tramer düşürdüğü çarparak onarımı aracında fiilden parçaların kazada araca kazanın

Anahtar kelimeler: Tramer Düşürdüğü Çarparak Onarımı Aracında Fiilden Parçaların Kazada Araca Kazanın

T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

: ████████ Esas

KARAR NO

: ████████

DAVA

: Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

: █████/2025

KARAR TARİHİ

: █████/2026

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

:DAVA:Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; █████/2023 tarihinde dava dışı --------- sevk ve idaresindeki -------- plakalı aracın, -------- sevk ve idaresindeki müvekkiline ait --------- plakalı araca çarparak hasar verdiği, kaza tespit tutanağı ve tramer kayıtları neticesinde ---------- plakalı araç sürücüsünün kazanın oluşumunda %100 kusurlu olduğunun tespit edildiği, meydana gelen kaza sebebiyle müvekkilin aracında hasar onarımı yapıldığı ve parçaların değiştirildiği, bu durumun aracın ikinci el piyasasındaki değerini düşürdüğü, kazada kusurlu olan aracın Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasını düzenleyen davalı sigorta şirketinin oluşan değer kaybından sorumlu olduğu, -------- sayılı kararları ile ------- E. ve ------- K. sayılı kararları uyarınca tazminat borçlarının kapsamının 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre belirlenmesi gerektiği, Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarında da değer kaybının reel yöntemle hesaplanması gerektiğinin vurgulandığı, araçta meydana gelen değer kaybının aracın kaza tarihi itibarıyla hasarsız haldeki ikinci el rayiç değeri ile onarılmış halinin rayiç değeri arasındaki farka göre tespit edilmesinin zorunlu olduğu, tazminat miktarının tarafımızca önceden tespit edilmesinin mümkün olmadığı ve alacağın likit bir alacak niteliği taşımadığı, bu nedenle belirsiz alacak davası açmakta hukuki yarar bulunduğu, --------- sayılı █████/2024 tarihli kararı ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun ilgili kararlarında da belirtildiği üzere alacak miktarının tahkikat aşamasında yapılacak incelemelerle belirlenebileceğin uyuşmazlığın ticari dava şartı kapsamında 06.01.2025 tarihinde -------- dosya numarası ile arabuluculuğa konu edildiği, davalı sigorta şirketi ile yapılan görüşmelerde anlaşma sağlanamadığı ve 10.02.2025 tarihinde sürecin anlaşmama ile sonlandırıldığı belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla araçta meydana gelen reel değer kaybı tazminatının davalıdan tahsilini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

: Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; dava konusu olayın █████/2023 tarihinde gerçekleştiği, kaza tarihinden itibaren 2 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğu, zamanaşımını kesen herhangi bir durumun bulunmadığı, davanın zamanaşımı nedeniyle reddedilmesi gerektiği, davacı tarafın zarar miktarını belirleyebilecek durumda olmasına rağmen belirsiz alacak davası açtığı, bu nedenle hukuki yarar yokluğundan davanın usulden reddinin zorunlu olduğu, müvekkili şirket nezdindeki sigortalı aracın teminat limitinin 120.000,00-TL olduğu, tüm ödemelerin poliçe teminat limitinden mahsup edilmesi gerektiği, █████/2025 tarihinde 4.250,00-TL değer kaybı ve █████/2023 tarihinde 5.058,78-TL araç hasarı ödemesi yapıldığı, mükerrer ödemenin önlenmesi için bakiye ödeme yapılıp yapılmadığının tespiti gerektiği, sigortalı aracın kusur oranının en fazla yüzde 50 olduğu, kusur tespiti yapılması gerektiği, değer kaybı hesaplamasının Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'na uygun yapılması gerektiği, davacıya ait aracın kaza öncesindeki hasar geçmişinin araştırılmasının zorunlu olduğu, önceki hasarların değer kaybı miktarını etkileyeceği, özel dava şartı olan zorunlu başvuru şartı yerine getirildiğinden arabuluculuk dava şartının uygulanmayacağı, arabuluculuk ücretinin davacı üzerinde bırakılması gerektiği, haksız fiilden kaynaklanan tazminat taleplerinde avans faizi değil yasal faiz uygulanması gerektiğini belirterek davanın zamanaşımı ve usulden reddini, aksi halde esastan reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesini talep ve beyan etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

