istanbul anadolu 2. asliye ticaret mahkemesinde görülen, kargo ile çalınan çekin haksız ciro silsilesiyle ele geçirilmesi sonrası davacının istirdadını ve tazminatını talep ettiği dava özeti.

İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, kargo ile çalınan çekin haksız ciro silsilesiyle ele geçirilmesi sonrası davacının istirdadını ve tazminatını talep ettiği dava özeti.

Özet: Davacı şirket, lehtarı olduğu 60.000 TL bedelli bir çekin kargoyla gönderilirken çalındığını, aynı gönderideki diğer çeklerle birlikte bu çekin de davalı dahil çeşitli kişi ve firmalarca ciro zinciriyle ele geçirilerek icra takipleri başlatıldığını öne sürerek, çekin hukuken kendisine iadesini ve uğradığı zararlar için tazminat ödenmesini talep etmekte; davalı ise cevabında, kıymetli evrakın kargoyla taşınmasının kanunen yasak olduğunu, ayrıca davacının çeki ilgili firmaya usulüne uygun ciro etmediğini belirterek davanın reddini istemektedir.

T.C. İstanbul Anadolu 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

: ████████ Esas

KARAR NO

: ███████

DAVA

: Çekin İstirdadı

DAVA TARİHİ

: █████/2023

KARAR TARİHİ

: █████/2025

Mahkememizde görülmekte olan çekin istirdadı davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin lehtar olarak hamili olduğu ----------- Bankası ----------- Şubesi, █████/2023 tarihli, 60.000,00-TL bedelli, Keşidecisi---------- olan, ----------- seri nolu çek davacı şirket tarafından, ----------- ------------- Şubesinden ------------- kargo takip no.lu ve ------------ seri no.suna kayıtlı olarak --------- Mh. --------- Sk. Kapı No:--------- ----------- adresinde kain ----------- isimli firmaya kargolandığını ve çekin kargoda iken çalındığını. Mezkur çek ve diğer çekler için ----------- Esas no.lu dosyası kapsamında çek iptali davası açıldığını ve çeklerin üzerine ödeme yasağı konulduğunu. ----------- firmasına ait gönderi takip tutanağı ekte sunulmuş olup teslim alanın ------------ isimli bir firma yahut şahıs olduğunun görüldüğünü, Kargoya verilen çeklerden biri olan ---------- Bankası ------------- Şubesi, █████/2023 tarihli 60.000,00-TL bedelli, keşidecisi---------- olan ------------ seri nolu çek -------- ----------- tarafınca ele geçirildiğini, Taraflarınca bu çeki kimin ele geçirdiği bilinmemekte iken ------------ Esas no.lu dosyası kapsamında işbu davanın açılması için taraflarına süre verilmesiyle vakıf olunduğunu. Mezkur çekte görünen ciro silsilesinde yer alan şahsın ve firmaların ve hiçbirini davacının tanımadığını, bu firmalarla hiçbir ticari ilişkisi olmadığını. aynı kargoda çalınan çekler üzerinde ciranta olarak yer alan -----------, -----------, ----------, -----------, ---------, ----------- hakkında ve ------------ firması hakkında ------------ Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulduğunu, tüm bu firmalar ve şahıslar aynı kargodan çalınan çekleri kendi aralarında birbirlerine ciro etmekte ve icra takiplerine giriştiklerini, yine aynı kargoda çalınan ----------- Bankası -----------Şubesi, █████/2023 tarihli, 34.000,00 TL bedelli, Keşidecisi ----------- olan, ------------ seri nolu çeki de sayılan firmalar kendi aralarında birbirine ciro etmiş ve taraflarınca karşı ----------- İcra Dairesinin ----------- Esas no.lu dosyası kapsamında başlatılan kambiyo takibi başlatıldığını. Söz konusu takip ------------ Es. Nolu dosyası kapsamında verilen tedbir kararıyla durdurulduğunu. davalı dahil olmak üzere bu firmalar yine ------------ Şubesi, █████/2023 tarihli, 35.000,00-TL bedelli, Keşidecisi ----------- olan, ---------- seri nolu çeki de kendi aralarında ciro ettiklerini ve bu çeki de ----------- İcra Dairesinin ------------- Esas no.lu dosyası kapsamında kambiyo takibine konu ettiklerini, bu çekin iadesi için de istirdat davası açıldığını, ----------- Es. No.lu dosyası kapsamında görüldüğünü. ----------- Bankası -------------- Şubesi, █████/2023 tarihli, 60.000,00-TL bedelli, Keşidecisi ---------- olan, ---------- seri nolu -----------Ş. Şirketi tarafınca ele geçirildiğini ve ---------- İcra Dairesinin ------------ Esas no.lu dosyası kapsamında kambiyo senetlerine özgü icra takibi başlatıldığını, bu çekin iadesi için de istirdat davası açılıp görüldüğünü, ------------ Şubesi, █████/2023 tarihli, 30.000,00-TL bedelli, keşidecisi ----------- olan ------------- seri nolu çek -----------Ş. Şirketi tarafınca ele geçirildiğini ve ---------- İcra Dairesi ----------- Esas no.lu dosyası kapsamında kambiyo senetlerine özgü icra takibi başlatıldığını, bu çekin iadesi için de istirdat davası açıldığını ---------- Es. No.lu dosyası kapsamında görüldüğünü, dava konusu çekler, davacının elinden rızası dışında çıktığını, Davacının ---------- Bankası ------------Şubesi, █████/2023 tarihli, 60.000,00-TL bedelli, Keşidecisi ---------- olan, ------------- seri nolu çekin son yetkili hamilinin davacı şirket olduğunun tespiti ile çek davacı şirkete ait olduğundan davacı şirkete iadesini, davalı aleyhine asıl alacak miktarının %20'den az olmamak üzere müvekkili lehine tazminata hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; kanunen çek, bono, poliçe, hisse senedi, tahvil vb. her türlü kıymetli evrak, altın, mücevherat, nakit para ve posta tekeline aykırı kargoların taşınmasının yasal olduğunu. Davacı veya çekin keşidecisi tarafından ilgili kargoya yönelik herhangi bir tazminat davası açılmadığı, hamiline olarak düzenlenmiş davaya konu çekte davacı lehtar olarak çeki keşideciden aldığını ve dava dilekçesiyle de sabit olduğu üzere ------------ isimli firmaya kargoladığı ifade ettiğini, ancak davacının çek üzerinde herhangi bir ciro kaydı bulunmadığını, çek silsilesinde öncelikle davacının kaşe imzalı olarak çeki bir sonraki göndermesi gerektiğini, ------------ E. Sayılı davasında; dava dilekçesi ekinde yer alan kayıtlarda işbu davaya konu çek ile ilgili hiçbir görsel sunulmadığı da açık bir şekilde görüldüğünü, davacının çek üzerinde hiçbir cirosu - kaşesi - imzası bulunmadığı, davalının çek aslını elinde bulundurması ve yetkili hamil olmaduğunu, davacı tarafından açılan davanın reddini, çek üzerindeki ödeme yasağının kaldırılmasını, davacı hakkında %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, ----------- Bankasına ait 30.08.2023 tarihli ------------- seri numaralı çeke ilişkin tüm bilgi ve belgelerin bankasından sorulmasını, dava masraf ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmilini karar verilmesini talep etmiştir.

