istanbul bölge adliye mahkemesinin, rızası dışında elden çıkan çekin istirdadı ve borçlu olunmadığının tespiti talepli davanın arabuluculuk dava şartı eksikliğinden usulden ret kararının istinaf incelemesi.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinin, rızası dışında elden çıkan çekin istirdadı ve borçlu olunmadığının tespiti talepli davanın arabuluculuk dava şartı eksikliğinden usulden ret kararının istinaf incelemesi.

Özet: İlk derece mahkemesince, kayıp çek nedeniyle açılan menfi tespit ve istirdat davasının, dava şartı arabuluculuk sürecinin tamamlanmadığı gerekçesiyle usulden reddedilmesi üzerine, davacı vekili, müvekkilinin borçlu olmadığının tespiti ile çekin iadesini amaçlayan bu davanın, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talebi niteliğinde olmadığı ve dolayısıyla ticari davalarda arabuluculuk dava şartına tabi tutulmaması gerektiği iddiasıyla istinaf başvurusunda bulunmuştur.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

43. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO

: ████████

KARAR NO

: ████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

: İSTANBUL ANADOLU 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ

: █████/2024

NUMARASI

: ████████ Esas - ████████ Karar

DAVA

: 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (İstirdat)

İSTİNAF KARAR TARİHİ

: █████/2025

Taraflar arasındaki İstirdat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın usulden reddine yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkilinin etiket-barkod işi ile iştigal halinde olduğunu, müvekkili şirketin ticari ilişki içerisinde olduğu keşidecisi ... Sanayi Ve Ticaret A.Ş.'den ticari ilişkisine ilişkin olarak;... Osmangazi/Bursa Şubesi 05.02.2024 Çek Basım Tarihli ... Çek Seri Numaralı 31.07.2024 vade tarihli Bursa Keşide Yerli 203.0001,74-TL bedelli bir çek keşide edildiğini, müvekkilinin belirtilen işbu çekin zilyedi olduğunu, ancak söz konusu çekin müvekkilinin rızası hilafına elinden çıktığını, müvekkilinin sadece keşideci ile ticari ilişkisi bulunmuş olup davalı veya başkaca kişilerle hiçbir şekilde ticari ilişkisi bulunmadığını, zayi nedeniyle çek iptali talepli olarak İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ████████ E. Sayılı dosyası ile çek iptali davası açıldığını, açılan dava neticesinde çek bedelinin %15'i İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ████████ E. Sayılı dosyasına teminat edilerek çek hakkında ödemeden men kararı alındığını, ödemeden men kararı alınan çekin, davalı tarafça 26.08.2024 tarihinde İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı dosyası ile icra takibine başlanıldığını, söz konusu icra takibine karşı İstanbul 19. İcra Hukuk Mahkemesinin ████████ E. Sayılı dosyası ile imzaya ve borca itiraz edildiğini ve söz konusu dosyanın halen derdest olduğunu belirtkerek davanın kabulüne, ... Osmangazi/Bursa Şubesi 05.02.2024 Çek Basım Tarihli ... Çek Seri Numaralı 31.07.2024 vade tarihli Bursa Keşide Yerli 203.0001,74-TL bedelli çek hakkında borçlu olmadıklarının tespitine, davaya konu çekin tarafımıza istirdatına, davalı aleyhine %20 kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, ihtiyati tedbir taleplerinin kabulüyle, dava konusu çek hakkında icraya konulmaması ve tahsil edilmemesi amacıyla tedbir kararı verilerek bu kararın İstanbul İcra Müdürlüklerine bildirilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

: Davalı davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda,"...Davacı alacaklıya 7155 S.Y nın 23 maddesinde 6325 S.Y 4. Maddesinden sonra eklenen 18/A maddesi ile arabulucuğa tabi davalarda davacının dava dilekçesine, arabuluculuğa ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini eklemek zorunda olduğu, eklenmeyen hallerde davacıya bu konuda son tutanağı eklemesi için 1 haftalık süre verilmesi gerektiği, davacıya çıkarılan muhtıraya rağmen davacı vekili tarafından arabulucuya gidildiğine dair belgenin süresi içinde sunulmadığı ve dava şartının gerçekleşmediği, tamamlanabilir dava şartı olmadığı iş bu nedenle 06.12.2018 tarihli 7155 Sayılı Yasanın 23. Maddesi ile eklenen 6325 sayılı 18/A-2 ve HMK 114/2 maddesi gereğince dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

: Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesinde düzenlenmiş olup, “Bu Kanunun 4’üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.” şeklinde düzenlendiğini, madde metninden açıkça anlaşıldığı üzere arabuluculuk dava şartı olarak belirlendiği ticari uyuşmazlıkların, taraflarının üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri iş ya da işlemlere ilişkin ticari davalar ile belli bir miktar para ödemesini içeren alacak ya da tazminat istemine dair olması gerektiğini, mahkemece arabuluculuk dava şartının bulunmadığı gerekçesi ile reddine karar verilen huzurdaki dava ise "menfi tespit talepli istirdat" davası olup, bu dava niteliği itibari ile borçlu görünen kişinin borçlu olmadığının tespitinin istenmesine ilişkin olduğunu, bu sebeple menfi tespit davası, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat davası olarak nitelendirilememesi gerektiğini, kabul anlamına gelmemek kaydı ile menfi tespit davalarının arabuluculuk şartına bağlı olduğu kabul edilse dahi, eldeki davanın menfi tespit ile birlikte istirdat talepli olarak açıldığını, istinaf taleplerinin kabulüne, İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi ████████ E. ████████ K. Sayılı dosyası ile verilen davanın usulden reddine ilişkin kararın kaldırılması ile dosyanın esasına girilmek üzere mahkemesine gönderilmesine, Yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

: Dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 792. maddesi kapsamında açılan çek istirdadı ve dava konusu çek nedeniyle davalıya borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince menfi tespit davalarının arabuluculuğa başvurunun dava şartı olduğu ve arabuluculuğa başvuru dava şartının yerine getirilmediği gerekçesiyle davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir. 6100 sayılı HMK'nın 114/1 maddesinin birinci fıkrasında, tüm davalar bakımından geçerlilik taşıyan dava şartlarının neler olduğu hususu açıkça hükme bağlanmış, HMK 114/2 maddesinde ise diğer kanunlarda yer alan dava şartlarına ilişkin hükümlerin saklı olduğu belirtilmiştir. █████/2023 tarihli 7445 sayılı Kanun ile değişik 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na eklenen 5/A maddesi: " (1) Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır."şeklindedir. Bu düzenleme uyarınca konusu bir miktar para alacağı olan talepler hakkındaki ticari davalarda dava açmadan önce arabuluculuğa başvurmak zorunlu hale getirilmiş, yani arabuluculuğa başvurmak dava şartı haline getirilmiş bulunmaktadır. Somut olayda ise uyuşmazlık TTK 792.m. uyarınca çek istirdatı istemine ilişkin olup, konusu bir miktar para alacağı değildir. Dava devam ederken çekin bedelinin davalı tarafça tahsil edilmesi halinde davanın çek bedelinin istirdatına dönüşmesinde de çek bedelinin istirdatı istemi, çek istirdatı isteminin kabul edilmesine bağlı olduğundan sonuç değişmeyecektir. Ayrıca davaya konu çek nedeniyle borçlu olamadığının tespiti talebi ise TTK’nin 5./A kapsamında menfi tespit davasında arabulucuya başvurmak dava şartı ise arabuluculuk dava şartına tâbi olmayan çek istirdadı davası ile birlikte açıldığından eldeki davada menfi tespit talebi de arabulucuk dava şartına tâbi olmayacaktır. Buna göre ilk derece mahkemesince çek istirdatı talebinin 6102 sayılı TTK 5/A maddesi gereğince arabuluculuk dava şartına tabi olmadığı dikkate alınarak işin esasına girilip bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir. Açıklanan nedenle davacı vekilinin istinaf isteminin kabulü ile HMK'nin 353/(1).a-4 maddesi uyarınca kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için mahkemesine iadesine karar verilmiştir.

KARAR

: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE; İstinafa konu İlk Derece Mahkemesi kararının HMK 353(1) a-4 gereği KALDIRILMASINA; 2-Davanın yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE, 3-İstinaf yoluna başvuran davacı tarafça yatırılan istinaf istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine, 4-Davacı tarafça yapılan kanun yolu giderlerinin, ilk derece mahkemesince esas hükümle birlikte, yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.█████/2025