şeffaf üyelikleri yapmaksızın aidatları sunmadığını ödediklerini keyfi altyapı ihraç bitimine

Anahtar kelimeler: Şeffaf Üyelikleri Yapmaksızın Aidatları Sunmadığını Ödediklerini Keyfi Altyapı İhraç Bitimine

T.C.

DİYARBAKIR TÜRK MİLLETİ ADINA

ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

KARAR NO

HAKİM

KATİP

DAVACILAR

VEKİLİ

DAVALI

VEKİLİ

DAVA

: Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali

DAVA TARİHİ

: █████/2025

KARAR TARİHİ

: █████/2026

KARAR YAZIM TARİHİ

Mahkememizde görülmekte olan Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin davalı kooperatifin üyesi olduklarını, üyelikleri kapsamında arsa bedellerini ve istenen sair aidatları zamanında ödediklerini, kooperatif yönetiminin yaklaşık maliyet hesabı yapmaksızın keyfi ve fahiş tutarlarda aidat taleplerinde bulunduğunu, işin bitimine kadar toplam maliyetin ne kadar olacağına dair herhangi bir hesap sunmadığını, altyapı çalışmaları hakkında üyeleri bilgilendirmeyerek şeffaf davranmadığını, Yargıtay içtihatlarına aykırı şekilde somut maliyet hesabına dayanmayan borçlar yüklediğini, üyelerin büyük çoğunluğunun bu ödemeleri yapamayacaklarını beyan ettiğini, yönetimin üyeleri kaçırtmak amacıyla ödeyemeyecekleri miktarlar belirlediğini, ...tarih ve ...sayılı üyelikten çıkarılma kararının somut ve denetlenebilir mali gerekçelere dayanmadığını, savunma hakkı tanınmadan ve usule aykırı şekilde alındığını, Kooperatifler Kanunu'na ve dürüstlük kuralına aykırı olduğunu belirterek söz konusu üyelikten çıkarılma kararının iptaline, müvekkillerinin kooperatif üyeliğinin devam ettiğinin tespitine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesi ve eklerinin müvekkiline tebliğ edildiğini, işbu davanın usul ve esas yönünden hukuka aykırı olduğunu, davacıların iddialarının mesnetsiz ve dayanaktan yoksun olduğunu, ...sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 16. maddesi ve kooperatif ana sözleşmesinin 14. maddesi uyarınca ortaklıktan çıkarma işlemlerinin usulüne uygun gerçekleştirildiğini, davacıların parasal yükümlülüklerini 30 günü aşkın süreyle yerine getirmediklerini, ...tarihinde ödeme ihtarı gönderildiğini, verilen 10 günlük süreye rağmen ödeme yapılmaması üzerine ...tarihinde ikinci ihtarın tebliğ edildiğini, buna rağmen yükümlülüklerin yerine getirilmediğini, bu süreç sonunda ...tarihinde ...sayılı yönetim kurulu kararı ile ortaklıktan çıkarma kararı alındığını, kararın ...tarihinde davacılara tebliğ edildiğini, aidatların keyfi ve fahiş olduğu yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm faaliyetlerin ve aidatların genel kurul kararlarıyla belirlendiğini, davacıların ödeme yapmamak amacıyla mesnetsiz iddialarda bulunduğunu, ...bank'a müzekkere yazılarak ödeme dekontlarının celbinin gerektiğini, genel kurul kararları ile mali yükümlülüklerin ihlalinin tespiti için bilirkişi incelemesi yapılması gerektiğini, tüm bu nedenlerle haksız ve hukuka aykırı açılan davanın reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacılara yükletilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Diyarbakır Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne yazılan müzekkereye cevap verildiği, ilgili cevabi yazıda dosya arşivinde yapılan inceleme sonucunda adı geçen kooperatifin

kuruluş ana sözleşmesi ile 2018-2019-2021-2022-2023-2024-2025 yıllırına ait Genel Kurul Kararları

nı ekte sundukları görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, Kooperatifler Kanunu'nun 27. maddesi uyarınca ortaklıktan ihraç kararının iptali istemine ilişkindir.

