istanbul anadolu 11. asliye ticaret mahkemesinde pandemi dönemi maske taşımasında kaybolan ürünler nedeniyle açılan rücuen alacak davası

İstanbul Anadolu 11. Asliye Ticaret Mahkemesinde Pandemi Dönemi Maske Taşımasında Kaybolan Ürünler Nedeniyle Açılan Rücuen Alacak Davası

Özet: Pandemi döneminde üçüncü şahsa gönderilmek üzere davalı taşıma şirketine teslim edilen 15.000 adet maskedan 10.000 adedinin alıcıya eksik teslim edildiğini, bu durumun davalı taşıyanın ağır kusurundan kaynaklandığını ve eksik teslimat nedeniyle üçüncü şahsın açtığı itirazın iptali davası sonucunda icra takibine devam kararı çıktığını belirten davacı maske üreticisi şirket, ödemek zorunda kaldığı zararın rücuen davalıdan tahsilini talep ederken; davalı şirket iddiaları reddederek, yazılı kayıp/ihbar bildirimi veya tutanağı olmaması gibi gerekçelerle davanın reddini savunmaktadır.

T.C. İstanbul Anadolu 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

: ████████

KARAR NO

: ████████

DAVA

: Alacak (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)

DAVA TARİHİ

: █████/2023

KARAR TARİHİ

: █████/2025

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili olan davacı şirketin pandemi sürecinde maske üretmeye ve ürettiği maskeleri piyasaya arz etmeye başladığını ve dava dışı 3. şahıs ----- ile 3 koli halinde toplamda 15.000 adet maske alımına ilişkin 3.296,48 Euro bedelli anlaşma yapıldığını, Dava dışı 3. Şahıs ----- tarafından, 15.000 adet maske alımına ilişkin davacı şirket hesabına ilgili ödemenin yapıldığını, dava dışı 3. Şahısa 2 koli halinde 10.000 adet maskenin gönderilmediğinden bahisle aleyhlerine ----- İcra Müdürlüğü'nün ----- Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, itiraz edilerek takibin durdurulduğunu, dava dışı 3. şahıs ---- tarafından ----- Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ---- Esas sayılı dosyası ile itirazın iptali davası açıldığını, mevcut dosyanın ---- Karar sayılı ilamı ile karara çıktığını ve -----İcra Müdürlüğü' nün-----.sayılı dosyasındaki takibin devamına, takip tarihindeki alacağın TL karşılığı 19.734,89-TL üzerinden %20 oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınıp davacıya verilmesine karar verildiğini, kararın istinaf edildiğini, ----Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ---- Esas sayılı dosya derdest iken, davalı-----dava ihbar edildiğini, davacı şirket tarafından dava dışı 3. Şahıs ----- gönderilmesi için teslim edilen toplam 3 kap 63 kg ağırlığındaki gönderinin sadece 1 kabının ----- teslim edilmiş olduğunu, diğer 2 kabın kayıp statüsünde olduğunu, gönderi tarihinin eski olması nedeniyle sistem arşivlerinde belge kaydına ulaşılmadığını ve pandemi döneminde teması