istanbul 5. asliye ticaret mahkemesinde görülen, çelik konstrüksiyon yapım ve montaj işi sözleşmesinden kaynaklanan ödeme gecikmesi üzerine açılan itirazın iptali ticari davası.

İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, çelik konstrüksiyon yapım ve montaj işi sözleşmesinden kaynaklanan ödeme gecikmesi üzerine açılan itirazın iptali ticari davası.

Özet: Bu itirazın iptali davasında, davacı şirket, davalı ile akdettiği çelik konstrüksiyon üretim ve montaj sözleşmesi uyarınca ürünleri zamanında imal edip teslime hazır hale getirdiğini, ancak davalının nakliye için gerekli konteynerleri uzun süre temin etmemesi nedeniyle sevkiyatın geciktiğini ve bu yüzden sözleşmeden kaynaklanan ikinci ödemeyi alamadığını ileri sürerek, davalının icra takibine yaptığı itirazın iptali ile birlikte icra inkar tazminatı ve ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmektedir. Davalı şirket ise, söz konusu projenin alt yüklenicisi olarak çalıştığını, sözleşmenin yalnızca ürün satışını değil, aynı zamanda ürünlerin montajını da içerdiğini ve davacının montaj işinden haksız yere çekildiğini savunmaktadır.

T.C.

İSTANBUL

5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

: ████████ Esas

KARAR NO

: ███████

DAVA

: İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

: █████/2022

KARAR TARİHİ

: █████/2025

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili tarafından ibraz edilen █████/2022 tarihli dava dilekçesinden özetle; Müvekkili şirket ile davalı şirket arasında █████/2021 tarihinde Çelik Konstrüksiyon Yapım ve Montaj İşi Sözleşmesi akdedildiğini, müvekkili şirketin projeye uygun şekilde çelik ürünlerin üretimi ve ... da ki proje alanında montaj yapılması işini yüklendiğini, sözleşme ile ilgili işin imalat, sevk ve montaj sürelerinin belirlendiğini, müvekkilinin sözleşmenin 4.2 Maddesinde belirtilen 90-100 günlük sürede ürünlerin imalatını tamamladığını ve davalı tarafa teslim edilmek üzere hazır, etmediğini, ancak davalı tarafça sevk için gerekli konteyner bulunmaması nedeni ile ürünlerin nakliyesinin sağlanamadığını, bunun karşı taraftan kaynaklandığını, 3-4 ay boyunca nakliyeye başlanamadığını, ilgili sözleşmenin 5.4 maddesinin 2. Bendinde "...2. Ödeme 100.000 USD işin Türkiye de tamamlanmasına ve ... liman teslimine müteakiben 30 gün içerisinde..."denilmek sureti ile 2. Ödemenin ne zaman ödeneceği hususunun açıkça kararlaştırıldığını, müvekkilinin sözleşmeye uygun olarak süresinde imalatının tamamladığı ve teslime hazır duruma getirdiği halde, ilk ödemeden sonra belirlenen süre içerisinde yapılması planlanan nakliyenin davalı tarafça geciktirilmesi nedeni ile sözleşmenin 5.4. Maddesi 2. Bendinde yazılı hak edişini zamanında alamadığını, davalı tarafından kötü niyetli olarak ... 13. Noterliğininin ... yevmiye numaralı ihtarnamesinde müvekkilinin haklı bir neden olmaksızın montaj işinden çekildiğini, kar kaybına ve zarara uğradıklarını ileri sürerek montaj işinden çekilme nedeni ile doğmuş ve doğacak zararlardan müvekkili şirketin sorumlu olduğunu iddia ettiğini, bu iddiaya karşılık taraflarınca ... 23. Noterliğinin ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davacı tarafın müvekkili şirketten kaynaklı uğradığını iddia ettiği zararın kabulünün mümkün olmadığını, davanın kabulü ile ... 22. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyaya davalı tarafından yapılan itirazın iptaline, borçlunun itiraz başvurusu bakımından kötü niyetli olduğunu %20'den aşağı olmak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, davalının mal kaçırma ihtimali göz önüne alınarak adına kayıtlı menkul ve gayrimenkul mallar ile 3. Kişilerdeki hak ve alacaklarının üzerine öncelikle teminatsız olarak mahkeme aksi kanaatte ise mahkemenin takdir edeceği teminat miktarı ile ihtiyati haciz niteliğinde ihtiyati tedbir konulmasına karar verilmesini, vekalet ücreti ve sair yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalıya usulüne uygun dava dilekçesi, tensip tutanağı usulüne göre tebliğ edilmiş olup, davalı tarafından ibraz edilen █████/2022 havale tarihli cevap dilekçesinde; müvekkilinin 2008 yılından beri faaliyetlerini devam ettiren ve %100Türk sermayeli milli bir şirket olduğunu, müvekkilinin uçak parçalarının geri dönüştürülerek kabin, Üniversitelerin havacılık bölümleri ve pilot sertifikası veren kurumlar için eğitim simülatörleri ve eğitim kabinleri güvenlik güçleri için uçak simülatör kabinleri, ofis ve evler için mobilya üretimi alanlarında Türkiye de faaliyetleri olan bir firma olduğunu, davalı müvekkilinin son yıllarda gerek yurt içine gerek yurt dışına yaptığı projeler ile pek çok havayolu, üniversite, havacılık şirketleri ve savunma sanayiinde faaliyet gösteren kurum ve kuruluşlara anahtar teslim havacılık parçaları, simülatörler, ... adı verilen ve uçak kabini üreticilerinin lisansları altında birebir aslına uygun bir kopyasının teslim edilmesi ile sektörde ünvanının pek çok alanda düşürdüğünü, müvekkilinin ayrıca ürettiği kabinleri film, dizi, eğitim alanlarında da kiraya vererek sayılı alanlarda sektörünün Türkiye deki ilk ve lider firması olarak sürdürmekte olduğunu, ... Silahla Kuvvetleri nin ... da düzenlediği, ihale kapsamında ... sistemi ile Kabin Üretimi ni kapsayan bir proje için de bu proje ihalesini kazanan yüklenicilerin alt yüklenicisi olarak ... ın başkenti ... da teslim edilecek projenin yüklenicilerine hizmet ve ürün tedarik etmeyi taahhüt ettiği, bu ihale de iş sahibinin ... Silahlı Kuvvetleri olduğunu proje ana yüklenicisinin ...adresinde bulunan ... A.Ş nin ... Şubesi olduğunu, bu firma işin bir kısmını ... da mukim... unvanlı bir diğer şirketin alt yüklenicisi olan yine katarda bulunan ... unvanlı firmaya tevdi ettiğini, müvekkili ... ile arasında düzenlenen █████/2020 tarihli sözleşme kapsamında projenin alt yüklenicisi konumuna geldiğini, bu bakımdan, davacı ...Parçalarını imal etmek, Bunları Teslim ... da proje alanında Montajlarını yapmayı kabul ve taahhüt ettiğini, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin bir satış değil üretilecek çeliklerin montajını da içeren bir eser sözleşmesi olduğunu, buna göre davacı müvekkili çelik konstrüksiyon niteliğinde bir Eser i teslim etme yükümlülüğünü kabul ettiğini, ancak bu yükümlülüğünü yerine getirmediğini, yapının tamamlanıp müvekkiline teslim edilmesi gerekirken işten kendi kararı ile tek taraflı olarak çekildiğini ve sözleşmeden döndüğünü, müvekkilinin ödeme yükümlülüğü hükmü taraflar arasında imzalanan sözleşmede vade ve işin getirilecek aşamasına göre belirlendiğini, davacı nın tek taraflı şekilde montajdan çekiline kadar ödenmesi gereken tüm tutarların müvekkili tarafından eksiksiz şekilde davacı ya ödendiğini bu bakımdan müvekkilinin TBK mad 470 uyarınca tüm yükümlülüğünü de yerine getirmiş olduğunu, davacı yapılan icra takibi işleminin kötüniyetle gerçekleştirildiğinin de sabit olacağı kanaati ile davanın reddi kararı ile beraber ayrıca davacı aleyhine %20 den az olmamak üzere, kötüniyet tazminatına hükmedilmesini, ... 22 İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosya kapsamındaki itirazlarının yerinde olması nedeniyle takibin iptaline karar verilerek iş bu davanın reddine karar verilmesini, mezkur icra takibinin kötü niyetle açılmış olması nedeniyle davacının aleyhine %20 den az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri, harç vergi zorunlu arabuluculuk ücretinin ve her türlü vekalet ücretinin davacıya yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

