Anahtar kelimeler: İlahiyat Kurmuş Halk Bam Fakültesi Yapım Başkan Yazim Sağlığı Katip
T.C. BURSA BAM .... HUKUK DAİRESİ
T.CBURSABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ.... HUKUK DAİRESİDOSYA NO
: ...KARAR NO
: ...T Ü R K M İ L L E T İ A D I N AB Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R IBAŞKAN
: ... (...)ÜYE
: ... (...)ÜYE
: ... (...)KATİP
: ... (...)İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ
: ... 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ
: █████/2021NUMARASI
:...DAVACILAR
: 1-......2-... - ... -...VEKİLİ
: Av. ... - ...VEKİLİ
: Av. ...DAVANIN KONUSU
: Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)İSTİNAF KARAR TARİHİ
: █████/2024KARAR YAZIM TARİHİ
: █████/2024Mahkemece verilen karara karşı yapılan istinaf başvurunun incelenmesi neticesinde;İDDİA VE SAVUNMANIN ÖZETİ
:Davacı vekili, müvekkillerinin kurmuş olduğu ... -... Adi Ortaklığı ile davalı şirket arasında █████/2016 tarihli ... Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yapım İşi Sözleşmesi, █████/2016 tarihli ... 1 Nolu Aile Sağlığı Merkezi + Halk Sağlığı Laboratuvarı + Halk Sağlığı Müdürlüğü Hizmet Binası Yapım İşi Sözleşmesi, █████/2016 tarihli ... Eğitim Kampüsü Büyük Spor Salonu Yapım İşine dair sözleşmeler imzalandığını, müvekkillerinin inşaat sahalarına birçok demirbaş ve inşaat malzemesi getirerek inşaatı belirli bir aşamaya getirdiklerini, şantiyeye ve inşaatların yapımı için gerekli demirbaş niteliğindeki inşaat makinelerine 863.116,84 TL harcama yaptıklarını, sonrasında müvekkil ... Adi Ortaklığı ile muhatap şirket arasında █████/2016 tarihli fesih protokolü imzalandığını, şantiyedeki demirbaşların en geç 30.10.2016 tarihinde teslim edileceğinin belirtilmiş olmasına rağmen, davalının söz konusu demirbaşların tamamına el koyduğunu, hiçbir malzemenin müvekkiline teslim edilmediğini, bunları kullanarak inşaatları neredeyse bitirmiş durumda olduğunu, müvekkillerinin yapmış olduğu imalatlara ilişkin hak ediş bedellerinin doğrudan davalıya ödendiğini fakat davalının bu hak edişleri tam olarak müvekkillerine göndermediğini, eksik ödemeler yaptığını ileri sürerek, müvekkillerine ait olan davalı tarafından el konulan inşaat şantiyelerinin yapımı için kullanılan malzemelerin ve inşaat demirbaşlarının bedeli ve davalı tarafından ödenmeyen konteynerlerin fatura bedeli karşılığı fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 5.000,00 TL'nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, davalı tarafından müvekkillerinin yapmış olduğu imalatlar için yapılan eksik ödemelerin, harç bedellerinin, ödemelerden yapmış olduğu haksız ve yersiz kesintilerin karşılığı fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 5.000,00 TL'nin işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili, müvekkili firma ile davacılar arasında ... Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yapım İşi Sözleşmesi, Bayburt 1 nolu Aile Sağlığı Merkezi+ Halk Sağlığı Laboratuvarı + Halk Sağlığı Müdürlüğü Hizmet Binası Yapım işi Sözleşmesi ve ... Eğitim Kampüsü Büyük Spor Salonu Yapım İşi Sözleşmesinin imzalandığını, davacıların üstlenmiş oldukları yapım işlerini yükümlülüklere uygun olarak yapmadıkları gibi zamanında da bitiremeyeceklerinin de anlaşılmış olduğundan, davacılara █████/2016 tarihinde ... 5. Noterliği'nin ... yevmiye numaralı █████/2016 tarihli ihtarnamesi ile ihtar çekildiğini, ihtarlara rağmen davacıların üzerlerine düşen yükümlülükleri yerine getirmedikleri anlaşıldığından taraflar arasında █████/2016 tarihli fesih protokolü düzenlendiğini, davacıların fesih protokolünde müvekkil firmadan herhangi bir hak ve alacağının kalmadığını, hiçbir dava açmayacağını müvekkilinin tam ve kamil bir şekilde kabil-i rücu olmak üzere ibra ettiğini savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ
:Mahkemece, davacılara ait iade edilmeyen demirbaşların bedeli, davalı tarafça yapılmayan eksik ödemelerin, ödenmeyen harç bedellerinin, davacıların alacaklarından yapılan kesintilerin davalıdan tahsiline karar verilmesi talep edildiği, taraflar arasındaki borç-alacak ilişkisinin tespiti amacıyla dosyanın bilirkişilere tevdi edildiği, SMMM bilirkişi ... ... tarafından davacıların ticari defter ve bağlı kayıtları üzerinde yapılan inceleme neticesinde tanzim edilen █████/2019 tarihli raporda özetle; davacı firmanın kanuni defterlerinin yasaya uygun tutulduğu, kapanış tasdiki zorunlu olan 2016 yılı yevmiye defterinin yasal süresinden sonra kapanış tasdikinin yaptırıldığı, 2017 yılı yevmiye defterinin kanuni süresinden sonra açılış tasdikinin yapıldığı, kanuni defterlerin yasaya uygun olarak tutulduğu, davacı firmanın █████/2016 tarih 66754 nolu 83.990,00 TL konteynerlere ilişkin davalı firmaya fatura edildiği ve 2016 yılı yasal kayıtlarında mevcut olduğu, davacı firmanın 329.009,19 TL alacak bakiyesi olduğu, sözleşme başlangıç ve bitiş tarihleri arasında şantiyede kullanılmak üzere 311.584,00 TL demirbaş alımının olduğunun bildirildiği, SMMM bilirkişi Şevki Yetiker tarafından davalının ticari defter ve bağlı kayıtları üzerinde yapılan inceleme neticesinde tanzim edilen █████/2020 tarihli ek raporda ise özetle; davalı defter kayıtları ve ibraz edilen ödeme dekontları faturalar ve makbuzlara göre davacının davalıya takip tarihi itibari ile 197.823,21 TL borcunun olduğunun davacı defterlerinde ve ekli belgelerde yapılan incelemede tespit edildiğinin bildirildiği, bilirkişiler tarafından tanzim edilen raporlarda davaya konu hususlar gerekçeli, ayrıntılı olarak açıklandığı, raporların hükme esas alınmaya yeterli olduğu kanaatine varılarak davalının davacılardan alacaklı olduğu gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ
:Davacı vekili, dosya ile ilgili müvekkili şirketin ve davalının da ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yapıldığını, iki bilirkişi tarafından da yapılan tek şeyin tarafların ticari defter ve kayıtlarının incelenmesinden ibaret olduğunu, bilirkişiler tarafından, müvekkilleri tarafından imalatı yapıldığı halde davalı tarafından alınan prabeton imalatları, hak edişlerde kurum tarafından yapılan ve iş sonunda davalı tarafından alınıp müvekkillerine ödenmeyen ihtiyat-teminat kesintilerinin, hak edişlerinden yapılan kesintilerin yerinde olup olmadığı ile ilgili hiçbir inceleme yapılmadığını, incelemesi yapılan ticari defter ve kayıtların açılış ve kapanış tasdiklerinin yapıldığı ve delil niteliğinde olduğu bilirkişilerce belirtildiği, ancak müvekkillerinin ticari defter ve kayıtlarına göre davalının 83.990,00 TL konteyner bedelini ödemediği müvekkillerin 329.009,19 TL alacak bakiyesi olduğu; davalıya bırakıldığı taraflar arasındaki sözleşme ile sabit olan demirbaşların bedelinin 311.584,00 TL olduğunun açıkça belirtildiğini, davalının ticari defter ve kayıtlarına göre ise davalının müvekkillerden 197.823,21 TL alacaklı olduğunu, dolayısıyla ticari defter ve kayıtların çelişmekte olup dava konusu uyuşmazlık yönünden sadece ticari defter ve kayıtların incelenmesi ile iş bu davanın neticelendirilmesinin mümkün olmadığını, ihale konusunda