istanbul 14. asliye ticaret mahkemesinin, otoyol ve köprü işletmecisinin ihlalli geçiş ücreti ve cezalarının tahsiline ilişkin itirazın iptali davası gerekçeli kararı.

İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesinin, otoyol ve köprü işletmecisinin ihlalli geçiş ücreti ve cezalarının tahsiline ilişkin itirazın iptali davası gerekçeli kararı.

Özet: Hizmet sözleşmesinden kaynaklanan itirazın iptali davasında; otoyol işletmecisi davacı, davalının araçlarıyla binlerce kez ücret ödemeden ihlalli geçişler yaptığını iddia ederek tahsil etmeye çalıştığı geçiş ücretleri ve gecikme cezalarına ilişkin başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptalini talep etmekte, davalı ise görevli mahkemenin yanlışlığı, temerrüde düşürülmeme, basiretli tacir yükümlülüğü ve ceza tutarının hatalı hesaplandığı yönünde savunmalar ileri sürerken, bilirkişi raporu ihlalli geçişleri doğrulamakla birlikte ceza miktarının yasal sınırlardan yüksek talep edildiğine dikkat çekmektedir.

T.C.

İSTANBUL

14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

:████████ Esas

KARAR NO

:████████

DAVA

:İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

:█████/2022

KARAR TARİHİ

:█████/2025

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı Vekilinin Mahkememize Tevzi Edilen Dava Dilekçesinde Özetle; ... ve ... Otoyolunun işletmesinin müvekkilinde olduğunu, davalıya ait; ...,...,... ve ... plakalı araçlar ile █████/2016 ile █████████ tarihleri arasında ücret ödenmeksizin ihlalli geçişler yapıldığını, geçiş ücretlerinin ödenmemesi üzerine müvekkilince davalı aleyhine Ankara ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile ödenmeyen geçiş ücretlerinin ve geçiş ücretinin 10 katı tutarındaki gecikme cezasının tahsili amacıyla icra takibi başlatıldığını ve ödeme emrinin █████/2017 tarihinde tebliğ edildiğini, davalı tarafça borca ve faize ilişkin itiraz edildiğini, bu nedenle takibin durduğunu, davalının borcun icra takibine konu faize, faiz oranına, borcun tüm ferilerine yönelik itirazlarının mesnetsiz olduğunu, arabuluculuk yoluna başvurulduğunu ancak anlaşma sağlanamadığını, davalının mal varlığının borca yetecek kadar kısmının ihtiyaten haczine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı Vekilinin Mahkememize Sunmuş Olduğu Cevap Dilekçesinde Özetle; Öncelikle söz konusu davanın mutlak ticari dava olmaması nedeniyle davanın Asliye Hukuk Mahkemelerinde görülmesi gerektiğini, müvekkilinin tüketici konumunda olması nedeniyle görevli mahkemenin tüketici mahkemeleri olduğunu, davanın 6001 Sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkındaki Kanun 30/5 maddesinin(5) 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesi genel hükümlerine göre yargılamanın yapılması gerektiğini, davacının özel hukuk hükümlerine tabi tacir olduğunu, müvekkilinin 6001 sayılı kanunda uyarı yükümlülüğünün olmadığını, davacının basiretli bir tacir olarak üzerine düşen tüm yükümlülükleri yerine getirmesi gerektiğinolmadığını, davacının basiretli bir tacir olarak üzerine düşen tüm yükümlülükleri yerine getirmesi gerektiğini, söz konusu kaçak geçiş yapıldığı iddia edilen tarihlerde ve sonrasındaki 15 günlük sürede müvekkilinin hesabında para bulunduğunu ve ücretleri davacının çekememesinin davacının kusuru olduğunu, diğer yandan söz konusu para cezaları ile ilgili olarak tahsil yapılabilmesi için müvekkilinin temerrüde düşürülmesi gerektiğini, müvekkilinin temerrüde düşürülmediğinden söz konusu para cezalarını ödemesi gerektiğini bilemeyeceğini, davacının kaçak geçiş ihlali iddiasını kanıtlaması gerektiğini; ...,... ve ...plakalı araçların çekici olduğundan motorlu taşıtlar vasfına haiz olduğunu, diğer araç ... plakalı aracın ise motorlu taşıt olmayıp çekicinin çektiği tralyer olduğunu, söz konusu aracın kaçak geçiş yapması imkanı tek başına teknik olarak mümkün olmadığını, ayrıca davacının; faiz, faiz oranı ve KDV taleplerine itiraz ettiklerini iddia ederek; davacının %20 kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini, yargılama masrafları ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmişlerdir.