Davalı Kooperatif tarafından, ...tarihli ...sayılı yönetim kurulu kararı alınmış ve söz konusu kararda, aralarında davacıların da bulunduğu toplam 30 kişi aleyhinde kooperatif ortaklığından ihraç kararı alınmıştır. İşbu davanın konusu, davalı Kooperatifin Yönetim Kurulu'nun ...tarihli ...sayılı kararıdır.

...sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 16/3. maddesi, "Çıkarılma kararı gerekçeli olarak tutanağa geçirileceği gibi, ortaklar defterine de yazılır. Kararın onaylı örneği çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere, on gün içinde notere tevdi edilir. Bu ortak tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde itiraz davası açabilir. Tebliğ edilen karar, yönetim kurulunca verilmiş ise ortak, üç aylık süre içinde genel kurula da itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere, yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine itiraz davası açılamaz. İtiraz üzerine genel kurulca verilecek karara karşı itiraz davası hakkı saklıdır. "hükmünü içermektedir. Davalı kooperatifin anasözleşmesinin 14. maddesinde de aynı şekilde düzenleme getirdiği görülmüştür.

Davacılar aleyhinde verilen ortaklıktan çıkarma kararının tarihi ...olup, davacıların ...aylık hak düşürücü süre dolmadan işbu davayı açtıkları görülmüştür.

Kooperatifin ortağı usulüne uygun ihraç etmesi için ana sözleşmeye ve Kooperatifler Kanunu'nun 16. maddesine uygun bir şekilde, bir silsile halinde; ilk önce ortak aleyhinde ihtarname keşide edip, ödeme için ihtarnamenin tebliğinden itibaren ortağa 10 gün süre vermeli, 10. günün sonunda borcun ödenmemesi halinde bu kez ikinci ihtarnameyi keşide edip, ödeme için ihtarnamenin tebliğinden itibaren ortağa bir ay süre vermeli, bir ayın sonunda borcun ödenmemesi halinde yönetim kurulu tarafından ortak aleyhinde ihraç kararı verilmeli ve ihraç kararı ortağa tebliğ edilmelidir. İhtarnamelerde borcun kaynağı, ana para mı faiz borcu mu olduğu, borç aidattan kaynaklanıyor ise temerrüte konu aidat borcunun hangi aylardan doğduğu, borcun kaynağı başka bir sebepten doğuyor ise (geçici maliyet bedeli, kesin maliyet bedeli, ara ödeme, ek ödeme vs) borcun kaynağının ne olduğu, ilk ihtarnamede talep edilen alacak aidat alacağı ise aidat alacağı için bir aylık gecikme (temerrüt) süresinin dolup dolmadığı gibi borca ilişkin denetime elverişli ayrıntılı açıklama yapılmalı, birinci ve ikinci ihtarnamede talep edilen alacak tutarı aynı olmalı ve borcun ödenmemesi halinde yaptırımının ne olduğu yani ortak aleyhinde ortaklıktan ihraç prosedürünün işletileceği hususu açıkça belirtilmelidir. Bahsedilen tüm aşamaların yerine gelip gelmediği Mahkemece re'sen araştırılmalıdır. Şayet Mahkemece yapılacak şekli incelemede ihtarnamelerin şeklen usulüne uygun olduğu görülürse, bu kez Mahkemece ihtarnamede istenen alacağın gerçeğe yansıtıp yansıtmadığı hususunda bilirkişi incelemesi yaptırılmalı; ancak yapılacak şekli incelemede kooperatifin şeklen ihraç prosedürünü usulüne uygun yerine getirmediği anlaşılırsa, usul ekonomisi gözetilerek, bilirkişi incelemesi yaptırılmaksızın kooperatif ortağı aleyhinde verilen ihraç kararının iptaline karar verilmelidir. Nitekim Yargıtay 23.Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın █████████ Esas █████████ Karar sayılı içtihadı bu yöndedir.

Yargıtay kararları ile yerleşik hale geldiği üzere ortağın, kooperatif ortaklığından usulüne uygun bir şekilde ihraç edildiğini ispat yükü davalı kooperatiftedir. Buna göre ortaklar aleyhinde keşide edilen ihtarnameleri ve tebliğ belgelerini, borcun dayanağı olan bilgi ve belgeleri davalı taraf sunmak zorundadır.

