online satış temsilciliği sözleşmesinde münhasırlık ihlali iddiası, cezai şart talebi ve icra takibine itirazın iptali davasının istinaf incelemesi.

Online satış temsilciliği sözleşmesinde münhasırlık ihlali iddiası, cezai şart talebi ve icra takibine itirazın iptali davasının istinaf incelemesi.

Özet: Davacı bir doğrudan satış şirketinin, online satış temsilcisi davalının sözleşme hükümlerini ihlal ederek yetkili tedarikçi dışında başka kaynaklardan ürün temin etmesi sebebiyle doğan 10.000 TL tutarındaki cezai şart alacağının tahsili amacıyla başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptali ve takibin devamı talebiyle açtığı davada, davalının iddiaları reddetmesine ve sözleşmeye aykırı davranmadığını savunmasına rağmen, ilk derece mahkemesinin davanın reddine hükmettiği bir uyuşmazlıktır.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

43. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO

:█████████

KARAR NO

:████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

:İSTANBUL 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ

:█████/2021

NUMARASI

:2021/9 Esas - ████████ Karar

DAVA

:İtirazın İptali

İSTİNAF KARAR TARİHİ

:█████/2025

Taraflar arasındaki İtirazın İptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin uzun yıllardan bu yana Türkiye’de doğrudan satış sektöründe faaliyet gösteren, dünyanın en önde gelen doğrudan satış şirketlerinden birisi olduğunu, davalının bir şahıs şirketi kurarak 05.04.2019 tarihinde müvekkili ile Online Satış Temsilciliği Sözleşmesini imzaladığını, sözleşme ile davalının Online Satış kanallarından satışını yapacağı ürünleri yalnızca ...’dan tedarik edeceğini, paralel ithalat dahil başka bir kişi veya kurumdan ürün tedarik etmeyeceğini kabul ve taahhüt ettiğini, müvekkili tarafından yapılan 05.07.2019 tarihli incelemede davalının online satış kanallarında satışını yaptığı ...ürünlerinin, kendisine sağlanan ürünlerden olmadığının tespit edildiğini, davalı borçludan açıklama talep edildiğini, yapılan açıklamada bu ürünlerin Sözleşme’nin imzalanmasından önce alındığının ifade edildiğini, yapılan araştırmada ise verilen bilgilerin tamamen yanlış olduğunun, dolayısı ile ürünlerin başka bir yerden tedarik edildiğinin anlaşıldığını, sözleşmenin 3.maddesindeki yükümlülüklerini ihlal eden satıcı-davalının 5. maddede düzenlenen cezai şartı ödemekle yükümlü olduğunu, davalıya 04.09.2019 tarihinde Sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğini, ihlal nedeniyle ödenmesi gereken 10.000 TL’nin 18.10.2019 tarihine kadar ilgili banka hesabına gönderilmesi gerektiğini bildiren bir ihtarname gönderildiğini, ihtara rağmen ödeme yapılmaması üzerine ise ... sayılı dosyası ile davalı aleyhinde icra takibine geçtiklerini, takibin davalının haksız itirazı üzerine durduğunu beyan ile tüm itirazların iptaline ve takibin devamına, davalının %40’tan aşağı olmamak üzere inkar tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleriyle vekalet ücretinin de davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; sözleşmeyi imzalamak için bir şahıs şirketi kurmadığını, sözleşme öncesinde halihazırda bir şirketi olduğunu ve elektronik ticaret yaptığını, davacı şirketin bir takım politika ve ayrımcılıklarından ötürü sözleşmeyi sürdürmesinin mümkün olmadığını ve █████/2020 tarihinde sözleşmeyi tek taraflı olarak feshettiğini, davalının ihtarının kendisine █████/2020 tarihinde ulaştığını, sözleşme süresince sözleşmeye aykırı her hangi bir davranışı olmadığını, harici bir kurum veya kişiden ...marka ürün satın almadığını, davacının sözleşme süresince kendisinin ticari faaliyetinden ötürü maddi bir kayba uğramadığını, tazminat talep etmekte haklı olmadığını, davacının iddiasını destekler delil de sunmadığını, davacıya her hangi bir borcu olmadığını beyan ile davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

:İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "...Davanın icra takibine itirazın iptali ve icra inkar tazminatı istemine ilişkin olduğu, takip konusu alacağın taraflar arasındaki sözleşmede düzenlenen 10.000 TL cezai şart alacağı ve işlemiş faizinden kaynaklandığı, davacının, davalının sözleşmeyle paralel ithalat dahil başka bir kişi veya kurumdan ürün tedarik etmeyeceğini kabul ve taahhüt etmiş olmasına rağmen sözleşmeye aykırı hareket ettiğinden bahisle cezai şart alacaklarının doğduğunu iddia eder olduğu, davalının sözleşmeye aykırı hiçbir davranışı olmadığından bahisle davacıya borçlu olmadığını ve davanın reddi gerektiğini savunduğu, taraflar arasında █████/2019 tarihli davalının davacıdan tedarik ettiği ürünlerin online satış kanalında pazarlama ve satışını yapmasını konu eden ... Online Satış Temsilciliği Sözleşmesinin akdedildiği, davalının █████/2019 tarihli mail ile sözleşmeyi feshettiğini davacıya bildirdiği, davacının █████/2019 tarihinde tebliğ edilmiş olan, █████/2019 tarihinde noter kanalı ile gönderdiği ihtarnamede 10.000 TL cezai şart tazminatının ödenmesini davalıya ihtar ettiği ve █████/2020 tarihinde davalı aleyhinde icra takibine geçmiş olduğu görülmüştür. Cezai şart hususunun, taraflar arasındaki sözleşmenin 5. maddesinde düzenlendiği, sözleşmenin herhangi bir hükmünü ihlal eden ve karşı tarafın sözleşmeyi haklı nedenle feshetmesine neden olan tarafın, karşı tarafın bu yüzden uğrayacağı her türlü zararı tazmin edeceğini ve ayrıca hiçbir ihtara gerek kalmaksızın, peşinen 10.000 TL cezai şartı ödeyeceğini kabul ve taahhüt eder denildiği, sözleşmenin süresiz olduğu ve tarafların her birinin sözleşmeyi dilediği zaman hiçbir neden ileri sürmeden tazminatsız olarak feshedebileceğinin hükme bağlanmış olması, sözleşme konusu iş ile ilgili tarafların yazışmalarının elektronik posta ile yapılmış olması, davalının, davacının ihtarından önce sözleşmeye uygun halde yaptığı bildirim ile sözlemeyi feshetmiş olması, bu fesih öncesinde davacının davalıya bir ihtarının bulunmaması nedeniyle cezai şart alacağının doğmadığı kanaatine varılmakla, davanın reddine " karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

:Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili Şirket ile davalı taraf arasında 05.04.2019 tarihinde Online Satış Temsilciliği Sözleşmesi imzalandığını, davalı, işbu sözleşme ile online Satış kanallarından satışını yapacağı ürünleri yalnızca ...’dan tedarik edeceğini, paralel ithalat dahil başka bir kişi veya kurumdan ürün tedarik etmeyeceğini kabul ve taahhüt ettiğini, sözleşmeye göre, yükümlülüklerini ihlal eden davalının 5. Maddede düzenlenen cezai şartı ödemekle yükümlü olduğunun açıkça belirtildiğini, müvekkili Şirket tarafından 05.07.2019 tarihli incelemede davalının online satış kanallarında satışını yaptığı ... ürünlerinin, kendisine sağlanan ürünlerden olmadığı tespit edilmiş ve kendisinden açıklama talep edildiğini, ancak davalı tarafın herhangi bir şekilde açıklama yapmadığını ve bu ihlali sürdürdüğünü, bu nedenle müvekkili şirketin, sözleşmeye açıkça aykırı davrandığı sabit olan davalıya 04.10.2019 tarihinde Sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğini, ihlal nedeniyle ödenmesi gereken 10.000 TL’nin 18.10.2019 tarihine kadar ilgili banka hesabına gönderilmesi gerektiğini bildiren bir ihtarname gönderildiğini, bu ihtarnamenin 05.10.2019 tarihinde davalıya tebliğ edildiğini, davalının herhangi bir ödeme yapmaması üzerine 27.01.2020 tarihinde İstanbul ... İcra Dairesinde ... sayılı dosya ile takibe başlandığını, davalının 06.02.2020 tarihinde haksız şekilde borca, imzaya, faize ve tüm fer’ilerine itiraz ederek icra takibini durdurduğunu, davalı tarafından gönderilen elektronik postanın, fesih bildirimi olarak kabul edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davalınını sözleşmeyi ihlal ettiği hususu sabit olup bunun fesih bildirimleriyle ilgisi bulunmadığını, davalının sözleşmeyi ihlal ettiğinin oldukça açık ve net olduğunu, sözleşmeyi ihlal eden davalının, ihlal durumunda ödemeyi taahhüt ettiği cezai şart miktarını ödemediğini, mahkeme tarafından verilen kararda sözleşmenin ihlal edilip edilmediğine ilişkin herhangi bir hususun yer almamadığını, mahkeme tarafından incelenmesi gereken asıl konunun, sözleşmenin ihlal edilip edilmediği olduğunu, mahkemenin eksik inceleme ile kararını vermiş olup, karardaki gerekçelerin hukuka uygun olmadığını, açıklanan nedenlerle İstinaf başvurularının kabulüne karar verilmesini, mahkemenin ████████ sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasını ve yeniden yargılama yapılarak talepleri doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

