beylikdüzü orhan şehit şahin davadavacı çıkarak amirliğinde gaziosmanpaşa konuyla kaybolduğunu

Anahtar kelimeler: Beylikdüzü Orhan Şehit Şahin Davadavacı Çıkarak Amirliğinde Gaziosmanpaşa Konuyla Kaybolduğunu

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO

: ███████

KARAR NO

: ████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

: BAKIRKÖY 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ

: █████/2023

NUMARASI

: █████████ Esas - ████████ Karar

DAVA

: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

: █████/2021

İSTİNAF KARAR TARİHİ

: █████/2026

Davanın kabulüne ilişkin kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

:Davacı vekili; müvekkili ... Ltd Şti. adına düzenlenen ... Bankası Gaziosmanpaşa Şubesi, keşidecisi ... Pazar şirketi olan 30.11.2021 tarihli ... seri nolu, 157.750-TL bedelli çek 18.06.2021 tarihinde müvekkilinin rızası dışında elinde çıkarak kaybolduğunu, aynı gün konuyla ilgili Beylikdüzü Şehit Orhan Şahin Polis Merkezi Amirliğinde suç duyurusunda bulunulduğunu,dava konusu çekin Bursa 15. İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası ile takibe konu edildiğini, müvekkilinin kendisinden sonra gelen diğer cirantalarla hiçbir ticari ilişkisi bulunmadığını, müvekkilinin davalı şirket ile hiçbir ilgisi bulunmamakla beraber hamilinde bulunmakta iken çalınan ve davalı şirketin eline geçen davaya konu çekin davalıya nasıl ulaştığı konusunda da hiçbir bilgisi olmadığını, çekin arka yüzünde yer alan ve ciro silsilesini oluşturan şirketler arasında ticari ilişkinin mevcut olup olmadığının belirlenmesi gerektiğini, bu sebeple mahkemeden, bilirkişi marifetiyle müvekkilinin ve diğer şirketlerin ticari defterlerinin incelenilmesi ile aralarında ticari ilişkinin olup olmadığının tespitini talep ettiklerini, beyan ederek davanın kabulü ile dava konusu 167.760-TL bedelli çekin davalıdan istirdadına karar verilmesini istemiştir.

CEVAP

: Davalı vekili; müvekkilinin dava konusu çeki aralarındaki ticari ilişki gereği...- ...'den ciro yoluyla devir aldığını, müvekkil şirketin resmi kayıtlar ile aldığı çeke ilişkin alacağı ödenmediğinden mağdur olması sebebi ile yasal hakkını kullanarak söz konusu çeki icra takibine koyduğunu, müvekkilinin... firmasına kestiği faturaları ve çek giriş bordrosunu sunduklarını, mahkemenin takdir etmesi halinde müvekkilinin ticari defterlerinin incelenmesi neticesinde bu durumun tespit edileceği davalı müvekkilinin tamamen hukuka uygun ve iyi niyetle hareket ettiğini, takibe konu çekte de görüldüğü üzere ciro silsilesinin düzgün olduğunu, müvekkilinin yetkili hamil sıfatına haiz olduğunu, müvekkilinin işlemi mevzuatın aradığı tüm belge ve şartlar yerine getirilerek yapıldığını, dolayısıyla çekin iktisabında her türlü araştırma görevini yerine getiren iyi niyetli müvekkili hakkında açılmış olan işbu haksız davanın reddinin gerektiğini beyan edip davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