... 22. İcra Müdürlüğüne ait .. Esas sayılı dosyası uyap üzerinden istenilmiş olup, yapılan incelemesinde; davacı tarafından davalı aleyhine toplam 97.954,73-USD üzerinden ilamsız icra takibi yapıldığı, davalının icra takibine itiraz ettiği ve takibin durduğu görülmüştür.

Mahkememizin █████/2024 tarihli celsesinde; "...Tarafların iddia ve savunmaları, sundukları deliller, ticari defter ve kayıtları ile birlikte dosya incelenerek..." sözleşmenin feshinde montaj işinden çekilmekte davacının haklı olup olmadığı, davacının yapmadığı işlerin üçüncü kişilere yaptırılıp yaptırılmadığı, davacının davalıdan alacaklı olup olmadığının tespiti..." açısından rapor düzenlenmesi istenilmiş olup, bilirkişiler tarafından ibraz edilen █████/2024 havale tarihli bilirkişi raporunda; "...Borçlar mevzuatına yönelik inceleme neticesinde: Taraflar arasında adi yazılı şekilde, 30.07.2021 tarihinde “...” başlıklı sözleşmenin kurulduğu sözleşmedeki irade açıklamaları incelendiğinde sözleşmenin, TBK m. 470 hükmü gereğince “eser sözleşmesi” olduğu ve buna göre davacının “yüklenici”, davalının ise “işsahibi” sıfatını haiz olduğu, davacı tarafından ... 22. İcra Müdürlüğü'nün ...E. sayılı dosyası ile davalı aleyhine 23.06.2022 tarihinde icra takibinin başlatıldığı, asıl alacak olarak 97.954,73USD.nin ödenmesinin talep edildiği; borcun sebebi olarak ise cari hesap ... olarak gösterildiği, davalı tarafından ... 13. Noterliği'nden ... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamenin davacıya gönderildiği ve davacının sorumluluklarının konu edildiği, davacı tarafından ... 23. Noterliği'nden ... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamenin davalıya gönderildiği ve davalının ihtarnamesine cevap verildiği, davacı tarafından ... 23. Noterliği'nden ... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamenin davalıya gönderildiği ve davalı tarafından iletilen faturaya ilişkin itirazlara yer verildiği, davalı tarafından ... 13. Noterliği'nden ... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamenin davacıya gönderildiği ve davacının ihtarnamesine cevap verildiği, davaya konu edilen icra takibinde borcun sebebi olarak cari hesap 21.06.2022 olarak gösterilmiş olup davacının cevaba cevap dilekçesinde de fatura bedellerinin toplamının cari hesaptan anlaşılacağının beyan edildiği, taraflar arasında TTK m. 89 hükmünce cari hesap ve bununla birlikte eğer uyuşmazlıkta, taraflar arasındaki sözleşmeye göre davacının eser bedeli isteme yönünde alacaklı olup olmadığı değerlendirilecek olur ise, davacı yüklenicinin sözleşmeden doğan borçlarını gereği gibi, eksiksiz, ayıpsız, zamanında ifa ettiğinin tespit edilmesi halinde davacı yüklenicinin, “eser bedeli isteme yönünde alacaklı” olacağı kanaatine varılabileceği; cevaba cevap dilekçesinde de beyan edildiği üzere “sözleşme kapsamındaki hakedişlerin” hesabının ve tespitinin, ancak teknik uzman tarafından tespit edilebileceğini, sözleşmede üstlenilen edimlerin davacı yüklenici tarafından yerine getirilip getirilmediği, meydana gelen gecikmenin davalı yüzünden olup olmadığı, sözleşmenin feshinde montaj işinden çekilmekte davacının haklı olup olmadığı hususunda teknik incelemede; Sözleşmede üstlenilen edimlerin davacı yüklenici tarafından montaj işi yapılmadığından dolayı yerine getirilmediği, meydana gelen gecikmenin davalı yüzünden olduğu, sözleşmenin feshinde montaj işinden çekilmekte davacının haklı olup olmadığının hukuki bir konu olduğunu, davacının yapmadığı işlerin üçüncü kişilere yaptırılıp yaptırılmadığı hususunda teknik inceleme neticesinde; Davacının yapmadığı işlerin üçüncü kişilere yaptırılıp yaptırılmadığı hususu ile alakalı olarak ise 22.02.2024 tarihinde davalı tanığı ...'ın beyanında “Bema tarafından yapılmaması sebebiyle montajın ana yüklenici ..."ın tayin ettiği kişiler tarafından yapıldığının” belirtilmiş olduğunu, davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı hususunda mali inceleme neticesinde: Mahkemenizce davacının montaj işini yaptığı kanaati hasıl olması durumunda; dava 1.506.827,02 TL alacaklı olduğu, aksi kanaat olması halinde ise bu tutardan montaj bedelinin düşülmesi gerektiği, davacının montaj işini yapmadığı kanaati hasıl olması durumunda ise 1.506.827,02 TL'den montaj bedelinin düşülmesi gerektiği..."bildirmişlerdir.