önlemek adına ıslak imzalı teslim belgesi alınmıyor olması nedeniyle de teslim belgesi bulunmadığının davalı tarafça ilgili dosyaya beyan edildiğini, 15.000 adet maskeye ilişkin gönderiden 10.000 adet maskenin alıcısına eksik teslim edildiğinden, dava konusu olayda eksik teslim davalı taşıyanın ağır kusur ve ihmali sonucu meydana geldiğinden zarar bedelinin rücuen davalıdan tahsili gerektiğini, davacı şirketin ürünlerin kargoya teslim edildiği 05.06.2020 günü cuma gününe denk geldiğinden ve araya hafta sonu girdiğinden ve pandemi dönemindeki aciliyetten dolayı ürünlerin hızlı gitmesi için ilave ödeme yaparak fazladan mesai bedeli ödediğini, -----. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ---- Esas ----- Karar sayılı ilamı ile her ne kadar sorumlulukları bulunmasa da----İcra Müdürlüğü' nün -----sayılı dosyasındaki takibin devamına karar verildiğinden ve davalı tarafından ihbar olunan sıfatıyla maskelerin kaybolmasının kendi kusurundan kaynaklandığı da ikrar edilmiş olduğundan maske bedellerine ilişkin işbu rücu davasını açmak zarureti hasıl olduğunu, davalı tarafından , ihbar olunan sıfatıyla maskelerin kaybolmasının kendi kusurundan kaynaklandığı ikrar edilmiş olmasına rağmen, Ürünlerin kargoya teslim edildiğine dair bütün evrakların-----. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ----- Esas sayılı dosyasına sunulan cevap dilekçesinin ekinde mevcut olduğunu ileri sürerek, davanın kabulü ile 6100 sayılı Hukuk Yargılama Yasası Md. 109 uyarınca, toplanacak delillere göre maddi tazminat tutarı belirlenerek(fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere) şimdilik meydana gelen zarar nedeniyle 30,00-Euro rücuen tazminatın işleyecek Yıllık En Yüksek Mevduat Faizi (EURO) ile birlikte davalıdan tahsiline, İhtiyati haciz talebimizin kabulü ile, davalı borçlunun menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklarının ihtiyati haczine, yargılama gideri ve ücreti vekaletin karşı yana yükletilmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının iddialarını kabul etmediklerini, kabul anlamına gelmemek kaydıyla huzurda görüle davada taşımacılık hukukuna ilişkin uluslararası sözleşmelerin uygulanacağını, davacının davalı şirkette doğrudan ve dolaylı zararlara ili herhangi bir tazminat/alacak talebinde bulunmadığının mümkün olmadığını, davacı tarafından yapılmış yazılı bir kayıp/ihbar bildirimi ya da taraflarca bu konuda tutulmuş bir kayıt tutanağı mevcut olmadığını savunarak davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı tazminat istemine ilişkindir.----. İcra Dairesinin ----- , -----. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ----- Esas sayılı dosyaları UYAP sisteminden celp edilmiştir.

