bulk bulgaristanda kap emtiayı abonman rizikolarına mukim emtiasının alıcıya nakliyat

Anahtar kelimeler: Bulk Bulgaristanda Kap Emtiayı Abonman Rizikolarına Mukim Emtiasının Alıcıya Nakliyat

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO

: ████████

KARAR NO

: ████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

:İSTANBUL ANADOLU 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ

: █████/2025

NUMARASI

: ████████ Esas ████████ Karar

DAVA

: İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)

DAVA TARİHİ

: █████/2024

İSTİNAF KARAR TARİHİ

: █████/2026

Davanın kabulüne ilişkin kararın davalı ... AŞ vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

: Davacı vekili; ... no'lu Nakliyat Abonman Sözleşmesi ve ... no'lu Emtia Nakliyat Sigorta Poliçesi ile sigortalı ... şirketine ait emtiayı nakliye rizikolarına karşı sigortaladıklarını, sigortalı tarafından 1 kap 24.000 kg ...1 S (Bulk) emtiasının Bulgaristan’da mukim alıcıya satıldığını, taşıma işini üst taşıyıcı olarak davalı ... AŞ,fiili taşıma işini ... Ulus..Ltd. Ştinin üstlendiği ,emtianın ... ne ait .../... plakalı araca 18.05.2022 tarihinde Gebze’den yüklendiği, emtianın tamamının taşıma sırasında hasar gördüğünü, ... plakalı dorsenin üzerinde bulunan ... nolu konteyner ile sevk edilen ürünün tamamının dökülerek zayi olduğunu, söz konusu olaya ilişkin gümrük müdürlüğü personellerince düzenlenen hasar tutanağında "... şirketinin 22.05.2022 tarih ve 23:00 sularında müdürlüğümüze yazılı müracaatta ... / ... plakalı araçta taşınan ... sayılı TRB kapsamı eşyanın yüklü olduğu tankın delindiği belirtilerek yükün...- ... plakalı araca aktarılmasının talep edildiğini, 22.05.2022 tarihinde saat : 23:45 itibari ile ... plakalı aracın yapılan harici muayenesinde Hareket Gümrük Müdürlüğünce tatbik edilen güvenlik mührünün sağlam olduğu görülmüş olup yük aktarımı için tarafımdan fek edilmiştir. İşbu tutanak aşağıda ismi bulunan ilgililerce düzenlenip imzalanmıştır." ifadelerine yer verildiğini, aynı zamanda taşıyıcı davalı ... tarafından düzenlenen tutanakta da "Firmamızın taşımasını yaptığı ... transit beyanname muhteviyatı eşyanın aktarma talebine istinaden, ilgili eşyanın tümün döküldüğünden dolayı ilgili yüke aktarma işlemi yapılamamıştır. İlgili ürünün tümü zayi olmuştur. Konu ile ilgili çıkış gümrüğüne bilgi verilmesi hususunda gerekli işlemlerin yapılmasını arz ederiz." ifadeleriyle taşıma konusu emtianın tamamının zayi olduğunun taşıyıcı tarafından kabul edildiğini, taşıma aracının alt kısmındaki delik nedeniyle sızıntı olduğu ve emtiadaki hasarın bu sebeple meydana geldiğinin tutanağa bağlandığını, dava konusu hasar nedeniyle oluşan zarardan, navlun faturası düzenleyen Davalı ... Loj AŞ’nin üst taşıyıcı, diğer davalının fiili taşıyıcı olarak müteselsilen sorumlu olduklarını,hasar sonrası yapılan ekspertiz çalışmalarına göre hasar miktarının 5.520-USD olduğunu, %10 ilave bedel ile sigortalıya 6.072-USD tazminat ödendiğini,ancak %10 ek bedel rücu edilemeyeceğinden gerçek zarar tutarı 5.520-USDnin davalılardan rücuen talep edildiğini, ödeme dekontuna istinaden anılan ödeme ile TTK nın 1472.maddesi, ayrıca temliknameye istinaden temlik hükümleri uyarınca da davalılara rücu ettiklerini,davalıların İstanbul Anadolu 6. İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasında yaptıkları itirazların iptalini,borçlular aleyhine alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