Mahkememizce davacının ve davalının rapora karşı yapmış oldukları itirazların değerlendirilmesi, montajlama işleminin sözleşme bedeli içinde ne miktara denk geldiğinin tespiti açısından bilirkişilerden ek rapor alınmasına karar verilmiş olup, bilirkişilerden █████/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda; Borçlar mevzuatına yönelik inceleme neticesinde: Taraflar arasında adi yazılı şekilde, 30.07.2021 tarihinde “Çelik Konstrüksiyon Yapım ve Montaj İşi Sözleşmesi” başlıklı sözleşmenin kurulduğu, sözleşmedeki irade açıklamaları sözleşmenin, TBK m. 470 hükmü gereğince “eser sözleşmesi” olduğu ve buna göre davacının “yüklenici”, davalının ise “işsahibi” sıfatını haiz olduğu, davacı tarafından ... 22. İcra Müdürlüğü'nün ...E. sayılı dosyası ile davalı aleyhine 23.06.2022 tarihinde icra takibinin başlatıldığı, asıl alacak olarak 97.954,73USD.nin ödenmesinin talep edildiği; borcun sebebi olarak ise cari hesap ...'nin gösterildiği, davalı tarafından ... 13. Noterliği'nden ... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamenin davacıya gönderildiği ve davacının sorumluluklarının konu edildiği, davacı tarafından ... 23. Noterliği'nden ... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamenin davalıya gönderildiği, davalının ihtarnamesine cevap verildiği, davacı tarafından ... 23. Noterliği'nden ... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamenin davalıya gönderildiği ve davalı tarafından iletilen faturaya ilişkin itirazlara yer verildiği; davalı tarafından ... 13. Noterliği'nden ... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamenin davacıya gönderildiği ve davacının ihtarnamesine cevap verildiği, davaya konu edilen icra takibinde borcun sebebi olarak cari hesap ... gösterilmiş olup davacının cevaba cevap dilekçesinde de fatura bedellerinin toplamının cari hesaptan anlaşılacağının beyan edildiği; taraflar arasında TTK m. 89 hükmünce cari hesap sözleşmesine rastlanmadığı; bununla birlikte eğer uyuşmazlıkta, taraflar arasındaki eser sözleşmesine göre davacının eser bedeli isteme yönünde alacaklı olup olmadığı değerlendirilecek olur ise bu halde davacı yüklenicinin sözleşmeden doğan borçlarını gereği gibi, eksiksiz, ayıpsız, zamanında ifa ettiğinin tespit edilmesi halinde davacı yüklenicinin, “eser bedeli isteme yönünde alacaklı” olacağı kanaatine varılabileceği; cevaba cevap dilekçesinde de beyan edildiği üzere “sözleşme kapsamındaki hakedişlerin” hesabının ve tespitinin, ancak teknik uzman tarafından tespit edilebileceği; takdirin Mahkemeye ait olduğunu, “sözleşmede üstlenilen edimlerin davacı yüklenici tarafından yerine getirilip getirilmediği; meydana gelen gecikmenin davalı yüzünden olup olmadığı; sözleşmenin feshinde montaj işinden çekilmekte davacının haklı olup olmadığı” hususunda teknik inceleme neticesinde: Sözleşmede üstlenilen edimlerin davacı yüklenici tarafından montaj işi yapılmadığından dolayı yerine getirilmediği, meydana gelen gecikmenin davalı yüzünden olduğu; sözleşmenin feshinde montaj işinden çekilmekte davacının haklı olup olmadığının hukuki bir konu olduğunu, “davacının yapmadığı işlerin üçüncü kişilere yaptırılıp yaptırılmadığı” hususunda teknik inceleme neticesinde: Davacının yapmadığı işlerin üçüncü kişilere yaptırılıp yaptırılmadığı hususu ile alakalı olarak ise 22.02.2024 tarihinde davalı tanığı ....'ın beyanında “Bema tarafından yapılmaması sebebiyle montajın ana yüklenici ...'ın tayin ettiği kişiler tarafından yapıldığı”nın belirtildiği, Teknik inceleme neticesinde: İmalatı yapılmış olan (356,040 Ton *2.027,78 USD/Ton-) 721.970,79 USD (KDV hariç ve montaj dâhil) olan toplam bu bedelin montajlama işleminin sözleşme bedeli içinde %15'nin montaj bedeli olabileceği ve toplam montaj bedelinin ise (721.970,79 USD*0,15-)108.295,62 USD+KDV olabileceği, “davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı ” hususunda mali inceleme neticesinde: davacının montaj işini yaptığı kanaati hasıl olması durumunda davacının 1.506.827,02TL. cari hesaptan kaynaklı alacaklı olduğu, Davacının montaj işini yapmadığı kanaati hasıl olması durumunda ise 1.506.827,02TL.'den montaj bedelinin düşülmesi gerektiği; teknik açıdan montaj bedeli olarak yukarıda tespit edilen 108.295,62 USD + 19.493,21 USD KDV olmak üzere toplam 127.788,83 USD (2.218.580,24 TL') olup 1.506.827,02TL.'den mahsubu halinde montaj bedelinin cari hesap bakiyesinden 711.753,22 TL fazla olduğu, böylece davacının alacağının kalmayacağını..." bildirmişlerdir.