Davacı vekili dava dilekçesinde ihtiyati haciz talebinde bulunmuş, Mahkememizin █████/2023 tarihli ara kararı ile talebinin reddine karar verilmiştir.

Mahkememizin █████/2023 tarihli celse ara kararı ile dosya rapor tanzim edilmek üzere taşımacılık alanında uzman bilirkişiye tevdi edilmiş, tanzim edilen raporda özetle;''... Söz konusu taşıma işinin davalı tarafından Türkiye'den ----- gönderilmek üzere yüklemesi yapılmış olan 3 koli cerrahi maske emteasının davalı sorumluluğunda taşınmış olduğu, ancak emtealardan toplam 1 koli ( 5.000 adet ) maskenin tesliminin alıcıya yapılmış olduğu, ancak 2 koli ( 10.000 adet ) maskenin alıcıya tesliminin yapılamamış olduğu, Davalı tarafından gönderi tarihinin eski olması nedeni ile teslimi yapılan 1 adet koli teslim belgesinin pandemi döneminde ıslak imza alınamadığı için ulaşılamadığı, ayrıca 2 adet kolinin kaybolmuş olduğu hususunun belirtilmiş olduğu görülmüştür. Dosya kapsamına ibraz edilmiş olan belgelerden davaya konu edilen 3 koli içerisindeki 15.000 adet “ ..Cerrahi Maske..” ürünün toplam ağırlığının 63 Kg olduğunun belirtilmiş olduğu, Dosya muhteviyatına sunulan bilgi belge ve dokümanların incelenmesi neticesinde toplam ürünün 63 kg olduğu ( 3 koli, toplam 15. 000 adet) ve bu ürünlerden 10.000 adetinin tesliminin yapılmamış olduğu dikkate alındığında söz konusu teslimi yapılmayan ürün ağırlığının 42 kg olarak kabul edilmesi gerektiği, (63 kg /3 > 21. Kg her bir koli 5.000 adet) bu kapsamda zayi kısmın 42 kg. x 22 = 924 SDR (Hasar tespit tarihindeki (05.06.2020) SDR Kuru: 9.3483 TL) Taşıyıcı sorumluluğunun üst sınırını oluşturacak şekilde hesaplama yapılmalıdır. Davacının oluştuğunu beyan ettiği gerçek zararın sınırlı sorumluluk limitinin altında kalması halinde gerçek zarar, üstünde kalması halinde ise limitle bağlı olarak sorumluluğu doğacaktır. Bu kapsamda SDR kuru üzerinden toplam zararın 924 SDR X 9.3483 TL = 8.037.552 TL olduğu, Bu rakamın sorumluluk limitinin üst sınırını gösterdiği, bu nedenle talep edilmiş olan 30,00 EUR'un üst limitin altında kalması nedeni ile gerçek zararın talebe bağlılık ilkesi gereği (7.6897 x 30 = 230,67 TL) nin gerçek zarar olarak değerlendirilmesi gerektiği, Davacı vekili tarafından Montreal Konvansiyonun Madde 22 kapsamında “... Kargo taşımacılığında kontrol edilmiş kargonun taşıyıcının sorumluluğuna verildiği, anda gönderen kargonun ulaşacağı yerde telimi ile ilgili özel fayda beyanında bulunulmadığı ve durumu gerektirmesi halinde ilave ödeme yapmadığı müddetçe taşıyıcının kargonun tahrip olması, kaybolması yada kargoda hasar meydana gelmesi durumunda her kg için taşıyıcının sorumluluğunun 22 özel çekme hakkı ile sınırlıdır... “ hükmünün bulunduğu, bu durumda söz konusu maddenin müvekkili için geçerli olamayacağı,( menfi) ...taşımaya konu maskenin pandemi nedeni ile taşınıyor olmasının özel fayda bulunduğunun kabulü anlamına geldiği ve ayrıca araya hafta sonu girdiğinden ürünlerin hızlı gitmesi için ilave olarak ----- Gümrük Müşavirliğine fazla mesai ödemesi olarak toplam 639,50 TL ödeme yapılmış olduğu iddiasının bulunduğunu, Bu kapsamda Montreal Konvansiyonunda belirtilen özel faydadan bahsedilebilmesi için gönderilen emteanın önemine binaen taşımaya yönelik fiilen yapılacak ekstra ödemelerin kastedilmiş olduğunu, Bu durumda emtianın henüz yüklemeden önce teslim edileceği gün ve tarihin gümrük müşavirliği ile önceden koordine edilebilmesinin mümkün olduğu dikkate alındığında hafta sonuna denk gelen işlemler için fazladan ödenmiş olduğu iddia edilen 639,50 TL tutarındaki maliyetin özel fayda ödemesi olarak değerlendirilemeyeceği,( MENFİ) söz konusu giderlerin emtiaların bir bölümü kaybolmasa dahi katlanılması gereken giderler olduğundan söz konusu giderlerden davalının sorumlu tutulamayacağı,...'' belirtilmiştir.

Tanzim edilen rapor taraflara tebliğ edilmiş, rapora karşı beyan ve itiraz dilekçeleri dosyaya sunulmuştur.

