Anahtar kelimeler: Banner Portrelerde Billboardlarda Tasvir Stand Davatazminat Fsek Sahipliğinden Fikir Sanat
T.C.
İSTANBUL2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİESAS NO
:████████KARAR NO
:███████DAVA
:Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ
:█████/2017KARAR TARİHİ
:█████/2026Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Dava dilekçesi
: Davacı vekilinin mahkememize ibraz ettiği dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin çocuğu olan ...'in fotoğraflarının davalı tarafından izinsiz olarak reklam amaçlı, banner ve stand tasarımında ve billboardlarda kullanıldığını, davalının bu eylemi nedeni ile kişilik haklarının saldırıya uğradığını, kişinin dış görüntüsü üzerinde hak sahibi olduğunu, MK m.25/3 uyarınca elde edilen kazancın vekaletsiz iş görme hükümleri uyarınca talep etme haklarının bulunduğunu, FSEK m.86 uyarınca resim ve portrelerde tasvir edilenlerin, kişilik haklarının korunmasına ilişkin özel bir düzenleme öngörüldüğünü, davalıya eylemleri nedeni ile ....Noterliği'nin 15.02.2017 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamenin tebliğ edildiğini, ancak bir sonuç alınamadığından bahisle, müvekkillerinin müşterek çocuğunun fotoğraflarının izinsiz olarak ticari amaçlı kullanması nedeni ile, 273,83 TL maddi, 100.000,00 TL manevi tazminatın faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava ettiği, 21.02.2019 tarihli dilekçesi ile de taleplerini 13.722,00 TL olarak arttırdıklarını beyan ettiği anlaşılmıştır.Cevap dilekçesi
: Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin futbol okulu işlettiğini, bu okula kayıt yaptıran çocukların velileri ile müvekkili şirket arasında sözleşme imzalandıktan sonra hem çocukların motivasyonu hem de sosyal gelişimleri için bir takım fotoğraflarının kullanıldığını, davacı çocuğun velisi ile bu hususta sözleşme imzalandığını, dava konusu durumun kişilik haklarına saldırı olmadığını tam aksine çocukların kişilik gelişimlerine yardımcı olup motivasyonlarına olumlu katkı sağladığını ve çocuğun yasal temsilcisinin muvafakati ile dava konusu resimlerin yayınlandığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.Deliller
:Davalı şirkete ait vergi kayıtları celp edildiği anlaşılmıştır.Bilirkişi Raporu
: █████/2017 tarihli bilirkişi raporunda "Dava konusu çocuk fotoğrafının, okul faaliyetleri sırasında çekilen bir fotoğraf olmayıp, bir çocuğun fotoğrafının tanıtım faaliyetinde kullanılması şeklinde olduğu, bu sebeple davalı tarafın ileri sürdüğü, kullanımlar için önceden izin alındığı hususunun gerçekleşmediği, davalının kullanımları bu çerçevede izinsiz gerçekleştiği ve FSEK m.86 uyarınca davacının hakkının ihlal edildiği, Davalı tarafın izinsiz şekilde davacının fotoğrafını kullanması sonucu, davacının TMK m.24 uyarınca maddi ve manevi tazminat talebi ile hukuka aykırı saldırı dolayısıyla elde edilmiş olan kazancın vekâletsiz iş görme hükümlerine göre kendisine verilmesini talep edebileceği, Profesyonel çekim olarak nitelendirilemeyecek bu ... “günlük çekim/ler"in piyasa genelinde bütçesinin 600,00TL civarında olduğu," kanaatini bildirmiştir.█████/2018 tarihli bilirkişi raporunda "Davalı şirket inceleme için ticari defter ve belgelerini ibraz etmemiştir. Davalı şirketin davaya konu ...' e ait fotoğrafları hangi zaman diliminde kullandığı dava dosyasındaki belgelerden tespit editememiştir. Davalı şirketin dava dosyasında bulunan 2016 yılı kurumlar vergi beyannamesine göre; davalı şirket 2016 yılında ortalama olarak günlük 114,35-TL net kazanç elde etmiştir. İşbu kazancın hangi tür gelirlerden elde edildiği tespit edilememiştir." kanaatini bildirmiştir.Mahkememizce verilen ilk karar
