şeylerin yaprağının evraktan çalındığını küçükçekmece kıymetli boş arası seri menfi

Anahtar kelimeler: Şeylerin Yaprağının Evraktan Çalındığını Küçükçekmece Kıymetli Boş Arası Seri Menfi

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

44. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO

: ████████

KARAR NO

: ████████

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

: İstanbul .... Asliye Ticaret Mahkemesi

TARİHİ

: █████/2023

NUMARASI

: ████████ E. - ████████ K.

DAVANIN KONUSU

: Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ

: █████/2026

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Tarafların İddia ve Savunmaları

DAVA

: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkilinin iş yerinde 27.02.2017 günü hırsızlık olduğunu, başkaca şeylerin yanı sıra müvekkili şirkete ait ... Müdürlüğü'nün ... nolu hesabından verilen ve ...-... seri numaralar arası toplam 24 adet boş çek yaprağının da çalındığını, müvekkilinin Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ██████████ soruşturma numaralı dosyası ile 01.03.2017 günü şikayetçi olduğunu, ekte örneğini ibraz ettikleri çekin de müvekkilinin iş yerinden boş ve imzasız olarak çalınan çeklerden olduğunu, ancak bu çekin sahte imza ile keşide edildiğini, müvekkili şirketin yetkililerine ait ekteki imza sirkülerinden görüleceği üzere bu çekteki keşide imzası ile müvekkili şirketin yetkililerinin imzasının hiçbir şekilde birbirine benzemediğini, bu hususun göz ile ve fiziken rahatça anlaşılmakta olduğunu, söz konusu çekin davalılar ...'ün, ...'nın, ... yetkilisinin cirolarını taşır vaziyette bankaya ibraz edildiğini, bankanın henüz işlem yapmadığını ancak her an işlem yapabileceğini, müvekkilinin davalıların hiçbirisi il ticari ilişkisi olmadığını ve davalılara borcu olmadığını belirterek, ilgililerine karşı her türlü hukuki ve cezai hakları ile uğradıkları ve uğrayacakları zarar ve ziyanları nedeniyle her türlü tazminat hakları ve ayrıca fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, öncelikle bu çek nedeniyle ödeme yapılmaması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilerek bankaya bu durumun bildirilmesini, şayet bu esnada banka çeki yazmış olursa çekin icra takibine konulmaması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, şayet çek icra takibine konulmuş ise takibin durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, müvekkilinin iş yerinden boş ve imzasız olarak çalınan ve sonrasında sahte imza ile keşide edilen söz konusu çek nedeniyle davalılara hiçbir borcunun olmadığının tespitini, çek aslının davalılardan alınarak müvekkiline verilmesini, talep ve dava etmiştir.

CEVAP

: Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkiline tebligatın usulsüz yapıldığını, müvekkilinin et ve et ürünleri imalat ve ticareti ile uğraşmakta olan, sektöründe bilinen, tanınan, itibarlı ve ekonomik yapısı sağlam bir şirket olduğunu, müvekkilinin dava konusu çekin arkasındaki cirolarda üçüncü sırada olduğunu, müvekkilinin dava konusu çeki ... ... isimli diğer davalıya satmış olduğu et karşılığında aldığını ve tahsil için bankaya gönderdiğini, sahte veya çalıntı olduğunu bilmesinin mümkün olmadığını, sahte ve çalıntı olduğunu bilen bir kişinin çeki bankaya götürüp tahsile koymasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, müvekkilinin bankadan aranarak kendisine durumun bildirildiğini, bunun üzerine çeki aldığı kişiden çek bedelini tahsil ettiğini, çekte ciroları bulunduğu için bu davanın usulen müvekkiline yöneltilmiş olsa bile davacı çek sahibi ile müvekkili firma arasında hiçbir ticari ilişki olmadığından taraflarına karşı açılan davanın reddinin gerektiğini, müvekkilinin çeki iyi niyet ile iktisap eti müvekkili hakkında açılan menfi tespit davasının kabul edilebilmesi için müvekkilinin kötü niyetle davacının borçlu olmadığını bilerek bu çeki iktisap etmiş olduğunun ispat edilmesi gerektiğini belirterek, dava dilekçesine davalının 28.03.2018 tarihinde muttali olduğunun tespiti ve kabulü ile davacının hukuka aykırı davasının davalı bakımından reddine, karar verilmesini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı ile; "Davanın kabulü ile, ... Şubesi muhataplı, keşidecisi ....A.Ş. olan lehdarı ....-... olan ... seri numaralı 15.07.2017 tarih ve 20.950,00-TL bedelli çekten dolayı davacının davalılara borçlu olmadığının tespitine", karar verilmiştir.