uzman bir bilirkişinin de aralarında bulunduğu bilirkişi heyeti tarafından hem tüm dosya kapsamının hem de tarafların ticari defter ve kayıtlarındaki çelişkinin değerlendirilmesi gerektiğini, bu hususa ilişkin taleplerini yazılı olarak 03.06.2021 ve 14.07.2020 tarihli beyan dilekçeleri ile dosyaya sunmuş olmalarına rağmen yerel mahkemece hiç değerlendirilmeden eksik inceleme ile dosyanın karara bağlandığını, müvekkilleri tarafından ciro edilen ... Müh. Ltd. Şti. ve davalıya ait çeklerin haricinde ve bu döneme ilişkin müvekkillerine ait işçilik ödemelerine ait ödemelerin davalının müvekkilleri ile olan sözleşmesinin fesih edildiği 05.08.2016 tarihinden sonraki yapılan işlere ilişkin harcamalar olduğu halde muhasebe kayıtlarına müvekkilleri adına yapılan işlerin ödemeleri olarak işlendiğini, Aile Sağlık Merkezi inşaat ruhsat harcı olan 30.813,44 TL'nin müvekkilleri tarafından yatırıldığını, bu harcın müvekkillerine ödenmediğini, davalı tarafından defterlerinde ... Ticaret’e ödendiği belirtilen 250.000 TL’nin müvekkilleri ile hiçbir ilgisi olmadığını, sahada fazla olan imalatı yapılmamış demirlerin müvekkilleri tarafından Özbekler Firmasına iade edildiğini, davalı tarafından fesihten sonra inşaatın devamında kullanmak için Özbekler Ticaret’ten satın alınan inşaat demiri karşılığı bu ödemeyi yaptığını, müvekkillerinin borçlandırılmasının kabul edilemez olduğunu, müvekkillerinin hak edişlerinin (İlahiyat Fakültesi,Aile Sağlık Merkezi ve Kapalı Spor salonu kompleksi inşaatlar) 05.08.2016 tarihine kadar olan tutanaklar üzerinden yapılması gerektiği halde bunun hesabının yapılmadığını, kurumlar tutanaklara göre istihkak yaparken kontroller tarafından ihtiyati olarak %5-10 arasında eksik istihkak ödemesi yapıldığını, 05.08.2016 tarihi itibarı ile tutanaklar üzerinden hesaplanarak içeride saklanan ödenmeyen ancak yapılan işlerin tamamının ödenmesi gerektiğini, yerel mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda bu konuda hiçbir inceleme yapılmadığını, müvekkillerinin istihkaklarından yapılan %3 kesilen kesintilerin 05.08.2016 tarihine kadar olan kısmın müvekkillerine ödenmesi gerekmekte iken bu konuda da hiçbir inceleme yapılmadığını, Bay...burt Üniversitesi İlahiyat Fakültesi inşaatı 1 ve 2 nolu istihkaklar davalı tarafından alınmış olup daha sonra müvekkilleri tarafından alt taşeron olarak iş devir alındığında yapılan 3 nolu istihkakın içerisindeki tutanaklara göre yapıldığı sabit olan yaklaşık 225.000 TL’lik grobeton imalatı bedelinin müvekkillerine ödenmediği davalının bu imalatları tamamlamadığı halde (davalı tarafından sadece 2 cm’lik yoklama grobetonu atılmış, müvekkilleri tarafından projede olduğu gibi 10 cm kalınlığa tamamlanmıştır) 1 ve 2 nolu istihkaklarında tamamının bedelini aldığı sabit olduğu halde bilirkişi tarafından incelenmediğini, dosya kapsamında tanık olarak dinlenen ...’in "bütün inşaat malzemesi ve demirbaşlarının davalıya bırakıldığı, şartname dışında ekstra imalatlar yapıldığı"; tanık ...’in "Müvekkillere inşaat için demir, çimento, bims ve diğer inşaat malzemelerini verdiği, müvekkillerin sözleşmesinin feshinden sonra davalının paraları ödemediği (yani tanık beyanı ile sabit olduğu üzere davalı ödemediği halde müvekkillere borç işlemektedir)" müvekkillerinin davalıya bıraktığı taraflar arasında imzalanan protokol ile sabit olan demirbaşların bedeli konusunda bunların bedelinin müvekkillerinin defterinde kayıtlı olup müvekkillerinin defterlerini inceleyen bilirkişi tarafından belirtildiği halde davalı defterlerine