: " dosyaya sunulan görsellerden dava konusu fotoğrafların okul faaliyetleri sırasında çekilen fotoğraf olmadığı, izinsiz olarak tanıtım faaliyetinde kullanıldığı, FSEK kapsamında eser niteliğinde olmadığı ancak FSEK 86.maddesi ve yukarıda izahı yapılan TMK 24 maddesi uyarınca korunabileceği anlaşılmakla davanın kısmen kabulü ile izinsiz kullanıma ilişkin bilirkişi tarafından belirlenen 600,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren yürütülecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin maddi tazminat talebinin reddine, ayrıca davacının fotoğraflarının davalı tarafından tanıtım amaçlı kullanılması nedeniyle davacının kişilik haklarının zedelenmesine dayalı olarak somut olayın özelliğine göre takdiren 3.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat talebinin reddine" dair karar verilmiştir.İstinaf İlamı
:Mahkememizin 2017/... esas sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucunda verilen hükmün taraflarca istinaf edilmesi üzerine İstanbul BAM 44. Hukuk Daire'sinin █████/2023 Tarih,█████████ Esas-████████ Karar sayılı ilamı ile; ".Mali bilirkişi tarafından sunulan sonraki raporda yapılan hesaplamanın, ilgili vergi dairesi tarafından gönderilen gelir tablosuna göre gerçekleştirildiği, ancak davalı şirketin elde ettiği net kazancın hangi tür gelirlerden olduğunun tespit edilemediği, dolayısıyla davacının fotoğrafı kullanılarak elde edilen kazancın toplam kazanç içerisindeki payının ne olduğu hususunda bir kanaat bildirilmediği, bu nedenle yapılan hesaplamanın somut ve net verilerek dayanmadığı, dosyaya rapor sunan ilk bilirkişi heyetinde ise aynı zamanda sektör bilirkişisinin de yer almasına rağmen, dava konusu fotoğrafın profesyonel çekim mi doğal çekim mi olduğu, fotoğrafın okulun ticari faaliyetlerinde kullanıldığı dikkate alınarak, davacının çocuğu model olarak kullanılsaydı, okulun ne miktarda bir bedel ödeyeceği hususları dikkate alınmadan değerlendirme yapıldığı anlaşılmakla, vekaletsiz iş görme hükümleri uyarınca, ihlalin yapıldığı tarih itibariyle ödenecek bedelin tespiti amacıyla belirtilen hususlarda ek rapor aldırılması veya gerektiğinde yeni bir heyetten rapor aldırılarak sonuca varılması gerekirken, eksik inceleme ile sonuca gidilmesi doğru görülmemiştir. Sair istinaf sebepleri incelenmeksizin, yukarıda açıklanan sebeplerle, ilk derece mahkemesince esasa münhasır delil toplanmadan, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalı olarak karar verilmesinin, usul ve yasaya aykırı olması ve ilk derece mahkemesi kararının tüm istinaf sebepleriyle birlikte değerlendirilmesinin gerekmesi karşısında, istinaf istemine konu karara yönelik denetim yapılması mümkün bulunmamakla 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur."na dair karar verildiği anlaşılarak hükmün kaldırıldığı ve mahkememizin ████████ Esas Sayılı dosyasında yargılamaya devam edildiği anlaşılmıştır.İstinaf sonrası yapılan işlemler
:-Dosyanın yeni bir bilirkişi heyetine tevdii edilerek yeni bir rapor alındığı anlaşılmıştır.Bilirkişi Raporu