: Mahkemece; tarafların ticari defter ve belgeleri ile dosya üzerinde inceleme günü belirlenerek SMMM bilirkişisinden alınan raporda; Davacı ... ..Ltd. Şti.'nin çekin ilk cirantası ... Ltd. Şti. ile ve ciranta silsilesinde yer alan diğer şirketlerle hiçbir ticari işleminin bulunmadığı, ...'ün ... şirketine çek ödemesine dayanak teşkil ettiği beyan edilen faturaların, satış tutarının ilk beyanda 526.777,50-TL, ikinci beyanda 451.500-TL olarak sunulması, sunulan fatura toplamının 978.277,50-TL olması, davalı Bs-Ba analizinde davalı tarafından 462.725-TL olarak beyan edilmesi ve karşı beyan olmaması, taraflar arasındaki işlemin gerçek bir alışverişe dayanmadığı kanaatini bildirildiği, soruşturma dosyasında davacı şirket yetkilisinin iş karşılığı kendisine verilen dava konusu çeki bozdurmak için █████/2021 tarihinde internet yoluyla iletişim kurduğu Atlas Faktoring isimli firmaya gittiği, çeki oradaki kişiye verdiği, bu kişinin parayı getirmek için ofis dışına çıktığı, bir süre bekledikten sonra çekin verildiği kişi geri gelmeyince iletişim kurduğu telefon numarasını aradığı, telefonun kapalı olduğu, ofiste bulunan diğer kişilere sorduğunda ofisin günlük kiraya verildiği ve bu kişiyi tanımadıklarını söylediklerini ifade ettiği, çek üzerinde davacının cirosu bulunduğu, ciranta ... Dış Tic..Şirketinin bağlı bulunduğu Vergi Dairesinde sorulan mükellefiyet kayıtlarına göre, hakkında 2019 - 2020 yılında gerçekleştiği beyan edilen alım satımlara ilişkin tevsik edici bir belgenin mevcut olmaması nedeniyle KDV iadesine yönelik Vergi Müfettişi tarafından teftiş yapılarak Vergi Teknik Raporu düzenlendiği, Vergi Dairesi tarafından şirket yetkilisi nezdinde yapılan █████/2019 tarihli yoklamada kayıtlarında gösterilen adreste Kasım Bozan isimli mükellefin de faal olduğu, adresteki çalışan ve demirbaşların diğer mükellefe ait olduğunun belirtildiği, buna rağmen SGK kayıtlarında Kasım Bozan'ında çalışan olarak bildirildiği çalışan girişlerinin █████/2019 tarihi olarak gösterildiği, █████/2019 - █████/2019 tarihleri arası yapılan yoklamada faal olduğunun tespit edildiği, SGK verilerine göre çalışanlarının tümünün █████/2021 tarihinde çıkışının yapıldığı görüldüğü,UYAP üzerinden yapılan sorgulamada davalı hakkında çalıntı olduğu iddiasına konu çekler nedeniyle menfi tespit ve istirdat istemli olarak birçok davanın açıldığı, davalı tarafından benzer veya farklı cirantalardan ciro yoluyla devralınan çalıntı olduğu iddiasına konu çeklerin son hamil olarak davacıya veya farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu edildikleri, ciranta ... Dış Tic Şirketi hakkında vergi dairesi tespitlerine göre başka şirketlerle bildirilen ticari ilişkilerine ilişkin tevsik edici belgelerin olmaması, şirketin kuruluş tarihinde çalışan ve demirbaşının olmaması, adreste tespiti yapılan çalışan ve demirbaşların başka bir mükellefe ait olması ve buna rağmen aynı gün adı geçen diğer mükellef de dahil olmak üzere çalışan bildirimi yapılması, çalışanların tümünün █████/2021 tarihinde işten ayrıldığı, buna karşın dava konusu çekin basım tarihinin █████/2021 tarihi olduğu gözetildiğinde davacı şirket ile kendisinden sonra gelen ciranta olan dava dışı ... Dış Tic Şirketi arasında ticari bir ilişki olmadığı, davalı ... tarafından dava konusu çekin meşru hamili olduğu iddia edilmiş ise de İstanbul BAM 12. HD'nin ve Yargıtay 11. HD'nin yukarıda değinilen kararlarında da belirtildiği üzere davalının, farklı hırsızlık olayları yoluyla elden çıkan çekleri benzer veya farklı cirantalardan ciro yoluyla devralarak son hamil sıfatıyla farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu ettiği belirlenmekle bir tacir olarak basiretli davranması gereken davalının, düzenleyenleri ve lehtar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisap etmesinde ağır kusurlu olduğu kanaatine varılarak, davalının dava konusu çekin meşru hamili olduğuna ilişkin savunmasına itibar edilmediğini, çekin hırsızlık sonucu davacının rızası dışında elinden çıktığı kabul edilerek davanın kabulüne ... Bankası A.Ş (...) Gaziosmapaşa İstanbul Şubesine ait ... seri nolu, █████/2021 düzenleme tarihli, 157.750-TL bedelli, düzenleyeni .....Ltd. Şti. olan çekin istirdadı ile davalıdan alınarak davacıya geri verilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