İleri Sürülen İstinaf Sebepleri

Davalı ... (...) vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, istinaf dilekçesinde özetle; davacı tarafın iş yerinde gerçekleşen hırsızlık vakası neticesinde çalınan boş çek yapraklarının sahte imza ile tedavüle çıkarıldığını ve bu çekler nedeniyle borçlu olmadığının tespitini talep ettiğini, ancak yerel mahkemenin davanın kabulüne dair verdiği kararın hukuka aykırı olduğunu, nitekim hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının ticari defterlerini usulüne uygun sunmadığı ve incelemenin sadece onaysız bir excel dökümü üzerinden yapıldığı belirtilmesine rağmen mahkemenin bu geçersiz kayıtlara dayanarak hüküm kurduğunu, öte yandan müvekkili olan davalının çekleri ticari ilişki kapsamında iyi niyetli bir üçüncü kişi ve yetkili hamil olarak devraldığını, kambiyo senetlerinin kamu güvenine mazhar olma ve tedavül kabiliyeti ilkeleri gereğince müvekkilinin imza sahteliğini bilmesinin mümkün olmadığını, Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca ispat yükünün çekin rızası dışında elden çıktığını ve hamili kötü niyetli olduğunu ileri süren davacı üzerinde olmasına rağmen bu hususun kanıtlanamadığını, bu bağlamda eksik inceleme ve hatalı ispat külfeti değerlendirmesiyle kurulan kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş olmasının hukuka aykırı olduğunu, davacının iş yerinden boş ve imzasız olarak çalındığını iddia ettiği çek yaprakları üzerine atılan imzaların şirket yetkililerine ait olmadığını ve davalılarla ticari ilişkisi bulunmadığını ileri sürerek borçlu olmadığının tespitini talep ettiğini, ancak mahkemenin hükme esas aldığı bilirkişi raporunda davacının ticari defterlerini usulüne uygun sunmadığı ve incelemenin onaylı defterler yerine serbestçe düzenlenebilir excel kayıtları üzerinden yapıldığı tespit edilmiş olmasına rağmen davanın kabul edilmesinin usulsüz olduğunu, müvekkili davalının çekleri ticari ilişki kapsamında iyi niyetli üçüncü kişi sıfatıyla ve kambiyo senetlerinin kamu güvenine mazhar olma özelliği uyarınca devraldığını, Türk Ticaret Kanunu hükümleri gereğince çekin rıza hilafına elden çıktığını veya hamilin kötü niyetli olduğunu ispat yükünün davacı üzerinde olmasına rağmen bu hususun somut delillerle kanıtlanamadığını, bilirkişi raporunun eksik ve hüküm kurmaya yetersiz olduğunu, iyi niyetli ciranta konumundaki müvekkili aleyhine kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava İİK'nın 72/1. maddesi uyarınca açılan menfi tespit istemine ilişkindir.

Davacı vekili, 27.02.2017 tarihinde davacı işyerinde hırsızlık olduğunu, başka şeylerle birlikte ... Şubesi’ndeki ... nolu hesaptan verilen ...–... seri numaraları arasında toplam 24 adet boş çek yaprağının çalındığını, 01.03.2017 tarihinde Küçükçekmece C.Başsavcılığının ██████████ soruşturma dosyasıyla şikayetçi olunduğunu, dava konusu ... Şubesine ait , keşidecisi .... A.Ş., lehdarı .... ... olan, ... seri numaralı, 15.07.2017 tarihli, 20.950,00 TL bedelli çekin, çalınan boş ve imzasız çeklerden olduğunu, sahte imza ile keşide edildiğini, davalı ..., ... ve .... Şti. yetkilisinin cirolarını taşıdığı, davacının davalıların hiçbiriyle ticari ilişkisi bulunmadığını iddia ederek , bu çek nedeniyle davalılara borçlu olmadığının tespiti ile çekin istirdadına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili; çekin ... - ... adlı diğer davalıya sattıkları et bedeli karşılığında aldıklarını, tahsil için bankaya gönderdiklerini, çekin sahte/çalıntı olduğunu bilmelerinin mümkün olmadığını, çeki aldıkları kişiden çek bedelini tahsil ettiklerini, davacı ile müvekkili arasında ticari ilişki bulunmadığından, davanın kendilerine yöneltilmiş olsa bile reddi gerektiğini beyan etmiştir.