: █████/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; "Kök rapordaki görüşlerimizle aynı yönde Dava konusu çocuk fotoğrafının, okul faaliyetleri sırasında çekilen bir fotoğraf olmayıp, bir çocuğun fotoğrafının tanıtım faaliyetinde kullanılması şeklinde olduğu, bu sebeple davalı tarafın ileri sürdüğü, kullanımlar için önceden izin alındığı hususunun gerçekleşmediği, davalının kullanımları bu çerçevede izinsiz gerçekleştiği ve FSEK m.86 uyarınca davacının hakkının ihlal edildiği, davalı tarafın izinsiz şekilde davacının fotoğrafını kullanması sonucu, davacının TMK m.24 uyarınca maddi ve manevi tazminat talebi ile hukuka aykırı saldırı dolayısıyla elde edilmiş olan kazancın vekâletsiz iş görme hükümlerine göre kendisine verilmesini talep edebileceği, Profesyonel çekim olarak nitelendirilemeyecek bu tip "günlük çekim/ler"in piyasa genelinde bütçesinin 600,00TL civarında olduğu,"ne dair kanaatlerini bildirmişlerdir.█████/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; " Billboardların, fiziksel mekanlarda geniş kitlelere ulaşmak ve markaların görünürlüğünüartırmak için etkili bir olduğu, sosyal medya reklamlarının, hedef kitleye doğrudan ulaşmak ve etkileşim sağlamak açısından büyük avantajlar sunduğu, internet reklamlarının (...) markaların çevrimiçi görünürlüğünü artırarak satışları ve marka bilinirliğini desteklediği, Davalı tarafın ...’in fotoğraflarını izinsiz kullanmasının, telif hakkı ihlali oluşturduğu, Reklam gelirlerinin oranının, futbol okulunun büyüklüğüne ve marka değerine bağlı olarak değişebileceği, Büyük futbol okulları için reklamın gelirlere etkisinin %20-30 arasında olabileceği, Reklamların, yeni açılan bir şirketin marka bilinirliğini artırarak müşteri kazanımını hızlandıracağı, 2016 yılında davalı şirketin yıllık gelirinin 28.930,05 TL olarak belirlendiği, Reklamların gelir üzerindeki etkisinin %30 olarak hesaplandığında, ...’in kullanımına yönelik reklam gelirinin 8.679,01 TL olabileceği, Profesyonel olmayan "günlük çekim"ler için piyasa genelinde yaklaşık 600,00 TLcivarında bir ücret talep edilebileceği," kanaatini bildirmiştir.█████/2025 tarihli bilirkişiek raporunda özetle; "Davacı ... davalı vekilinin sunduğu itiraz dilekçesinde belirtilen tüm hususlar, tarafımdan yeniden ve ayrıntılı şekilde değerlendirilmiştir. Ancak yapılan bu itirazlar, 17.12.2024 tarihli bilirkişi kök raporunda yer alan tespit ve değerlendirmeleri değiştirecek nitelikte görülmemiştir. Bu sebeple; Davalı tarafın ...’in fotoğraflarını izinsiz kullanmasının, telif hakkı ihlali oluşturduğu,Reklam gelirlerinin oranının, futbol okulunun büyüklüğüne ve marka değerine bağlı olarak değişebileceği, Büyük futbol okulları için reklamın gelirlere etkisinin %20-30 arasında olabileceği, Reklamların, yeni açılan bir şirketin marka bilinirliğini artırarak müşteri kazanımını hızlandıracağı, ...’in reklamda kullanılmasına ilişkin değerlendirmede, söz konusu kişinin 2016 yılı itibarıyla Türkiye çapında tanınan bir futbolcu ya da kamuoyunda bilinen bir figür olmadığı, Buna rağmen, reklam materyallerinde kullanılmasının; hedef kitle açısından çocukların ve ailelerin ilgisini çekmeye yönelik bir strateji olarak değerlendirildiği, 2016 yılında davalı şirketin yıllık gelirinin 28.930,05 TL olarak belirlendiği, Gelir kalemlerinin yalnızca reklamlardan ibaret olmadığı; birçok farklı unsurun bir araya gelmesiyle oluştuğu, Bir futbol okulunun yıllık gelirini etkileyen başlıca unsurlar arasında öğrenci kayıt ücretleri, antrenman ve eğitim programları için alınan aylık ödemeler, kamp ve turnuva organizasyonlarından elde edilen kazançlar, lisanslı ürün satışları, sponsorluk ve reklam anlaşmalarının da yer aldığı, Reklamların gelir üzerindeki etkisinin %20 olarak hesaplanması durumunda İsmet Kuzey İSKENDÊR’in kullanımına yönelik reklam gelirinin 5.786,01 TL; %30 olarak hesaplandığında ise 8.679,01 TL olabileceği, O dönemin piyasa koşulları göz önünde bulundurulduğunda profesyonel olmayan ama reklamcılıkta kullanılacak bu tarzda "günlük çekim"ler için piyasa genelinde yaklaşık 600,00 TL civarında bir ücret talep edilebileceği," kanaatini bildirmiştir.