işlemediği için kabul edilmediğini, dosyanın arasında kamu ihale alanında uzman bir bilirkişinin de bulunduğu bilirkişi heyetine tevdi edilerek, işin yapımına ilişkin kurum tarafından gönderilen belgeler ve gerekirse eksik olan belgelerin eklerini de inceleme yetkisi verilerek müvekkilin sözleşme başlangıç tarihten sözleşmenin feshine kadar yapmış olduğu tüm işlerin bedelinin ödenip ödenmediği, müvekkillerin hak edişlerinden kurum tarafından ve davalı tarafından yapılan ihtiyat-teminat kesintilerinin müvekkillerine ödenip ödenmediği, müvekkilleri tarafından yapılan grabeton imalatlarının bedelinin davalı tarafından müvekkilleri ile sözleşme imzalamadan önce yapılan 1 ve 2 nolu hak edişte alınıp alınmadığı, müvekkillerine bu konuda bir ödeme yapılıp yapılmadığı; müvekkilleri tarafından yapılan harç ödemesinin müvekkillerine yapılıp yapılmadığı; müvekkilleri tarafından davalıya bırakıldığı taraflar arasında imzalanan protokol ile sabit olan inşaat demirbaşlarının bedelinin ve konteyner bedelinin davalı tarafından ödenip ödenmediği; davalı tarafından müvekkili adına yapıldığı belirtilerek müvekkili adına yapılan harcamalar olarak defterlere işlenen ve müvekkillerinin alacağından düşen harcamaların müvekkilleri ile ilgisi bulunup bulunmadığının ve yersiz harcamalar var ise bunların bedellerinin ve tarafların ticari defter ve kayıtlarındaki çelişkinin giderilmesi gerektiğini belirterek, istinaf isteminde bulunmuştur.İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
:HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.Dava, taraflar arasındaki eser sözleşmesinden kaynaklanan davacı yüklenicinin davalıya teslim ettiği demirbaş ve konteyner bedelleri ile yapılan hak ediş bedeli alacağı ve ödenen ruhsat harçlarının tahsiline ilişkindir.Taraflar arasında █████/2016 tarihli ... Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yapım İşi Sözleşmesi, █████/2016 tarihli ... 1 Nolu Aile Sağlığı Merkezi, Halk Sağlığı Laboratuvarı, Halk Sağlığı Müdürlüğü Hizmet Binası Yapım İşi Sözleşmesi ve █████/2016 tarihli ... Eğitim Kampüsü Büyük Spor Salonu Yapım İşine dair eser sözleşmelerinin düzenlendiği, davacı yüklenici, davalı ise iş sahibidir..Davacı tarafından, davalı ile düzenlenen sözleşme konusu işlerin yapımı için demirbaş ve inşaat malzemesi getirerek harcamalar yaptığı, konteyner getirdiği ancak işi bıraktıktan sonra konteyner için düzenlenen 83.990 TL fatura bedeli, demirbaşların ve inşaat malzeme bedelleri ile fesih tarihine kadar yapılan iş bedeli ile ... Aile Sağlığı Merkezi için ödenen ruhsat harçlarından kaynaklı alacaklı olduğunu ileri sürdüğü, davalı ise davacı ile fesih protokolü düzenlendiği, davacıların alacağının ve hak talebinin olmadığı, konteyner bedelinin davacının borçlarından düşüldüğü, davacılardan 197.823,21 TL alacağı olduğu, taşınır mallar üzerinde hapis hakkı olduğunu savunmakla uyuşmazlık noktasının, öncelikle taraflar arasında düzenlenen fesih protokolü kapsamında davacıların davalıdan demirbaş ve inşaat malzemesi, konteyner bedelleri ile iş bedeli ve ödenen ruhsat harçlarını isteyip isteyemeyeceği, istemesi halinde davacının alacağı nedeniyle hapis hakkının ileri sürüp süremeyeceği noktasında toplanmaktadır.Uyuşmazlığın çözümü bağlamında, taraflar arasında █████/2016 tarihli, üç adet sözleşmenin ileriye dönük olarak 5 madde halinde fesih protokolü değerlendirilmesi gerekir. Protokolün 2. maddesi konusu, 3. maddesi hükümleri, 4. maddesi ele alınmayan hususlar olarak öngörülmüştür.Fesih protokolünün, protokolün konusu başlıklı 2. maddesinde: sözleşmelerin ileriye dönük olmak kaydıyla karşılıklı ve birbirine uygun serbest iradeleri sonucu madde 3'te belirtilen koşullarda feshedilmesini oluşturmaktadır.Fesih protokolünün, hükümleri, hak ve yükümlülüklerinin düzenlendiği 3. maddesinde, işveren ve taşeron fesih sözleşmesinin 2. maddesinde belirtilen ve █████/2016 tarihinde imzalanmış olan A,B,C bentlerinde ayrı ayrı belirtilen 3 ayrı sözleşmeyi █████/2016 tarihinde bütünüyle feshedildiğini, karşılıklı olarak ve açıkça beyan ve kabul ederler.Taraflar, yukarıda anılan 3 ayrı sözleşme ile ilgili olarak karşılıklı ve birbirine uygun serbest iradeleri sonucu birbirlerinden,1-Taraflardan taşeronun, herhangi bir alacağının ve hak talebinin olmadığını, taşeronun fesih tarihine kadar alınamayan bir hakkının olmadığını ve işverenin de yerine getirilmeyen bir yükümlülüğünün bulunmadığını karşılıklı olarak ve açıkça kabul, beyan ve taahhüt ederler.3-Taraflardan taşeronun fesih sözleşmesi nedeni ile herhangi bir konuda işveren aleyhine dava açamayacağını ve tüm konularda tam ve kabil bir şekilde kabil-i rücu olmak üzere ibra ettiğini belirtir.Mahkemece, tarafların ticari defterleri üzerinde yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda, yapılan hak ediş ödemeleri ve konteyner bedeli 83.989,99 TL ve demir beş faturaları olarak 3.089.437,84 TL olarak toplam fatura bedelinin belirlendiği, davalının ise 3.287.261,05 TL fazla ödeme yaptığı ve davalının alacağının 197.823,21 TL alacağının olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de davalının alacağın ibra edildiğine dair yukarıda açıklanan fesih protokolünün hükümlerinin değerlendirilmemesi hatalı olmuştur.O halde mahkemece yapılması gereken iş, tarafların isticvapları ile fesih protokolündeki hükümlerinin açıklatılmasının istenerek, davacı tarafından talep edilen demirbaşlar, konteyner bedeli, ruhsat harçları ve iş bedeli yönünden alacaklarının ibra edilip edilmediği, fesih protokolünün hükümlerinin ibraname niteliğinde olup olmadığı, tarafların bu yöndeki delilleri de değerlendirilerek sonuca göre karar verilmesi gerekirken, yazılı olduğu biçimde fesih protokolü değerlendirilmeden eksik inceleme ile hüküm tesisi doğru görülmediğinden davacı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile, HMK'nın 353/1-a-6 maddesi hükmü gereğince, yerel Mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın yerel Mahkemesine gönderilmesine, karar verilmesi gerekmiştir.HÜKÜM
: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davacı vekilinin istinaf talebinin KABULÜ ile ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin █████/2021 tarih, ...K sayılı kararının KALDIRILMASINA,Dairemiz kararında belirtilen hususlar dikkate alınarak yargılama yapılmak üzere dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,2-Davacı tarafından yatırılan istinaf karar harçlarının talep halinde ilk derece mahkemesince iadesine,3-İstinaf başvurusu için yapılan yargılama giderlerinin esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesince yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,4-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından istinafa başvuran yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,5-Karar tebliğ ve harç iade işlemlerinin ilk derece mahkemesince yapılmasına,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, KESİN olmak üzere █████/2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi....Başkan...¸e-imzalıdır...Üye...¸e-imzalıdır...Üye...¸e-imzalıdır...Katip...¸e-imzalıdır