: Dava hukuki niteliği itibariyle, meydana gelen trafik kazası nedeni ile oluşan değer kaybı sigorta şirketinden tazminine yönelik olarak açılan tazminat davasıdır

Mahkemece yapılan yargılama sırasında taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesi uzmanlık gerektiren yönleri bulunduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Bilirkişi tarafından alınan raporda özetle; 06.01.2023 tarihinde saat 09:30 civarında ------ ili ------- ilçesi --------- Mahallesi --------- Caddesi üzerinde --------- plakalı araç sürücüsü --------- ile ---------- plakalı araç sürücüsü ----------- arasında maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği, ---------- plakalı araç sürücüsü ---------- ışıkta durduktan sonra hareket ettiğinde sağından önüne giren ---------- plakalı araca çarptığını beyan ettiği,---------- plakalı araç sürücüsü ---------- ise trafik yoğunluğunda kavşak bitiminde kaldığını ve yeşil ışık yanınca hareket eden--------- plakalı kamyonun sol arka tamponuna çarptığını ifade ettiği, bilirkişi incelemesi neticesinde --------- plakalı otomobil sürücüsü --------- yakın takip kuralını ihlal ederek --------- plakalı aracın sol arka kısımlarına çarptığının tespit edildiği, Karayolları Trafik Kanunu'nun 56/c ve 84/d maddeleri uyarınca arkadan çarpan -------- plakalı araç sürücüsü -------- kazanın meydana gelmesinde asli ve %100 kusurlu olduğu, --------- plakalı araç sürücüsü --------- ise kazada kusursuz bulunduğu, ---------- model --------- marka aracın kaza tarihi itibarıyla rayiç değerinin 694.000 TL olarak belirlendiği, araçta meydana gelen toplam hasar bedelinin KDV ve iskonto dahil 10.240,04 TL olduğu, --------- sayılı kararı ile Yargıtay uygulamaları dikkate alınarak yapılan hesaplamada aracın kaza öncesi ve sonrası değerleri arasındaki farka göre 20.000,00 TL değer kaybı oluştuğunun takdir edildiği, davalı --------Ş. nezdinde ------- plakalı aracın 12.10.2022 ile 12.10.2023 tarihleri arasında geçerli zorunlu mali mesuliyet sigortası bulunduğu, sigorta şirketinin poliçe teminatı kapsamında sigortalısının kusuru oranında değer kaybından sorumlu olduğu, sigorta şirketinin 12.02.2025 tarihinde davacı tarafa 4.250,00 TL tutarında değer kaybı ödemesi yaptığı, taraflar arasında 10.02.2025 tarihinde arabuluculuk anlaşmazlık tutanağı düzenlendiği, sigorta şirketinin eksik ödeme yaptığı 12.02.2025 tarihinde temerrüde düştüğü ve 20.000 TL tutarındaki toplam değer kaybından yapılan 4.250 TL ödeme düşüldükten sonra bakiye 15.750 TL tutarından sorumlu olduğu kanaatine varıldığı tespit edildiğinin beyan edildiği, raporun sonuç kısmında;

--------- plakalı aracın sürücüsü --------- kazanın meydana gelmesinde asli ve

%100 kusurlu,---------- plakalı araç sürücüsü --------- meydana gelen kazada kusursuz olduğu,

aracın davaya konu kazasında değer kaybı bedelinin 20.000 TL olduğu, sigorta şirketinin 4.250 TL ödeme yaptığı ve 20.000 TL – 4.250TL = 15.750 TL den sorumlu

olacağı, eksik ödemede bulunduğu 12.02.2025 tarihinde temerrüde düşeceği mütala edilmiştir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda kural olarak araç işleteninin sorumluluğu tehlike sorumluluğu olarak kabul edilmiştir.

Anılan Kanunun 85/I.maddesine göre;“Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.”

Bu fıkradan çıkan sonuç şudur ki; motorlu araç işleten, motorlu aracın işletilmesinden doğan zarardan kusuru olmasa bile sorumludur. Buradaki sorumluluk kusura dayanmayan ağırlaştırılmış objektif sorumluluktur (tehlike sorumluluğu).

