaka ve (...) şasi numaralı hususi otomobilin onarımı için yeterli olan 7 gün boyunca mahrumiyeti nedeniyle eşdeğer başka bir araç kiralanması durumunda uğranacak zararın olay döneminde günlük 240,00 TL’den toplam KDV hariç 1.680,00 TL mertebesinde olduğu, kiralama sözleşmesine ve faturalarına göre uzun dönem kiralanan aracın kaza dönemindeki günlük kira bedelinin ise KDV hariç 98,33 TL olduğu yönünde görüş bildirilmiştir.

Kusur Yönünden;

Davaya konu trafik kazasının, 12.06.2021 günü saat 10:30 sıralarında sürücü ... (1987)'ın sevk ve idaresindeki, davacı ... Tic. Ltd. Şti. adına tescilli, ... Sigorta A.Ş. tarafından ... vadeli ... numaralı genişletilmiş filo kasko sigorta poliçesi ile teminat altına alınmış, ... plaka sayılı hususi otomobil ile .... ili, ... ilçesi, ... semtinde otoyolu takiben seyir halinde iken durduğu esnada arka kesimlerine arkasından gelen ve aynı istikamette düz halinde olan davalı sürücü ... (...)'ın sevk ve idaresindeki, davalı ... A.Ş. adına tescilli, ...A.Ş. tarafından 28.03.2021-28.03.2022 tarihleri arasında geçerli olmak üzere maddi zararlarda araç başına azami 43.000,00 TL limitli ... numaralı ZMS (Trafik) sigorta poliçesi ile teminat altına alınmış, ... plaka numaralı, Volvo marka hususi otomobilin ön kesimleri ile çarpması şeklinde meydana geldiği, kaza sonucunda taşıtlarda maddi hasar oluştuğu sabittir.

Kazaya karışan sürücüler arasında düzenlenen "Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı"nda; davalı şirkete ait ... plaka numaralı hususi otomobilin sürücüsü davalı ...'ın "Otobanda seyir halinde giderken öndeki araç durunca bende duramayıp arkadan çarptım" şeklinde, davacı şirkete ait ... plaka numaralı hususi otomobil sürücüsü...'ın "Seyir halinde iken ... plakalı arkadan aracıma çarpmıştır." şeklinde yazılı beyanda bulundukları, çizilen krokide, yol, hava, zemin, çevre, geometri vb. Detaylar belirtilmediği için belli olmamakla birlikte yolun aynı şeridi içerisinde (A) aracının ön kesimleri ile önünde bulunan (B) aracının arka kesimlerine çarptığının resmedildiği, aşağıda gösterildiği anlaşılmaktadır.

KTK.nun 84/d.maddesinde de belirtildiği üzere araç sürücüleri trafik kazalarında; arkadan çarpma hallerinde asli kusurlu sayılırlar. Olayda sevk ve idaresindeki...plaka numaralı hususi otomobil ile otoyolun sol şeridini takiben düz seyir halinde iken aksine davranarak ilerisinde trafik gereği yavaşlayıp duran otomobil bulunan tehlike bölgesi kesime yavaşlamadan yaklaşan, otomobili, mesafe ve konumunu, fren ışıklarını dikkate almayan, yolu ve çevresini gereği gibi etkin şekilde kontrol etmeyen, tehlikeleri ön görmeyen, fren tedbiri ile zamanında yavaşlamayan, emniyetli takip mesafesini ayarlayamayan, otomobile yakın mesafe yaklaşarak arka kesimlerine çarpan, dalgın, dikkatsiz, tedbirsiz, kontrolsüz ve özensiz davrandığı anlaşılan davalı sürücü ...'ın kazanın meydana gelmesinde ve dava konusu zararın doğmasında %100 (yüzde yüz) oranında tamamen asli kusurlu olduğu, olayda ihmalkar veya hatalı davranışlarına rastlanılmayan, kazada etkili rolü ile kazaya engel olabilmek adına alabileceği herhangi bir tedbir bulunmadığı anlaşılan sürücü ...'ın kazanın meydana gelmesinde, dava konusu zararın doğmasında, artmasında atfı kabil kusuru bulunmadığı yönündeki bilirkişi görüşü oluşa ve dosya kapsamına uygundur. Bu nedenle sübut mahkememizce de bu yönde kabul edilmiş, hükme esas alınmıştır.