Mahkememiz █████/2024 tarihli celse ara kararı ile tarafların rapora karşı itirazlarının da olumu olumsuz karşılanması ve gerekçelendirilmesi bakımından dosya ek rapor tanzim edilmek üzere bilirkişiye tevdi edilmiş, tanzim edilen ek raporda özetle;''... Dosya muhteviyatına sunulan bilgi belge ve dokümanların incelenmesi neticesinde toplam ürünün 63 kg olduğu ( 3 koli, toplam 15.000 adet) ve bu ürünlerden 10.000 adetinin tesliminin yapılmamış olduğu dikkate alındığında söz konusu teslimi yapılmayan ürün ağırlığının 42 kg olarak kabul edilmesi gerektiği, ( 63 kg /3 — 21 Kg her bir koli 5.000 adet) bu kapsamda zayi kısmın 42 kg. x 22 = 924 SDR (Olay tarihindeki (05.06.2020) SDR Kuru: 9.3485 TL) Taşıyıcı sorumluluğunun üst sınırını oluşturacak şekilde hesaplama yapılması gerektiği, Davacının oluştuğunu beyan ettiği perçek zararın sınırlı sorumluluk limitinin altında kalması halinde gerçek zarar. üstünde kalması halinde ise limitle bağlı olarak sorumluluğunun doğacağı Bu kapsamda SDR kuru üzerinden olay tarihindeki toplam zararın 924 SDR X 9.3483 TL = 8.637.552 TL olduğu, » Bu rakamın sorumluluk limitinin üst sınırını gösterdiği, bu nedenle talep edilmiş olan 30,00 EURO” un üst limitin altında kalması nedeni ile gerçek zararın talebe bağlılık ilkesi gereği (7.6897 x 30 = 230,67 TL) nin gerçek zarar olarak değerlendirilmesi gerektiği 2689 TL — EUR X 7.6897 TL = 230,67 TL Nihai taktiri ve hukuki değerlendirmesi Sn. Mahkeme olmak üzere dava tarihi olan █████/2023 tarihinin baz alınması durumunda SDR kuru üzerinden toplam zararın 924 SDR X 26.4484 TL > 24.437.955 TL olduğu, 30,00 EUR X 21.4481 TL = 643,44 TL Nihai taktiri ve hukuki değerlendirmesi Sn. Mahkeme olmak üzere rapor tanzim tarihi olan █████/2024 tarihinin baz alınması durumunda S$DR kuru üzerinden toplam zararın 924 SDR X 40.1810 TL=37.127.24 TL olduğu, 30,00 EUR X33.0124 TL = 990,36 TL Dosya kapsamında faiz hesaplamasının uzmanlık alanım dışında olduğundan hesaplama yapılamamış olduğunu, Yukarıda belirtilen hususların Sn. Mahkeme tarafindan değerlendirmeye alınmasını bunun haricinde davacı vekili tarafından görüş ve kanaatleri değiştirecek bilgi. bel ge ve doküman sunulmamış olduğundan Kök Rapor görüş ve kanaatlerin aynen devam ettiği...'' belirtilmiştir.

Tanzim edilen ek rapor taraflara tebliğ edilmiş, ek rapora karşı beyan ve itiraz dilekçeleri dosyaya sunulmuştur.

Davacı vekili UYAP sisteminden sunmuş olduğu █████/2024 tarihli dilekçesi ile özetle dava değerini fazlaya ilişkin tüm talep ve ek dava haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik , 2790 Euro ( 100.000 TL ) olarak ıslah ettiklerini beyan etmiş, █████/2024 tarihinde ıslah dilekçesi Mahkeme veznesine depo edilmiş, sunulu dilekçe davalı tarafa tebliğ edilmiştir.

İddia, savunma, celp edilen belgeler, tanzim edilen bilirkişi raporu birlikte incelenip değerlendirildiğinde;Davacı tarafından, Türkiye'den ---- "cerrahi maske" niteliğindeki emtianın taşınmasından doğan hasara dayalı maddi tazminat istemiyle huzurdaki dava açılmış olup, taşımaya konu 3 koli 15.000 adet emtianın 2 koliye karşılık gelen kısmının taşıma esnasında kaybolduğu ve dava dışı alıcıya teslim edilmediği ileri sürülmüştür.

Dosyada mübrez █████/2020 tarih Kdv dahil 29.097,81-TL bedelli faturadan davacının dava dışı ----- firmasına 15.000 adet cerrahi maske emtiasının satışının gerçekleştiği, █████/2020 tarih kdv dahil 330,00-TL bedelli ihracat ardiye faturası tanzim edilmiş olduğu, ----- Gümrük Müşavirliği tarafından davacı adına 10.06.2020 tarihli 639,50 TL bedelli ( mesai + memur yolluk + birlik + ihracat ardiye) toplu fatura tanzim edilmiş olduğu, ----- Gümrük Müşavirliği tarafından davacı adına █████/2020 tarihli KDV dahil 312,70 TL. bedelli ( Kesin İhracat İşlemleri) fatura tanzim edilmiş olduğu, davalı tarafından davacı adına █████/2020 tarihli KDV dahil 2.771,75 TL bedelli fatura tanzim edilmiş olduğu görülmüştür.

