zmmssi soldan oluduğu durup çarpmıştır yayalara çarparak aracına yaya esnada

Anahtar kelimeler: Zmmssi Soldan Oluduğu Durup Çarpmıştır Yayalara Çarparak Aracına Yaya Esnada

T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

: ████████ Esas

KARAR NO

: ████████

DAVA

: Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

: █████/2024

KARAR TARİHİ

: █████/2026

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

:Davacı tarafça sunulan dava dilekçesinde özetle; Sürücü ---------, idaresindeki --------- plakalı araç ile 23.12.2022 tarihinde müvekkil adına kayıtlı ------- plakalı araca çarparak hasar görmesine sebep olmuş olduğu, taraflar arasında düzenlenen tutanaktan da anlaşılacağı üzere, davacı araç sürücüsü yaya yolunda durup yayalara yol verdiği esnada, davalı araç sürücüsü ön soldan müvekkil aracına çarpmıştır. Meydana gelen kaza sebebi ile davalı araç sürücüsü %100 kusurlu bulunmuş oluduğu,------- plakalı müvekkil aracında oluşan hasar, davalı araç sahibinin ZMMS'si olan ---------Ş. nezdinde yer alan -----------

sayılı poliçesinden tamir edilmiş olduğu, Müvekkil aracı hasar görmekle birlikte, davalı sürücü ve araç malikinin kusuru sebebiyle meydana gelen kaza neticesinde ciddi manada değer kaybına uğramıştır. Ayrıca aracının tamiri esnasında müvekkil aracını kullanamamış olup tamir süresince kazanç kaybı zararına uğramış olduğundan mahkememize işbu dava açtığı anlaşılmıştır.Davalı --------- ŞTİ vekilince sunulan cevap dilekçesi özetle; İşbu uyuşmazlığın çözümü bakımından asliye ticaret mahkemeleri vazifeli olduğunu sayın mahkeme vazifeli mahkeme sıfatını haiz olmadığını, bu itibarla davanın esasına ilişkin incelemeye geçilmeden evvel öncelikle görev itirazımız doğrultusunda davanın usulden reddine karar verilmesi iktiza etmektedir davacı, 70.000tl değer kaybı ile 60.000tl kazanç kaybı zararının bulunduğunu açıkça ileri sürmektedir. buna karşın salt ispat kaygısı ile taleplerini belirsiz alacak davasına konu etmesinde hukuki yarar/menfaat yoktur. hmk 114/1-h maddesine göre hukuki yarar dava şartı olduğundan, hmk 115. maddesi çerçevesinde işbu haksız ve mesnetsiz davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi iktiza etmekte olduğunu, Davacı maddi zarara uğramış olduğunu beyan etmişse de, bu zararlara ilişkin hiçbir fatura veya evrak ibraz etmemiş bu nedenle uğradığını iddia ettiği maddi zararını dellilendirmediğinden gerçekliği bulunmayan maddi tazminat taleplerinin herhalükarda reddi gerekmekte olduğunu, zamanaşımı def'inde bulununduklarını, kusur konusunda itirazlarını tazminat istemine karşılık beyan ve itirazlarda bulunduklarını, Davacının uğradığı zarardan müvekkilin sorumlu tutulamayacağı yönündeki beyan ve itirazlarımızla çelişmemek kaydıyla; ifade etmek gerekir ki söz konusu kaza sonucu müvekkil şirket aracı da hasara uğramış, bu sebeble onarım görmüş dolayısıyla müvekkil de onarım bedeli ile değer kaybı ve kazanç kaybına uğramış ve zarara uğramıştır. Müvekkilin uğradığı zararın tazminine yönelik talep ve dava haklarımız saklı kalmak kaydıyla, kusurun taraflar arasında paylaştırıldığı durumda müvekkil zararı ile davacı zararının mahsup edilmesi gerekmekte olduğunu bildirmiştir.