█████/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle;" TTK ve VUK çerçevesinde reklam ve tanıtımların kazanca etkisinin soyut olduğu, spor okuluna kayıt yaptıran çocukların kayıt sebeplerinin ne ölçüde görselden etkilenmiş olabileceğinin bilinemeyeceği, dolayısı ile ticari vesikaların bu manada değerlendirilmesinin davaya katkısının bulunmadığı, 17.12.2024 tarihli raporda Reklam uzmanı bilirkişinin %30 oranında reklam etkisi hesabında tüm yılın dikkate alındığı ve 8.679,01 TL hesap edildiği, davacının 05.12.2017tarihli dilekçesinden anlaşıldığı üzere ağustos / 2016 sonrası 120 günün dikkate alınması halinde hesaplamanın da 4.116,60 TL olarak değişebileceği, Reklamcılık sektörü açısından değerlendirme neticesinde; Reklamcılık teamülleri açısından ele alındığında,; 1-3 aylık lokal açıkhava tanıtımlarda çocuğun yüzünün marka tarafından kullanılması için talep edilen bedeller 2017 dönemi itibarıyla faaliyet gösteren küçük / orta ölçekli ajansların çocuk modeller için sahada 1.000 TL ile 2.500 TL bandında; 2025 dönemi için ise 7.000 TL ile 12.000 TL bandında olduğu kanaatinin ön plana çıktığı, FSEK kapsamındaki değerlendirme neticesinde; İstanbul Bölge Adliyesi 44. Hukuk Dairesi █████████ Esas, ████████ Karar Sayılı, 28.09.2023 tarihli ilamı ve tarafların dosyada mündemiç bilirkişi raporlarına beyan ve itirazları kapsamında ihtilafın sektörel ve mali hususlara ilişkin olduğu görüldüğünden FSEK kapsamında herhangi bir inceleme bu sebeple yapılamadığı," kanaatini bildirmiştir.Dava ve uyuşmazlık
: Taraflar arasındaki dava FSEK gereğince davacıların çocuğu ...'in fotoğrafının davalı tarafça kullanılması nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararın tazminin gerekip gerekmediğine ilişkindir. Davacı taraf ...'in çocukları olduğunu ve fotoğrafın davalı tarafça izinsiz olarak kullanıldığını belirterek davanın kabulünü savunmuştur. Davalı ise fotoğrafın taraflar arasında imzalanan sözleşme gereğince kullanıldığını belirterek davanın reddini savunmuştur.Gerekçe
: Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak dikkate alındığında; davacıların velahiyeti altında bulunan ...'in (2011 doğumlu) fotoğrafının davalı şirket bünyesinde bulunan futbol okulunda reklam amaçlı kullanılan bilbordda kullanıldığı, bu hususun tarafların kabulünde olduğu anlaşılmıştır. FSEK 86. Madde gereğince eser niteliğinde olmayan kişiye ait görüntünün muvafakat olmadan kullanılması halinde hak sahibinin dava açabileceği hükme bağlanmış olup dava açma hakkının küçüğün velisi olarak anne babasına ait olduğu, dosya kapsamında mahkememizce verilen ilk karar sonrası istinaf ilgili dairesince yapılan incelemede, inceleme doğrultusunda alınan bilirkişi raporları incelendiğinde davalının küçüğe ait fotoğrafları herhangi bir izne dayanmadan reklam amaçlı kullandığı, istinaf ilamı doğrultusunda çocuğun model olarak kullanılması halinde davacının hak kazanacağı bedelin vekaletsiz iş görme hükümleri uyarınca ihlalin yapıldığı tarih itibari ile tespit edilmesi gerektiği, mahkememizce alınan █████/2025 tarihli bilirkişi heyet raporunda reklamcılık teamülleri açısından ihlalin yapıldığı tarih itibari ile çocuk modelin kullanılması halinde bedelin 1.000,00 ve 2.500,00 TL arasında olduğu kanaatinin bildirildiği, dosya kapsamında daha önce alınan bilirkişi raporları ile mahkememizce verilen önceki hüküm ve istinaf ilamı dikkate alındığında, davacıların ortak velahiyet altında bulunan