İddia ve savunma kapsamından davaya konu 3 koli - 15.000 adet "cerrahi maske" emtiasının Türkiye'den ---- havayolu kargo taşımacılığı ile taşıma işinin davalı tarafından üstlenildiği, 1 koli - 5.000 adet maskenin alıcısına teslim edildiği, 2 koli - 10.000 adet maskenin alıcıya tesliminin yapılamamış olduğu, olaya Montreal Sözleşme hükümlerinin uygulanması gerektiği, davalı taşıyıcının hasara ilişkin tazmin sorumluluğunun SDR (Özel Çekme Hakkı) birimi üzerinden düzenlendiği, davacı tarafından kargo taşımacılığına konu emtianın taşıyıcının sorumluluğuna verildiği anda "özel fayda" beyanında bulunduğuna, davacı tarafından bu nedenle ilave bir ödeme yapıldığına ilişkin dosya kapsamında delil bulunmadığı, taşımanın hafta sonuna gelmesi nedeniyle yapılan 639,50 TL maliyet ödemesinin "özel fayda" ödemesi olarak değerlendirilemeyeceği, somut olayda davalı taşıyıcının taşımaya konu emtianın kaybolması/alıcıya teslim edilmemesi nedeniyle her kilogram için sorumluğunun 22 özel çekme hakkı ile sınırlı olduğu, yapılan bilirkişi incelemesi ile dosyada mübrez faturalardan 3 (üç) koli içerisindeki 15.000 adet “Cerrahi Maske” ürünün toplam ağırlığının 63 Kg olduğu, 2 adet koli 10.000 adetinin tesliminin yapılmamış olduğu dikkate alındığında teslimi yapılmayan ürün ağırlığının 42 kg olduğu, bu kapsamda zayi kısma karşılık gelen sorumluluğun 42 kg. x 22 = 924 SDR olduğu, ---- Asliye Hukuk Mahkemesinin ---- Esas ---- Karar sayılı ilamından dosya taraflarının huzurdaki davaya konu emtianın satış sözleşmesi tarafları olduğu ve yargılamada teslim edilmeyen 10.000 adet maske bedelinin 2.197,65-Euro olarak tespit edilerek hüküm kurulduğu, bu kapsamda gerçek zarar miktarının 2.197,65-Euro olarak kabul edilmesi gerektiği, davacının gerçek zararının sınırlı sorumluluk limitinin altında kalması halinde gerçek zararın, üstünde kalması halinde ise limitle bağlı olarak sınırlı sorumluluğu doğacağı, üst sınır belirlenmesinde karar tarihindeki SDR kurunun esas alınması gerektiği, karar duruşmasının gerçekleştiği duruşma saatinde henüz yeni tarihli kur açıklanmadığından ---- Bankasınca yayımlanan █████/2025 tarihli kur bilgilerine göre 1 SDR /TL=47.8115 TL, 1 Euro efektif satış kuru=38.2395 TL olduğu, 42 kg X 22 =924 SDR olup, 924 SDR X 47,8115 = 44.177,82 TL , 44.177,82 TL / 38.2395 = 1.155,29 Euro olduğu anlaşılmakla davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;

1-)Davanın kısmen kabulüne- kısmen reddine;1.155,29-EURO alacağın dava tarihinden fiili ödeme tarihine kadar işleyecek yıllık %5 faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

-Fazlaya ilişkin talebin reddine,

2-)Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile Hazineye Gelir Kaydına,

3-)Karar ve ilâm harcı olan 3.017,77-TL harçtan peşin ve ıslah suretiyle alınan 1.879,9‬0-TL harcın mahsubu ile bakiye 1.137,87-TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye Gelir Kaydına,

4-)VEKALET ÜCRETİ YÖNÜNDEN;

-Kabul edilen miktar yönünden; Davacı vekille temsil olunmakla karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca (dava tarihindeki efektif satış kuru karşılığı Türk Lirası olarak belirlenen dava değeri dikkate alınarak) 24.778,77-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

-Red edilen miktar yönünden; Davalı vekille temsil olunmakla karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 24.778,77-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,

5-)Davacı tarafça yatırılan 2.085,40-TL harç ve 4.659,00-TL bilirkişi, posta, tebligat gideri olmak üzere, toplam 6.744,4‬-TL yargılama giderinin davayı kabul/red oranı dikkate alınarak 2.792,18-TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,

6-)Kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesini müteakip HMK madde 333/1 uyarınca yatıran tarafa iadesine,Dair, taraf vekillerinin e- duruşma yolu ile yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde ---- Bölge Adliye Mahkemesi’ne İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.