Yapılan açıklamalar ve somut olay bir bütün halinde değerlendirildiğinde; işbu davada iki ayrı davacı olup, Mahkememizce ...tarihli tensip tutanağının (15) numaralı ara kararı ile davacıların ortaklıklarının tek ortaklık mı yoksa ayrı ayrı ortaklık mı olduğunun açıklanmasına karar verilmiş, davacılar vekili ...tarihli dilekçesi ile davacıların ayrı ortaklar olduğunu açıklamıştır. Davacılar arasında ihtiyati dava arkadaşlığı olması nedeni ile eksik başvurma harcı ve peşin harç tamamlatılmıştır.

Davalı vekili cevap dilekçesi ekinde davacılar aleyhinde keşide edilen ihtarnameleri ve bir kısım tebliğ belgelerini sunmuştur. İki ayrı davacı olması nedeni ile Mahkememizce davacılar yönünden ayrı ayrı ihtarnameler denetlenmiştir.

Davacı ...yönünden yapılan incelemede, ilk olarak Diyarbakır ...Noterliği'nin ...tarihli ...yevmiye sayılı ihtarnamesinin keşide edildiği, söz konusu ihtarnamede arsa payı aidatı ve gider aidatı adı altında toplam 1.251.666,68 TL'nin tebliğden itibaren 10 gün içinde ödenmesinin ihtar edildiği, söz konusu ihtarnamenin tebliğ şerhinin sunulmadığı, akabinde ikinci olarak Diyarbakır ...Noterliği'nin ...tarihli ...yevmiye sayılı ihtarnamesinin keşide ediliği, ihtarnamenin incelenmesinde toplam 1.396.104,06 TL'nin tebliğden itibaren bir ay içinde ödenmesinin ihtar edildiği, söz konusu ihtarnamenin tebliğ şerhinin sunulmadığı, son olarak dava konusu ihraç kararının iptaline ilişkin Diyarbakır ...Noterliği'nin ...tarihli ...yevmiye sayılı ihtarnamesinin keşide edildiği ve söz konusu ihtarnamenin tebliğ şerhinin de sunulmadığı görülmüştür. Gerek ihtarnamelerin tebliğ şerhlerinin sunulmaması nedeni ile ihtarnamelerin davacıya usulüne uygun tebliğ edilip edilmediğinin denetlenememesi, gerek birinci ihtarname ve ikinci ihtarnamede ödenmesi talep edilen tutarlar arasında fark olması, gerekse ihtarnamelerde talep edilen borcun kaynağının açıklanmaması, yani söz konusu tutarların denetime elverişli olmaması nedeni ile davacı aleyhinde yürütülen ihraç prosedürünün usulüne uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Davacı ...yönünden yapılan incelemede, ilk olarak Diyarbakır ...Noterliği'nin ...tarihli ...yevmiye sayılı ihtarnamesinin keşide edildiği, söz konusu ihtarnamede arsa payı aidatı ve gider aidatı adı altında toplam 1.374.667,16 TL'nin tebliğden itibaren 10 gün içinde ödenmesinin ihtar edildiği, söz konusu ihtarnamenin tebliğ şerhi sunulmuş ise de sunulan şerhin fotokopisi çekilirken sayfanın yarısının çekilmediği, buna göre ihtarnamenin davacıya usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği ve tebliğ edilmiş ise hangi tarihte tebliğ edildiğinin okunamadığı, akabinde ikinci olarak Diyarbakır ...Noterliği'nin ...tarihli ...yevmiye sayılı ihtarnamesinin keşide ediliği, ihtarnamenin incelenmesinde toplam 1.376.592,96 TL'nin tebliğden itibaren bir ay içinde ödenmesinin ihtar edildiği, söz konusu ihtarnamenin davacıya ...tarihinde tebliğ edildiği, son olarak dava konusu ihraç kararının iptaline ilişkin Diyarbakır ...Noterliği'nin ...tarihli ...yevmiye sayılı ihtarnamesinin keşide edildiği ve söz konusu ihtarnamenin davacıya ...tarihinde tebliğ edildiği görülmüştür. Gerek ilk iki ihtarnamenin tebliğ şerhlerinin sunulmaması nedeni ile ihtarnamelerin davacıya usulüne uygun tebliğ edilip edilmediğinin denetlenememesi, gerek birinci ihtarname ve ikinci ihtarnamede ödenmesi talep edilen tutarlar arasında fark olması, gerekse ihtarnamelerde talep edilen borcun kaynağının açıklanmaması, yani söz konusu tutarların denetime elverişli olmaması nedeni ile davacı aleyhinde yürütülen ihraç prosedürünün usulüne uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce ...tarihli celsenin (...) numaralı ara kararı ile davalı vekiline, müvekkili kooperatife ait ticari defter, kayıt ve belgeleri, üyelik dosyalarını incelemeye hazır olacak şekilde bulunduğu açık adresi ve bu adreste incelemeye sunacak kişinin isim ve telefon numarasını bildirmesi için 2 haftalık kesin süre verilmiş, aksi takdirde ticari defter, kayıt ve belgelerin ibrazından kaçınmış sayılacağı ve bu delile dayanmaktan vazgeçmiş sayılacağının ihtarına karar verilmiş, davalı vekili duruşmada hazır olmadığından, davalı vekilinin elektronik tebligat adresine ...tarihinde duruşma tutanağı tebliğ edilmiştir. Ancak davalı vekili, müvekkiline ait ticari defter ve belgeleri ibraz etmemiştir. Böylelikle ihtarnamelerde talep edilen tutarların gerçek borç miktarını yansıtıp yansıtmadığı yönünde bilirkişi incelemesi yapılamamış, davalı vekili tarafından sunulmayan ihtarnamelerin tebliğ belgelerine Mahkememizce erişmek mümkün olmamıştır. Dolayısıyla davalı kooperatifin davacılar hakkında verdiği ortaklıktan ihraç kararının usulüne uygun olduğu davalı tarafça kesin, yazılı, delil ve belgelerle ispat edememiştir.