:1-Davalı ... vekili; sigortalının göndericisi olduğu "ferric chloride" adlı maddeyi Bulgaristan'a karayolu ile taşımak üzere diğer davalı ... Loj AŞ ile anlaştıklarını, taşıma esnasında sızıntı nedeniyle emtianın akarak zayi olduğu, yapılan incelemelerde yüklenen maddenin kendilerine ait tanklarla taşınmaya uygun olmadığı,taşıma öncesinde iş sahibi tarafından ürünün içeriği bilgilerin kendilerine verilmediğini, yükleme yapan sigortalının ürünün niteliğine ve nasıl taşınması gerektiğine ilişkin taşımayı yapan taraf olan kendilerine detaylı bilgi vermesi gerektiğini, gerçekleşen sızıntının nedeninin ürün-taşınacak araç (kap) uyumsuzluğu olduğunu, eşyanın uygun ekipmanla taşınmasından gönderenin sorumlu olduğunu, hasarın taşımacı olarak taşıma işlemi esnasındaki kusurlarından değil taşınan likit kimyasal ürünün uygun ekipmanla taşınmamasından kaynaklı olduğunu,taşıma öncesi dava dışı sigortalı ... Tekstil'e ve Davalı ...'ye taşımada kullanılacak tank konteynerlerin bildirildiğini, ürün ile tankların uyumsuz olmasına rağmen yükleme yapıldığını,kendilerine ait 2 adet tank konteynerin ciddi şekilde hasar gördüğünü, zararın ürün bedeli ve zayi olan ürün miktarı göz önünde bulundurularak bilirkişi marifetiyle hesaplanması gerektiğini ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2-Davalı ... vekili; sigortalı ... Tekstil ile aralarında taşıma sözleşmesi kurulduğunu, taşımanın ise fiilen diğer davalı ... Uluslararası Taş.şirketi tarafından yapıldığını, taşımaya ilişkin tüm sorumlulukların taşımayı fiilen gerçekleştiren diğer davalıya ait olduğunu, sigortalının kendileri ile taşımayı fiilen gerçekleştiren diğer davalıyı bilgilendirmemesi nedeniyle gerçekleştiğini, gerekli şartların sağlanıp sağlanmadığını kontrol etmeksizin emtiayı tanklara yüklediğini, likit kimyasalın taşımayı gerçekleştiren tanklara da zarar verdiğini ve sızıntının gerçekleştiğini, hasar ve zıyaın sigortalının kusurundan ileri geldiğini, davanın faiz ve faiz başlangıcı ile icra inkar tazminatı yönündeki talepleri de dahil olacak şekilde reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

: Mahkemece; kimyasal emtia için dava dışı sigortalı gönderici ... tarafından “...” ticari tanımlı kimyasal emtianın Bulgaristan’a taşınması için davalı taşımacılardan ... Tank Konteyner talep edildiği, konteyneri temin eden taşıyıcıların, ... Tankın teknik uygunluğundan ve bakımından doğrudan sorumlu olacakları, kimyasal içerikli emtia taşınması için ... Tank konteyner talep edilen taşımacıların taşınacak kimyasal emtianın içerik bilgisini göndericiden detaylı olarak öğrenmesi ve emtianın özelliğine uygun olan ... Tank Konteyneri temin etmesi gerektiği, bu noktada davalı taşımacılar tarafından her ne kadar göndericinin emtia içerik bilgisi vermediğini ileri sürmekte ise de ... tankın kimyasal taşımada kullanılan bir tank türü olduğu “sorumluluktan kurtulma” şartlarının oluşmadığı, davalı taşımacılar tarafından sağlam ve eksiksiz teslim alınan █████████ Sayı ve 18.05.2022 tarihli emtia faturası muhteviyatı olan toplamda 24.000-kg ağırlığındaki “...” ticari tanımlı aşındırıcı özelliğe sahip kimyasal emtianın taşınması için ... numaralı ... Tank konteynerin temin edildiği ve bu konteynerin ... plakalı araç ile taşınması sırasında delindiğinden sebep emtianın tamamının akarak zayi olduğu, asıl taşıyıcı olan davalı ... A.Ş. ile fiili taşıyıcı olan ... ..Ltd.Şti’nin ortaya çıkan 5.520-USD hasardan CMR Konvansiyonunun sınırlı sorumluluk ilkesi kapsamında müteselsilen sorumlu olacakları, davacının talep ettiği 5.520-USD asıl alacak üzerinden itirazın iptaline, asıl alacağa takip tarihinden itibaren 3095 sayılı kanunun 4.a maddesi uyarınca faiz işletilmesine takip tarihindeki kur ile hesaplanacak %20 icra inkar tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEBLERİ

: Davalı ... ..AŞ vekili; hasarda müvekkilinin bir kusuru bulunmadığını, hasarın bizzat dava dışı sigortalının taşınacak emtianın niteliği ve taşıma koşulları hususunda müvekkili ve taşımayı fiilen gerçekleştiren diğer davalıyı bilgilendirmemesi sebebiyle gerçekleştiğini, dava dışı sigortalı öncesinde bilgi vermediği gibi yükleme anında dahi durumu taşıyıcıya bildirmediğini, gerekli şartların sağlanıp sağlanmadığını kontrol etmeksizin emtiayı tanklara yüklediğini,taşınan "ferric chloride" isimli likit kimyasal taşımayı gerçekleştiren tanklara zarar verdiği ve sızıntı gerçekleştiğini, hasar ve zıya davacının kusurundan ileri gelmekle birlikte diğer davalının tankları da dava dışı sigortalının kusuru sebebiyle hasar gördüğünü, gönderenin, göndereceği eşyanın uygun ekipmanla taşınmasından dolayı açıkça sorumluluğu bulunduğunu,CMR Konvansiyonu - madde 6'nın "Sevk mektubu şu bilgileri içerecektir.(f) Malların mahiyetinin tarifi, ambalaj şekli ve tehlikeli mallar bahis konusu olduğunda bunların herkesçe anlaşılacak şekilde tarifi,..."denildiğini, sigortalı tarafından yükümlülüklerin yerine getirildiği hususunu ispat yükü sigortacıya halef olan davacıda olduğunu, hasarlı ürün bedeli ve zayi olan ürün miktarının da yine davacı sigortacı eliyle hesaplandığını, müvekkil adına icra inkar tazminatına hükmedilmesinin alacağın likit olmaması sebebiyle yerinde olmadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

: Dava, davacı sigortacı tarafından sigortalısına ödenen tazminatın davalı taşıyıcılardan rücuen tahsili için başlatılan icra takibine davalının itirazının iptali istemine ilişkindir.

Taşıyan taşıma sözleşmesinden doğan taşıma borcunu, bir üçüncü kişi ile taşıma sözleşmesi akdederek de ifa edebilme imkânı bulunmaktadır. İkinci taşıma ile ilk taşıma bakımından gönderen durumunda olan taşıyanın eşyanın taşınmasına dair alacak hakkı yerine getirilirken, kendisinin de birinci sözleşmeyle yüklendiği taşıma taahhüdü ifa edilmiş böylece taşıma sözleşmesinin biri diğerinin ifasına hizmet etmiş olur ve ifasına hizmet edilen sözleşmeye alt taşıma, diğerine de asıl taşıma denir.