Davacının Mahkememize Tevzi Edilen Dava Dilekçesinde İhtiyati Haciz talep ettiği, Mahkememizin █████/2022 tarihli ara kararı ile talebin reddine karar verildiği, davacı vekilinin █████/2022 havale tarihli dilekçesi ile Mahkememizin █████/2022 tarihli ara kararı ihtiyati haciz ret ara kararından rücu edilmesi amacıyla istinaf başvurusunda bulunduğu, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi'nin; █████/2023 tarih, █████████ Esas ve 2023/5 Karar sayılı kararı ile davacının istinaf başvurusunun reddedildiği anlaşıldı.

Ankara ... İcra Müdürlüğü'nün... Esas sayılı dosyasının incelemesinde; davacı/alacaklı tarafından davalı/borçlu aleyhine 817.624,35-TL asıl alacak olmak üzere toplam 817.624,35-TL borcun ödenmesi amacıyla █████/2027 tarihinde icra takibi başlatıldığı, borçluya çıkartılan ödeme emrinin █████/2017 tarihinde tebliğ edildiği, borçlunun █████/2017 tarihinde icra takibine itiraz ettiği, davanın süresinde ikame edildiği anlaşılmıştır.

Bankacılık/Finans Uzmanı Bilirkişinin █████/2023 Tarihli Raporunda Özetle; "Dava konusu alacak tutarının, davalı... Ltd. Şti. adına...,...,... plakalı araçlar ile davacının işletmesinde bulunan

köprü ve otoyollardan, 01.09.2016 – 30.10.2017 tarihleri arasında davacının işletmesinde olan Üçüncü ... ve ...Otoyolu’ndan, 3185 adet geçişi ücreti ödemeden gerçekleştirdiği geçişlere ilişkin ücret ve cezalarından kaynaklandığı,6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun’un 30. maddesinin 5 fıkrası uyarınca, geçiş ücretini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerine, geçiş

ücreti ile birlikte, bu ücretin dört katı ceza tutarını, genel hükümlere göre tahsil etme hak ve yetkisi verildiği, ancak sürücü veya araç sahiplerince davacı şirketin İnternet sayfasında

HGS/OGS İhlali Geçiş Sorgulamaları yapılabildiği ve ihlal tarihinden itibaren 15 gün içinde geçiş ücretinin ödenmesi halinde, ihlali geçiş cezasının söz konusu olmadığı, davalı adına kayıtlı ..,...,...-

...,... plakal aracın dava konusu 3185 adet geçiş ücretini ödediğine dair herhangi bir banka PTT HGS/OGS ödeme dekontu veya ödeme yapıldığını gösterir belgenin bulunmadığı, dosyada mevcut olan HGS hareketlerinde ihlalli geçişlerin ödeme hareketi tespit edilmediği, OGS ve HGS kartlarından para çekilmemesi halinde davalı geçiş ücretini yetkili idare olan Karayolları Genel Müdürlüğü arasında imzalanan İşletme Protokolü’nün 7.1. maddesi hükmüne göre araç sahipleri, “…OGS veya HGS aracılığı ile Otoyol’u kullanmak istiyorsa, kullanmak istediği sistemin abonesi olmak ve