İzah edilen nedenlerle davanın kabulü ile davalı kooperatif yönetim kurulunun davacılar aleyhinde vermiş olduğu ...tarihli ...ihraç kararının iptaline ve davacıların ortaklığının devam ettiğinin tespitine karar verilmiş ve mahkememizce aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

: Gerekçesi gerekçeli kararda açıklanacağı üzere;

1-Davanın KABULÜ ile davalı Kooperatif Yönetim Kurulu'nun davacılar aleyhinde vermiş olduğu ...tarihli ...sayılı ihraç kararının iptaline ve davacıların ortaklığının devam ettiğinin tespitine,

2-Davacı ...davasında alınması gerekli 732,00 TL harçtan davacı tarafça peşin yatırılan 615,40 TL'nin mahsubu ile eksik 116,60 TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

3-Davacı ...davasında alınması gerekli 732,00 TL harçtan davacı tarafça peşin yatırılan 615,40 TL'nin mahsubu ile eksik 116,60 TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

4-Davacı ...tarafından yapılan başvurma harcı 615,40 TL, peşin harç 615,40 TL, tebligat, posta ve müzekkere gideri 401,00 TL olmak üzere toplam 1.631,80 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak adı geçen davacıya ödenmesine,

5-Davacı ...tarafından yapılan başvurma harcı 732,00 TL, peşin harç 615,40 TL olmak üzere toplam 1.347,40 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak adı geçen davacıya ödenmesine,

6-Davacı ...kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak adı geçen davacıya ödenmesine,

7-Davacı ...kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak adı geçen davacıya ödenmesine,

8-Gider avansından artan kısmın hüküm kesinleşince Yazı İşleri Müdürü tarafından ilgilisine iadesine,

Dair davacılar vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde HMK'nın 345. maddesi uyarınca, mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak (HMK'nın 343. maddesi) ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek (HMK'nın 344. maddesi) suretiyle, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.

Katip Hakim

Bu belge 5070 Sayılı Elektronik İmza Kanunu'na göre güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır