akdettiği nakde mektuplarının ipotekli satışa tbk satışların bankacılık bankadan çevrilerek

Anahtar kelimeler: Akdettiği Nakde Mektuplarının İpotekli Satışa Tbk Satışların Bankacılık Bankadan Çevrilerek

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO

: ████████

KARAR NO

: ████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

: İSTANBUL 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ

: █████/2025

NUMARASI

: ████████ Esas - ████████ Karar

DAVA

: Tazminat

DAVA TARİHİ

: █████/2024

İSTİNAF KARAR TARİHİ

: █████/2026

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

: Davacı vekili; müvekkil şirketin Kahramanmaraş Belediyesi ile akdettiği kira sözleşmesi kapsamında, davalı bankadan talep ettiği teminat mektuplarının nakde çevrilerek ipotekli taşınmazların haksız ve hukuka aykırı şekilde satışa çıkarılması nedeniyle 6098 sayılı TBK ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’na aykırı olarak maddi ve manevi zarara uğradığını, davacı, teminat mektuplarının ve ilgili belgelerin taraflarına gecikmeli veya hiç verilmemesi nedeniyle satışların durdurulamayarak taşınmazların değerinin altında el değiştirdiğini, şirketin ticari itibarının zedelendiğini, kredi kullanımının engellendiğini ve fiilen iflas durumuna düşürüldüğünü, ayrıca davalı bankanın söz konusu işlemleri gerçekleştirirken bilgilendirme yükümlülüğünü yerine getirmediğini, “teverruk” adı altında usulsüz ödeme planları tesis ederek şirketi zor durumda bıraktığını, bu nedenle uğranılan zararların tespit ve tazmininin gerektiğini, manevi zarar olarak 100.000-TL’nin yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini ve taşınmaz satışlarından doğan tüm zararların belirlenip avans ödemesi dahil tazmin edilmesini talep ettiğini,bilirkişi incelemesi yaptırılarak zarar ve alacakların tespitine, davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

: Davalı vekili; davacı tarafından müvekkil bankaya karşı açılan davanın esasının tam olarak anlaşılmadığını ve HMKnın 31. madde kapsamında izaha muhtaç olduğunu, dava konusu iddiaların esas itibarıyla dava dışı Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi tarafından gerçekleştirilen teminat mektubu tazmin ve irat işlemlerine ilişkin olduğunu, müvekkil bankanın, davacı lehine verilen teminat mektuplarını 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 48. maddesi kapsamında, gayrinakdi kredi ilişkisi çerçevesinde ve “ilk talepte ödeme” yükümlülüğü ile ödediğini, teminat mektuplarının tazmini nedeniyle gerçekleşen işlemlerde herhangi bir usulsüzlük bulunmadığını; davacının iddialarının aksine, müvekkil bankanın hukuka uygun hareket ettiğini, davacı tarafından iletilen yapılandırma ve revize taleplerinin kendiliğinden kabul edilmediğini, yasal takibe geçilmeden önce sulh yoluna başvurulduğunu, borçlu davacının ise ödeme yükümlülüklerine riayet etmediğini, ayrıca ipotekli taşınmazların mülkiyetinin üçüncü kişiler olduğunu , taşınmazların paraya çevrilmesi işlemlerinin yasal takip neticesinde gerçekleştiğini, davacıya doğrudan bir zarar doğmadığını, dolayısıyla davacının aktif dava ehliyetinin bulunmadığını, tanık dinletme taleplerinin kabul edilemeyeceğini belirterek, davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

