dolaşıma referans zımnen muhteviyatı kıymetinin kıymetine fazladan gözetim tekstil yedinci

Anahtar kelimeler: Dolaşıma Referans Zımnen Muhteviyatı Kıymetinin Kıymetine Fazladan Gözetim Tekstil Yedinci

Danıştay 7. Daire Başkanlığı ████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

YEDİNCİ DAİRE

Esas No

: ████████

Karar No

: █████████

TEMYİZ EDENLER

: 1-(DAVACI) ... Tekstil Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi

VEKİLİ

: Av. ...

2-(DAVALI) ... Bakanlığı adına ... Gümrük Müdürlüğü

VEKİLİ

: Av. ...

İSTEMİN KONUSU

: ... Bölge İdare Mahkemesi.... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem

: Davacı adına tescilli... tarih ve ... sayılı,... tarih ve ..., ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannameleri muhteviyatı eşyanın kıymetinin gözetim ve referans kıymetine yükseltilmesi suretiyle fazladan ödendiği iddia olunan gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergilerinin geri verilmesi istemiyle yapılan başvuruların zımnen reddine ilişkin karara vaki itirazın zımnen reddine dair işlemin iptali ile fazladan ödenen tutarın tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti

:... Vergi Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ'de belirtilen kıymetin gümrük mevzuatı çerçevesinde esas alınacak kıymet olmayıp, gözetim belgesi ibrazının gerekli olup olmadığının tespitinde esas alınacak değer olduğu, olayda, iade istemine konu vergilerin davacının beyanına göre tahsil edildiği tartışmasız olmakla birlikte, beyannamelerde eşyaya ilişkin fatura kıymeti ile yurt dışı gider altında beyan olunan kıymet arasındaki farkın çok fazla olduğu, fatura bedelinin gerçeği yansıtmadığı yönünde herhangi bir veri veya tespitin bulunmadığı, beyan ile fatura kıymeti arasındaki farkın serbest iradeyle beyan edildiğinin kabulünün hayatın olağan akışı ve ticari hayatın gerçekleriyle bağdaşmayacağı, bu bakımdan, fazladan tahsil edildiği anlaşılan vergilerin iadesi istemiyle yapılan geri verme başvurularının zımnen reddine dair karara vaki itirazın zımnen reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık görülmediği; fazladan ödenen tutarın yasal faiziyle iadesinin icap ettiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali ile fazladan ödenen tutarın tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti

: █████/2021 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan █████/2021 tarih ve 7333 sayılı Kanun'un 13. maddesiyle değişik 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun, 211. maddesinin 1. fıkrasında, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması sonucu ödenen vergilerin geri verilmesine veya kaldırılmasına ilişkin taleplerin kabul edilmeyeceğinin düzenlendiği, 3350 sayılı İthalat Rejimi Kararı ile Gümrük Yönetmeliği'nde gözetim uygulamasının ticaret politikası önlemleri arasında sayıldığı, olayda, uyuşmazlık konusu serbest dolaşıma giriş beyannameleri muhteviyatı eşyalara ilişkin olarak serbest irade ile yurt dışı gider beyanında bulunulduğunun anlaşılması karşısında, dava konusu işlemin gözetim kıymetine isabet eden kısımında hukuka aykırılık bulunmadığı; öte yandan, gümrük idareleri tarafından emsal-referans kıymetin beyanının gerçekliği ve doğruluğu konusunda yol gösterici mahiyette kullanılabileceği, gümrük kıymetine esas alınamayacağı, ticaret politikası önlemi olmadığı, dolayısıyla, vergi mahkemesi kararının dava konusu işlemin referans kıymete isabet eden kısmına ilişkin hüküm fıkrasında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle istinaf isteminin kısmen reddine, kısmen de kabulü ile mahkeme kararının işlemin gözetim kıymetine isabet eden kısmına ilişkin hüküm fıkrasının kaldırılmasından sonra bu kısım yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

: Davacı tarafından, uyuşmazlık konusu eşyaların tamamının referans kıymet uygulamasına tabi olduğu, kıymetin satış bedeli yöntemine göre değil referans kıymete göre belirlendiği, yurt dışı gider beyanlarının ihtirazi kayıtla yapıldığı, kendi iradeleri ile fazladan vergi ödenmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu; davalı idarece, ithalat işlemleri davacının kendi iradesi ile beyan ettiği tutarlar üzerinden tamamlandığından, bu doğrultuda ödenen vergilerin geri verme başvurusuna konu olamayacağı, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI

: Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

: Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin ise kabulü ile referans kıymete ilişkin kısım yönünden kararın bozulması gerektiği düşülnülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ..., ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannameleri muhteviyatı eşyanın kıymetinin gözetim ve referans kıymetine yükseltilmesi suretiyle fazladan ödendiği iddia olunan gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergilerinin geri verilmesi istemiyle yapılan başvuruların reddine ilişkin karara vaki itirazın zımnen reddine dair işlemin iptali ile fazladan ödenen tutarın faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 24. maddesinde, ithal eşyasının kıymetinin, eşyanın satış bedeli olduğu; satış bedelinin, Türkiye'ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28. maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyat olduğu; 25. maddesinin 1. fıkrasında, 24. madde hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük kıymetinin, bu maddenin 2. fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bendlerinin sıra halinde uygulanmasıyla belirleneceği; eşyanın gümrük kıymetinin bir üst bent hükümlerine göre belirlenebildiği sürece bir alt bent hükümlerinin uygulanmayacağı hükümlerine yer verilmiş; 26. maddesinde ise, 24 ve 25. madde hükümlerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymetinin, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII. Maddesinin Uygulanmasına Dair Anlaşmanın, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının (GATT) VII. maddesinin ve bu bölüm hükümlerinin prensip ve genel hükümlerine uygun yöntemlerle ve Türkiye'de mevcut veriler esas alınarak belirleneceği öngörülmüş; GATT'ın VII. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşmanın 17. maddesinde de, bu Anlaşmada yer alan hiçbir hükmün, gümrük idaresinin, gümrük kıymetinin belirlenmesi ile ilgili olarak ibraz edilen tutanak, belge veya beyannamenin gerçeklik veya doğruluğunu araştırma hakkını sınırlamayacağı ve bu hakkı tartışma konusu haline getirecek şekilde yorumlanamayacağı hükme bağlanmıştır.

4458 sayılı Kanun'un 216. maddesinin █████/2019 tarih ve 30941 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan █████/2019 tarih ve 7190 sayılı Kanun'un 8. maddesiyle değişik 1. fıkrasında, gümrük vergileri ile bunların ödenmelerine bağlı olarak tahsil edilmiş gecikme faizinin veya gecikme zammının geri verilmesinde, geri vermeye konu fazla tahsilatın yükümlüden kaynaklanması durumunda geri verme başvurusunun yapıldığı tarihten, diğer durumlarda ise tahsilat tarihinden geri verme kararının tebliğ edildiği tarihe kadar geçen süre için geri verilecek tutar üzerinden, aynı dönemde anılan Kanun'a göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanacak faizin ödeneceği hükmü yer almaktadır.

İthalatta uygulanacak gözetim ve korunma önlemleri, Türk Mevzuatında, █████/1995 tarih ve 22186 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, █████/1995 tarih ve 4067 sayılı Kanun'la onaylanması uygun bulunan ve █████/1995 tarih ve 22213 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan █████/1995 tarih ve █████████ sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla onaylanan Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasının ekinde yer alan ve bu Anlaşmanın ayrılmaz parçasını teşkil eden Korunma Tedbirleri Anlaşması ile yerini almıştır.

Öte yandan; yürürlükten kaldırılan 1615 sayılı Gümrük Kanunu'nun 87. maddesi ile ilgili olarak, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun █████/1966 tarih ve E:███████; K:1966/6 sayılı kararında, aykırı içtihatlar, tahsil olunan gümrük vergilerinin anılan madde uyarınca geri verilebilmesinin, yanlışlıkla veya fuzulen tahsil olunduklarının açıkça anlaşılması koşuluyla olanaklı bulunduğu yolunda birleştirilmiştir. Bu bakımdan; 4458 sayılı Kanunun benzer hükümler taşıyan 211. maddesinin uygulanmasında da, iadesi istenen gümrük vergilerinin kanunen ödenmelerinin veya tahakkuk ettirilmelerinin gerekmediğinin, açıkça; yani, herhangi bir inceleme, araştırma ve yoruma gerek olmaksızın anlaşılabilir olması koşulu aranmalıdır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanmış bulunan Daire kararının, dava konusu işlemin gözetim kıymetine isabet eden kısmına ilişkin hüküm fıkrası, aynı gerekçe ve nedenlerle Dairemizce de uygun görülmüş olup, davacının temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddiaları sözü geçen hüküm fıkrasının bozulmasını sağlayacak durumda görülmemiştir.

Temyize konu kararın, dava konusu işlemin referans kıymete ilişkin hüküm fıkrasına yönelik davalı idarenin temyiz istemi yönünden ise; uyuşmazlığın çözümü için gözetim uygulamasına tabi olmayan eşyalar nedeniyle fazladan ödendiği iddia olunan gümrük vergilerinin 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesi kapsamında iadeye konu edilip edilemeyeceğinin belirlenmesi zorunludur.