Kazanç Kaybı Yönünden;

Hasarlı taşıtların onarım sürelerinin, hasar bölgesine, derecesine, yedek parça stok durumuna, tedarik süresine, servisin iş yoğunluğuna bağlı olarak değişim gösterebilmektedir. Davacı şirkete ait ... plaka numaralı otomobilin evrensel ilim, teknik, fen ve sanat kaidelerine uygun şekilde onarılarak kullanılmaya hazır hale getirilebilmesi için (beyan, tramer, sigorta, hasar tespit prosedürleri, parça tedarik, sökme-takma-değişim, onarım, boya hazırlık, boya, kuruma, sertleşme, kontrol, ayar vb.) için 7 günlük tamir süresinin yeterli olduğu, 12.06.2021 tarihinde meydana gelen kazadan 3 gün sonra 15.06.2021 tarihinde tramer ihbarı yapılarak 16.06.2021 tarihinde kusur değerlendirmesinin sonuçlandığı, onarımı gerçekleştiren özel servis tarafından 19.06.2021 tarihinde ekspertiz raporunun düzenlendiği, iş emri formları ibraz edilmediği için aracın onarım için özel servise ne zaman bırakıldığı ve ne zaman teslim tamamlandığının belli olmadığı, onarım faturalarının her zaman düzenlenmesi mümkün belgelerden olduğu, tramer, sigorta, ekspertiz, parça tedariki, iş yoğunluğu vb. diğer etmenlere bağlı olarak işlemlerin ve teslim süresinin uzamasında münhasıran ihmali veya hizmet kusuru bulunan kişi veya firmaların sorumlu tutulup tutulamayacağı hususundaki nihai kanaatin mahkemeye ait olduğu yönünde görüş bildirilmiştir. Esasen aracın tamir için serviste kalması gereken makul süre teknik bir konudur. Bu süre takdir edilirken araçtaki hasar durumu dikkate alınmakta ve normal şartlarda yani parça tedarikinin beklenmediği, serviste yoğunluk bulunmadığı, diğer işlemlerin olmadığı veya uzamadığı makul süre dikkate alınmaktadır. Gerçekte ise bazen parça beklenmesi, servisin çok yoğun olması, sigorta vb.işlemler nedeniyle aracın servise geç getirilmesi gibi nedenlerle 3 günde bitebilecek bir tamir uzamakta, günler, haftalar sürebilmektedir. Buradaki gecikme sebepleri davalı tarafa yüklenemez. Bu nedenle makul süre belirlenirken bu gecikmelerin olmadığı varsayımına dayanılır. Yapılan hesaplama sonucunda öngörülen 7 günlük süre araç fotoğrafları ve hasar durumu dikkate alındığında makul bulunmuş, bu tespite itibar etmemek için bir neden görülmediğinden hükme esas alınmıştır.

Teknik bilirkişi araç mahrumiyet bedeli hesaplaması yapmıştır. Buna göre; Bilindiği üzere uzun süreli kiralamalarda kira bedelleri düşmekte, saatlik veya günlük kiralarda ise nispeten yükselmekte, ayrıca mevsim sezonlarına bağlı olarak farklılıklar gösterebildiği, emsal-muadil bir otomobilin yaz dönemine denk düşen olay tarihi döneminde günlük ortalama 240,00 TL bedel ile kiralanabilmesinin mümkün göründüğü, dışarıdan araç kiralanması durumunda 7 gün mahrumiyet boyunca uğranacak zararın (7 günx240,00 TL=) KDV hariç 1.680,00 TL olacağı, yönünde görüş bildirmiştir. Bilirkişinin emsal araştırması yaptığı ve ulaşılan sonucun makul olduğu kabul edilmiştir.