Somut uyuşmazlıkta taşımanın güzergahı itibariyle CMR hükümleri uygulanacaktır. Davalı fiili taşımacıyı yapmadığını bu nedenle sorumlu tutulamayacağını savunmaktadır. CMR uyarınca, bir kişinin taşıyıcı olarak sorumlu tutulabilmesi için taşıma işini üstlenmiş olması gerekli ve yeterlidir. Zira CMR nin 1 f.1 uyarınca CMR, “ücret karşılığında yüklerin taşıt ile karadan taşınmasına ait her mukaveleye uygulanacaktır”. Taşıyıcının taşımanın bir kısmını ya da tamamını bilfiil yerine getirmemiş olması,akdi taşıyıcının CMR hükümlerine göre sorumlu tutulamayacağı anlamına gelmemektedir. Bir başka söyleyişle, CMR’de “taşımayı fiilen gerçekleştirmek üzere” gibi bir kavram yer almayıp yalnızca taşıt ile karadan taşınmasına ait mukaveleden bahsedildiğinden, taşımayı üstlendiği müddetçe CMR kapsamında taşıyıcı olarak kabul edilmektedir. CMR nin 3. maddesinde “Bu Sözleşmenin uygulanması bakımından taşımacı, çalıştırdığı kişilerin ve taşımanın yapılması için hizmetlerinden yararlandığı diğer kimselerin görevleri sırasında hareket ve ihmallerinden sanki bu hareket ve ihmalleri kendisi yapmış gibi sorumlu olacaktır.” hükmün işaret ettiği üzere, yardımcı kişinin eylemi sonucunda bir zarar meydana geldiğinde, söz konusu zarara yol açan eylemi bizzat taşıyıcı kendi gerçekleştirmiş gibi kabul edilecektir. CMRnin 3 madde hükmü CMR’ye tabi bütün taşımalarda uygulama alanı bulacağı gibi, 41 madde hükmü dikkate alındığında, taşıyıcının 3 madde hükmünden doğan sorumluluğunu kaldırması veya CMR’de öngörülenden farklı bir şekilde sınırlandırması mümkün değildir. Zarara sebebiyet veren eylemi taşıyıcının mı yoksa yardımcı kişinin mi gerçekleştirdiğinin bir önemi yoktur. CMR nin 17 ila 29. maddelerinde düzenlenen sorumluluk hükümleri uyarınca, meydana gelen zarar sebebiyle yardımcı kişi zarardan sorumlu tutulabiliyorsa, taşıyıcı da zarardan sorumlu olacaktır. Taşıyıcının sorumluluğunu düzenleyen hükümlerin yanında, taşıyıcının sorumluluktan kurtulacağı halleri düzenleyen CMRnin17/2,17/4 maddeleri yardımcı kişi açısından da uygulama alanı bulacak ve taşıyıcı, haliyle de yardımcı kişi bu sorumsuzluk hallerinden yaralanacaktır. (CMR hükümleri uyarınca taşıyıcının yardımcı kişilerin eylemlerinden doğan sorumluluğu... Yüksek Lisans Tezi)

Hasarın fiili taşıyıcıya ait; likit kimyasalın taşındığı ... tankın taşıma sırasında delinmesi nedeniyle Gümrük mahalline gidinceye kadar emtianın boşalarak zayi olduğu sovtaj imkanı kalmadığı, emtianın tam zayi olduğu anlaşılmaktadır. Alınan bilirkişi raporunda; Kimyasal içerikli ve tehlikeli maddelerin taşıma işlemlerinde özellikle ... TANK konteynerlerin kullanıldığı, aynı zamanda aşındırıcı özelliğe sahip olan kimyasal emtianın da uluslararası taşımalarda tehlikeli madde olarak sınıflandırıldığı ve bu emtianın taşınması sırasında da emtianın aşındırıcı etkisine dayanıklı özel tank içi kaplamalara haiz olan ... Tank konteynerlerin kullanılmasının zorunlu olduğu,dava dışı sigortalı tarafından “...” ticari tanımlı kimyasal emtianın Bulgaristan’a taşınması için davalılardan ... Tank konteyner talep edildiği, - ... Tank konteyneri temin eden taşıyıcıların, ... Tankın teknik uygunluğundan ve bakımından doğrudan sorumlu olacakları,... Tank konteyner talep edilen taşımacıların taşımaya konu kimyasal emtianın içerik bilgisini göndericiden detaylı olarak öğrenmesi ve emtianın özelliğine uygun olan ... Tank konteyneri temin etmesi gerektiği, bu noktada davalı taşımacılar tarafından her ne kadar göndericinin emtia içerik bilgisi vermediği yönde beyanları olsa da talep edilen konteynerın niteliği itibariyle yerinde olmadığı, “sorumluluktan kurtulma” şartlarının oluşmadığı yolunda görüş bildirilmiştir.