Bu sorumluluktan kurtuluş beyyinesi ise aynı Kanunun 86/I.maddesinde şöyle belirlenmiştir.“İşleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bir bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın, kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya bir üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur.”

Yine aynı Kanunun 85/son fıkrasında, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” denilmiştir. Bu fıkrada eylemlerinden sorumlu olduğu kişiler, “araç sürücüsü” ve de “aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişiler” ortaya çıkmış bulunmaktadır. Şu var ki, “araç sürücüsü” ve “aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin”, “işletenin eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin” kapsamında yer aldığı su götürmez. İşte araç işleteninin sorumluluktan kurtulması için, eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, yasanın deyimi ile kusurları bulunmadığını da kanıtlaması gerekecektir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır” denilmektedir.

2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır. Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir. Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür.

Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devredilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla) artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip, bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir.

Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, işleten sıfatının belirlenmesinde araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması ve fiili hakimiyetin uzun süreli olması gerekmektedir. Ancak bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması şarttır.Zarar gören davacının, davasını açmadan önce işletenin trafik kaydında adı yazılı kişi olup olmadığı konusunda bir araştırma yapmakla yükümlü olmadığı, olağan olanın, davanın trafik kaydında adı yazılı kişiye yöneltilmesi olduğu, davacının, araç maliki olan davalıya karşı dava açmasında kusuru bulunmadığı göz önünde bulundurularak davalı ----------Ş lehine vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.Somut olayda dava konusu kazanın davalı-------Ş. nezdinde -------- plakalı aracın 12.10.2022 ile 12.10.2023 tarihleri arasında geçerli zorunlu mali mesuliyet sigortası bulunduğu, sigorta şirketinin poliçe teminatı kapsamında sigortalısının kusuru oranında değer kaybından sorumlu olduğu, sigorta şirketinin 12.02.2025 tarihinde davacı tarafa 4.250,00 TL tutarında değer kaybı ödemesi yaptığı, taraflar arasında 10.02.2025 tarihinde arabuluculuk anlaşmazlık tutanağı düzenlendiği, sigorta şirketinin eksik ödeme yaptığı 12.02.2025 tarihinde temerrüde düştüğü ve 20.000 TL tutarındaki toplam değer kaybından yapılan 4.250 TL ödeme düşüldükten sonra bakiye 15.750 TL tutarından sorumlu olduğu kanaatine varıldığı tespit edildiğinin beyan edildiği, raporun sonuç kısmında;

-------- plakalı aracın sürücüsü --------- kazanın meydana gelmesinde asli ve

%100 kusurlu,--------- plakalı araç sürücüsü ----------- meydana gelen kazada kusursuz olduğu,

aracın davaya konu kazasında değer kaybı bedelinin 20.000 TL olduğu, sigorta şirketinin 4.250 TL ödeme yaptığı ve 20.000 TL – 4.250TL = 15.750 TL den sorumlu

olacağı, eksik ödemede bulunduğu 12.02.2025 tarihinde temerrüte düştüğü anlaşılmakla usul ve yasaya uygun bilirkişi raporu hükme esas alınarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

Davanın KABULÜ İLE,

1-15.750,00 TL değer kaybı tazminatının █████/2025 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

2-Karar harcı 1.075,88 TL 'den davacı tarafça peşin olarak yatırılan 615,40 TL peşin harç ile, 267,26 TL ıslah harcı toplamı 882,66 TL den mahsubu ile bakiye 193,22 TL harcın davalı taraftan tahsili ile hazine adına irad kaydına,

3-Davacı tarafından yatırılan 615,40 TL başvurma harcı, 615,40 TL peşin harç ve 267,26 TL ıslah harcı toplamı 1.498,06 TL nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4-Davacı tarafından yapılan 332,50 TL tebligat, müzekkere gideri ve 14.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 14.332,50 TL yargılama giderinin davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,

5-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

6-Davacı yararına karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. deki esaslara göre belirlenen 15.750,00 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

7-Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca -------- bütçesinden ödenen 4.600,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

8-Taraflarca dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,

Dair davacı vekilinin yüzüne karşı davalının yokluğunda, miktar yönünden kesin olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı.█████/2026