Hukuki Nitelendirme, Delillerin Değerlendirilmesi ve Netice:Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792 nci maddesine göre açılan çekin istirdadı davasıdır.6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür'' hükmü düzenlenmiştir.

Bu madde uyarınca ispat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının bu hususların yanı sıra ayrıca davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu ileri sürüp kanıtlaması gerekmektedir.

"… 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde; "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir. Zayi olan çekin istirdadı talebiyle açılan işbu davada ispat yükü davacıda olup, davacının öncelikle çekin yedinde iken rızası hilafına elinden çıktığını, ardından da çeki elinde bulunduran hamilin kötüniyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir .

Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinde; davacının karakoldaki ifadesinde, çeki arkadaşına vermek üzere kendi adına yazdığını ve cüzdanında iken kaybolduğunu beyan etmiş olduğu, çek iptali davasında sunduğu 13.02.2018 tarihli dilekçede de çekin arkasının davacı tarafça cirolanmış halde ofisinden çalındığını beyan ettiği anlaşılmaktadır. Davalı ---------- ise, çekin aralarındaki araç kiralama ilişkisine istinaden elden davacıya yaptığı ödemenin karşılığı olduğunu beyan etmektedir. Davalı hakkında yapılmış bir şikayet ve açılmış herhangi bir ceza davası da dosya kapsamında beyan edilmiş değildir.Yukarıda da açıklandığı üzere, ispat yükü üzerinde olan davacı tarafça, sözkonusu çekin rızası dışında elinden çıktığına, davalının çeki iktisabında kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğuna dair herhangi bir delil sunulmadan, yalnızca çalındığı yönündeki kendi beyanlarına istinaden çekin istirdadının talep edildiği görülmekte olup, çekin davacı tarafından cirolanmış halde davalının elinde bulunması karşısında, mahkemece davanın ispatlanamadığından dolayı reddine karar verilmesinde usul ve esas yönünden hukuka aykırı bir yön görülmemiş"