İhbar olunan ----------Ş.’nin cevap dilekçesinden özetle:

Müvekkili şirket ile davalı sigortalı ---------ŞTİ arasında ---------- plakalı araç için; 15.03.2022-15.03.2023 arihleri arasını teminat altına almış

olan ---------- poliçe no’lu ------------- KASKO Sigorta Poliçesi akdedildiği, müvekkili şirketin sorumluluğu, poliçe üzerinde yazılı teminat limitleri ile sınırlı olmak üzere,

Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası hadlerinin üzerinde kalan kısmı ile sınırlı olduğu, kazanç kaybı teminat kapsamında olmadığı, sigorta şirketi sigortalısının kusuru oranında gerçek hasarı ödemekle yükümlü olduğu, bu nedenle dava

konusu kazanın meydana gelmesinde sigortalı araç sürücüsünün kusurunun bulunup bulunmadığının ve

kusur oranının belirlenmesi önem taşıdığı , dava dilekçesine göre talep edilen değer kaybı hesaplamasının genel şartlar uyarınca yapılması

gerektiği, kaza ile hasar arasındaki illiyet bağının denetime elverişli ve gerekçeli bir

biçimde araştırılması, kaza öncesi davacıya ait aracın hasar kayıtlarının incelenmesi, aracın parçalarının

orjinal olup olmadığının tespitini talep ettikleri, eklenmesi gereken bir diğer husus ise; sadece sigorta şirketleri değil hayatın olağan akışı içerisinde

de ticari hayatın gerektirdiği ölçüde yedek parça bedellerine iskonto uygulanacağıdır. Yedek parça

bedellerinin iskontolu tedarik edilip edilemeyeceği, yapılacak bilirkişi incelemesinde değişim gereken

parçaların tespit edilmesi halinde; bu parçaların sovtaj bedeli de tespit edilerek hesaplanacak tutardan

düşülmesini talep aksi halde davacı açısından sebepsiz zenginleşmeye neden olacağı davacı tarafça müvekkil şirkete hasar onarımına ilişkin olarak herhangi bir fatura sunmadığı, buz nedenle müvekkili şirketin KDV ödemeye ilişkin herhangi bir sorumluluğu bulunmadığı, herhangi bir

fatura aslı ibraz edilmeksizin yapılan her türlü KDV taleplerinin reddini talep ettikleri görülmüştür.

İNCELEME VE GEREKÇE

: Dava hukuki niteliği itibariyle, meydana gelen trafik kazası nedeni ile oluşan değer kaybı ve araç mahrumiyet zararının sigorta şirketinden ve diğer davalılardan tazminine yönelik olarak açılan tazminat davasıdırDava, -------- sayılı görevsizlik kararı doğrultusunda mahkememize tevzi edildiği görülmüştür. Dava, değer kaybı ve aracın işletilmemesinden kaynaklı kazanç kaybına ilişkin olduğu görülmüştür.

Mahkemece yapılan yargılama sırasında taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesi uzmanlık gerektiren yönleri bulunduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Bilirkişi tarafından alınan raporda özetle; 23.12.2022 günü saat 09:00 sıralarında-------- ili, -------- ilçesi, --------- Yan yol üzerinde,sağ şeritte

yaya geçidi önünde yayalara yol vermek için duran sürücüsü -------- yönetimindeki --------

plakalı ticari minibüs ile, aynı istikamette sol şeritte seyreden sürücüsü --------- yönetimindeki

----------- plakalı aracın çarpışması şeklinde maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği,

taraflar arası tutulan ve imzalanan kaza tespit tutanağına göre:

--------- plakalı araç sürücüsüsü -------- beyanı: --------- plakalı araç ----------

Yanyol üzerinden devam ederken yol vermek için sağa doğru sinyal vererek önümde bulunan ---------

plakalı aracın önüne doğru durmak istedim. O anda hareket etmesi halinde sağ arka çamurluğa çarparak

kaza gerçekleştiği, ---------- plakalı ticari minibüs sürücüsü ---------- beyanı: --------

mevkiinde yaya geçidi gerisinde durup yayaya yol verdiğim sırada aynı istikametten gelen ---------

plakalı araç önüme çapraz kırarak ön sol taraftan hasar verdiği, Kusur oranları:

---------- plakalı araç sürücüsü ---------- kazanın meydana gelmesinde asli ve %100

oranında kusurlu olduğu,---------- plakalı ticari minibüs sürücüsü ---------- kazanın meydana gelmesinde

kusurunun olmadığı, aracın davaya konu kazada:

değer kaybı bedelinin 20.000 TL olduğu,

kazanç kaybı bedelinin 12.000 TL olduğu, ihbar olunan ---------Ş.kazaya etken ---------- plakalı aracın █████/2021 - █████/2022

tarihlerini kapsayan ----------- poliçe numaralı Karayolları Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası ile trafik

sigortacısı olduğu, kaza tarihi itibarı ile trafik sigortası araç başına maddi tazminat limitinin 100.000 TL

olduğu, ---------Ş. tarafından ---------- numaralı hasar dosyası kapsamında █████/2023 tarihinde

davacıya 25.285,84 TL hasar bedeli ödenmiş olduğu, ayrıca █████/2024 tarihinde davacıya 10.000,00 TL

araç değer kaybı ödemesi yapılmış olduğu, bakiye teminat miktarının yeterli olduğu,

davalıların bakiye değer kaybı bedeli 20.000 TL -10.000 TL= 10.000 TL’den sorumlu olduğu,

temerrüt tarihinin kaza tarihi 23.12.2022 olduğu,

Karayolları Trafik kanuna göre; işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın

kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur. Bir motorlu aracın

işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa,

motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle

işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken

ve müteselsilen sorumlu olurlar maddesi uyarınca davalı ----------- Şti’nin

sürücüsünün kusuru oranında, %100, diğer davalı sürücü --------- ile birlikte müştereken ve

müteselsilen talep edilecek araç mahrumiyet kaybı bedeli 12.000 TL’den sorumlu olduğu,

temerrüt tarihinin kaza tarihi 23.12.2022 olduğu mütala edilmiştir. Davacı vekilinin bedel artırım dilekçesinde; Değer Kaybı 50,00 TL olarak talep edilmiş olup bilirkişi raporu doğrultusunda 9.950,00 TL daha artırıp toplam 10.000,00 TL değer kaybının temerrüt tarihinden işleyecek ticari avans ile birlikte davalılardan alınarak davacı müvekkiline ödenmesine, 2. Kazanç Kaybı 50,00 TL olarak talep edilmiş olup bilirkişi raporu doğrultusunda kazanç kaybı bedeli yönünden 11.950,00 daha arttırıp toplam 12.000,00 TL kazanç kaybı bedelinin temerrüt tarihinden işleyecek ticari avans ile birlikte davalılardan alınarak davacı müvekkiline ödenmesine ilişkin dilekçe sunduğu görülmüştür.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nda kural olarak araç işleteninin sorumluluğu tehlike sorumluluğu olarak kabul edilmiştir.

Anılan Kanunun 85/I.maddesine göre;“Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.”Bu fıkradan çıkan sonuç şudur ki; motorlu araç işleten, motorlu aracın işletilmesinden doğan zarardan kusuru olmasa bile sorumludur. Buradaki sorumluluk kusura dayanmayan ağırlaştırılmış objektif sorumluluktur (tehlike sorumluluğu).Bu sorumluluktan kurtuluş beyyinesi ise aynı Kanunun 86/I.maddesinde şöyle belirlenmiştir.“İşleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bir bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın, kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya bir üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur.”

Yine aynı Kanunun 85/son fıkrasında, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” denilmiştir. Bu fıkrada eylemlerinden sorumlu olduğu kişiler, “araç sürücüsü” ve de “aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişiler” ortaya çıkmış bulunmaktadır. Şu var ki, “araç sürücüsü” ve “aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin”, “işletenin eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin” kapsamında yer aldığı su götürmez. İşte araç işleteninin sorumluluktan kurtulması için, eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, yasanın deyimi ile kusurları bulunmadığını da kanıtlaması gerekecektir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır” denilmektedir.2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır. Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir. Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür.Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devredilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla) artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip, bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir.

Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, işleten sıfatının belirlenmesinde araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması ve fiili hakimiyetin uzun süreli olması gerekmektedir. Ancak bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması şarttır.Açıklamalardan sonra somut olaya gelince; davalı --------Ş yani araç malikinin, aracını █████/2023-█████/2025 tarihleri arasında uzun süreli kiralama sözleşmesi ile dava dışı ---------- kiraladığı, kira sözleşmesi --------- sistemine bildirdiği, kira sözleşmesinin 3.kişileri bağlayıcı mahiyette olduğu, uzun süreli sayılması gereken kira sözleşmesi gereğince de davalı kayıt malikinin işleten sıfatının bulunmadığı, işleten sıfatının dava dışı ----------- ait olduğu anlaşılmıştır. Hal böyle olunca davalı --------Ş yönünden davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.

Zarar gören davacının, davasını açmadan önce işletenin trafik kaydında adı yazılı kişi olup olmadığı konusunda bir araştırma yapmakla yükümlü olmadığı, olağan olanın, davanın trafik kaydında adı yazılı kişiye yöneltilmesi olduğu, davacının, araç maliki olan davalıya karşı dava açmasında kusuru bulunmadığı göz önünde bulundurularak davalı ----------Ş lehine vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Somut olayda dava konusu kazanın

---------- plakalı araç sürücüsü ---------- kazanın meydana gelmesinde asli ve %100

oranında kusurlu olduğu,

---------- plakalı ticari minibüs sürücüsü ----------- kazanın meydana gelmesinde

kusurunun olmadığı, aracın davaya konu kazada ihbar olunan ----------Ş.kazaya etken----------plakalı aracın █████/2021 - █████/2022

tarihlerini kapsayan ------------ poliçe numaralı Karayolları Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası ile trafik

sigortacısı olduğu, kaza tarihi itibarı ile trafik sigortası araç başına maddi tazminat limitinin 100.000 TL

olduğu, --------Ş. tarafından ---------- numaralı hasar dosyası kapsamında █████/2023 tarihinde

davacıya 25.285,84 TL hasar bedeli ödenmiş olduğu, ayrıca █████/2024 tarihinde davacıya 10.000,00 TL

araç değer kaybı ödemesi yapılmış olduğu, bakiye teminat miktarının yeterli olduğu,

davalıların bakiye değer kaybı bedeli 20.000 TL -10.000 TL= 10.000 TL’den sorumlu olduğu,

temerrüt tarihinin kaza tarihi 23.12.2022 olduğu, davalı ---------- Şti’nin

sürücüsünün kusuru oranında, %100, diğer davalı sürücü ----------- ile birlikte müştereken ve

müteselsilen talep edilecek araç mahrumiyet kaybı bedeli 12.000 TL’den sorumlu olduğu,

temerrüt tarihinin kaza tarihi 23.12.2022 olduğu anlaşılmakla usul ve yasaya uygun bilirkişi raporu hükme esas alınarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

Davanın KABULÜ İLE;

1-) 10.000 TL değer kaybı tazminatının davalılar' dan kaza tarihi olan █████/2022 tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödemesine,

2-) 12.000 TL araç mahrumiyet bedeli tazminatının davalılar'dan kaza tarihi olan █████/2022 tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödemesine,

3-)Karar harcı 1.502,82 TL 'den davacı tarafça peşin olarak yatırılan 427,60 TL peşin harç ile, 304,40 TL tamamlama harcından mahsubu ile bakiye 770,82 TL harcın davalı taraflardan tahsili ile hazine adına irad kaydına,

4-)Davacı tarafından yatırılan 427,60 TL başvurma harcı, 427,60 TL peşin harç ile, 304,40 TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 1.159,6 TL harcın davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

5-)Davacı tarafından yapılan 2.932,5 TL tebligat, müzekkere gideri ve 15.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 17.932,50 TL yargılama giderinin davalı taraflardan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,

6-)Davalılar tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,

7-)Davacı yararına karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. deki esaslara göre belirlenen 22.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

8-)Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ---------- bütçesinden ödenen 4.600,00 TL arabuluculuk ücretinin davalılardan tahsili ile hazineye irat kaydına,

9-)Taraflarca dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,

Dair davacı vekilinin (e-duruşma) ve davalı vekilinin yüzüne karşı, diğer davalıların yokluğunda, miktar itibariyle kesin olmak üzere karar verildi. █████/2026