:Mahkemece; 16.08.2012 tarihli sözleşme kapsamında davacı şirketin lehtarı bulunduğu teminat mektuplarının, “...Alanı İşletmesi” işi için, muhatap Kahramanmaraş Belediye Başkanlığı adına düzenlendiği;Büyükşehir Belediyesi Mali İşler Dairesi Başkanlığı Gelirler Şube Müdürlüğü'nün 25.12.2015 tarih ve 7455 sayılı yazıları ile, ... şirketinin sözleşme hükümlerine uymamasından dolayı, 08.08.2012 tarihli ... nolu ve 15.08.2012 tarihli ...nolu dört adet teminat mektubunun tazmininin talep edildiği,Davalı Banka'nın 29.12.2015 tarihinde, teminat mektupları toplamı olan 380.780-TL’yi Belediye'nin hesabına, “25.12.2015 tarih ve 7455 sayılı yazınıza istinaden ...teminat mektupları tazmin bedeli” açıklaması ile ödediği, Davacı şirketin, ilki 15.02.2015 tarihli olmak üzere değişik tarihlerde borçlarının yapılandırılmasını talep ettiği,Davacı ile Banka arasında, 24.03.2015, 15.02.2016, 21.02.2017, 16.10.2017, 16.05.2018 ve 14.01.2019 tarihlerinde olmak üzere altı ayrı geri ödeme planı düzenlendiği; davacı ile Belediye arasındaki sözleşmenin feshedildiğine ilişkin bir kayıt bulunmadığı,Davacı şirketin 16.10.2015 ve 19.10.2015 tarihlerinde Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesine verdiği dilekçelerde işi tamamladığını belirterek, “1 yıllık kira bedeli kadar süresiz banka teminat mektubundan 380.780-TL tutarının içeride bırakılarak 175.000-TL’lik teminat mektubunun iade edilmesini” talep ettiği; davacının tazmin talebinden haberi olmadığı beyanının işlemlerin gelişimiyle uyumlu olmadığı, çok sayıda yapılandırılan ödeme planlarına davacının uymayışı karşısında, davalı bankanın yasal hakkı kapsamında alacağın teminatı için kurulan ipoteklerin paraya çevrilmesi açısından takip başlatmasının herhangi bir alacaklı gibi doğal hakkı olduğu,kendi talep ve kabulü ile oluşturulan ödeme planlarına uymayışının doğal sonucu olarak davalı bankanın yasal hakkı kapsamında alacağın teminatı için kurulan ipoteklerin paraya çevrilmesi açısından takip başlatmasının herhangi bir alacaklı gibi doğal hakkı olduğu, tazminat isteminin yasal şartları oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

: Davacılar vekili; müvekkili şirketin Kahramanmaraş Belediyesi ile yaptığı sözleşme gereğince; adı geçen Kuruma verilmek üzere davalı bankadan 380.780-TL tutarında dört adet şarta bağlı kesin teminat mektubu talep ettiğini, davalı Bankaya teminat mektupları karşılığı olarak ipotekler verildiğini, sözleşme █████/2015 tarihinde sona erdikten 4 ay 7 gün sonra; teminat mektupları karşılığı olan 380.780-TL'nin, Belediye'nin talebi üzere █████/2015 tarihinde nakde çevrilerek belediye'ye ödendiğinin ögrenildiğini,davalı banka tarafından taraflarına herhangi bir yazılı veya sözlü bildirimde bulunmadığını,teminat mektuplarında “İdarenizce yapılan ihale sonucunda “11 cihaz 220 araçlık cadde kenarı ücretli araç park alanının işletmeciliğinin kiraya verilmesi" işini taahhüt eden müşterimiz ... şirketinin ihale ile ilgili kanun ve şartname hükümlerine göre vermek zorunda olduğu kesin teminat tutarı.....(...-'sını Bankamız garanti ettiğinden, adı geçen taahhüdünü ilgili kanun, sözleşme ve şartname hükümlerine göre kısmen veya tamamen yerine getirmediği takdirde protesto çekmeye, hüküm ve adı geçenin iznini almaya gerek kalmaksızın ve adı geçen ile idareniz arasında ortaya çıkacak herhangi bir uyuşmazlık ve bunun akıbet ve kanuni neticeleri nazarı itibare alınmaksızın, yukarıda yazılı tutarı ilk yazılı talebiniz üzerine nakden ve tamamen ve talep tarihinden ödeme tarihine kadar geçen günlere ait kanuni faiziyle birlikte ödeyeceğimizi Banka'nın imza atmaya yetkili temsilcisi ve sorumlusu sıfatıyla ve Bankamız ad ve hesabına taahhüt ve beyan ederiz. İşbu teminat mektubu kati ve süresizdir...." şeklinde düzenlendiğini,alınan bilirkişi raporunda davacının █████/2015 ve █████/2015 tarihlerinde Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi'ne verdiği dilekçelerde işi tamamladığını belirterek, 1 yıllık kira bedeli kadar süresiz banka teminat mektubundan 380.780-TL tutarının içeride bırakılarak 75.000- TL’lik teminat mektubunun iade edilmesini” talep ettiği; bu talebin belediye ilgili birimi tarafından █████/2015 tarihinde bankaya "... Ltd. Şti.’nin sözleşme hükümlerine uymamasından dolayı teminat mektuplarının nakde çevrilerek ödenmesi” olarak yansıtıldığı ve davacı firmaya 175.000-TL’nin ödendiği; dosya içindeki kurum ile davacı arasındaki yazışmalarda tam bir netlik bulunmamakla birlikte, 175.000-TL’nin firmaya ödendiğinin belirtilmesi karşısında davacının talebi ile tazmin edilen teminat mektuplarının tazminine ilişkin yazıdan haberi olmadığı beyanının işlemlerin gelişimiyle uyumlu olmadığı yolundaki bilirkişi raporunda hukuki değerlendirme niteliğinde olmakla birlikte somut bilgi ve belgeye değil varsayımlara dayandırıldığını,sözleşmenin kesinlikle fesih edilmediğini, sözleşme edimlere uyularak sona erdikten 5 ay gibi zaman sonra "sözleşmeye uymadığımızdan dolayı teminat mektuplarının tazmin talep yazısının" davalı banka tarafından gizlenerek, tarafımıza bir örneğinin verilmediği ve haberdar edilmediklerinin sonradan ortaya çıktığını, hükme esas alınan bilirkişi heyeti raporunun; varsayımlara dayalı, hüküm kurulmasına ve yargı denetimine uygun olmadığını belirterek kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

: Dava, teminat mektuplarını kusuruyla tazmin eden davalı bankadan haksız yere nakde çevrilmesi iddiası ile açılan zarar tazmini, maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanlığından getirtilen tazmin belgelerine göre ; Belediye Başkanlığı 14.10.2015 tarihli yazı ile davacı şirketten otopark işletme sözleşmesi nedeniyle ek tahakkuklar gerçekleştirildiği ,14.10.2015 tarihi itibariyle 366.278,91-TL borç bulunduğu ,borcun ödenmesi konusunda bildirim yapılmış ,bu bildirim 6.11.2015 tarihinde şirkete tebliğ edilmiş ise de ;şirket tebliğden evvel 19.10.2015 tarihinde Belediye Başkanlığına dilekçe vererek işin 23.08.2015 tarihinde tamamlandığı, 380.780-TL teminat mektubunun içeride bırakılarak ,175.000-TL teminat mektubunun iadesine karar verilmesini talep etmiştir. 09.11.2015 tarihinde borcun bu tarih itibariyle 370.419-TL olduğu ,380.780-TL ye ulaşmadan teminat mektuplarının tazmini bilgisi Ulaşım Hizmetleri Daire Başkanlığı tarafından Mali Hizmetler Daire Başkanlığına bildirilmiş olup ,ilk olarak 11.11.2015 tarihinde ,akabinde 25.12.2015 tarihinde Büyükşehir Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Daire Başkanlığı davalı banka şubesine yazı yazılarak "Ulaşım hizmetleri Daire Başkanlığından ihalesi yapılan "11 cihaz 220 araçlık otopark işletmeciliğinin kiraya verilmesi "işinin yüklenicisi ... Turizm'in sözleşme hükümlerine uymamasından dolayı ihale konusu işten dolayı ilgi sayılı yazı ile ,ihale konusu işten dolayı alınan teminatın irat kaydedilmesi Başkanlığımızdan talep edilmiştir. Bankanız tarafından bu iş için düzenlenen ve yazı ekinde gönderilen 08.08.2012 tarihli ... numaralı ,15.08.2012 tarihli 370980 numaralı ,15.08.2012 tarihli 370981 numaralı, 370982 numaralı teminat mektubunda "kesin teminat tutarı olan ...TL ni bankamız garanti ettiğinden ,adı geçen taahhüdünü ilgili kanun,sözleşme ve şartname hükümlerine göre kısmen ve tamamen yerine getirmediği takdirde ,protesto çekmeye ,hüküm ve adı geçenin iznini almaya gerek kalmaksızın ve adı geçen ile idareniz arasında ortaya çıkacak herhangi bir uyuşmazlık ve bunun akıbet ve kanuni neticeleri nazarı itibare alınmaksızın ,yukarıda yazılı tutarı ilk yazılı talebiniz üzere nakden ve tamamen talep tarihinden itibaren kanuni faiziyle beraber ödeyeceğiz."şeklinde taahhüdünüz bulunduğu ,bahsedilen sebeblerden dolayı yazı ekinde gönderilen 4 adet teminat mektubunun nakde çevrilmesi talebi üzerine teminat mektupları tazmin edilmiştir.

