Anahtar kelimeler: Toplulaştırma Köyünde Tarla Geliştirme İçi Projesi Bakanlar Süreci Adıyaman İli
T.C.
D A N I Ş T A YDÖRDÜNCÜ DAİREEsas No
: █████████Karar No
: █████████TEMYİZ EDEN (DAVALI)
: ... Genel MüdürlüğüVEKİLİ
: Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI)
: 1- ...2- ...VEKİLİ
: Av. ...İSTEMİN KONUSU
: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ
:Dava konusu istem
: █████/2014 tarih ve 29035 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ve █████████ sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile uygulama alanı ilan edilen Adıyaman ili, Merkez ilçesi, ... köyünde "... Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi" kapsamında yapılan toplulaştırma işleminin eski ... ve ... (yeni ... ada ... parsel, ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel, ... ada ... parsel) parsel sayılı taşınmazlara ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti
: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; köy içi parselleri olan ... ve ... nolu parseller üzerinde yapıların mevcut olduğu, bu yapılara eski kadastral yoldan ulaşımın olduğu ancak yeni toplulaştırma planında bu parsellere ulaşımın olmadığı, yeni tahsis edilen ... ada ... nolu parsel sınırlarının köy içi parseli olan ... ve ... nolu parsellerin yol hakkını ortadan kaldırması nedeniyle bu durum toplulaştırma mevzuatına uygun olmadığı, davacılara toplulaştırma işleminden önceki taşınmazların bulunduğu yerden müstakil olarak yer verilme imkânı bulunduğu ve ilgili mevzuatın en önemli amaçları arasında olduğu, eski ... ve ... nolu parsellerle aynı bölgeden olduğu kadar farklı bölgelerden de tahsis işlemi yapıldığı, dolayısıyla davacıya toplulaştırma işleminden önceki taşınmazların bulunduğu yerden veya yakınından yer verilmesinin mümkün olduğu ve bu esasa göre uygun işlem tesis edilmediği, toplulaştırma sonrası davacılara tahsis edilen parsellerden ... ada, ... parsel ve ... ada, ... parselin aynı bölgeden, ... ada, ... parsel ve ... ada, ... parselin farklı ve uzak bölgeden tahsis edilmesinin toplulaştırmanın amacına uygun olmadığı anlaşıldığından, toplulaştırma işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti
: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI
:Eksik inceleme sonucu hüküm kurulduğu, bilirkişi raporuna itirazlarının karşılanmadığı, söz konusu rapora göre hüküm kurulduğu, mevcut kadastral yolların projenin bütünlüğünü oluşturacak şekilde blok ve sulama ağına bağlı olarak yolsuz parsel kalmayacak şekilde düzenlenip, yeni blok yol ağının oluşturulduğu, söz konusu parsellerin toplulaştırma tekniği açısından bulundukları konum itibariyle olduğu blokta alan yetersizliği olduğu için eski parsellerden belli bir alanın taşınmasının mecburiyet oluşturduğu, dava konusu işlemde kamu yararının gözetildiği, yapılan işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI
: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.TETKİK HÂKİMİ
: ...DÜŞÜNCESİ
: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE
:3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini ... sağlamak olduğu hüküm altına alınmıştır.Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin, işlem tarihinde yürürlükte olan "Toplulaştırma" başlıklı 20. maddesinde, toplulaştırmanın, uygulama alanında ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalı ve hisseli arazinin birleştirilmesi ve bu amaçla kamulaştırma, az topraklı veya topraksız çiftçinin topraklandırılması, sahibine bırakılacak arazinin belirlenmesi, köy gelişme ve yeni köy yerleşme alanlarına yer ayrılması gibi arazi düzenlemesine dair diğer hususları kapsayacağı; "Talimat Hazırlanması" başlıklı 71. maddesinde, Genel Müdürlüğün bu Yönetmeliğin uygulamasını sağlamak, kolaylaştırmak, tamamlamak ya da açıklamak maksadıyla talimat çıkarmaya yetkili olduğu düzenlenmiştir.Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı"nın 3. maddesinde, "sabit tesis", ev, ahır, samanlık, ağıl, ambar, kuyu vb. yapılarla bağ, bahçe ve ağaçlık arazi olarak tanımlanmış, "Yeni Parsel Planlarının Hazırlanması" başlıklı 19. maddesinde yer alan "Yeni Parselasyon Planlamasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümde, maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması, umumi yola (asfalt, şose) bitişik olan parsellerin yine imkanlar ölçüsünde aynı yerde verilmesi, toplulaştırma alanındaki işletme yapı ve tesisleri ile bağ, bahçe vb. sabit tesislerin imkan ölçüsünde maliklerine verilmesi, birden fazla sabit tesisi bulunan maliklerin bu arazi parçalarından mümkün olduğu kadar birinin etrafında tercih vermek zorunda olması, her parselin yol ve sudan faydalanacak şekilde planlanması, küçük işletmelere ait parsellerin, yol ve sudan faydalanabilmesi için, gerektiğinde hisselendirilmesi, parsel şeklinin zorunlu durumlar dışında dikdörtgen olmasına ve en/boy oranının 1/3 - 1/7 arasında bulunmasına dikkat edilmesi, toplulaştırma yapılan köyler arasında sınır düzeltmesinin 3083 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre ve değer eşitliği sağlanarak yapılması, değişiklik yapıldığında köy sınırlarının yol, kanal gibi sabit sınırlara dayandırılmasına çalışılması, ancak zorunlu hallerde parsel sınırının köy sınırı olarak değerlendirilmesi, işletmeyi oluşturan maliklere ait arazinin bir arada değerlendirilebilmesi, maliklerin istekleri halinde tek parselde payları oranında adlarına hisseli olarak tescil edilmesi, parsel yerleştirilmesinde hısım ve hasım ilişkilerine dikkat edilmesi, arazi maliklerinden birden fazla ve komşu köylerde arazisi bulunanların arazilerinin ikamet ettikleri köyün sınırına yakın olacak şekilde planlanmaya çalışılması, blokların düzgün şekilli olmayan kısımlarına büyük parsellerin yerleştirilmeye çalışılması, düşük dereceli arazinin mümkün olduğu ölçüde eski sahiplerine bırakılması veya kendi aralarında toplulaştırılması, verasete iştiraklerden aynı maliklere ait olan arazinin bir işletme olarak değerlendirilmesi, davalı arazinin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilmesi, hisse uyuşmazlıkları giderilemeyen parsellerin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilerek eski maliklerine aynı hisselerle tescil ettirilmesi, bu araziden malik ve hisse oranları aynı olanların bir arada toplulaştırılabilmesi, Talimatın 9. maddesi kapsamında yer alan tesislerin bulunduğu parsellerin, planlamada öncelikle bulunduğu yerde bırakılmaya çalışılması hususlarına dikkat edilmesi gerektiği kurallarına yer verilmiştir.İdare Mahkemesi'nce mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonrası düzenlenen Bilirkişi Raporu'nda; toplulaştırma öncesi eski ... nolu kadastro parselin alanının 26,000.00 m², eski ... nolu kadastro parselin alanının ise 33,800.00 m² olduğu, ... ve ... nolu parsellerin yapılan toplulaştırma işlemi ile ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel olarak tahsis edildiği, tüm parsellerde benzer toprak özellikleri ve yakın değerler tespit edildiği, derecelendirme puanlarının benzer olduğu, yapılan toplulaştırma işlemi sonucunda verilen taşınmazlar ile önceki taşınmazların bulundukları konum ve verimlilik esaslarına göre eşdeğer olduğu, mahallinde yapılan incelemelerde ve dosyada yer alan dağıtım listeleri, parselasyon planları, derecelendirme haritaları gibi teknik bilgiler doğrultusunda ..., ..., ... ve ... nolu parseller planlanırken DSİ tarafından hazırlanan sulama blokları ve ulaşımı sağlayan tarla içi yolların dikkate alındığı görülmekte ise de parselasyon planlarında köy içi parsel yollarının dikkate alınmadığının ve %2.97 oranında kesinti yapıldığının görüldüğü, toplulaştırmanın en önemli amaçları arasında yer alan