kullanılabilir durumda yeterli Bakiye’ye sahip Etiket bulundurmak…”, 7.7. maddesine göre ise “… Geçiş Ücreti, Hesap’tan elektronik olarak tahsil edilemez ise Araç Sahibi/Sürücü Ücret Toplama Sistemi doğrultusunda belirlenen Geçiş Ücreti’ni Manuel Ödeme şeklinde yapmak…” zorunda olduğunu, davacının müvekkilinin gerek 6001 sayılı Kanun uyarınca gerekse de başkaca ilgili mevzuat kapsamında ihlalli geçiş yapan araç sahiplerine, ihlalli geçiş yapıldığına ilişkin herhangi bir bildirim yapma yükümlülüğü bulunmadığını, bu yolu kullanan sürücülere daha öncesinde trafik işaret ve

levhalarla ücretli yol bilgilendirmesi yapıldığını, tescil bilgilerinden dava konusu ...,...,... plakalı araçların ihlalli geçiş tarihinde davalı ... Ltd. Şti. adına kayıtlı olduğu, davacının işletmesinde olan Üçüncü ... Köprüsü ve ... Otoyolunda otomatik tahsilat ünitelerinde her hangi bir arıza kaydı olduğuna gösterir bir belge dosya içersinde görülmediği, ayrıca; ... A.Ş. ödeme sistemleri daire başkanlığı tarafından

mahkemeye gönderilen belgelerin tamamı incelendiğinde aşağıda belirtildiği üzere ...Plakalı aracın 01.09.2016 – 15.11.2017 tarihleri arasında HGS ürününün bulunmadığının anlaşıldığı, dosya muhteviyatındaki CD kayıtları incelendiğinde ...,...,... plakalı araçların ihlalli geçişlerine ait yapılan hesaplama sonucunda aşağıdaki tabloda yer verildiği üzere, takip tarihi itibariyle davacının toplam 412.965,63-TL alacak tutarının bulunduğu,¸Tarafımızca hazırlanan raporda yaptığımız incele ve değerlendirmeler sonuçunda Nihai karar sayın Mahkemeye ait olmak üzere ... Ltd. Şti‘nin

itirazında haklı olmadığı, davaya ilişkin hesaplamamızda davacı... Astaldi Üçüncü ... Köprüsü ve...A.Ş'nin 412.965,63-TL alacaklı olduğu" görüş ve kanaatine varılmıştır.

Mali Müşavir Bilirkişinin █████/2024 Tarihli Ek Raporunda Özetle; "Davacının 56.523,09-TL davalıdan asıl otoyol geçiş ücreti alacağı olduğu,

davalıya ait araçların kaçak geçişlerinin raporlandığı tarihlerde HGS/OGS hesabinin aktif olmadığı, (https://...kgm.gov.tr/...Sorgulama/Sayfalar/Sorgulama) web adresinden yapılan kontrollere göre takip ve dava tarihi itibariyle bu dava ve takibin konusu dışında olan birçok ihlâlli geçişinin olduğu bu itibarla davalı şirkete ait taşıtların sürekli olarak ihlâlli geçişlerinin olduğu kanaatine ulaşıldığı,

sayın Mahkemece, 6001 sayılı Karayolları genel Müdürlüğü’nün hizmetleri Hakkında Kanun’un geçiş ücretini ödememe ve güvenliğin ihlali başlıklı 30. maddesinin 5. fıkrası kapsamında davacının 76.949,15-TL asıl geçiş ücretine dört kat ceza uygulanabileceği benimsenirse davacının alacağı 76.949,15-TL asıl geçiş ücreti ve 307.796,60-TL gecikme cezası olmak üzere toplam 384.745,75-TL olabileceği hesaplandığı, dosyaya sunulu sistem raporuna göre çekici ve dorse plakalarına ayrı ayrı olmak üzere mükerrer geçiş ücreti hesaplanmadığı, Dosyaya mübrez bilgi ve belgeler göre ihlâlli geçişlerin yapıldığı 01.09.2016 – 30.10.2017 tarihleri arasında söz konusu araçların davacının mülkiyetinde olduğu, Merkez bankası verilerinden, 16.11.2017 takip tarihi itibari ile

avans faizi oranının %9,75 olduğu anlaşıldığından davacının belirlenen asıl alacağına takip tarihinden itibaren %9,75 ve değişen oranlarda kademeli olarak avans faizi yürütülebileceği,"

görüş ve kanaatine varılmıştır.

DELİLLER

-Ankara ... Genel İcra Dairesi'nin ...Esas sayılı dosyası (Ankara ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası)

-Davacı tarafından sunulan; ihlalli geçiş listesi, ihlalli geçişlere ilişkin kamera kayıtları,

-Davalı tarafından sunulan; tebliğ tarihini gösterir PTT gönderi takip ekran görüntüsü

-Ankara ... İcra Dairesi'nin... Esas sayılı dosyası

-Karayolları 1. Ve 4. Bölge Müdürlükleri'nden gelen müzekkere cevabı

-... A.Ş'den gelen müzekkere cevabı

-Türkiye ... Birliği'nden gelen araç tescil özet raporlarını içerir müzekkere cevabı

-Bilirkişi raporları

-Tarafların beyan ve dilekçeleri

-Arabuluculuk son tutanağı

-Tüm dosya kapsamı

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, davalı tarafa ait olduğu ve otoyoldan cezalı geçtiği iddia edilen araçların geçişler sonrası otoyol geçiş tutarı ve yasadan kaynaklı cezai şart alacağının ödenmemesine dayalı yapılan icra takibine davalının itirazı sonucu takibin durması ve mahkememize açılan itirazın iptali istemine ilişkindir.

Davanın dayanağını oluşturan 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun’un 30/5. maddesinde “...(5) 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin on katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir...” hükmü düzenlenmişken █████/2018 tarih ve 30431 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 16/5/2018 tarih ve 7144 sayılı Kanunun 18. maddesi ile birinci ve beşinci fıkralarında yer alan “on” ibareleri “dört” şeklinde değiştirilmiştir. Aynı Kanunun 19. maddesi ile 6001 sayılı Kanuna geçici 3. madde ilave edilmiştir.

6001 sayılı Kanuna eklenen Geçici 3. madde de ise “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden yapılmış olan geçişlerde araç sahiplerine bu Kanunun 30 uncu maddesinin beşinci fıkrası uyarınca tahakkuk ettirilen ancak bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla tahsilatı yapılmamış olan para cezaları hakkında bu Kanunun 30 uncu maddesinde yer alan oranlar uygulanır.” düzenlemesi yapılmıştır.

6001 sayılı Kanun'un 30/5 maddesine göre; geçiş ücretleri ve cezalardan araç maliklerinin sorumlu olduğu anlaşılmaktadır. OGS ve HGS kartlarından para çekilmemesi halinde davalı geçiş ücretini ödemek zorundadır. Geçiş esnasında ödeme olmadığında veya HGS veya OGS sisteminden provizyon alınamadığı takdirde, geçiş sırasındaki sistem alarm verdiğinden, davalı ücret ödemeden geçiş yaptığını bilmektedir. Bu geçiş ücreti, hesabında para olması halinde otomatik olarak düşer.

Yasal dayanakları ortaya konularak yapılan bu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde, Davacının işletmecisi olduğu otoyoldan davalı adına kayıtlı araçlarının ücret ödemeksizin geçiş ihlali yaptığı, bu nedenle dava konusu takibe ilişkin borç bulunduğu, davacının alacağının tahsili istemiyle icra dosyasında takip yaptığı, davalının yasal süresi içerisinde yaptığı itiraz üzerine takibin durmasına karar verilmesi nedeniyle davacı tarafından itirazın iptali davası açtığı görülmüştür.