Taraflar arasında █████/2021 tarihli Çelik Konstrüksiyon Yapım ve Montaj İşi Sözleşmesi akdedilmiştir. Sözleşmede, davacının yüklenici davalının da iş veren sıfatında bulunduğu, sözleşmenin 1/3 maddesinde; iş verene teslim edilecek Çelik Konstrüksiyon niteliğindeki Yapının malikinin ... da mukim tüzel kişilik olduğu, bu tüzel kişiliğin yapının inşası da dahil oluşturduğu projedeki işleri Taşere ettiği, ana yüklenici firmanın da bu işlerin bir kısmı olan sözleşmeye konu işi ve yapıyı ...m Şirketi 'ne(eski ünvan ...Sanayi ) taşere ettiği, yüklenicinin işe ve yapıya ait projenin parçası olduğu, yüklenicinin sözleşmede vasıfları belirlenen yapıyı inşa etmek üzere bilgisini, tecrübesini, çalışan kaynağı, iş gücünü organize edeceği, yapıyı teknik mühendislik ve inşa usullerine uygun şekilde sözleşme eklerinde belirtilen niteliklere uygun şekilde tamamlayacağı, sözleşmenin 4/1 maddesinde; yapının inşa edilecek iş yerinin işveren tarafından bir tutanak ile yükleniciye teslim edileceği, iş yerinin ...şehri olduğu, yüklenicinin iş yerinin durumu ve niteliği hakkında eksiksiz şekilde bilgilendirildiği, iş verenin bu konudaki tüm bilgi ve belge ve ... da geçerli uygulama düzenleme ve çalışma koşulları ile ilgili ayrıntılı veriyi yükleniciye ilettiği, yüklenicinin de ... daki çalışma koşulları hakkında gerekli inceleme ve araştırmayı yaparak bu sözleşmeyi imzaladığını kabul ettiği, 4/2 maddesinde; yapının üretim sürecinin ilk ödemenin yapıldığı günden itibaren 90-100 gün içinde yüklenici tarafından tamamlanarak nakliye edilmek üzere iş verene teslim edileceği , iş yerinin işveren tarafından yükleniciye teslim edildiği tarihten itibaren tüm çalışmalar ve inşaat süreçlerinin eksiksiz şekilde ve sözleşme ile eklerinde belirlenen nitelik ve içeriğinde en geç 60 gün içinde tamamlanacağını, 4/3 maddesinde; yüklenicinin iş vereni sorumluluklarından kaynaklanabilecek gecikmeler haricinde mücbir sebep oluşturabilecek olağanüstü haller dışında teslimatı kısmen dahi olsa geciktiremeyeceği ve erteleyemeyeceği, 4/4 maddesinde yapının sözleşmede belirlenen tarihte yüklenici tarafından tam ve eksiksiz olarak teslim edelememesi durumunda iş verenin ilk talebi üzerine teslimde gecikilen her gün için ayrı ayrı taahhuk etmek üzere yüklenicinin iş verene 500 USD tutarında gecikme cezası ödeyeceği, 5/1 mad. De yapının inşaat çalışmaları ile ilgili olarak sözleşme Ton başı birim fiyat bedelinin 2.0.27.78.USD olduğu, projeye istinaden çelik tonajının 353-360 ton civarında ön görüldüğü, iş verenin yüklenici tarafından ihraç kayıtlı fatura düzenlenmesinden sonraki 3 ay içinde tüm malzemeleri ihraç edeceğini kabul ve taahhüt ettiği, bu bedel içerisinde imalatı yüklenici tarafından tamamlanmış ürünleri Türkiye deki limandan ... ya nakliyesi ... da kiralanacak vinç vb kaldırma araçlarının kaldırma bedelleri, yüklenici personelinin ...ya ulaşım ve tüm konaklama masrafları yüklenici tarafından tamamlanmış ürünlerin yüklenicinin imalat yerinden Türkiye deki limana kadar olan yurt içi nakliyesi, yapının eksiksiz teslimi dahil tüm süreçlerde iş verene sunulacak her türlü hizmet ve malın dahil olduğu, 5/2 maddesinde; sözleşmenin bedelinin karşılıklı olarak belirlendiği, bedelin malzeme veya işçilik maliyetlerindeki artışlar vb. Başka artışlar sebebi ile yükseltilmesinin talep edilemeyeceği, 5/3 maddesinde işverenin projede bir başka yükleniciye ait olan işleri tamamlamayı kabul ve taahhüt etiği, bu açıdan asıl yüklenicinin yüklenicisi konumunda olan işverenin tamamlamayı taahhüt ettiği yapı ile ilgili hak edişlerin karşılığını aldıkça yükleniciye ödeme yapacağı, iş verenin asıl işvereni olan şirketin iş ve yapı ile ilgili olarak işverene hak edişlerini yapması sonrasında yükleniciye gerçekleşen hak edişleri yansıtacağı işverenin asıl işvereni olan şirketin ödemeyi yapmaması veya kısmı ödeme yapması durumunda yapılan ödeme nispetinde bir hak ediş ödemesinin yükleniciye gerçekleştirileceği, yüklenicinin iş erenin bu sorumluluğunu ve durumunu iş bu sözleşmenin imzalanması sürecinden önce değerlendirdiği, sözleşme konusu işi de bu kapsamda kabul ettiği, 5/4 maddesinde; 450 bin USD lik ödemenin iş başlangıcında avans çeki teslim alınması sonrasında, ikinci ödeme olan 100 bin USD nin işin Türkiye de tamamlanması ve ... Limanına teslimine müteakip 30 gün içinde üçüncü ödeme olan 75 bin USD nin malzemelerin ...'a teslim edilmesinden sonraki 30 gün içinde dördüncü Ödemenin kalan bakiye işin tamamlanması ve müşteri kabulünden sonraki 30 gün içerisinde çelikleri ihracat için kantar tartımında çıkan net çelik tonajına istinaden belirtilen birim fiyat üzerinden hesaplanarak ödeneceği, 11/1. Maddesinde, sözleşmede belirtilen hükümlerden bir veya birkaçının ihlal edilmesi durumunda ihlale maruz kalan tarafın söz konusu ihlalin giderilmesi için diğer tarafı yazılı olarak bilgilendireceği ve 10 günlük süre tanıyacağı ve ihlalin bu süre içinde giderilmemesi halinde ihlale maruz kalan tarafın sözleşmeyi noter aracılığı ile ileteceği ihbar ile tek taraflı olarak tazminat ödemeksizin fesih edeceği ve fesih nedeniyle uğradığı zararı talep edebileceği düzenleme konusu edilmiştir.

