Anahtar kelimeler: Dolaşıma Zımnen Muhteviyatı Fazladan Gözetim İthalatta Muhtelif Kıymet Tebliğde Yedinci
T.C.
D A N I Ş T A YYEDİNCİ DAİREEsas No
: █████████Karar No
: █████████TEMYİZ EDENLER
: 1-(DAVACI) ... Sanayi ve Dış Ticaret Limited ŞirketiVEKİLİ
: Av. ...2-(DAVALI) ... Bakanlığı adına... MüdürlüğüVEKİLİ
: Av. ...İSTEMİN KONUSU
: ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ
:Dava konusu istem
: Davacı adına 2024 yılında tescilli muhtelif tarih ve sayılı 8 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşya nedeniyle İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ'de yer alan kıymet üzerinden ihtirazi kayıtla beyan edilerek fazladan ödendiği ileri sürülen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergilerinin 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair karara vaki itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ve fazladan ödenen vergilerin tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti
:.... Vergi Mahkemesinin ...tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; gözetim uygulamasının ticaret politikası önlemlerinden olduğu, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 211. maddesinin, █████/2021 tarih ve 7333 sayılı Kanun'un 13. maddesi ile değişik halinde, ticaret politikası önlemleri nedeniyle eşyanın kıymetinin artırılması suretiyle ödenen vergilerin iade edilemeyeceğinin hüküm altına alındığı, olayda, ihtirazı kayıt dilekçeleri ile beyannamelerin gerçek iradeyi yansıtmadığının ortaya konulduğunun anlaşılması karşsında serbest iradeyle artırılmış bir gümrük kıymetinden bahsedilemeyeceği, gözetim önleminin, eşyanın idarece belirlenen kıymetin altında ithal edilmek istenilmesi halinde, yerli üreticilerin zarar görmesine sebebiyet verebilecek miktarda olup olmadığının belirlenebilmesi amacına yönelik bir ticaret politikası önlemi olduğu, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ'de belirtilen birim kıymetin gümrük mevzuatı çerçevesinde esas alınacak kıymet olmayıp gözetim belgesi ibrazının gerekli olup olmadığının tespitinde esas alınamayacağı, ihtirazi kayıtla verilen beyannamelerin gerçek iradeyi yansıtmadığı, fazladan ödenen tutarın, 4458 sayılı Kanun'un 216. maddesinin 1. fıkrası uyarınca kanuni faiziyle iadesinin icap ettiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali ile fazladan ödenen tutarın tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak kanuni faiziyle birlikte iadesine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti
: İhtirazi kayıtla beyan üzerine tahakkuk ettirilen vergilere karşı 4458 sayılı Kanun'un 242. maddesinde belirtilen 15 günlük süresi içerisinde itiraz edilmemesi durumunda beyan edilen tutarın yükümlünün kendi beyanı niteliğinde olduğu ve beyan ile bağlı olunacağı, İthalat Rejimi Kararı ve Gümrük Yönetmeliğinde gözetim uygulamasının ticaret politikası önlemi olarak tanımlandığı, olayda,...-..., ...-..., ...-..., ...-... tarih ve sayılı beyannameler yönünden anılan süre geçirildikten sonra geri verme başvurusunun yapıldığı anlaşıldığından, mahkeme kararının anılan beyannamelere ilişkin hüküm fıkrasında hukuki isabet bulunmadığı; ...-..., ...-...,...-...,...-... tarih ve sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamelerine ihtirazi kayıtların beyannamelerin tescil tarihinde konulduğu ve geri verme başvurusunun 4458 sayılı Kanun'un 242. maddesinde düzenlenen 15 günlük süre içerisinde yapıldığının anlaşılması karşısında söz konusu beyanların serbest irade ile yapılmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle istinaf isteminin kısmen reddine, kısmen de kabulü ile mahkeme kararının ...-..., ...-..., ...-..., ...-... tarih ve sayılı beyannamelere ilişkin hüküm fıkrasının kaldırılmasından sonra anılan kısım yönünden davanın reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI
: Davacı tarafından, uyuşmazlık konusu eşyaların tamamının referans kıymet uygulamasına tabi olduğu ve fatura kıymetini aşan kısmın ihtirazi kayıtla beyan edildiği, özgür iradeye dayalı bir beyandan söz edilemeyeceği, kendi iradeleri ile fazladan vergi ödemelerinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu, kıymetin satış bedeli yöntemine göre değil referans kıymete göre belirlendiği; davalı idarece, davacının kendi iradesi ile beyan ettiği tutarlar üzerinden ithalat işlemleri tamamlandığından, ödenen vergilerin geri verme başvurusuna konu olamayacağı, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.TARAFLARIN SAVUNMALARI
