İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi, basiretli tacir özeni gösterilmediği ve Türk Ticaret Kanunu 82/7 maddesi şartları ispatlanamadığı gerekçesiyle şirket karar defteri için zayi belgesi verilmesi davasını reddetti.
Özet: Mahkeme, bir şirketin taşınma ve vergi denetimi talebi sonrasında kaybolduğunu veya çalındığını iddia ettiği karar defteri için zayi belgesi verilmesi talebini reddetmiştir; zira şirket, Türk Ticaret Kanununun 82/7. maddesinde belirtilen yangın, sel, deprem veya hırsızlık gibi belirli bir afet veya hırsızlık nedeniyle zıyaın meydana geldiğine ya da basiretli bir tacir gibi belgelerini korumak için gerekli özeni gösterdiğine dair delil sunamamıştır.
T.C.
İSTANBUL10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
: ████████ EsasKARAR NO
: ████████DAVA
: Zayi Belgesi VerilmesiDAVA TARİHİ
: █████/2025KARAR TARİHİ
: █████/2025Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:DAVA
:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ; Davalı şirket 02.07.2024 tarihinde yukarıdaki adrese taşındığını, bu taşınmadan bu yana herhangi bir sorun yaşamayan davacı ve davacı şirket yetkilisi birkaç gün önce vergi hususunda incelemeye girdiğini ve ticari defterleri talep edildiğini fakat sebebi bilinmeyen bir nedenden ötürü işbu zamana kadar herhangi bir sorunu olmayan davacı şirket ticari defterlerine ulaşamadığını, çalındığından şüphelenen davacı şirket adına işbu zayi davası açma zorunluluğu hasıl olduğunu, Türk Ticaret Kanunun 82/7 maddesi “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." şeklinde olduğunu, davacı şirkete ait karar defteri davacı şirket hissedarının tüm özen ve dikkatine rağmen kaybolduğundan ve yahut çalındığından zayi olan şirket karar defterinin tespiti ve zayi belgesinin verilmesi talebiyle işbu davayı açma zarureti hasıl olduğunu, davacı şirkete ait karar defterinin zayi olduğuna dair belgenin verilmesini talep ve dava etmiştir.DELİLLER VE GEREKÇE
:Dava; davacı şirkete ait karar defterine ilişkin zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.Davacı şirketin ticaret sicil kayıtları ve vergi kayıtları celbedilmiş olup, dosyamız içerisine alınmıştır.Dava; davacı şirkete ait karar defterine ilişkin zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.Davacı tarafın iddia ve savunmaları, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde; Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7. maddesi uyarınca, bir tacirin saklamakla mükellef olduğu defter ve kâğıtlar hırsızlık veya yangın, su baskını, yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle ve kanuni müddet içinde ziya uğrarsa, tacir ziyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yerin yetkili mahkemesinden kendisine zayi belgesi verilmesini isteyebilir. Mahkeme, lüzumlu gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir. Böyle bir vesika almamış olan tacir defterlerini ibrazdan kaçınmış sayılır.TTK'nın 82/7. maddesinde, zayi belgesi verilmesini gerektirecek zayi olma durumları sınırlı olarak sayılmamış ise de tacirin zayi belgesi isteyebilmesi için, defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir.Tacirin yukarıda bahsedilen kanun maddesinden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir. Ayrıca ziya durumunun tacirin iradesi dışında meydana gelmesi zorunludur. Tacirin belgelerini muhafazada gerekli dikkati ve özeni göstermesi gerekir.(Emsal için bkz İstanbul BAM 43 HD'nin... E ... K sayılı ilamı)Davacı taraf dava dilekçesinde; 02.07.2024 tarihinde şirketin dava dilekçesinde belirtilen adrese taşındığını, şirket yetkilisinin birkaç gün önce vergi hususunda incelemeye girdiğini ve ticari defterlerinin talep edildiğini.; fakat sebebi bilinmeyen bir nedenden ötürü işbu zamana kadar herhangi bir sorunu olmayan davacı şirketin ticari defterlerine ulaşılamadığını beyan ederek zayi olduğunu iddia etmiş ise de; davacının şirkete ait karar defterinin çalındığı ya da TTK 82/7 maddesinde sayılan türde bir afet nedeniyle zayi olduğuna dair beyanı bulunmadığı gibi, dosyaya bununla ilgili bir delil de sunulmamıştır. Basiretli bir tacir gibi hareket etmesi gereken davacının, gerekli özeni göstermesine rağmen TTK 82/7 maddesindeki bir sebeple defter ve belgelerin zayi olması halinde, zayi belgesi verilebileceğinin düzenlendiği, davacı tarafça bu nedenlerden birine dayanılmadığı gibi, davacı tarafından dava konusu defter ve belgelerin TTK 82/7 maddesindeki sebeplerle zayi olduğunun ispat edilemediği, bu durumda zayii belgesi verilmesi talep edilen belgelerin tespitinin mümkün olmadığı görülmekle ispatlanamayan davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm tesis olunmuştur.HÜKÜM
: Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere;1-Davanın REDDİNE,2-Harç peşin alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,3-Yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,Dair, tarafların yokluğunda, gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, HMK 342.maddesine uygun olarak düzenlenmiş dilekçenin, HMK 343.maddesi gereğince Mahkememize ve Mahkememize gönderilmek üzere başka yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilmesi ve HMK 344.maddesinde belirtilen harç ve giderlerin yatırılması sureti ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar tefhim edildi, usulen anlatıldı.█████/2025Katip ...¸e-imzalıdırHakim ...¸e-imzalıdır