Bilirkişi raporunda özetle; incelenen davacı defterlerinde davalılar adına hesap ve kayıt bulunmadığı, davacı ile davalılar arasında ticari ilişki olmadığı, davalıların davacıdan alacaklı olmadığı ve çek nedeniyle davacının davalılara borcu bulunmadığı , ... defterlerinde ... ... yardımcı hesabı bulunduğu, 2017 yılı boyunca ticari ilişkiyi gösteren fatura ve ödemelerin kayıtlı olduğu, dava konusu çekin ...’in ...’ya satılan malların bedeli karşılığında alınan çeklerden biri olarak kaydedildiği, ayrıca çekin 21.07.2017 tarihinde ...’ya iade edildiğine dair kayıt bulunduğu belirtilmiştir.

Mahkemece; çek aslının ibraz edilmediği, imzanın davacı keşideciye ait olduğunun ispatlanamadığı, davacının ticari kayıtlarına göre davalılarla ticari ilişki bulunmadığı, ... defterlerine göre de davacı ile diğer davalılar arasında ticari ilişki bulunmadığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir. Karara karşı davalı ... ve davalı ... ... Şti. Vekili istinaf talep etmiştir.

Menfi tespit davasında kural olarak hukuki ilişkinin ve alacağın varlığını ispat yükü davalı alacaklıya aittir. Somut olayda dava imza inkarına dayalıdır. “İmzanın sahte olması” iddiası senedin borçlu bakımından hükümsüzlüğüne yönelik olup her hamile, iyiniyetli olsa dahi, karşı ileri sürülebilen mutlak def’i niteliğindedir. İmza inkârı karşısında, senetteki imzanın davacı keşideciye ait olduğunu ispat külfeti davalı alacaklıya düşmektedir.

Dosya kapsamından, dava konusu çekin aslının dosyaya kazandırılamadığı, mahkemece yapılan araştırmada çek aslının teminine yönelik işlem yapıldığı ancak çekin görevli polis memuru tarafından kaybedildiği, bu hususta ilgili memur hakkında dava açıldığı, çek aslının bulunamaması nedeniyle imza incelemesi yapılamadığı anlaşılmıştır. İmza inkarı karşısında, davalı tarafça imzanın davacı şirket yetkililerine ait olduğu hususu ispatlanamamıştır. Bu durumda menfi tespit talebinin kabulü isabetli olup, davacının çek bedelinden sorumlu tutulamayacağı açıktır. Davacı ticari defterlerini usulüne uygun ibraz etmediği ve bilirkişinin Excel formatındaki kayıtlar üzerinden inceleme yaptığı, bu kayıtların delil niteliği taşımadığı ile iyiniyet ve ağır kusurun ispatına ilişkin itirazlar da, imza inkârının mutlak def’i niteliği karşısında imzanın aidiyeti ispatlanamadığından sonuca etkili görülmemiştir.

Yargılama giderleri ve vekâlet ücretine ilişkin istinaf itirazları bakımından da, davanın kabulü karşısında HMK m.326 uyarınca yargılama giderlerinin davalılara yükletilmesi usul ve yasaya uygundur.

Açıklanan nedenlerle, ilk derece mahkemesi kararında usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından davalıların istinaf başvurularının HMK m.353/1-b.1 uyarınca ayrı ayrı esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Usûl ve yasaya uygun İstanbul .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2023 tarih ve ████████ E. ████████ K. sayılı kararına karşı davalıların vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00-TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 427,60-TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40-TL harcın davalı ... ( ...)'den tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine,

3-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00-TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 427,60-TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40-TL harcın davalı ... ....şti'den tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine,

4-Taraflarca istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

5-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,

6-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,

7-Karar tebliği, harç tahsil müzekkeresi düzenlenmesi, harç ve avans iadesi işlemlerinin İlk derece Mahkemesince yerine getirilmesine,

6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. █████/2026