çocuğun çocuk model olarak , reklam yüzü olarak kullanıldığı, bu kullanımların herhangi bir hakka dayanmadığı bu nedenle davacıların maddi ve manevi olarak zarara uğradığı, maddi zarar miktarının ise █████/2025 tarihli hükme esas alınan rapor gereğince 1.000,00 ve 2.500,00 TL arasında olduğu anlaşılmıştır.Yapılan yargılama sonucunda davacı tarafça dosyaya sunulan görsellerden dava konusu fotoğrafların okul faaliyetleri sırasında çekilen fotoğraf olmadığı, izinsiz olarak tanıtım faaliyetinde kullanıldığı, FSEK kapsamında eser niteliğinde olmadığı ancak FSEK 86.madde gereğince korunması gerektiği anlaşılmakla davanın kısmen kabulü ile izinsiz kullanıma ilişkin bilirkişi heyeti tarafından belirlenen 1.000,00 -2.500,00 TL bedeller dikkate alındığında takdiren 2.500,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren yürütülecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin maddi tazminat talebinin reddine, ayrıca davacının fotoğraflarının davalı tarafından tanıtım amaçlı kullanılması nedeniyle davacının kişilik haklarının zedelenmesine dayalı olarak somut olayın özelliğine göre takdiren 3.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat talebinin reddine dair karar verilmesi gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm tesis olunmuştur. ( Her ne kadar taktir edilen manevi tazminat miktarı mahkememizce az olarak tespit edilip hükmedilmiş ise de mahkememizce verilen ilk hükümde verilen tazminatın 3.000,00 TL olduğu, manevi tazminat miktarına ilişkin herhangi bir istinaf talebininde bulunmadığı anlaşılmakla usuli kazanılmış hak ilkesi de gözetilerek önceki hükümde belirlenen miktara hükmedilmiştir.)HÜKÜM
: Açıklanan sebeplerle;1-Davacının maddi tazminat davasının KISMEN KABÜLÜ İLE, 2.500,00 TL'nin dava tarihi itibariyle işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,2-Davacının manevi tazminat davasının KISMEN KABÜLÜ İLE, 3.000,00 TL'nin dava tarihi itibariyle işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,2- Alınması gereken 732,00 TL karar ve ilam harcından, peşin alınan 31,40 TL'nin düşümü ile kalan 700,60 TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,3-Davacılar tarafından yapılan; 31,40 TL başvuru harcı, 31,40 TL peşin harç,220,00 TL tamamlama harcı 25.000,00 TL bilirkişi ücreti, 1.002,00 TL posta ücreti olmak üzere toplam 26.284,80 TL'nin kabul ve ret oranı dikkate alınarak 1.272,00 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye kalan miktarın davacı üzerinde bırakılmasına,4-Maddi tazminat davası yönünden Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T uyarınca hesaplanan 2.500,00 TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,5-Manevi tazminat davası yönünden Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T uyarınca hesaplanan 3.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,6-Yatırılan gider avanslarından kullanılmayan kısmının talep halinde ve karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,7-Davalı yargılamada kendini vekil ile temsil ettirdiğinden reddolunan maddi tazminat talebi yönünden AAÜT'ne göre tespit olunan 11.222,00 TL'nin davacılardan alınarak davalıya ödenmesine,8-Davalı yargılamada kendini vekil ile temsil ettirdiğinden reddolunan manevi tazminat talebi yönünden AAÜT'ne göre tespit olunan 3.000,00 TL'nin davacılardan alınarak davalıya ödenmesine,Dair davacı vekilinin vekillerinin yüzüne karşı,davalının yokluğunda (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle , İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2026Katip ...e-imzalıdırHakim ...e-imzalıdır