Davacı vekili de bu miktarlar üzerinden █████/2025 tarihinde, belirsiz alacak (tazminat) davası açtığından talep sonucunu 100,00.-TL'den (1.580,00.-TL arttırarak) 1.680,00.-TL'ye çıkartmıştır.

SMM Bilirkişi kazanç kaybı hesaplaması yapmıştır. Buna göre; Davacı defterleri üzerinde inceleme yapmaya ihtiyaç bulunduğundan ve bu iş uzmanlık gerektirdiğinden, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Davacının ibraz ettiği defter ve belgeler incelendiğinde, 2019 - 2020 - 2021 yılı ticari e-defterlerinin TTK.nun 64/3.maddesi gereğince açılış/kapanış tasdiklerinin yapıldığı, e-beratların alındığı, e-defterlerin usulüne uygun olarak tutulduğu bilirkişi tarafından tespit edilmiş, bu nedenle defterlerin sahibi lehine delil oluşturma vasfına sahip olduğu kabul edilmiştir.

Davacının, dava konusu aracı dava dışı ... firmasına kesmiş olduğu 30.10.2020 tarih ...numaralı fatura incelendiğinde, ... nolu aracın 29.10.2020 – 28.02.2021 aralığında aylık kira bedeli 2.750,00 TL + KDV = 3.245,00 TL olduğu , yine aynı firmaya kesmiş olduğu ... tarih ... numaralı fatura incelendiğinde, ... nolu aracın 28.02.2021 – 28.03.2021 aralığında aylık kira bedeli 2.750,00 TL + KDV = 3.245,00 TL olduğu, yine aynı firmaya kesmiş olduğu 27.03.2021 tarih ... numaralı fatura incelendiğinde, ... nolu aracın 28.03.2021 – 28.04.2021 aralığında aylık kira bedeli 2.950,00 TL + KDV = 3.481,00 TL olduğu, yine aynı firmaya kesmiş olduğu ... tarih ...numaralı fatura incelendiğinde, ... nolu aracın 28.04.2021 – 28.05.2021 aralığında aylık kira bedeli 2.950,00 TL + KDV = 3.481,00 TL olduğu, yine aynı firmaya kesmiş olduğu 27.05.2021 tarih ... numaralı fatura incelendiğinde, ... nolu aracın 28.05.2021 – 28.06.2021 aralığında aylık kira bedeli 2.950,00 TL + KDV = 3.481,00 TL olduğu tespit edilmiştir

Buna göre davaya konu kazanın tarihinin 12.06.2021 olduğu dikkate alındığında bu tarihe yakın olan ve davacının sunmuş olduğu 28.04.2001 – 28.05.2021 – 28.06.2021 tarihli faturalara göre kesilmiş olan 30 günlük (1 ay) faturaların toplam tutarı 2.950,00 + %18 KDV = 3.481,00 TL olduğu, bu faturalara göre günlük kazanç kaybı tutarının (2.950,00 / 30) 98,33 TL olup, 7 günlük kazanç kaybı tutarının (98,33 x 7=) 688,33 TL’si olarak hesaplandığı bildirilmiştir.

Davacı vekili dava dilekçesinde kazanç kaybı talep etmektedir. İkame araç (Araç Mahrumiyet Bedeli) talebi yoktur. Zira davacı firma araç kiralama şirketi olup, onarım süresi boyunca aracın kullanılamaması, işletilememesi nedeniyle kiraya verilemediğini, bu nedenle kazanç kaybı zararına maruz kaldıklarını söylemektedir.