: Davalı vekili; müvekkil firma, dava dışı cirantalardan ...- Class Tekstil firmasına kumaş sattığını, bu kumaşlara karşılık 09.08.2021 tarihinde üç adet çek teslim aldığını, aldığı çekler arasında dava konusu keşidecisi ... Şirketi olan ... Gaziosmanpaşa/İstanbul şubesine ait, ... Seri numaralı 30.11.2021 tarihli ve 157.750-TL bedelli çekin de bulunduğunu,davacının dosya kapsamındaki tüm cirantalar ile ilişkisi olup olmadığı incelenmişse de, söz konusu bu inceleme dahi yerel mahkemenin tarafsızlığını şüpheye düşürdüğünü, "beyaz ciro" ihtimali dahi göz ardı edilerek; yalnızca görünürdeki cirantalar ile davacı arasında ticari ilişkinin irdelendiğini, kaldı ki, işbu husus yapılırken de davacının hukuka aykırı olarak tutulmuş olan ticari defter ve kayıtlarına adeta üstünlük tanındığını, çalıntı olduğu iddia olunan çek ile ilgili olarak davacı imza inkarında bulunmamış ve ciro silsilesinde de görünürde herhangi bir kopukluk bulunmadığını, davalı yetkili hamil olduğunu ispat edemediği gibi müvekkilin kötü niyetli olduğu iddiası da ispat edilemediğini, huzurdaki davanın; "özel hukuk" kaynaklı bir uyuşmazlık oluşturduğunu, gerekçeli kararı mahkeme tarafından iddianame mahiyetinde hazırlanarak müvekkil ve şirket yetkilisi hakkında, 'hırsızlık' suçunu gerçekleştirdiğine ilişkin herhangi bir karar söz konusu olmamasına rağmen bu yönde karar verildiğini,müvekkilinin ticari ilişkiye istinaden çekler alan alacağını tahsil etmek isteyen bir alacaklı olduğunu, müvekkil hakkında verilmiş herhangi bir mahkumiyet kararı bulunmamasına rağmen davacının asılsız iddialarını esas alarak karar tanzim etmesi hukuki delillerden ziyade, varsayımlar üzerinden karar verdiğini gösterdiğini, "hukuk" yargılamasının temel ilkelerden "taraflarca getirilme" ve "hukuki dinlenilme" ilkesinin ihlal edildiğini tarafların ileri sürmediği hususların mahkeme tarafından kendiliğinden incelenemeyeecğini, davacının ticari defterlerinde yalnızca çek giriş tarihi ve sonraki ciranta ile arasındaki ilişki incelendiğini,bilirkişi raporunu hazırlarken yaptığı özel veya teknik incelemelerde dayandığı bilimsel verileri açıkça göstermesi gerektiğini, çekteki ciro silsilesi muntazam olup müvekkilinin yetkili hamil olduğunu,davacının çeki gerektiği gibi muhafaza etmemesinin mesuliyeti müvekkile ait olmayıp kusuru bulunan kişilere rücu edilmesi gerektiğini, müvekkil ile ticari ilişkisi olmayan dava dışı ... şirketine ilişkin yapılan eksik ve hatalı incelemeler doğrultusunda davanın kabulüne karar verildiğini, müvekkilin ... class Tekstil ile arasında ticari ilişki bulunmakta olup ... firması ile arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığını, ... firmasının çeki ne şekilde elde ettiğini bilmesi olanaksız olduğunu, "... firmasının Vergi Teknik Raporu, SGK müzekkere yanıtlarına göre ticari ilişkilerini tevsik edici belgelerin olmadığı, kuruluşunda çalışan ve demirbaşının, tüm çalışanların 31.01.2021 tarihinde ayrıldığından ve çek basım tarihinin 03.02.2021 tarihi olduğundan" olup; bunun neticesinde davacı şirket ile ... firması arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığı kanaatine varıldığını, bu noktada, davacı ile dava dışı firma arasında beyaz ciro olabileceği ihtimali adeta göz ardı edilerek; hukukun ve ticari hayatın kuralları yok sayıldığını ileri sürerek kararın kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

:Dava,TTK'nın 792. maddesine dayanılarak açılan çekin istirdadı istemine ilişkindir.

Somut olayda, dava konusu çekin ... şirketi tarafından ...'e akabinde davalı hamile ciro edildiği çekin davalı tarafından Bursa 15. İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasında icra takibine konu edildiği,davacının şikayeti üzerine başlatılmış Büyükçekmece CBS'nin ██████████ soruşturma sayılı dosyası bulunmaktadır.