Mahkememizce alınan bilirkişi raporunda davalının tüm geçişleri ayrı ayrı incelenmiş, █████/2019-█████/2017 tarihleri arasında 4 tane plaka ile bildirilen çekici ve dorse için bildirilen araçların ihlalli geçiş yaptığı, ihlalli geçişlerin çoğunlukla ... ve... plakalı araçlara ait olduğu,... plakalı dorselere de işlem yapıldığı, ancak bunların araçlarına ilişkin işlem yapılmamasının görüntü eksikliği veya eksik tanımlamadan kaynaklandığı, dorselere uygulanan ücretlendirmelerdeki işlemlerin araçlar ile aynı işlem numarası taşımadığının ve dolayısıyla mükerrer ücretlendirme bulunmadığının bilirkişi raporu ile tespit edildiği, geçişin yapıldığı tarihlerde KGM ve PTT yazı cevaplarından, davalının yeterli HGS bakiyesinin bulunduğu ile ilgili herhangi bir belgenin olmadığı, anılan araçlara kayıtlı geçişlerden ücret tahsil edilemediği, yeterli bakiye bulunsa dahi ücret alınamamasına dair sorumluluğun davacı işletmeciye yüklenemeyeceği, geçişlerin tahsil edilmesine dair sözleşmenin banka ve davalı arasında hüküm ifade ettiği, araçların mülkiyetine dair bir uyuşmazlık bulunmadığı, on kat ve dört kat şeklindeki yasa değişikliğinin takipten sonra ortaya çıktığı, davacının da bu yasal değişikliğe göre alacak kalemlerini ayrıştırarak itirazın kısmen iptalini talep ettiği, talep edilen miktarların rapor ile hesap edilen 73.179,05-TL geçiş ücreti, 292.716,20-TL olmak üzere toplam 365.895,25 TL'lik asıl alacak miktarı ile uyuştuğu, alınan raporlarda farklı bir belirleme bulunmadığı, tarafların tacir sıfatı ve ticari iş kapsamında avans faizi talebinin esas ve yerinde olduğu, davacının talep ettiği miktar itibariyle ödeme emrine itirazın iptali gerektiği anlaşılmakla davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.

İcra inkar tazminatı yönünden; dava konusu itiraza uğrayan alacağın önceden belirlenebilirlik, bilinebilirlik, hesap edilebilirlik vasfı ve dolayısıyla likit alacak niteliği taşıdığı, bu haliyle İİK'nın 67. maddesindeki koşullar gerçekleştiği görülmekle, davacının icra inkar tazminatı kabulü ile, asıl alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM

: Gerekçesi Yukarıda Ayrıntılı Açıklandığı Üzere;

1-Davanın KABULÜ ile; Ankara... Genel İcra Dairesi'nin ...Esas (Eski Esas Ankara ... İcra Müdürlüğü'nün ... E.) sayılı icra takip dosyasına davalı borçlu tarafından yöneltilen itirazın kısmen iptaline, takibin 73.179,05-TL geçiş ücreti, 292.716,20-TL ceza bedeli olmak üzere toplam 365.895,25 TL asıl alacak üzerinden, asıl alacağa takip tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi işletilmek suretiyle devamına,

2-Alacak niteliği itibari ile likit ve belirlenebilir olduğundan %20 oranında hesaplanan icra inkar tazminatı olan 73.179,05-TL'nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

3-Alınması gereken 24.994,30-TL harcın, peşin alınan 2.160,46-TL harçtan mahsubu ile kalan 22.833,84‬-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

4-Davacı tarafından yatırılan 80,70-TL başvurma harcı ve 2.160,46-TL peşin harç olmak üzere toplam 2.241,16‬-TL harç bedelinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

5-Davacı tarafından yapılan tebligat, müzekkere, bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 7.606,00-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

6-Davalı tarafından yapılan yargılama giderinin davalı üzerine bırakılmasına,

7-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince 58.543,24-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

8-6325 sayılı Kanunun 18/A-13 maddesi uyarınca Hazine tarafından karşılanan zorunlu arabuluculuk gideri olan 1.560,00-TL'nin davalıdan tahsil edilerek hazineye gelir kaydına,

9-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde resen ilgilisine iadesine,

Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süresi içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.█████/2025

Katip Hakim

e-imza e-imza