"… 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür'' hükmü düzenlenmiştir. Bu madde uyarınca ispat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının bu hususların yanı sıra ayrıca davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu ileri sürüp kanıtlaması gerekmektedir.Mahkememizce ön inceleme duruşmasında uyuşmazlık, davanın 6102 sy yasanın 792 nci maddesi uyarınca açılmış çekin istirdatı davası olduğu, uyuşmazlığın çekin hamilinin elinden rızası dışında çıkıp çıkmadığı, davalının çeki iktisabında kötü niyetli yahut ağır bir kusurunun bulunup bulunmadığı, çekin iadesi şartlarının oluşup oluşmadığı noktalarında toplandığı şeklinde belirlenmiş; aynı celsede tahkikat aşamasına geçilerek ----------- bankasına müzekkere yazılarak dava konusu çekin ibraz bilgilerinin istenilmesine, Uyap sisteminden davalı adına açılan hukuk davalarının sorgulanmasına, davalı tarafa 2023 yılına ait BA formlarının celbi için ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmasına, karar verilmiş, bir sonraki celse dosyanın mali müşavir bilirkişiye tevdi ile davalı şirketin 2022-2023 ticari defter ve kayıtları ile temin edilen BA formları üzerinde mali inceleme yapılarak anılı çekin davalının mali kayıtlarında yer alıp almadığına dair rapor düzenlenmesinin istenilmesine karar verilmiştir.

█████/2024 tarihli raporda;

"(...) 1.Ticari Defterlerin Usule Uygun Tutulup, Tutulmadığı Yönünden:

Davalı ...'ın ibraz ettiği, 2022 ve 2023 yılı ticari defterlerinin noter açılış o yevmiye defterinin noter kapanış onamasının sürelerinde yaptırılmış olduğu, defterlerin usulüne uygun tutulduğu, birbirini teyit ettiği görülmüş davalı ...'ın ibraz ettiği, 2024 yılı ticari defterlerinin noter açılış onamalarının yasal sürede yaptırılmış olduğu, yevmiye defterinin noter kapanış onamasının son günü 30.06.2025 tarih olduğundan yaptırılmamış olduğu görülmüştür.

2. Davaya Konu Çek'in Davalı Ticari Defterleri Kayıtları Yönünden:

Dava konusu, ---------- Bankası, ----------- Şubesi'ne ait keşideci ----------- olan 30.08.2023 tarihli ------------ çek seri nolu 60.000,00 TL bedelli çekin arka yüzünde, sırasıyla; ---------, --------- Şti, -----------, ------------- Şti. ve davalı ...'a devir edildiği görülmüştür. Davalı ...'nın 2022, 2023 ve 2024 yılları ticari defterlerinde, ----------- hesabı, ---------- hesabı, --------- hesabı ile -------- hesabı incelenmiş olup, aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. Davalı ...'ın ticari defterlerinde, davacı şirket ile arasında ticari ilişki olduğuna dair kayıt tespit edilmemiştir. Davalı ...'ın ticari defter kayıtlarında, dava konusu çekte kendisinden önce gelen (ciranta) ----------- Şti ile arasında ticari ilişki olduğuna dair kayıt tespit edilmemiştir. Davalı ...'ın defter kayıtlarında, dava konusu ----------- Bankası, -----------Şubesi'ne ait ------------ çek seri nolu 60.000,00 TL bedelli çeki kendisinden önce gelen (ciranta) --------- Şti.den devir alındığına ilişkin kayıt tespit edilememiştir" belirlemelerine yer verilmiştir.

Davalı aleyhine soruşturma/kovuşturma bulunması yahut adli sicil kayıtlarının varlığı da tek başına kötüniyetli olduğu sonucunu doğurmaz, çekin ticari hayattaki rolü ve tedavül kabiliyetinin getirdiği kolaylık göz önünde bulundurulduğunda çeki iktisap eden kimseden, çeki tevdi eden kimsenin adli geçmişini sorgulama ve araştırma yapması da beklenemez. Öte yandan çeki elinde bulundurulan şirketin defter ve sair kayıtlarında çekin yer almaması da edinimin kötüniyetli yahut ağır kusurlu olunduğunu ispatlamaz. Çekin lehtarın elinden rızası hilafına çıktığı hususu sabit olsa dahi, istirdat davasının yöneltildiği kimsenin çeki ediniminde ağır kusur veya kötüniyetinin bulunması gerekir. Somut olayda, çekin kargoda iken kaybolduğu sabit olsa dahi davalının çekin iktisabında ağır kusuru yahut kötüniyeti davacı tarafça ispat edilemediğinden sübut bulmayan davanın reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

:Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Sübut bulmayan davanın davanın reddine,

2-HARÇLAR

Alınması gerekli 615,40 TL harcın davacı tarafından dava açılışı sırasında yatırılan 1.024,65 TL harçtan mahsubu ile, fazla yatırılına 409,25 TL'nin karar kesinleştikten sonra talep halinde davacıya iadesine,

3-VEKALET ÜCRETİ

Avukatlık asgari ücret tarifesine göre davalı vekili için takdir olunan 30.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

4-YARGILAMA GİDERLERİ

a-Davacı tarafından sarf edilen yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

b-Davalı ... vekili tarafından sarf edilen 75 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

c-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,

Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğden itibaren 2 hafta süre içerisinde ----------- Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okundu.█████/2025