Anahtar kelimeler: Yıkılarak Boğaziçi Üsküdar Encümeninin Yapının Parselde Büyükşehir Süreci İli İlçesi
T.C.
D A N I Ş T A YDÖRDÜNCÜ DAİREEsas No
: █████████Karar No
: █████████TEMYİZ EDEN (DAVACI)
: ...VEKİLİ
: Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI)
: ... Büyükşehir Belediye BaşkanlığıVEKİLİ
: Av. ...İSTEMİN KONUSU
: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ
:Dava konusu istem
: İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... sayılı parselde yer alan taşınmaz üzerindeki A1 numaralı yapının yıkılarak yerine yeni yapıldığının tespitine ilişkin 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu uyarınca düzenlenmiş olan ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağına dayanılarak, davacıya 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca 22.969.138,64-TL idari para cezası verilmesine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti
: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu işlemin dayanağı olan yapı tatil tutanağının iptali istemiyle açılan davada Mahkemelerince davanın reddine karar verildiği hususuyla birlikte dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespitler de dikkate alınarak, davalı idare tarafından aykırılıktan etkilenen alanın hatalı belirlendiği, temel para cezası hesaplanırken, imar mevzuatına aykırı alanın belirlenmesinin temel kriterlerden olduğu ve idarece imar mevzuatına aykırı alanın yanlış belirlenmesi durumunda işlemin tamamının sakatlanacağından bahisle dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti
: İdare Dava Dairesince; dava konusu para cezasının dayanağı olan ... tarih ve ... sayılı I nolu yapı tatil tutanağının iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği, söz konusu karara karşı yapılan istinaf isteminin de reddedildiği, bu haliyle yapı tatil tutanağındaki genel tespitlerin işbu uyuşmazlıkta da dikkate alınması gerektiği kanaatine varıldığı belirtilerek, Mahkemesince taşınmaz mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen ... tarihli bilirkişi raporuna da atıfla, dava konusu para cezasının, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 2, 5, 7 ve 10. alt bentlerine ilişkin kısmının, "Dava konusu taşınmada davacının kiracı olması nedeniyle 2. alt bendin, taşınmazın 1/1000 ölçekli imar planı bulunan alanda kalması nedeniyle 5. alt bendin, söz konusu parselin doğal sit alanı ilan edilen bölge kapsamında kalması nedeniyle 7. alt bendin, dava konusu taşınmaza ait yapı kullanma izin belgesinin olması nedeniyle 10. alt bendin uygulanmasına yönelik koşulların var olduğu"ndan bahisle hukuka uygun olduğu, (ç) bendine ilişkin kısmının da, "Davalı idarece ruhsata aykırılıkların toplam alanının 852,40 m² olarak tespit edildiği, bu alanın bulunduğu arsanın emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin 25.834,40-TL olduğu, bu iki rakamın çarpımı sonucu bedelin doğru şekilde 22.021.242,56-TL olarak hesaplandığından bahisle hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Belirtilen gerekçelerle istinaf talebinin kabulüne, Mahkeme kararın kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştr.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI
: Dava konusu işlemin dayanağı olan yapı tatil tutanağının Kanunda belirtilen usul ve esaslara uygun düzenlenmediği, hatalı tespitler içerdiği, davaya konu yer üzerindeki yapının tamamen yıkılarak yeniden inşa edildiği hususunun gerçeği yansıtmadığı, yapıda idarenin şifahi izni sonrasında sadece güçlendirme tadilatları yapıldığından bahisle İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI
: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.TETKİK HÂKİMİ
: ...DÜŞÜNCESİ
: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE
:2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 1. maddesinde; "Bu Kanunun amacı; İstanbul Boğaziçi Alanının kültürel ve tarihi değerlerini ve doğal güzelliklerini kamu yararı gözetilerek korumak ve geliştirmek ve bu alandaki nüfus yoğunluğunu artıracak yapılanmayı sınırlamak için uygulanacak imar mevzuatını belirlemek ve düzenlemektir" hükmü, 11. maddesinde; "Boğaziçi Alanındaki yapılar, kazı izni verildiği günden itibaren Boğaziçi İmar Müdürlüğünce inşaat ruhsatına ve eklerine ve bu Kanunla belirlenen esaslara göre denetlenir. Boğaziçi İmar Müdürlüğü, denetleme sırasında inşaat ruhsatı ve eklerine ve bu Kanunla belirlenen imar mevzuatına aykırılıkları bir tutanakla tespit eder. Tutanak tanziminde mal sahibi veya müteahhit veya fenni mesulün bulunması esastır. Bunların bulunmamaları halinde inşaatta çalışan herhangi bir kişinin bulunması da yeterlidir. Terkedilmiş bir inşaatta tutanak, Boğaziçi İmar Müdürlüğünce görevlendirilecek asgari üç görevli tarafından tanzim edilir. İnşaat ruhsatı ve eklerine ve imar mevzuatına aykırılığı tespit edilen yapılar için, tutanak tanzimi ile birlikte inşaat mühürlenir. Yapının mühürlendiğini belirten belge ve levhalar yapının muhtelif cephelerine asılır. Bu suretle durum mal sahibine veya müteahhide veya fenni mesule tebliğ edilmiş sayılır..." hükmü; aynı Kanunun 12. maddesinde; "Kullanma izni verilen yapıların, Boğaziçi İmar Müdürlüğünce tespit edilecek önceliklere göre ve bir