sgk primleri ödenmeyen simit ustasının açtığı hizmet tespiti davasında ilk derece ve istinaf mahkemelerinin kararının yargıtay temyiz incelemesi.

SGK primleri ödenmeyen simit ustasının açtığı hizmet tespiti davasında ilk derece ve istinaf mahkemelerinin kararının Yargıtay temyiz incelemesi.

Özet: Davacının, davalı işveren nezdindeki çalışmasına ilişkin sigorta primlerinin yatırılmadığı iddiasıyla açtığı hizmet tespiti davasında, ilk derece mahkemesi davacının belirli bir dönemdeki kesintisiz çalışmasını tespit ederken, bir kısmını reddetmiş; davalı işveren ve feri müdahil SGK Başkanlığının bu karara karşı yaptığı istinaf başvuruları bölge adliye mahkemesince esastan reddedilerek ilk derece mahkemesi hükmü onanmış, bunun üzerine kararın davalı ve feri müdahiller tarafından temyize götürüldüğü bu evrak, hizmet tespiti uyuşmazlığının sosyal güvenlik hakkı ve kamu düzeni ile ilgili önemine dikkat çekmektedir.

10. Hukuk Dairesi ██████████ E. , ███████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

SAYISI

: █████████ E., █████████ K.

İLK DERECE MAHKEMESİ

: Ankara 13. İş Mahkemesi

SAYISI

: ████████ E., ████████ K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı işveren ... Tekstil Kuyumculuk ve Gıda Sanayi Ticaret Ltd. Şti'ye ait işyerinde simit ustası olarak 01.03.2008 tarihinde işe başladığını, ancak çalıştığı süreler boyunca SGK primlerinin yatırılmadığını, ayrıca hak ettiği ücretlerinin de ödenmediğini, bu nedenle davacının iş akdini 11.04.2018 tarihinde haklı nedenle feshettiğini ileri sürerek, davacının 01.03.2008 - 11.04.2018 tarihleri arasında davalı işveren nezdinde Kuruma bildirilmeyen sürelerde kesintisiz ve sürekli çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ...’ın şirkette çalışmadığını, akrabası olan ... şirkette çalışırken onun yanına sık sık gelip gittiğini, zaman zaman şirkette çalışma talebinde bulunduğunu, ancak bunun kabul edilmediğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Feri müdahil SGK Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

Yapılan yargılama, toplanan deliller, celp ve ibraz olunan bilgi ve belgeler, tanık beyanları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davacının davasının kısmen kabulü ile

1-Davacının davalı nezdinde 10.12.2009 ile 11.04.2018 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığının tespitine,

2-Davacının 01.03.2008 ile 09.12.2009 tarihleri arası hizmet tespiti talebinin reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri

1.Davalı Vekilinin İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; Mahkemece eksik inceleme ile hatalı karar verildiğini, davacının davasını somut delillerle ispatlayamadığını belirterek, usul ve yasaya aykırı verilen kararın kaldırılmasını istemiştir.

2.Fer'i Müdahil SGK Başkanlığı Vekilinin İstinaf Sebepleri

Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde; eksik inceleme ve araştırma ile karar verildiğini, davacının davalı işyerinde sürekli ve kesintisiz çalıştığına dair kesin ve inandırıcı delil bulunmadığını belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkemece kurulan hükme ilişkin Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı kanaatine varılarak, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı Vekilinin Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyizen bozulmasını istemiştir.

2.Fer'i Müdahil SGK Başkanlığı Vekilinin Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyiz incelemesi bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk

1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2.Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun █████. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3.Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

3.Değerlendirme

1.İnceleme konusu eldeki davada, davacı, davalı işveren nezdinde 01.03.2008 – 11.04.2018 tarihleri arasında kesintisiz ve sürekli çalıştığının tespitini istemiş, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de, kabul kararı verilen dönem yönünden yetersiz tanık beyanları ile sonuca gidildiğinden hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

2.Mahkemece yapılacak iş; davacının işe giriş tarihinin 10.12.2009 olarak yazılı olduğu, dava dışı ...’ün 2008 yılından beri ... Tekstil Kuyumculuk ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. işyerinde personelden mal temin ve satışından, mali girdiler ve çıktıları takipten şirket sahibi yokken tek sorumlu olduğunu belirtir 5 çalışan tarafından ıslak imzalı olarak düzenlenen tutanakta adı geçen işçiler dinlenmeli, ihtilaf konusu dönemde kayıtlı bordro tanıkları re'sen tespit edilerek davacının çalışmasının niteliği ve süresi yönünden bilgi ve görgülerine başvurulmalı, 11.11.2021 tarihli kolluk araştırma tutanağında komşu işyeri tanığı olarak belirlenen ...'ın ifadesi alınmalı, böylelikle çalışmanın süresi tereddütsüz belirlenmeli, toplanan deliller bir arada değerlendirilip takdir edilerek, oluşacak sonuca göre karar verilmelidir.

VI. KARAR

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

07.01.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.