Davacı firmanın dava konusu aracı (defter kayıtlarına göre) aylık 3.481,00.-TL üzerinden kiraya vermektedir. Bir aracın günlük ve aylık kiraya verilmesi durumunda kira bedelinin değiştiği sektörde bilinen bir gerçektir. Kira süresi uzadığında kira bedeli düşmekte, günlük kiraya verildiğinde de yarı yarıya fiyat değişikliği olduğu bilinmektedir. Bu nedenle piyasada dava konusu aracın günlük olarak 119 TL ile 350 TL arasında kiraya verildiği gözlendiğinde davacının dava konusu aracı piyasa ortalaması olan 240,00.-TL'nin altında kiraya verdiği anlaşılmaktadır. Günlük kira bedeli davacının ticari defterlerinin incelenmesinden belirlenemediğinden, kiralama nedeniyle kazanç kaybı günlük 200,00.-TL, 7 günlük kazanç kaybı da 1.400,00.-TL olarak kabul ve takdir edilerek aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M

: Yukarıda açıklanan gerekçelerle;

Davanın KISMEN KABULÜNE,

1-Kaza tarihi olan 12.06.2021 tarihinden geçerli avans faizi ile birlikte 1.400,00.-TL kazanç kaybı zararının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,

Fazlaya ilişkin taleplerin REDDİNE,

2-Alınması gereken karar ve ilam harcı 615,40-TL olup, peşin alınan 179,90-TL harç ile 27,00-TL ıslah harcından oluşan 206,9‬0-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 408,5‬0-TL karar ve ilâm harcının DAVALILARDAN MÜŞTEREKEN VE MÜTESELSİLEN TAHSİLİ İLE HAZİNEYE GELİR KAYDINA,

3-Davacı tarafça yapılan posta ve tebligat masrafı 1.000,00-TL, bilirkişi ücreti 10.000,00-TL toplamı 11.000,00-TL yargılama giderinden davanın kabul/red oranına göre hesaplanan 9.166,66-TL yargılama gideri ile ilk dava açma gideri (başvuru harcı, peşin harç ve tamamlama harcı toplamı) 386,8‬0-TL'nin toplamı 9.553,46‬-TL yargılama giderinin DAVALILARDAN MÜŞTEREKEN VE MÜTESELSİLEN TAHSİLİ İLE DAVACIYA VERİLMESİNE, BAKİYESİNİN DAVACI ÜZERİNDE BIRAKILMASINA,

4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden yürürlükteki AAÜT gereğince hesap ve takdir olunan (kabul olan dava değeri üzerinden) 1.400,00-TL vekâlet ücretinin DAVALILARDAN MÜŞTEREKEN VE MÜTESELSİLEN TAHSİLİ İLE DAVACIYA VERİLMESİNE,

5-Davalılardan ...A.Ş. kendisini vekille temsil ettirdiğinden yürürlükteki AAÜT gereğince hesap ve takdir olunan (reddolan dava değeri üzerinden) 280‬,00-TL vekâlet ücretinin DAVACIDAN TAHSİLİ İLE DAVALILARDAN ... A.Ş.'YE VERİLMESİNE,

6-Davalılardan ... A.Ş. tarafından yapılan 59,50-TL posta ve tebligat masrafı yargılama giderinden davanın kabul/red oranına göre hesaplanan 9,91-TL yargılama giderinin DAVACIDAN TAHSİLİ İLE DAVALILARDAN ... A.Ş.'YE VERİLMESİNE, BAKİYESİNİN BU DAVALI ÜZERİNDE BIRAKILMASINA,

7-Davacı tarafından yatırılan gider avansından yargılama sırasında yapılan masraflar ile karar tebliğ giderlerinden geriye kalan avansın karar kesinleştiğinde DAVACIYA İADESİNE,

8-Dava şartı arabuluculuk sürecinde Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin davanın kabul/red oranına göre 2.600‬,00-TL'sinin davalılardan müştereken ve müteselsilen, 520,00-TL'sinin davacıdan 6183 sayılı Kanuna göre tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,

Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, davalı açısından HMK.nun 341/2-4.maddesi gereğince kesin, davacı açısından (belirsiz alacak davası açılmış olması nedeniyle) HMK.nun 345.maddesi gereğince, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.█████/2025

KATİP

HAKİM