şüyulandırma murisleri kadıköy valiliği talebiyle iken bölümlerinin kesinlik işlemi şartı

Anahtar kelimeler: Şüyulandırma Murisleri Kadıköy Valiliği Talebiyle İken Bölümlerinin Kesinlik İşlemi Şartı

7. Hukuk Dairesi █████████ E. , ████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI

: ████████ E., ████████ K.

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar bir kısım davacılar vekili, davacı ... vekili, davalı ... vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; 7 43... parsel sayılı taşınmazın murisleri ... adına kayıtlı iken .. Belediyesince şüyulandırma işlemi ile 30 40... parsel şeklinde murisleri .. adına tescil edildiğini, diğer bölümlerinin ise 30 40... parsel olarak .. Valiliği ve .. ..si adına tescil edildiğini, şüyulandırma işleminin idare mahkemesinde açılan iptal davası neticesinde iptal edildiğini ve kararın kesinleştiğini, 30 40... parsel sayılı taşınmazın tescili talebiyle Kadıköy 4. Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açıldığını, mahkemece yapılan yargılama sonunda kadastral parsele dönülmesi ve mirasçılar adına tesciline karar verildiğini, ancak karardan sonra yeni imar planlarıyla yeniden imar parseline dönüştürüldüğünü, kararın infaz edilemeyecek duruma geldiğini ileri sürerek 30 40... parsel sayılı taşınmazın 687 m²'lik kısmının iptali ile davacılar adına tescilini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı ... Belediyesi cevap dilekçesinde; taşınmazda hissedar olmadığını, davada husumetinin bulunmadığını, davacıların talebi doğrultusunda işlem yapılması için alınan encümen kararının idare mahkemesince iptal edildiğini, farklı idare mahkemelerinde dava açıldığı, çelişkili kararlar verilmesi üzerine uygulama yapılamadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı .. vekili cevap dilekçesinde; davaya konu parselle bu parselin bir ilgisinin bulunmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemece, 03.12.2015 tarihli kararı ile davalı ... Belediyesi adına açılan davanın husumet nedeni ile reddine, diğer davalılar yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Mahkemenin 03.12.2015 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine, Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 05.12.2019 tarih ve █████████ Karar sayılı ilamıyla; davanın kadastral parselin ihyasına yönelik tapu iptali ve tescil istemine ilişkin olduğu, kadastral parsel sınırları üzerinde, iptal edilen imar uygulamaları ile oluşturulan alanlarla miktarları açıkça belirlenerek bu kısımlara ilişkin imar sicil kayıtlarının iptali ile 7 43... sayılı kök parselin sınırları içinde kalan yol ve park vb. olarak ayrılan alanlarıyla birlikte kök parselin ihyası ve davacılar adına tesciline karar verilmesi gerekirken, idare mahkemesi kararıyla sebebi kalmayan imar parselini ayakta tutacak (hukuki varlığını korur nitelikte) şekilde ve infazı kabil olmayacak biçimde karar verilmesi doğru görülmediği; bu davanın özelliği itibariyle kayıt maliklerinin yanı sıra işlemi yapan belediyeye de husumetin yöneltilmesinin mümkün olduğu, imar uygulamasını yapan davalı ... yönünden davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemenin karar başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararında; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. maddesine eklenen hüküm uyarınca dava konusu uyuşmazlığın idareye başvuru yoluyla çözülmesi gerektiği, imar parselinin kadastral parsele ihyasına yönelik dava konusu talebin, kanun değişikliği nedeniyle reddine karar verilmiş, davacının davanın açılmasına sebebiyet verdiğinden söz edilemeyeceğinden ve davacının dava açma tarihinde haklı olduğu göz önüne alındığında, yargılama giderlerinden davanın açılmasına sebebiyet veren davalı ... Belediyesinin sorumlu tutulmasına hükmedilmiştir.

V. TEMYİZ

A.Temyiz Sebepleri

1. Bir kısım davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; esas yönünden inceleme yapılıp karar verilmesi gerektiğini, karardan sonra idareye başvuru sürecinin denendiği fakat idarece görüşme bile yapılmadan reddedildiğini, uyuşmazlığın mülkiyet hakkının iadesine ilişkin olduğu, Mahkemece bozma ilamına aykırı hüküm tesis edildiğini, davada İmar Kanunu'nun 18. madde uygulamasının yeri olmadığını, Kanundaki değişikliğin geriye dönük şekilde uygulanamayacağını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davacı ... vekili temyiz dilekçesinde; bozma ilamına uyulmadığını, 20 yılı aşkın süredir karar verilmesinin beklendiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

3. Davalı ... Belediyesi temyiz dilekçesinde; Belediyenin imar işlemini yaptığı gerekçesiyle yargılama gideri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulduğunu fakat dava tarihinden önce uygulama yapma yetkisinin .. Bakanlığına ait olduğunu, dava açılmasına sebebiyet verilmediğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

4. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; davanın reddine karar verildiği halde lehine vekalet ücretine hükmedilmediğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, imar uygulamasının iptali nedeniyle kadastral parselin ihyası istemine ilişkindir.

Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3/2 fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428. maddesi ile 439/2 hükmünde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında ve özellikle kanun değişikliği nedeniyle reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Bir kısım davacılar vekili, davacı ... vekili, davalı ... Belediyesi vekili ve davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Harçlar Kanunu'nun 13/j maddesi gereğince Hazine harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, aşağıda yazılı temyiz giderinin Hazine dışında diğer temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

HUMK 440/ III-2 bendi uyarınca kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

13.01.2026 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

K A R Ş I O Y

Uyuşmazlık, imar uygulamasının iptali nedeniyle kadastral parselin ihyasına ilişkindir. Bir kısım davacılar vekili dava konusu taşınmazın imar uygulamasına tâbi tutulduğunu, imar uygulamalarının idari yargıda iptal edildiğini ve iptal kararının kesinleştiğini ileri sürerek kadastral parselin ihyâsını talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesince (İDM) davanın 03.05.1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu'na 14.02.2020 tarihli ve 7221 sayılı Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 7. maddesiyle eklenen ek fıkra gerekçe gösterilmek suretiyle uyuşmazlığın idareye başvuru yoluyla çözülmesi gerektiği belirtilerek davanın reddine karar verilmiştir. Anılan hüküm Dairemizin Sayın Çoğunluğunca da onanmıştır.

Sayın Çoğunlukla aramızda oluşan uyuşmazlık 20.02.2020 tarihinde Resmî Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren ek fıkranın yürürlük tarihinden geriye yürütülüp yürütülemeyeceği, buradan hareketle anılan hükme dayalı gerekçe ile davanın reddedilip reddedilemeyeceği noktasında toplanmaktadır.

Anayasa’nın 35. maddesinde mülkiyet hakkı güvence altına alınmıştır. Anayasa Mahkemesinin yerleşik içtihadına göre mülkiyet hakkı “ekonomik değer ifade eden ve parayla değerlendirilebilen her türlü mal varlığı hakkını” kapsamaktadır (AYM, E.████████, K.███████, █████/2023, §19).

Anayasa’nın 36. maddesinde “Herkes, meşrû vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.” denilmek suretiyle hak arama özgürlüğü güvence altına alınmıştır. Hak arama özgürlüğünün temel unsurlarından biri de mahkemeye erişim hakkıdır. “Mahkemeye erişim hakkı, hukuki bir uyuşmazlığın bu konuda karar verme yetkisine sahip bir mahkeme önüne götürülmesi hakkını da kapsar. Kişinin uğradığı bir haksızlığa veya zarara karşı kendisini savunabilmesinin ya da maruz kaldığı haksız bir uygulama veya işleme karşı haklılığını ileri sürüp kanıtlayabilmesinin, zararını giderebilmesinin en etkili ve güvenceli yolu yargı mercileri önünde dava hakkını kullanabilmesidir. Kişilere yargı mercileri önünde dava hakkının tanınması hak arama özgürlüğünün ön koşulunu oluşturur” (AYM, E.███████, K.███████, 3/3/2021, § 21). Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 28/4/2023 tarihli ve E. 2021/5, K. 2023/2 sayılı kararında da açıkça ifade edildiği üzere “Davanın bir mahkeme tarafından görülebilmesi ve kişinin adil yargılanma hakkı kapsamına giren güvencelerden faydalanabilmesi için ilk olarak kişiye mahkemeye erişim imkanının tanınması gerekir (YİBBGK, s. 23-24).

Öte yandan Anayasa'nın 2. maddesinde güvence altına alınan hukuk devleti ilkesi uyarınca kanun hükümleri kural olarak yürürlüğünden sonraki olay ve olgulara uygulanabilir. Kanun hükümlerinin yürürlükten önceki olay ve olgulara uygulanabilmesi için bu hususta açık bir hükme yer verilmesi gerekir.

Davacı ile davalılar arasındaki uyuşmazlık .. Belediye Başkanlığı tarafından yapılan imar uygulamalarına dayalıdır. Davacı söz konusu parselasyon işleminin kendi taşınmazı yönünden idari yargı yerlerince iptal edilmesi üzerine eldeki davayı 17.09.2014 tarihinde açmış olup uyuşmazlığın dava tarihindeki mevzuata göre sonuçlandırılması gerekmektedir. Buna göre söz konusu uyuşmazlıklarda idareye başvuru yolunu öngören ek fıkra 06.09.2018 tarihinde yürürlükte olmadığından anılan fıkra geriye yürütülerek davacının davasının adli yargıda görülemeyeceğine hükmedilmesi, hukuk devleti ilkesine aykırılık teşkil etmektedir.

Açıklanan nedenlerle anılan ek maddeye dayalı olarak idareye başvurulması gerektiğine ilişkin gerekçe ile İDM kararının bozulması gerekirken Dairemizin Sayın Çoğunluğunun onama kararına iştirak edilememiştir.