TTK’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' TTK'nın 790. maddesinde ise, "cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır" hükmü düzenlenmiştir.Çek istirdatı davalarında davacı çekin yetkili hamili olduğunu, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötüniyetle iktisap ettiğini veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlanmalıdır. Çeki elinde bulunduran davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, aksinin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır.

Davaya konu çekin davacı uhdesindeyken rızası dışında elinden çıktığı, davalının çok sayıda farklı olayda, hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer cirantalardan ciro yoluyla devralıp, bir çoğunu son hamil olarak farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu ettiği sabittir. İstinaf karar tarihi itibariyle yapılan uyap sorgusunda davalının sadece hukuk mahkemelerinde 476 adet ülkenin farklı il ve ilçelerinde kıymetli evrak ile ilgili dava kaydı bulunmaktadır. Ayrıca davaya konu olayın şekliyle çok benzer şekilde hırsızlık veya kaybolma olayları kapsamında davalı ... ... Ltd. Şti.'nin eline geçmesi nedeniyle anılan davalıya karşı açılmış çok sayıda menfi tespit ve/veya çekten kaynaklanan davalarda kararlar verildiği ticari hayatın gerekleriyle uyuşmayan bu durum UYAP'tan yapılan incelemede belirlenmiştir. Dairemizin ████████ esas, █████████karar sayılı; ████████ esas, ████████ karar; ████████ esas,████████ karar sayılı; █████████ esas, ████████ karar; ████████ esas, ████████ karar sayılı; ████████/632 esas/karar; █████████ esas, ███████ karar sayılı; █████████ esas, ███████ karar; █████████ esas, █████████ karar sayılı, █████████/1157 esas, ████████/646 karar sayılı ilamları yine hırsızlık, soygun, özellikle kargo hırsızlığı olaylarında çalınan çeklerin hamilleri tarafından açılan istirdat davalarında davalı sıfatını haizdir. Yine elde ki davada; ... şirketi -... şirketi ciro sıralaması ile davadışı hamil aleyhine açılan davalar; █████/2021 tarihinde kargo teslimat aracından çalınan çekler nedeniyle açılan bir davaya ilişkin açılan davalarda Dairemizin █████████ esas,████████ karar; ████████ esas, ████████ karar sayılı ilamları ile karara bağlanan davalarda aynı ciro silsilesi yer almaktadır. Davalı vekili davacı tarafça ileri sürülmeyen iddiaların mahkemece araştırıldığını, resen araştırma ilkesine tabi olmayan eldeki davada mahkemece varsayımlara dayalı değerlendirme yapıldığını ileri sürerek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş ise de davacı vekili █████/2022 tarihli dilekçesi ile benzer yargı kararlarının varlığını ileri sürdüğünden kötüniyet iddiası itiraz niteliğinde olduğundan her zaman ileri sürülebileceğinden davalı vekilinin mahkemece yapılan tespitlerin varsayıma dayandığına ilişkin aksi yöndeki istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.

Bu durumda bir tacir olarak basiretli davranması gereken davalı ... ... Ltd. Şti.'nin, hem davaya konu olaya ilişkin hırsızlık kapsamında çalınmış çekleri diğer kayıp olaylarında benzer ciro silsilesiyle hem de lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çekin son hamili olması tesadüf olarak kabul edilemeyecektir. Başka soygun olaylarında da benzer tespitler yapıldığından davalının yeterli araştırmayı yapmadan çeki iktisabında ağır kusurlu olduğunun hırsızlık olayı ve sonrasında yapılan ciroların bir organizasyon içinde olduğunun kabulü gerekir.

Açıklanan nedenlerle, davaya konu çekin görüşte düzgün cirolar ile davalı elinde bulunması kıymetli evrakın mücerretliği ilkesi kapsamında davalı lehine yorumlanamayacağı; davacının davalının ağır kusurlu iktisabını, yetkili hamil olduğunu kanıtladığı, vergi inceleme raporunda yapılan tespitler karşısında, çekin davalı kayıtlarında yer almasının iyiniyetli hamil olarak kabulüne yeter olmadığı, davanın kabulüne dair verilen kararda hukuka aykırılık olmadığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

: Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

Alınması gereken 10.775,90-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 2.864,93-TL harcın mahsubu ile kalan 7.910,97-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

Davalı tarafından yapılan giderlerin kendi üzerinde bırakılmasına, davacı tarafından yapılan 30-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine,

HMK'nın 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. █████/2026