... proje ana yüklenicisi olan ... A.Ş nin ... Şubesinin yapılan ihale sonucunda paraşüt eğitim merkezi ve paraşüt eğitim sistemi ile kabin eğitimini kapsayan projenin yapımını üstlendiği, bir kısım işlerin yapımını dava dışı ... da mukim ... unvanlı bir şirkete alt yüklenici olarak taşere ettiği, yine bu şirketin de alt yüklenici olarak dava dışı ... unvanlı şirket ile anlaştığı, bu şirketin de alt yüklenici olarak davalı ...Anonim Şirketi ile alt yüklenici sözleşmesi akdettiği, davalı ... Anonim Şirketi nin de davacı ... Şirketi ile █████/2021 tarihli ... İşi Sözleşmesini alt yüklenici olarak imzaladığı ,taraflar arasında uyuşmazlık konusu değildir.

Eser sözleşmesi iş sahibinin ödemeyi taahhüt ettiği ücret karşılığında yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi ve teslim etmeyi üstlendiği iki taraf için hak doğuran ve borç yükleyen bir sözleşmedir. Eser sözleşmesinde iş sahibinin asli borcu TBK'nın 470.maddesi çerçevesinde meydana getirilen eser karşılığında bir miktar paranın ödenmesi, yüklenicinin borcu ise eseri zamanında ve ayıpsız olarak imal ve teslim etmektir.

Davacı █████/2021 tarihli Çelik Konstrüksiyon Yapım ve Montaj İşi Sözleşmesi ile Çelik Konstrüksiyon niteliğinde bir eseri yapıp, teslim etmeyi ve ... da bulunan proje alanında montajlama işini yapmayı yükümlenmiştir.