program dahilinde, projelerine ve imar mevzuatına uygunluğu denetlenir. Denetleme sırasında tespit edilen aykırılıklar bu Kanunun 11. maddesinde belirtilen esaslara göre tespit edilir ve derhal Boğaziçi İmar Müdürlüğüne bildirilir. Tutanak tanziminde mal sahibi veya yönetici veya kiracının bulunması esastır. Terkedilmiş yapılarda tutanak Boğaziçi İmar Müdürlüğünce görevlendirilecek asgari üç görevli tarafından tanzim edilir. Yapıda imar mevzuatına aykırı olarak yapılan değişiklikler ve eklentiler, bu kanunun 13. maddesinde belirtilen esaslara göre Boğaziçi İmar Müdürlüğünce yıkılır ve yıktırılır..." hükmü yer almaktadır.3194 sayılı İmar Kanununun4. maddesinde; bu Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümlerinin uygulanacağı, 42. maddesinde para cezasıyla ilgili düzenlemelere yer verilmiş, söz konusu maddenin 2. fıkrasının (a) bendinde yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı ve bu miktar üzerinden (c) bendinin alt bentlerinde belirtilen artırım sebepleri için gösterilen oranlar uyarınca bulunan miktarların eklenmesi sonrasında toplam ceza miktarının bulunacağı belirtilmiş olup, (ç) bendinde ise; bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezası yukarıdaki bentlere göre aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen para cezalarına ayrıca ilave edileceği, bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği düzenlenmiştir.Dairemizin █████████, █████████, █████████, █████████, █████████ ve █████████ esasına kayıtlı dosyalarıyla, bakılmakta olan dosyanın birlikte incelenmesinden; davalı idare görevlileri tarafından ... tarihinde "İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parselde yer alan taşınmaz üzerindeki A1 numaralı" yapıda yapılan denetimde, "...ölçüleri ekli krokide verildiği gibi mevcut yapı yıkılarak yeni yapı yapıldığı, ayrıca havuz ve kış bahçesi olduğu" tespitlerini içeren ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağının düzenlendiği, anılan yapı tatil tutanağındaki tespitler nedeniyle ilgili yapı sahibi (inşai faaliyetleri yapan kiracı) sıfatıyla davacıya 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi 2. fıkrasının (a) bendi, (c) bendinin 2., 5., 7., 10. alt bentleri ve (ç) bendi uyarınca toplam 22.969.138,64-TL idari para cezası verilmesine ilişkin encümen kararı alınmasının üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.Her ne kadar İdare Dava Dairesince temyize konu kararın gerekçesinde, dava konusu işlemin dayanağı olan yapı tatil tutanağının iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verildiği, bu nedenle yapı tatil tutanağındaki genel tespitlerin bu davada da dikkate alınacağına karar verilmişse de, bakılmakta olan dosyada, davacı tarafından davaya konu yapının yeniden inşa edilmediği, mevcut ruhsatlı yapının güçlendirilmesine yönelik basit tamirat ve tadilatlar yapıldığı yönündeki iddiaları nedeniyle Mahkemesince mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen raporda bilirkişi raporunda ; "...Dava konusu A1 Blok, 1 nolu bağımsız bölüm yapısının ... tarih ve ... sayılı Yapı Ruhsatı, ... tarih ve ... sayılı Onaylı Mimari Projesi ile ... tarih ve ... sayılı Yapı Kullanma İzin Belgesinin olduğunun belirtilmesine rağmen, idarece 1 nolu yapı tatil tutanağı (İşbu davanın konusu olan işlemin dayanağı olan yapı tatil tutanağı) düzenlenirken onaylı mimari projenin esas alınmadığı, dosyaya da mimari projenin sunulmadığı, bunun yerine ana yapının tamamen yıkıldığından bahisle tüm yapı alanları için imar para cezası ve yıkım işlemleri tesis edildiğinin anlaşıldığı, ruhsat ve yapı kullanma izin belgelerinde dava konusu yapının 1 bodrum + zemin + 1 normal kattan oluşan toplam 400,68 m2 ruhsatlı ve iskanlı yapı alanının olduğunun belirtildiği.... tarihli ... nolu yapı tatil tutanağında iskanlı mevcut ana yapının tamamen yıkılarak yerine yeni bir bina yapıldığı yönündeki tespitin hatalı olduğu..." yönünde değerlendirmelere yer verildiği görülmektedir.Bu durumda, İdare Dava Dairesince yukarıda bahsedilen bilirkişi raporundaki değerlendirmeler de dikkate alınmak suretiyle, gerekli görüldüğü takdirde yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle, davaya konu yapının tamamen yıkılarak yeniden inşa edilip edilmediği hususu açıklığa kavuşturularak, yapının yeniden inşa edilmemiş olduğunun tespiti halinde ise onaylı mimari projesine aykırı imalatların neler olduğunun ölçüleriyle tam olarak ortaya konulmak suretiyle, projeye uygun olmayan kısımlar için para cezasının da yeniden değerlendirilmesi gerektiğinden, temyize konu İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.Öte yandan, yapı tatil tutanağındaki tespitler para cezasına esas teşkil etmekle birlikte, para cezasında hukuka uygun olmayan unsurların mevcut olduğu durumlarda; yapı tatil tutanağının 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 11. maddesinde getirilen usullere uygun olarak düzenlenmiş olması, bu yapı tatil tutanağına dayanılarak tesis edilmiş para cezasının tamamının hukuka uygun olarak değerlendirilmesi sonucunu doğurmayacağı açıktır.KARAR SONUCU
:Açıklanan nedenlerle;1. Temyiz isteminin kabulüne,2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.