Davalı taşıyıcı tarafından tedarik edilen konteynerin taşınacak emtiaya uygun olmadığı ve sigortalının emtia bilgisi vermediği ileri sürülmekte ise de emtianın cinsi tüm taşıma belgelerinde yazılıdır. Davalı ... nin internet sitesinde "... Lojistik,...temel çalışma alanları arasında likit kimyasal taşımacılığı, gıda taşımacılığı ve tehlikeli madde lojistiği gibi uzmanlık gerektiren operasyonlar yer alabilir."denilmektedir.Davalı fiili taşımacının emtianın cinsini bildiği ,likit kimyasal -tehlikeli madde taşıma konusunun ana faaliyet konusu olduğunu beyan ettiğine göre,sıvı taşıması için ... Tank konteyner istenildiğinde emtiaya en uygun ve sağlam konteyneri tedarik etmek davalı taşıyıcının yükümlülüğündedir. Davalı taşıyıcı sorumsuz olduğu sebebi ispat yükü altındadır. 17/2’madde deki genel sorumluluktan kurtulma sebeplerine dayanması halinde 18/1 madde hükmünce ispat yükü kendisine düşer. Taşıyıcı bu halde öncelikle sorumluluktan kurtulma sebebinin varlığını, akabinde zararın bizatihi bu sebepten kaynaklandığını ispatla mükelleftir. Bir başka deyişle taşıyıcı zarar ile öne sürdüğü genel sorumluluktan kurtulma sebebi arasındaki illiyet bağını ispat etmek zorundadır. Genel sorumluluktan kurtulma sebeplerine dayanıldığında taşıyıcı hem sorumsuzluk sebebini hem zarar ile sebep arasındaki illiyet bağını hem de tedbirli bir taşıyıcıdan beklenen dikkat ve özenin fiilen yerine getirdiğini ispatla yükümlüdür. CMR nin 17/3 maddesi uyarınca kusurlu taşıt nedeniyle meydana gelen hasardan sorumlu olduğundan hasarın taşımacının önlenmesine olanak bulunmayan bir halden meydana geldiğini ispata yarar delil sunulmadığından davalı taşıyıcı sınırlı sorumluluk dahilinde kalan talepten sorumludur. Davalı sorumluluktan kurtulma sebebini ispat edemediğinden davalı vekilinin müvekkilinin hasardan sorumlu olmadığına ilişkin istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.

HMK nın 355(1)maddesi uyarınca ileri sürülen istinaf nedenleriyle sınırlı yapılan incelemede CMRnin 30 madde hükmüne aykırı olarak 3095 sayılı kanun gereği faiz işletilmesine karar verilmesi yerinde değil ise de bu kısım davalı tarafça istinaf edilmemiştir. Emtianın davalı tarafından tedarik edilen ... Tankın delinmesi nedeniyle meydana geldiğini davalı taşıyıcı vekilinin sorumluluk şartının sağlanmadığına ilişkin istinaf nedenleri yerinde değil ise de dava konusu meblağ tazminat kabilinden olduğu halde likit kabul edilerek davacı yararına icra inkar tazminatına hükmedilmesi yerinde görülmemiş, davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; aleyhinde verilen kararın kesinleştiği anlaşılan diğer davalı hakkında verilen kararın aynen tekrar edilmesi; yapılan hata nedeniyle yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç olmadığından yeniden karar verilerek davalıların itirazının iptaline, davalı ... bakımından icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

: Yukarıda Açıklanan nedenlerle;

Davalı ... AŞ vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul Anadolu 11. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2025 Tarih ████████ Esas ████████ Karar sayılı kararın HMK 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA;

"Davanın kabulüne, davalılar tarafından İstanbul Anadolu 6. İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra dosyasına yapılan itirazların 5.520-USD asıl alacak üzerinden iptaline,asıl alacağa takip tarihinden itibaren 3095 sayılı kanunun 4.a maddesi uyarınca kamu bankalarının USD ile açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına uygulanan en yüksek faiz işletilerek takibin devamına,

Takip tarihindeki efektif satış kuru karşılığından %20 oranda hesaplanan 21.364,82-TL icra inkar tazminatının davalı ... Taş. ... Ltd. Şti'den tahsiliyle davacıya ödenmesine,

Davalı ... ..AŞ bakımından alacak likit olmadığından koşulları olmayan icra inkar tazminatı talebinin reddine,

İlk derece yargılamasına ilişkin olarak;

"Alınması gereken 12.214,12-TL harçtan peşin alınan 2.517,72-TL harcın mahsubu ile bakiye 9.696,40-TL harcın davalılardan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,

Davacı tarafça yapılan 12.692,72‬-TL peşin harçların davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

Davacı tarafından yapılan 10.000-TL bilirkişi ücreti ve 175-TL posta masrafı olmak üzere toplam 10.175-TL'nin davalılardan alınarak davacıya ödenmesine,

Davacı lehine takdir olunan 30.000-TL vekalet ücretinin davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesine,

Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.800-TL arabuluculuk ücretinin davalılardan tahsili ile Hazineye Gelir Kaydına"

Davalı ... AŞ tarafından yatırılan 3.053,53-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine,

Davacı tarafından yapılan 365-TL istinaf yargı giderinin davalı ... ..AŞ'den alınarak davacıya verilmesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. █████/2026