Davacı, sözleşmenin 4/2 maddesinde; belirtildiği şekilde 90-100 günlük sürede Çelik Konstrüksiyon imalatını tamamlandığını ve davalı tarafa teslime hazır hale getirdiğini, davalının sevk için gerekli konteyneri bulamaması sebebi ile ürünlerin nakliyesini sağlamadığını, 3-4 ay boyunca nakliyeye başlanamadığını, bu sebep ile hak edişlerini zamanında alamadığını, davalıdan kaynaklanan gecikme nedeniyle işin aksadığını, montaj ekibinin proje sahasında hazır edilmesine rağmen davalı tarafından kısmi dahi olsa bir ödeme yapılamaması sebebiyle mali açıdan zora düşüldüğü, sözleşmenin imkansız hale gelmesi sebebi ile sözleşmeden döndüğünü, bakiye sözleşme bedelinin ödenmediğini iddia etmiş, davalı da davacının eser sözleşmesi kapsamında Çelik Konstrüksiyon imalatını tamamladığını ancak ...' daki montaj işinin yapılmadığını, davacının talep ettiği bedelin hizmetini ifa etmediği montaj işine ilişkin olduğunu, davacının elemanlarını montaj işini gerçekleştirmeden ....'dan ayrıldıklarını, montajın 3. bir firmaya yaptırıldığını, kendilerinin zarara uğradığını savunmuştur.

Davacının ve davalının incelenen ticari defter kayıtları sonucunda ibraz edilen rapora göre; davalı kayıtlarında takip tarihi itibariyle davalının davacıya 1.511.639,38-TL borçlu olduğu, davacı kayıtlarda ise davacının davalıdan 3.538.287,28-TL alacaklı olduğu, takip tarihi itibari ile davacı ve davalı arasında 2.026.647,90-TL fark bulunduğu, 4.818,40-TL lik farklılığının nedeninin ödeme tarihlerindeki USD kurlarının TL ye çevriminden ve davalı kayıtlarında ... nolu yevmiye numarası ile bulunan █████/2021 tarihli 2.031.460,26-TL kur değerlemesi fişinden kaynaklandığı, takip tarihi itibari ile 4.812,40-TL lik farklılığın davacı kayıtlarında doğru olduğu, bu durumda davalının takip tarihi itibari ile 1.516.451,78-TL alacaklı olduğu, davacı kayıtlarında olmayan 2.031.460,26-TL kur farkınında davacı tarafça kayıtlarına alınması gerektiği davacı kayıtlarında davalıdan olan alacağının 3.358.287,28-TL - 2.032.460,26= 1.506.827,02-TL olarak düzeltilmesi gerektiği tespit edilmiştir.

Davacı, sözleşme ile beraber ...' da montaj işini yapmayı da yükümlenmiştir. Taraflar arasındaki e-mail yazışmalarından █████/2022 tarihli davacı ... tarafından davalı ... Şirketi'ne çekilen e mailde; "... 75.000 USD 'nin hesaplarına geldiği, işle ilgili olarak ise 7-2021 yılında yapılan sözleşme ve planlamada ilgili işin imalat - sevk montaj süreleri ortalama 90-30-90 olarak toplamda 210 gün olarak hesaplandığı, fakat tamamının bizden kaynaklı olmayan proje revizyonu ve değişikliği ile kaybedilen süre, yapılan imalatların yaklaşık 3-4 ay depomuzda cont. bulamadığınız için beklemesi, bu bekleme sonunda yine yüklemelerin başlaması ile ilk cont. Yükleme █████/2022 -son cont.yükleme █████/2022 olarak gerçekleşmesi, öngörülen montaj tarihinin 6-2022 başlayabiliyor olması yukarıda yazdığım nedenlerin dışında; 3065 ihraç kayıtlı fatura düzenleyip 7-8-9. aylarda aldığımız malzeme faturalarından oluşan iade -%18* süreçlerimizin yaklaşık 6-7 ay ileri gitmesine neden olmuştur. Firmamızın; kalan ödeme palanlı olan sürenin ortalama 5-6 ay sonra almaya tahammül edecek finansman ve mali yapısının olmadığını, gerek yüzyüze gerekse elektronik iletişim şeklinde defalarca sizlere ifade etmiş bulunuyorum. Elbette sizin de elinizden geleni yaptığınıza inancımız sonsuz, fakat, bu piyasa koşullarında bu gecikmenin tarafımızca telafisi mümkün olmayan sonuçlar ortaya çıkarmasına ramak kaldı. Özellikle ve tekrar ifade edilmesinde fayda görüyorum. Bu nedenle kalan ödeme planlamanızın bizim sizden talep etmiş olduğumuz 160.000-170.000 USD mertebesinde olacak şekilde ivedilikle programlanarak tarafımıza bildirilmesini rica ve istirham ediyoruz..." şeklinde yazdığı, █████/2022 tarihli saat 08.19 da davalı ... tarafından davacı Bema sisteme iletilen cevabi mail de; "... Yaşanan aksaklıklar ve değişiklikler neticesinde karşılıklı olarak hep yapıcı bir yaklaşım sergilendiği sözlü olarak işe devam edildiği, son durumda 160.000-170.000-USD civarı bir ödeme almadan ekip gönderilemeyeceğinin söylenmesi sonrasında yazılı dökümana göre cevap verildiği, çelik montajının ay başında başlamaması halinde ... olarak çok ciddi yaptırımlara maruz kalacağı, ödemelerin dondurulacağı ve bırakılan yerden farklı bir firmanın ana yüklenici tarafından görevlendirilip masraflarının kendilerine fatura edileceği, kısmi yazılı anlaşmaya göre taahhütlerinin yerine getirildiğini, malların teslimi sonrasındaki 30 gün içinde yapmamız gereken ödemeyi ana yükleniciden kaynaklanan sebeple geciktirdiklerini ve 27 Mayıs tarihinde ödendiğini, sözleşmedeki yazılı maddeden de anlaşılacağı üzere bu durum için kendilerinden izin alındığını, 75.000 usd lik ödeme alınmasına rağmen montajın başlatılmadığını, talep edilen 160.000-170.000 USD civarı ödemeyi yapmanın imkansız olduğu, ... 'daki müşterilere verilen bilgi doğrultusunda Haziran ayı başında montaja başlanması gerektiği mümkün olmaması durumunda şirketlerin itibarının zedeleneceğini, montaj ekibinin haziran ayı başında iş yapabilmeleri için uçak biletlerinin alınması için gerekli kişi listesinin bildirilmesi gerektiği..." şeklinde yazdığı, taraflar arasında 6 Haziran 2022 tarihinde gerçekleştirilen e mail yazışmalarının montaj ekibi için uçak biletlerinin alınmasına ilişkin olduğu, 7 Haziran 2022 saat 05.39 da davacı ... sistem tarafından davalı Skayrt a gönderilen e mailde; "... Bizim adımıza montaj yaptırabileceğiniz ekibi de planlayın lütfen bu şartlar ve yaklaşımınız sonrası ve devam etmesi durumunda biz montajdan çekiliyoruz..." şeklinde beyanda bulunulduğu, 14 Haziran 2022 tarih saat: 22.30'da davalı Skyart tarafından davacı ... sistemlerine gönderilen e mailde; "...tüm montaj ekibinin sahaya ulaşmaması sebebi ile mağdur oldukları tüm ricalara rağmen tam ekibin ...'daki sahaya ulaşmadığı, ana yüklenicinin uyarıda bulunduğu ve resmi yazılı bildirim gönderdiği, montaja başlanılmaması nedeni ile ana yüklenicinin kendi tedarikçilerini devreye soktuğu, montajı kendi üstlerine aldıkları, mayıs ayı sonu itibari ile montaja gelineceğinin söylenmiş olması nedeni ile bu doğrultuda ana yükleniciye bilgi verildiği ancak 14 Haziran itibari ile davacı personelinin montaja başlamak için haber beklediklerini söyledikleri, bu durumda hem davacının hemde davalının saf dışı kaldıklarını ana yüklenicinin montaj masraflarını da kendilerine fatura edeceklerini sözleşme gereği de bu faturanın davacıya yansıtılacağını, gönderilmiş olan 3 kişilik ekibin montaj için yetersiz olduğunu, aşağıdaki e maile ifade etmiş olduğunuz üzere montajdan çekilmiş olduğunuzun fiilen ortada olduğu..." şeklinde beyanda bulunulduğu görülmüştür.