: Taraflarca savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ
: Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE
:MADDİ OLAY
:Davacı adına 2024 yılında tescilli muhtelif tarih ve sayılı 8 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşya nedeniyle İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ'de yer alan kıymet üzerinden ihtirazi kayıtla beyan edilerek fazladan ödendiği ileri sürülen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergilerinin 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair karara vaki itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ve fazladan ödenen vergilerin tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.İLGİLİ MEVZUAT
:4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinin 1. fıkrasının 18/7/2021 tarih ve 7333 sayılı Kanun'un 13. maddesi ile değişik halinde, kanunen ödenmemesi gerektiği halde ödenen gümrük vergilerinin geri verileceği, tahakkuk ettirilmemeleri gerektiği halde tahakkuk ettirilen gümrük vergilerinin kaldırılacağı, ancak, söz konusu gümrük vergileri ilgili kişinin kasten yaptığı bir tahrifat veya ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması sonucunda ödenmiş veya tahakkuk ettirilmiş olması halinde, geri verme veya kaldırma taleplerinin kabul edilmeyeceği, 242. maddesinin 1. fıkrasında, yükümlülerin, kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilecekleri; 2. fıkrasında, idareye intikal eden itirazların otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edileceği; 4. fıkrasında, itirazın reddi kararlarına karşı, işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabileceği hükümlerine yer verilmiştir.HUKUKİ DEĞERLENDİRME
:Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanmış bulunan Bölge İdare Mahkemesi kararının, davalı idarenin istinaf isteminin kısmen kabulü ile davanın kısmen reddine ilişkin hüküm fıkrası, aynı gerekçe ve nedenlerle Dairemizce de uygun görülmüş olup, davacının temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddiaları sözü geçen hüküm fıkrasının bozulmasını sağlayacak durumda görülmemiştir.Davalı idarenin temiz istemine gelince;Ticaret Bakanlığınca yerli üreticilerin talebi üzerine veya re'sen, belli bir malın ithalatının, o malın yerli üreticileri ve ülke ekonomisi üzerinde olumsuz sonuçlar doğurup doğurmadığının tespit edilmesi amacıyla yapılan inceleme sonucunda ticaret politikası önlemlerinden olan gözetim uygulamasına başvurulabilmektedir.Gözetim uygulaması başlatılması durumunda, herhangi bir korunma tedbirinden söz edilemez. Yani bu aşamada, o malın ithalatında herhangi bir kısıtlama, vergi oranında artış, eşik kıymet belirlenmesi veya ek mali yükümlülük uygulaması söz konusu olmamaktadır. Sadece bir malın ithalatında, yerli üreticilerin zarar görmesine sebebiyet verebilecek miktarda artış olup olmadığının belirlenebilmesi için o malın ithal seyrinin izlenmesi amaçlanmakta ve bu amacın gerçekleştirilebilmesi için o malın ithalatında İthalat Genel Müdürlüğünce düzenlenen bir gözetim belgesi ibrazı zorunluluğu getirilmektedir.Gözetim belgesinin ibraz zorunluluğu, o malın belli bir değerin altında kıymetle ithal edilmek istenmesi durumuna münhasır olup gözetim önlemi uygulanmasına karar verilen eşyanın, belirlenen bir kıymetin altında ithal edilmek istenilmesi halinde sadece ''gözetim belgesi'' ibrazı zorunluluğu getirildiğinden, bu zorunluluğa uyulmaması Gümrük Kanunu hükümlerine göre ek tahakkuk yapılmasını gerektiren bir durum olmamakla birlikte, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğlerde belirtilen birim kıymet, eşyanın Gümrük Kanunu hükümlerine göre belirlenmiş gerçek satış bedeli değildir.Bununla beraber █████/2021 tarih ve 31551 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7333 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 13. maddesiyle, 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesinde, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması halinde ödenen veya tahakkuk ettirilen vergilerin geri verilmesi veya kaldırılmasına ilişkin taleplerin kabul edilmeyeceği yolunda değişiklik yapılmıştır.Bu değişiklikten önce, ithale konu eşyanın kıymetinin gözetim tebliğinde belirtilen kıymetten düşük olması durumunda, eşyanın kıymetinin gözetim tebliğinde belirtilen düzeye ulaşmasını sağlayacak şekilde yurt dışı gider beyan edilmesi sonucunda fazladan ödendiği ifade edilen vergilerin iadesi için ya üç yıllık süre içinde 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesine göre geri verme veya kaldırma başvurusunda bulunulması ya da tescil tarihinde beyannameye ihtirazi kayıt konulması suretiyle aynı Kanun'un 242. maddesi uyarınca tahakkuka itiraz edilerek vergilerin iadesi talep edilebilmekteydi.Anılan Kanun'un 211. maddesindeki değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonra tescil edilen beyannameler açısından ise, eşyanın kıymetinin, tebliğde belirtilen miktarda beyan edilmesi halinde, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması neticesini doğuracağından, bu durumda ödenen veya tahakkuk eden vergilerin geri verilmesi veya kaldırılması taleplerinin kabul edilmeyeceği açıktır.