Çalınan ve sahte ciro ile el değiştiren ticari çekin istirdadı davasında kötü niyetli hamillik iddiaları ve iyi niyet savunması.
Özet: Davacı, ticari faaliyetleri sırasında çalınan ve davalı tarafından bankaya ibraz edilen 26.099,78 TL bedelli çekin rızası dışında elinden çıktığını, davalının çalıntı çeki kötü niyetle elinde bulundurduğunu ve çek üzerindeki ciro silsilesinin sahte olduğunu iddia ederek, söz konusu çekin kendisine iadesini veya bedelinin yasal faiziyle ödenmesini ve kötü niyet tazminatı talep ederken; davalı ise davanın süresinde açılmadığını, kendisinin iyi niyetli ve meşru hamil olduğunu, çeki önceki ciranta ile olan ticari ilişkisi gereği yasal yollarla elde ettiğini savunmaktadır.
T.C.
İSTANBUL12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
: ████████ EsasKARAR NO
: ████████DAVA
: İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)DAVA TARİHİ
: █████/2018KARAR TARİHİ
: █████/2025Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Davacı vekili dava dilekçesinde
: ... çek seri nolu 15.06.2016 keşide tarihli 26.099,78 TL bedelli çekin müvekkilinin elinden █████/2016 tarihinde hırsızlık olayı neticesinde elinden çıktığını, müvekkiline ait ...marka aracın anahtarı, ...marka telefonu müvekkili adına kayıtlı ... numaralı hattı ile birlikte, 1.000,00 TL ve 150,00 Dolar nakit paralarında çalındığını, Bakırköy ...Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında çek hakkında ödemeden men yasağı kararı verildiğini, çeklerin hamili olduğunu iddia eden davalı tarafça mahkemeye bildirimde bulunulduğunu, Bakırköy ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasının 25.10.2016 tarihli duruşmada istirdat davası açmak için taraflarına süre verildiğini, keşidecisi...Ltd. Şti. firmasından elden alınan...çek seri nolu, ... hesap Nolu, 15.06.2016 keşide tarihli 26.099,78 TL ...Bankası Sefaköy Ticaret Şubesine ait çalınan çek davalı tarafından kötü niyetle takas merkezine sunulduğunu, çek fotokopisi incelendiğinde ... Ltd. Şti. ile ticari ilişkileri olması sebebi ile adlarına kesilen çeki taraflarınca ciro dahi edilmeden çalındığını, müvekkili elinden rızası hilafına çıktığı sırada ciro bulunmadığını, çekin arka yüzünde müvekkilinin cirosu var ise, ciro silsilesinde müvekkili şirketin sahte kaşesi yapılmak suretiyle sahte imza ile ciro yapılarak kullanılmak istendiğini, çekin arka yüzünde 25.05.2016 tarihinde çeke dair ödemeden men kararı olduğu ve muhatap bankaca bunun kaşesinin basıldığı, ibraz edenin de davalı olduğunu, çek ile ilgili olarak ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma sayılı dosyada çek ile ilgili ibrazı halinde el konulması gerektiğine ilişkin karar, davalının müvekkili şirket ile herhangi bir ticaretinin olmadığı gerek ticari defterlerinin incelenmesinden ve bildirecekleri tanık beyanlarından açıkça anlaşılacağını, ciro silsilesi çekte sahte kaşe ve imza ile ciro silsilesinin sağlanmak istendiği hususları ile kötü niyetli olduklarının tespit edileceğini, söz konusu çekler ile ilgili olarak ... Cumhuriyet Savcılığınca ... soruşturma sayısı ile soruşturma aşamasında olduğunu, 09.03.2016 tarihli ... cumhuriyet savcılığınca, savcılık kararı ile çeklerin ibrazı halinde çeklerin muhafaza edilerek en yakın polis merkezine bildirilmesi ve çeki ibraz edenin bilgilerinin yine en yakın polis merkezine bildirilmesine ilişkin karar alındığını, çek üzerinde bulunan, ciro silsilesinde müvekkilinin kaşe ve imza bulunmadığını, kötü niyetle hareket etmek sureti ile, müvekkili zarara uğratmak maksadı ile müvekkilin imzası ve kaşe olmaksızın sanki söz konusu çek ...Ltd. Şti.'den davalıya ciro edilmiş gibi gösterilmeye çalışıldığını, haksız kazanç elde edildiğini, müvekkili şirketin ticari defterleri incelendiğinde, dava konusu çekin müvekkili şirketin ticari faaliyette bulunduğu ... Ltd. Şti. tarafından verildiği açıkça anlaşılacağını, müvekkili ile davalı arasında herhangi bir ticari ilişki olmadığını, müvekkili şirketin ticari faaliyette bulunmadığı davalı cirantaya söz konusu çeki ciro etmeden vermesi hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, çekin çalıntı olduğu mahkeme ve savcılık kararları ile de sabit olduğunu, fazlaya ilişkin tüm dava, talep ve delil sunma haklarını saklı tuttuklarını, müvekkili şirketin rızası hilafına elinden çıkan 1 adet ve toplam 26.099,78 TL meblağlı çekin istirdadı için iş bu davanın açılması zorunluluğu hasıl olduğunu, ... çek seri nolu, 15.06.2016 keşide tarihli 26.099,78 TL bedelli çekin istirdadını, aksi halde 1 adet toplam 26.099,78 TL çek bedellerinin ibraz tarihlerinden itibaren yasal faizi ile birlikte taraflarına ödenmesini, davalı yanın kötü niyetli olması hasebi ile kötü niyet tazminatına ve yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde
: Davacı tarafa dava konusu çek hakkında istirdat davası açması için Bakırköy ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyasının 25.10.2016 tarihli duruşmasında ihtarat yapılarak 2 haftalık kesin süre verildiğini, bu davanın 15.03.2018 tarihinde yani yaklaşık 1.5 yıl sonra açıldığını, bu nedenle süresinde açılmamış olan davanın reddinin gerektiğini, müvekkili şirket davaya konu çekin iyiniyetli meşru hamili olduğunu, davaya konu çek ile ilgili ödeme yasağı kararı gereği çekin tahsil edilememesi nedeniyle taraflarınca İstanbul ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, çek aslının icra müdürlüğü kasasında olduğunu, müvekkili şirket çekin kendisinden önceki son cirantası ile olan ticari ilişkisi gereği düzenlenen fatura uyarınca dava konusu çekin meşru hamili olduğunu, istirdat talebinde bulunulan ,...Bankası Sefaköy Ticaret Şubesi'ne ait 15.06.2016 keşide tarihli ... çek numaralı 26.099,78 TL bedelli çek müvekkili şirkete, uygun ciro silsilesi ile teslim edildiğini, bankaya ibraz edildiğini, çekin bankaya ibraz edilmesi esnasında ise çek hakkında ödeme yasağı kararı verildiği öğrenildiğini, bu durum çekin üzerine şerh düşüldüğünü, müvekkili şirketin söz konusu çeke ilişkin olarak iyiniyetli meşru hamil konumunda olduğu gözetildiğinde, çek üzerinde iptali gerektirecek herhangi bir ziya durumu söz konusu olmadığı anlaşılacağını, davanın mahiyeti gereği, davacı taraf, davalı müvekkilin kötü niyetli ve ağır kusurlu olduğunu ispatlamakla mükellef olduğunu, yasa ve Yargıtay içtihatlarında da, kötü niyet ve ağır kusur iddiasının davacı tarafından yazılı delille ispat edilememesi durumunda meşru hamilin iyi niyetinin korunacağına yer verildiğini, davacı taraf, davalı müvekkilinin çeki iktisap etmekte kötüniyetli ve ağır kusurunu ispat yarayan dosyaya hiç bir delil ibraz edemediğini, bu nedenle istirdat davasının şartları gerçekleşmediğini, davanın reddedilmesi gerektiğini, davacının iddiasının aksine hırsızlık suçuna konu çekin müvekkilinde bulunması ve kullanılması kötü niyete işaret etmediğini, davacı çekin hırsızlık sonucu çalındığını iddia ettiğini, bu durumun müvekkilinin iyi niyetini kaybettirmeyeceğini, müvekkilinin kanun uyarınca kendisinden önceki cirantanın imzasının sıhhatini araştırdığını, bu şekilde çeki iktisap ettiğini, müvekkilinin, davacının iddia ettiği hırsızlık olayını bilebilmesinin mümkün olmadığını, müvekkilinin, kendisinden önce gelen ciranta dışında diğer cirantaların imzasının gerçekte sahte olup olmadığını