Dinlenen davacı tanıkları; davacı şirketin montaj ekibinin bir kısmının Çelik Konstrüksiyon Yapının hazırlandığı ancak malzemelerin zamanında alınmadığı, 1 aydan fazla depolarda beklediği, davalı firmanın konteynerleri ayarlayamaması sebebi ile malzemenin 2 aydan fazla süre ile sevk edilemediği, ...' a montaj için 3 arkadaşının gittiği, montaj alanının hazır olmaması sebebi ile 15 gün sonra geri geldikleri şeklinde beyanda bulunmuşlardır.

Davalı tanıkları da ; davacı tarafından çelik imalatının yapıldığını imalatın teslimi sırasında gecikmeler yaşandığını, gecikmelerin bir tanesinin katardaki müşterinin proje değiştirmesinden diğerlerinin ise; konteyner bulmakta sıkıntı çıkmasından kaynaklandığını, gecikmeleri de olsa çelik imalatının ... a gönderildiğini montaj için davacı şirket tarafından 3 personel gönderildiğini bu sayının yeterli olmadığını, gönderilen bazı çeliklerde eğilme ve akmış boyaların bulunduğunu, bu ayıpların montaj sırasında düzeltileceğinin söylenildiğini, davacının elamanlarının montaj yapmadan Katardan ayrıldıklarını, ana yüklenicinin montaj işini yaptırdığı şeklinde beyanda bulunmuşlardır.

Taraflar arasında gerçekleştirilen e mail yazışmalarından ve dinlenen tanık beyanlarından davacı tarafından sözleşmenin birinci kısmını oluşturan Çelik Konstrüksiyon Yapısının imal edildiği ancak sözleşmenin 4/2 maddesinde belirlenen 90-100 gün içerisinde nakliye edilmek üzere iş verene tesliminin işveren davalıdan kaynaklanan sebeplerden dolayı gerçekleştirilemediği , bu durumun her iki tarafın da kabulünde olduğu, sözleşmenin ikinci bölümünü oluşturan montaj işleminin gerçekleştirilebilmesi için davacının 3 elemanını ...'a yolladığı, ancak işe başlayabilmek için 160.000-USD -170.000-USD ödeme yapılmasını talep ettiği, bu ödemenin bu aşamada yapılamayacağının davalı tarafından davacıya e mail olarak bildirildiği, sözleşmenin 5/3 maddesinde; iş verenin ana yükleniciden ödeme aldıkça yükleniciye hak ediş ödemesinin yapılacağının kararlaştırıldığ,ı iş verenin asıl işvereni olan şirketin ödemeyi yapmaması veya kısmi ödeme yapması durumunda yapılan ödeme nispetinde bir hak ediş ödemesinin yapılacağının yüklenici tarafından da kabul edildiği, gecikmeli de olsa sözleşmenin 5/4 maddesinde belirtilen ödemelerin bir kısmının gerçekleştirildiği, en son davacıya 75.000 USD lik de ödeme yapıldığının taraflar arasında uyuşmazlık konusu olmadığı bakiye kalan ödemenin ise işin tamamlanması ve müşteri kabulünden sonraki 30 gün içerisinde ödenmesinin kararlaştırıldığı, davacı tarafın montaj işlemini gerçekleştirmeyeceğini davalıya 6 Haziran 2022 tarihli e maili ile bildirdiği, davacının da cevabi e mailinde montaj işleminin gerçekleştirilmemesi sebebi ile ana yüklenici tarafından yapılan montaj masrafının kendilerine yansıtılacağını , yansıtılan bu bedelin de davacıya yansıtılacağının bildirildiği, yaptırılan teknik bilirkişi incelemesi sonucunda; imalatı yapılmış olan Çelik Konstrüksiyon Yapım bedelinin 721.970,79-USD KDV hariç ve montaj dahil olduğu, bu bedelin %15'lik kısmının montaj bedeline tekabül edebileceği, bununda 108.295,62-USD + KDV olacağı tespit edilmiştir.