Öte yandan; gümrük vergileri tahakkuklarına karşı dava açılabilmesi için, söz konusu tahakkuklara karşı Gümrük Kanunu'nun 242. maddesinde öngörülen idari itiraz yoluna başvurulması ve bu başvurunun reddedilmiş olması; itiraz yoluna başvurulabilmesi için de, idarece kendiliğinden yapılmış bir ek tahakkuk işleminin veya ihtirazi kayıtla verilen gümrük beyannamesine dayalı tahakkukun bulunması gerekmektedir. İhtirazi kayıt, uygulamada, beyanın bağlayıcılığını etkisiz kılmak ve hak arama yollarına başvuru hakkını saklı tutmak amacıyla beyannameye konulan ve itiraza konu edilip dava açılması halinde kendi beyanına dava açamayacak olan ilgililer için beyanın serbest irade ürünü olmadığını gösteren bir açıklama olarak nitelendirilmektedir.Dosyanın incelenmesinden; davacı adına tescilli ...-..., ...-..., ...-...,...-... tarih ve sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamelerine aynı gün ihtirazi kayıt konulmasına karşın, yasal süresi içerisinde bir üst makama veya aynı makama itiraz başvurusunda bulunulmayarak eşyanın kıymetinin, gözetim kıymetine yüksetilmesi suretiyle ödenen vergilerin Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca iadesi istemiyle █████/2024 tarihinde ilgili gümrük müdürlüğüne başvurulduğu, istemin reddine dair karara vaki itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile fazladan ödenen tutarın, tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak faiziyle birlikte iadesi istemiyle de işbu davanın açıldığı anlaşılmış ise de; ithale konu eşya için ihtirazi kayıtla beyan edilerek ödenen vergilere karşı 4458 sayılı Kanun'un 242. maddesi uyarınca 15 gün içinde itiraz yoluna gidilmesi, itirazın reddedilmesini müteakip, tahakkukun iptali ve ödenen vergilerin iadesi istemiyle dava açılması gerekirken, ilgili gümrük müdürlüğüne sunulan dilekçe ile 211. madde kapsamında geri verme başvurusunda bulunulduğu görülmüştür.Bu bakımdan, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin davacının kendi beyanı ile artırılması neticesinde tahakkuk eden ve ödenen vergilerin beyannamelerin tescili tarihinde yürürlükte olan 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesine █████/2021 tarih ve 7333 sayılı Kanun'la eklenen hüküm uyarınca geri verilmesi istenilemeyeceğinden, davacı tarafından ihtirazi kayıtla beyan edildiği halde, beyan üzerine tahakkuk eden vergilere itiraz edilmemesi karşısında, ödenen vergilerin 211. madde uyarınca geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin anılan beyannamelere ilişkin kısmında hukuka aykırılık; vergi dava dairesi kararının söz konusu hüküm fıkrasında ise hukuka uyarlık bulunmamıştır.KARAR SONUCU
:Açıklanan nedenlerle;1.Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,2.... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:... K...sayılı kararının davalı idarenin istinaf isteminin kısmen kabulü ile davanın kısmen reddine ilişkin hüküm fıkrasının ONANMASINA,3.Kararın, davalı idarenin istinaf isteminin kısmen reddine ilişkin hüküm fıkrasının ise BOZULMASINA,4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,5....TL maktu harç tutarının temyiz eden davacıdan alınmasına,6. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, █████/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.(X) KARŞI OY
:Dayandığı kanuni ve hukuki nedenlerle, beyannamelere tescil tarihinde ihtirazi kayıt konulmasından sonra15 gün içerisinde yapılan başvurunun vergilerin geri verilmesi ve kaldırılması değil, tahakkuk eden vergilerin iptali istemiyle yapıldığının kabulü ile verilen gerekçesi yukarıda açıklanmış bulunan karar, aynı nedenlerle uygun görülmüş olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar, kararın bozulmasını sağlayacak durumda bulunmadığından, temyiz istemlerinin reddedilerek kararın onanması gerektiği oyuyla, Dairemiz kararına katılmıyoruz.