bilebilmesinin mümkün olmadığını, araştırma yükümlüğününde bulunmadığını, müvekkili şirketin kendisinden önceki ciranta ile arasındaki ticari ilişki gereği çeki teslim aldığı ve bu durumda çek üzerinde iyiniyetli meşru hamil olduğu ve iyiniyet mevcutken çekin istirdatına karar verilemeyeceği dikkate alınarak davanın reddine karar verilmesinin gerektiğini, müvekkili şirket çekin kendisinden önceki son cirantası ile olan ticari ilişkisi gereği düzenlenen fatura uyarınca dava konusu çekin meşru hamili olduğunu, müvekkilinin çekteki imzanın davacıya ait olmadığını bilmesinin kendisinden beklenemeyeceğini, müvekkili sadece kendisinden önceki cirantaların imzasının onlara ait olup olmadığını araştırmakla yükümlü olduğunu, ciro silsilesinde şeklen kopukluk yoksa senedi ciro yoluyla eline geçiren kişi yetkili hamil durumunda olduğunu, bu durum hak sahipliğine karine oluşturduğunu, müvekkili şirket gerekli araştırmayı yaptığını, ticari ilişkinin de var olması nedeni ile olumsuz bir istihbarata rastlamadığını, açıklanan tüm nedenlerle davacının huzurdaki haksız davasının reddini, davanın, müvekkilinin çek üzerinde iyiniyetli meşru hamil olması ve dilekçemizde açıklanan diğer nedenlerle reddini, tüm yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇEDosya, Bakırköy ...Asliye Ticaret Mahkemesi... Esas █████████ Karar sayılı Yetkisizlik Kararı verildiği, mahkememize tevzi edilerek mahkememiz ████████ Esasına kaydı yapılmıştır.Dava, hukuki niteliği itibari ile istirdat talebine ilişkindir.Mahkememizin ön inceleme duruşmasında dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip, deliller toplanmıştır.İstanbul ...İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyası UYAP sisteminden alınmış, yapılan incelemesinde; ... Anonim Şirketi 33.587,38 TL alacağın tahsili için takip başlatılmıştır.Adalet Bakanlığı ... Fizik İhtisas Dairesi Adli Belge İnceleme Şubesince hazırlanan █████/2023 tarih ...-101.02.... sayılı adli tıp raporunda: "İnceleme konusu çekin arka yüz 1. ciro ... LTD. ŞTİ. adına atılı imzanın teşhise götürecek önemli karakteristik materyal ve yazı unsuru içermeyen, tersimi basit, taklidi kolay bir imza olması nedeniyle söz konusu imzanın aidiyetinin, bu meyanda sorulduğu üzere ...'ın eli ürünü olup olmadığının tespit edilemediği hususlarını bildirir KANAAT RAPORUDUR." şeklinde rapor sunulmuştur.Adli tıp raporu taraf vekillerine tebliğ edilmiş, taraf vekillerinde rapora yönelik beyan ve itiraz dilekçeleri sunulmuştur.Mahkeme celse ara kararı uyarınca dosyanın üçlü grofolog bilirkişiden oluşan heyete tevdi edilerek rapor alınmasına karar verilmiştir.Bilirkişiler Dr. ..., ..., ...tarafından hazırlanan █████/2024 tarihli bilirkişi raporunda: "İnceleme konusu Çek aslının arka yüzü üzerinde birinci ciranta "... LTD. ŞTİ" adına atfen atılı bulunan imza ile ...'ın mevcut mukayese imzaları arasında yapılan inceleme ve karşılaştırmada; İmzaların genel şekli, işleklik derecesi ve tersim edilişi, İmzalardaki başlangıç hareketinin yapılışı, imzalar içerisindeki el hareketlerinin yapılışı, imzaların bitim hareketinin yapılışı, imzalar içerisindeki dönüş hareketinin yapılışı, inceleme konusu çek aslının arka yüzü üzerinde birinci ciranta "... TEKSTİL SANAYİİ TİC. LTD. ŞTİ" adına atfen atılı bulunan imzanın görüntüleri, imzalar arasında kalem baskısı, çizgi kalitesi, el kaldırma hareketi vb. kaligrafik ve karakteristik özellikler yönünden FARKLILIKLAR görülmüş olup, inceleme konusu Çek aslının arka yüzü üzerinde birinci ciranta "...LTD. ŞTİ" adına atfen atılı bulunan İMZANIN...ÜRÜNÜ OLMADIĞI kanaatine varılmıştır." şeklinde rapor sunulmuştur.Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiş, davalı vekili tarafından rapora yönelik itiraz dilekçesini sunmuştur.6102 sayılı TTK'nın 818. maddesi yollaması ile çeklerde de uygulanması gereken aynı yasanın 677. maddesi uyarınca ''bir poliçe, poliçe ile borçlanmaya ehil olmayan kişilerin imzasını sahte imzaları, hayali kişilerin imzalarını veya imzalayan ya da adlarına imzalanmış olan kişileri herhangi bir sebeple bağlamayan imzaları içerirse, diğer imzaların geçerliliği bundan etkilenmez'' İmzaların bağımsızlığı (istiklali) şeklinde tanımlanan bu ilke, poliçeye atılan her geçerli imzanın (keşidecinin, cirantanın, avalistin, kabul eden muhatabın imzası gibi) sahibini bağladığını, geçersiz imzanın sahiplerini sorumlu kılmamalarına rağmen poliçenin geçerliliğini ortadan kaldırmadığını ifade eder. Geçerli imzaların sahipleri, başkasının imzasının geçersiz olduğunu ileri sürerek kambiyo sorumluluğundan kurtulamazlar. Geçersiz bir imza sahibini bağlamaz, ancak ciro zincirini de koparmaz.Lehdarın imzasının sahteliği, lehdar tarafından kendisine başvurulduğunda herkese karşı ileri sürebileceği mutlak def'idir. Zayi iptal davası nedeniyle ödeme yasağı kararı verilmiş olması, davalının elindeki çekin kambiyo senedi niteliğini ortadan kaldırmadığı gibi üçüncü şahıslar tarafından iyi niyetle iktisabına engel değildir.Buna karşın , davalının çeke ciro yoluyla hamil olduğu , görünüşe göre ciro silsilesinde şeklen bir kopukluk bulunmadığı, her ne kadar davacı lehtarın imzasının sahte olduğu ve çekin çalınmak suretiyle sahte ciro ile tedavüle sürüldüğünü iddia edilmiş ve imzanın lehtara ait olmadığı tespit edilmiş ise de , davalı hamilin çekteki lehtar imzasının sahte olduğunu bilecek durumda olmadığı, ara cirolardan sonra çeki iktisap ettiği, meşru hamil olduğu , lehtarın ara cirolarla ticari ilişkisi bulunmadığına dayalı şahsi definin hamile karşı ileri sürülemeyeceği, hamilin çeki iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket ettiği, başka bir anlatımla kötüniyetli hamil olduğunun kanıtlanamadığı, TTK 792. maddesindeki çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür, hükmü gereği kambiyo vasfı taşıyan çeke ciro yolu ile hamil olan ve çeki iktisabında kötüniyet, ve ağır kusuru bulunduğu ispat olunmayan davalıya karşı çek metninden anlaşılmayan lehtarın cirosunun sahte olduğu yönündeki iddiaya dayalı olarak çekin istirdadı talebinin imzaların istiklali ilkesi gereğince dinlenemeyeceği anlaşılmakla, çekin istirdatı talebinin reddine karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.H Ü K Ü M
: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davanın reddine,2-Karar harcı 615,40 TL'den davacı tarafça peşin olarak yatırılan 445,71 TL harcın mahsubu ile eksik 169,69 TL harcın davacıdan tahsili ile hazine adına irat kaydına,3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4-Davalı tarafından yapılan 100,00 TL yargılama giderinin davacı taraftan tahsili ile davalıya ödenmesine,5-Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T'deki esaslara göre belirlenen ve dava miktarını geçmemek üzere 26.099,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,6-Mahkememiz ... nolu kasası ile saklanılan evrak asıllarının karar kesinleştiğinde, talep halinde ilgili kurumlara iadesine,7-Karar kesinleşene kadar yapılacak yargılama giderlerinin davacı gider avansından karşılanmasına, karar kesinleştikten sonra bakiye gider avansının istek halinde davacıya iadesine,Dair, miktar itibariyle yasa yolu kapalı kesin olarak davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup anlatıldı. █████/2025Katip ...¸e-imzalıdırHakim ...¸e-imzalıdır