:Dava, sözleşmeye aykırılık iddiasına dayalı cezai şartın tahsili istemine dayanak icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.Davacı takip alacaklısı tarafından, davalı takip borçlusu hakkında,...sayılı dosyasında 10.000 TL asıl alacak, 529,45 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 10.529,45 TL alacağın tahsili istemiyle 27.01.2020 tarihinde ilamsız icra takibi başlatılmış, itiraz üzerine takip durmuştur.Davacı tarafça, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 67. maddesi uyarınca itirazın iptaline karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır. Davalı taraf, 02.10.2020 tarihinde sözleşmeyi tek taraflı olarak feshettiğini, davalının ihtarının kendisine 10.10.2020 tarihinde ulaştığını, sözleşme süresince sözleşmeye aykırı herhangi bir davranışı olmadığını, harici bir kurum veya kişiden... marka ürün satın almadığını savunmuştur.Taraflar arasında 05.04.2019 tarihinde ...Online Satış Temsilciliği Sözleşmesi imzalanmış olup, taraflardan biri tarafından sözleşmeyi feshedinceye kadar sözleşmenin süresiz olarak yürürlükte kalacağı kararlaştırılmıştır.Taraflar arasındaki sözleşmenin 3.10. Maddesinde satıcının online satış kanallarından satışını yapacağı ürünleri yalnızca ...'dan tedarik edeceği, satıcının paralel ithalat dahil başka bir kişi veya kurumdan ürün tedarik edemeyeceği, sözleşmenin 4.3. Maddesinde sözleşmenin kurallarının ihlal edilmesi halinde tarafların sözleşmeyi haklı nedenle feshedebileceği, ...'un sözleşmeyi haklı nedenle feshetsin veya etmesin, işbu sözleşmenin 3.maddesindeki yükümlülüklerini ihlal eden satıcının 5.maddede düzenlenen cezai şartı ödemekle yükümlü olduğu, sözleşmenin 5.1. Maddesinde sözleşmenin herhangi bir hükmünü ihlal eden ve karşı tarafın sözleşmeyi haklı nedenle feshetmesine neden olan tarafın, karşı tarafın bu yüzden uğrayacağı her türlü zararı tazmin edeceğini ve ayrıca hiçbir ihtara gerek kalmaksızın def’aten ve peşin olarak 10.000 TL cezai şartı ödeyeceğini beyan, kabul ve taahhüt ettiği düzenlenmiştir.Taraflar arasında içeriği inkar edilmeyen mail yazışmalarına göre; görselleri sunulan bir kısım ürünlerin stok ve hangi temsilciden tedarik edildiği bilgisinin paylaşılması isteğine ilişkin davacı şirketin 05.07.2019 tarihli e mailine karşılık, davalı aynı tarihli e-mailinde, online temsilcilik sözleşmesini imzaladıktan sonra dışarıdan hiçbir şekilde ürün tedarik etmediğini, daha öncesinde ürün tedariği yaptığını beyan ederek temsilci listesi bildirmiş; davacı şirket ise 29.07.2019 tarihli e- mailinde, daha önce yapılan telefon görüşmesine istinaden verilen temsilci ve bilgilerin uymadığını beyan etmiştir. Davacı, Beyoğlu ... Noterliği'nin 04.10.2019 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile davalının 05.04.2019 tarihli Online Satış Temsilciliği Sözleşmesi'nin 3.10 numaralı maddesini ihlal ettiğini, bu nedenle sözleşmenin haklı nedenle ve derhal feshedildiğini bildirerek cezai şartın ödenmesini talep etmiş olup, anılan ihtarname davalıya 05.10.2019 tarihinde tebliğ edilmiştir. Davalı ise 02.10.2019 tarihli davacı şirkete gönderdiği e mailinde online temsilcilik sözleşmesini tek taraflı olarak feshettiğini savunmuştur. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, sözleşmeye aykırılık nedenine dayalı cezai şartın koşullarının oluşup oluşmadığı noktasındadır.Sözleşme özgürlüğü ilkesi gereğince taraflar, sözleşmeyi yapma, sözleşmenin karşı tarafını seçme, sözleşmenin içeriğini düzenleme ya da değiştirme, sözleşmenin tabi olacağı şekli belirleme ve nihayet sözleşme ile bağlı kalmama, yani sözleşmeyi sona erdirme özgürlüğüne de sahiptir. Belirsiz süreli kurulan veya belirsiz süreli hâle gelen sözleşmelerde taraflardan her biri önceden ihbarda bulunmak şartıyla sözleşmeyi feshetme imkânına sahiptir. Olağan fesih olarak adlandırılan bu fesihte taraflardan her biri bir sebebe dayanmaya gerek olmaksızın tek taraflı, yöneltilmesi gerekli bir irade beyanı ile sözleşmeyi ileriye etkili olarak sona erdirmektedir.Sözleşmesinin olağan feshinin bir sebebe dayanması gerekmemekle birlikte, maddi olarak hakkın kötüye kullanılma yasağı bu imkânın sınırını çizmektedir.Fesih hakkının açıkça kötüye kullanılması hâli, hukuk düzenince korunmaz.Somut olayda davacı tarafça, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 3.10.maddesindeki sözleşmeye aykırılık haline dayalı olarak cezai şart talep edilmiştir. Davacının cezai şart talebi hakkında karar verilebilmesi için öncelikle davalının sözleşmeye aykırı davrandığının ispat edilmesi gerekmekte olup, davacının sözleşmeyi fesih ihtarından önce davalının sözlemeyi feshetmiş olmasının cezai şart istemine bir etkisi yoktur. Bu durumda dosyanın mali müşavir ve sektör uzmanı bilirkişiden oluşacak bilirkişi heyetine tevdi ile taraf ticari defterleri üzerinde, davacının 05.07.2019 tarihli e mailine konu ürünlerin davacı tarafça davalıya sağlanan ürünler olup olmadığı yönünde inceleme yapılması, bu konuda ayrıntılı ve denetime elverişli rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken mahkemece yanılgılı gerekçe ve eksik inceleme ile davanın reddine karar verilmesi isabetsiz olmuştur.HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda, Mahkemece eksik inceleme ile davanın sonuçlandırılması isabetli görülmemiş ve bu nedenle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

KARAR

:Yukarıda açıklanan nedenlerle:1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ İLE, istinaf incelemesine konu İlk Derece Mahkemesi kararının HMK'nın 353(1)a-6 maddesi uyarınca USULDEN KALDIRILMASINA, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine,2-Davacı tarafça yatırılan istinaf karar harcının istemi halinde kendisine iadesine,3-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin İlk Derece Mahkemesince yapılacak yargılama sırasında değerlendirilmesine,Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 362(1)g maddesi uyarınca kesin olarak oy birliğiyle karar verildi. █████/2025