Davacı montaj işlemini davalının sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmemesi , montaj için kendisine iş yeri teslimi yapılmaması sebebi ile gerçekleştiremediğini, bu sebep ile sözleşmeyi haklı şekilde fesih ederek elamanlarının ...' dan montaj işlemini gerçekleştirmeden geri çağırdığını beyan etmiştir. Sözleşmenin fesih hükmünü düzenleyen 11/1 maddesinde; sözleşmede belirtilen hükümlerden bir veya birkaçının ihlal edilmesi durumunda ihlale maruz kalan tarafın söz konusu ihlalin giderilmesi için diğer tarafı yazılı olarak bilgilendireceği ve 10 günlük süre tanıyacağı ve ihlalin bu süre içinde giderilmemesi halinde ihlale maruz kalan tarafın sözleşmeyi noter aracılığı ile ileteceği ihbar ile tek taraflı olarak tazminat ödemeksizin fesih edeceği ve fesih nedeniyle uğradığı zararı talep edebileceği düzenleme konusu yapılmış olup, davacı tarafından imalatı yapılmış olan Çelik Konstrüksiyon Yapının davalı tarafından geç teslim alınması durumunda davalıya 11. Madde uyarınca her hangi bir ihtar da bulunulmadığı gibi sözleşmeye devam edilerek montaj işleminin yapılabilmesi için mahalline eleman gönderildiği, ancak montaj işlerinin yapılmadığı, 7 Haziran 2022 tarihli e- mailde de davacının davalıya montaj yaptırabileceği bir ekibi planlaması gerektiği ve montajdan çekildiğini bildirdiği, çekilme gerekçelerinin ne olduğunun bu e-mailde davalıya bildirilmediği, yine sözleşmenin 11. Maddesi uyarınca ihlalin giderilmesi için davalıya süre tanındığı, verilen süre içerisinde ihlalin giderilememesi sebebi ile sözleşmenin noter aracılığı ile fesih edildiğine ilişkin herhangi bir ispat vasıtasının davacı tarafından dosyaya ibraz edilmediği,davalının, davacıya çektiği ... 13 Noterliğinin ... tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamede; Montaj işlerinin ifa edilmeyeceğinin açıkça belirtildiği, montaj işleri için sözleşmedeki yükümlülüklere denk gelen edim bedeline istinaden davacı tarafından yerine getirilmeyen iş bedeli olarak gönderilen █████/2022 tarihli faturanın ödenmesinin talep edildiği, davacı tarafından gönderilen ... 23 Noterliğinin ... tarihli ... tarihli cevabi ihtarnamede; yapılan imalatın zamanında alınmadığı, hak edişlerin zamanında ödenmediği iş yerinin teslim edilmemesi sebebi ile montaj işlerinin geciktiğini, montajın yapılmamasında herhangi bir kusurlarının olmadığını, ödeme yapmayacaklarının bildirildiği, bu şekli ile davacının sözleşmenin 11. Maddesindeki fesih koşullarını yerine getirmeksizin montaj işini gerçekleştirmeden sözleşmeyi haklı neden ile fesih ettiğini davalıya bildirdiği, sözleşmenin feshinin nasıl gerçekleşeceğinin taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 11. Maddesinde belirlendiğini, bu maddeye riayet etmeksizin montaj alanından çekilen davacının sözleşmenin feshinde haklı olduğunu da ispat edemediği, ana yüklenici tarafından montaj işleminin 3. bir şirkete yaptırıldığı, sözleşmedeki montaj bedelinin 108.295,62-USD + KDV olabileceği, bu bedelden sözleşmeyi haksız şekilde fesih eden davacının sorumlu olduğu, davacının 1.506.827,02-TL davalıdan alacaklı olduğu, montaj bedeli olan 108.295,62-USD nin bu bedelden mahsubu halinde montaj bedelinin davacının alacağından 711.753,22-TL daha fazla olduğu, davacının alacağı kalmadığı hüküm vermeye elverişli denetime açık bilirkişi raporu ile anlaşıldığından; davanın reddine, davacının kötü niyetli icra takibi yaptığı ispat edilemediğinden davalının tazminat talebinin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davanın REDDİNE, Davalının tazminat talebinin reddine,

2-Harçlar yasası uyarınca belirlenen karar harcı olan 615,40-TL'nin peşin alınan 22.646,40-TL harçtan mahsubu ile fazla harç olan 22.031‬,00-TL'nin karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,

3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 260.420,07-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

6-Davacı ve davalı tarafından yatırılan gider avansından bakiye kalan kısmın, karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,

Dair davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı tebliğden itibaren 2 haftalık sürede HMK 341. maddesi uyarınca istinaf yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi. █████/2025

Başkan

E- imzalıdır.

Üye

E- imzalıdır.

Üye

E- imzalıdır.

Katip

E- imzalıdır