Ticaret Bakanlığınca, yerli üreticilerin talebi üzerine veya re'sen, belli bir malın ithalatının, o malın yerli üreticileri ve ülke ekonomisi üzerinde olumsuz sonuçlar yaratıp yaratmadığının tespit edilmesi amacıyla incelemeye başlanılarak, inceleme sonucunda gözetim uygulaması öngörülebilmektedir. Bu suretle, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan İthalatta Gözetim ve Korunma Uygulanmasına İlişkin Tebliğler ile gözetim önlemi uygulanmasına karar verilen eşya için ''birim kıymet'' belirlenerek, eşyanın bu kıymetin altında ithal edilmek istenilmesi halinde, ''gözetim belgesi'' ibrazı zorunluluğu getirilmiş; bazı dönemlerde de Gümrükler Genel Müdürlüğü'nce belirli bir eşyaya yönelik olarak çıkarılan ve ilgili gümrük müdürlüklerine bildirilen genel yazılarla, gözetim kıymet uygulamasına benzer nitelikte ''referans kıymet'' uygulaması getirilmiştir.

İthal edilen eşyanın gümrük kıymeti, eşyanın satış bedeli olduğundan, gümrük vergilerinin hesaplanmasında satış bedelinin esas alınması; satış bedelinin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının tespit edilmesi halinde de sırasıyla diğer yöntemlere başvurulması gerekmektedir. Öte yandan; davalı İdarece belirlenen gözetim kıymeti, eşyanın 4458 sayılı Kanun hükümlerine göre belirlenmiş gerçek kıymeti olmadığından, gümrük kıymetinin tespitinde esas alınamayacağı, Dairemizin öteden beri istikrarlı biçimde uygulanagelen içtihadıdır.

Uygulamada, gümrük müdürlüklerince, anılan Tebliğlerle, önceden belirli eşyalara özgü ve nesnel olarak belirlenen gözetim kıymeti dışında da, çeşitli veriler (GÜVAS, Bakanlık Karar Destek Sistemi/Kıymet Veri Bankası, distribütör fiyatları, vb..) esas alınarak ek tahakkuk ve ceza işlemleri tesis edilirken; yine mükelleflerce, yapılan ithalatlarda, sonradan ek tahakkuk ve ceza işlemine maruz kalmamak amacıyla, bahsi geçen veriler esas alınarak eşyaya ilişkin fatura kıymeti üzerinde bir kıymetle ihtirazi kayıtla beyanda bulunularak tahakkukun ihtirazi kayda konu kısmına karşı veya 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesi kapsamında iade başvurusuna konu edilmek suretiyle tesis edilen işlemlere karşı davalar açılmaktadır.

Olayda, uyuşmazlık konusu serbest dolaşıma giriş beyannameleri muhteviyatı eşyalardan gözetim uygulamasına tabi olmayanlar yönünden genel, nesnel olarak belirlenen gözetim kıymetin altında ithaline izin verilmeme durumunun söz konusu olmadığının anlaşılması karşısında, davacının beyanının gerçeği yansıtıp yansıtmadığı hususunun tespitinin inceleme ve araştırma gerektirmesi ve yanlışlıkla veya fuzulen tahsil olunduğunun açıkça anlaşılamaması nedeniyle geri verme istemi Kanun'un anılan maddesinde öngörülen koşulları taşımadığından, temyize konu kararın hukuka aykırı olmadığı sonucuna ulaşılan dava konusu işlemin referans kıymete isabet eden kısmına ilişkin hüküm fıkrasının bozulması gerekmiştir.

KARAR SONUCU

Açıklanan nedenlerle;

1.Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,

2.... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ...tarih ve E:... K:... sayılı kararının, dava konusu işlemin gözetim kıymetine isabet eden kısmına ilişkin hüküm fıkrasının ONANMASINA,

3.Kararın, dava konusu işlemin referans kıymete isabet eden kısmına ilişkin hüküm fıkralasının ise BOZULMASINA,

4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,

5.... TL maktu harç tutarının temyiz eden davacıdan alınmasına,

6. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, █████/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

(X) KARŞI OY

Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanmış bulunan Vergi Dava Dairesi kararının referans kıymetine ilişkin kısmı aynı gerekçe ve nedenlerle uygun görülmüş olup, davalı idarenin temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar sözü geçen hüküm fıkrasının bozulmasını sağlayacak durumda bulunmadığından, davalı idarenin temyiz isteminin reddi ve temyize konu kararın anılan kısmının da onanması gerektiği oyu ile, karara katılmıyoruz.