Kesin teminat mektuplarında ilk yazılı talepte derhal ödeme talebinde bulunulduğunda, riskin

gerçekleşmiş olup olmadığının belgelendirilmesi ilişkin şartın teminat mektubuna konabilmesi

mümkündür. Bu ihtimalde teminat mektubu şarta bağlı bir teminat mektubu mahiyetinde olur.Ancak elde ki davada teminat mektuplarında böyle bir şart bulunmamaktadır. Teminat mektubu ile banka, sözleşmede belirtilen riskin gerçekleşmesi halinde muhatabın ilk tazmin talebi üzerine, belirli bir meblağa kadar ödemede bulunmayı garanti etmektedir. İlk yazılı talepte ödeme kaydını havi banka teminat mektuplarında banka, muhatabın yazılı talebi üzerine herhangi bir itiraza mahal vermeden ve muhataptan teminat mektubuna dayanarak talepte bulunma hakkı olduğunu ispat etmesine gerek kalmadan ödeme yapmayı taahhüt etmektedir. Kural olarak ilk yazılı talepte ödeme kaydını havi banka teminat mektuplarında banka, yalnızca şekli manada inceleme yapma yetkisini haiz olup, esasa ilişkin herhangi bir inceleme yapma hak ve yetkisini haiz değildir. Bir başka anlatımla riskin gerçekleşip gerçekleşmediği hususunda esasa ilişkin bir inceleme yapamayacağı gibi, teminat mektubu lehtarı ile muhatabı arasındaki sözleşmenin ifa edilip edilmediği ya da gerektiği şekilde ifa edilip edilmediği gibi sözleşmenin taraflarınca ileri sürülebilecek def’i ve itirazları ileri sürerek ödeme yapmaktan da imtina edemez. Bu sebeple de ilk yazılı talepte ödeme kaydını havi banka teminat mektuplarının esas itibariyle muhatap lehine olduğu kabul edilmektedir. Bu kuralın iki önemli istisnası bulunmaktadır. Birincisi, banka, teminat mektubu sözleşmesinin tarafı sıfatıyla kendisine ait olan defileri ileri sürerek ödemeden kaçınabilecektir. İkinci istisna da, lehdarın mahkemelerden ihtiyati tedbir kararı alarak, bankanın ilk talepte ödeme kaydını havi teminat mektuplarının ödenmesine engel olabilmesi halidir. Somut olayda ise davalı banka yönünden anılan istisnalardan hiç biri söz konusu değildir. (Emsal Yargıtay HGK nın█████/2007 tarih ███████-852 Esas ████████ Karar, Yargıtay 11. HDnin █████/2018 tarih ██████████ Esas █████████ Karar, Yargıtay 19. HD nin █████/2016 tarih █████████ esas ██████████ karar, Yargıtay 19. HD nin █████/2013 tarih ██████████ esas ██████████ karar)

Davalı bankaya muhatap Kahramanmaraş Belediyesi tarafından gönderilen tazmin talebinde bulunduğu ;davalı bankanın ilk yazılı talepde ödeme ile yükümlü olduğu ,Belediye Başkanlığı tarafından sözleşmenin tamamlanması üzerine çıkardığı borcun ödenmesinin davacı şirketten istemesi üzerine borç miktarı kadar 4 adet teminat mektubunun bırakılarak 175.000-TL bedelli teminat mektubunun iadesini talep ettiği ,ancak borcunu ödeme yoluna gitmediğinden teminat mektuplarının tezminin istenildiği ,davalı bankanın usulüne uygun tazmin talebi üzerine mektup bedelleri olan 380.780- TL’yi Belediye'nin hesabına, “25.12.2015 tarih ve 7455 sayılı yazınıza istinaden ... Turizm Ltd.’ne ait ...ve ... nolu teminat mektupları tazmin bedeli” açıklaması ile ödemiştir.Davalı bankanın sözleşmenin fesih edilip edilmediğini ,hükümlerinin yerine getirilip getirilmediğini araştırma yükümlülüğü bulunmamaktadır. Davacı şirketin Belediyeden borcunu aşan miktarda teminat mektubunun iadesini istediği ,borçtan haberi olduğu halde ödemediği; ilk tazmin talebinin yerine getirilmediği ( 11.11.2015 tarihli,...6507 sayılı) anlaşılmakla karara ilişkin istinaf nedenleri yerinde değildir.

Açıklanan nedenlerle; teminat mektubu veren banka ile muhatap arasındaki sözleşme garanti sözleşmesi niteliğinde olup, bankanın sorumluluğu fer’i olmayıp asıl borçtan bağımsız ve asıldır. Bu nedenledir ki, banka sadece borçluya (lehdara ait) defileri muhataba karşı ileri süremez. Teminat mektubu ilk yazılı talepte ödeme kaydı ile düzenlenmiş olup,muhatabın tazmin talebini davalının yerine getirmesi gerektiğinden yapılan işlemlerde bankaya izafe edilebilecek kusur bulunduğu ispatlanamadığından davanın reddine ilişkin kararda hukuka aykırılık bulunmamış, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

:Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına,

Davacılar tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,

Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine,

HMK'nın 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. █████/2026