bir diğer hususun her parselin yola kavuşturulması olduğu, hal böyleyken köy içi parselleri olan ... ve ... nolu parsellerin uydu görüntülerinden görüleceği üzere parseller üzerinde yapıların mevcut olduğu görülmüş olup, bu yapılara eski kadastral yoldan ulaşımın olduğu ancak yeni toplulaştırma planı ile bu parsellere ulaşımın olmadığının tespit edildiği, yeni tahsis edilen ... ada ... nolu parselin sınırları köy içi parseli olan ... ve ... nolu parsellerin yol hakkını ortadan kaldırdığı için bu durumun toplulaştırma mevzuatına uygun olmadığının tespit edildiği, toplulaştırma sonrası ..., ..., ... ve ... nolu parseller olacak şekilde ... ve ... nolu parseller davacılara aynı bölgeden tahsis edirken ... ve ... nolu parseller farklı ve uzak bölgeden oluşturulmuş olması ilgili toplulaştırma mevzuatına uygun bir durum olmadığının görüldüğü, davacılara toplulaştırma işleminden önceki taşınmazların bulunduğu yerden müstakil olarak yer verilme imkânı bulunduğu ve bunun ilgili mevzuatın en önemli amaçları arasında olduğu, eski ... ve ... nolu parsellerle aynı bölgeden olduğu kadar farklı bölgelerden de tahsis işlemi yapıldığının görüldüğü, dolayısıyla davacıya toplulaştırma işleminden önceki taşınmazların bulunduğu yerden veya yakınından yer verilmesinin mümkün olduğu ve bu esasa göre uygun işlem tesis edilmediği" tespitlerine yer verilmiştir.Danıştay Dördüncü Dairesi'nin █████/2025 tarihli ara kararı ile dava konusu ... ve ... parsellerin toplulaştırma sonrası ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel olarak tahsis edildiği, ancak ... ada ... parsel ve ... ada ... parselin geldisinin dosya kapsamında görülemediği, ... ada ... parsel ve ... ada ... parselin geldisi olan parseller belirtilmek suretiyle parselin eski ve yeni durumun gösterilmesi ve davacının bu parselde payının olup olmadığının sorulması üzerine gönderilen ... tarihli cevabi yazıda; eski kök ... nolu parselin 26.000 m² yüzölçümlü olup,1/3 oranında ..., 2/3 oranında ... adına hisseli olduğu, toplulaştırma sonucu ... nolu parselin tamamının toplulaştırmaya girdiği ve ...'e ... ada ... nolu parselde 1.623,95 m², ...'e ... ada ... nolu parselde 210,47 m², ... ve ...'e ... ada ... nolu parselde 19.100,03 m², ... ada ... nolu parselde 4.316,02 m² alan verildiği, toplulaştırma öncesi 21.903,00 m² yüzölçümlü ... nolu parselin ... adına tam hisseli olduğu, toplulaştırma sonucu ... nolu parselin tamamının toplulaştırmaya girdiği ve ... ada ... nolu parselde 21.608,63 m² olarak verildiği, toplulaştırma öncesi 60.000,00 m² yüzölçümlü ... nolu parselin ise ... adına tam hisseli olduğu, toplulaştırma sonucu ... nolu parselin tamamının toplulaştırmaya girdiği ve ... ada ... nolu parselde 57.950,85 m² olarak verildiği, toplulaştırma öncesi ... nolu parselin 13.000 m² yüzölçümlü ... adına tam hisseli olduğu, toplulaştırma sonucu ... nolu parselin tamamının toplulaştırmaya girdiği ve ...'e ... ada ... nolu parselde 1.840,36 m², ... ada ... nolu parselde 7.969,93 m², ... ada ... nolu parselde ... ... ada ... nolu parselde 2.824,85 m² olarak verildiği, toplulaştırma öncesi ... nolu parselin 52.400 m² yüzölçümlü, ... adına tam hisseli olduğu, toplulaştırma sonucu ... nolu parselin tamamının toplulaştırmaya girdiği ve ...'e ... ada ... nolu parselde 30.669,11 m², ... ada ... nolu parselde 20.144,72 olarak verildiği, sonuç olarak ... hissesi ... ada ... nolu parselde 32.719,94 m², ... ada ... nolu parselde ..., ... ... ada ... nolu parselde 81.183,43 m², ... ve ... hissesi ... ada ... nolu parselde 19.100,03 m², ... ada ... nolu parselde 4.316,02 m², ... hissesi ... ada ... nolu parselde 7.969,93 m², ... ada ... nolu parselde 102,76 m², ... ada ... nolu parselde 2.824,85 m² olarak verildiği, ... ada ... nolu parselin (81.183,43 m²) ... nolu kadastro parselden 1.623,95 m², ... nolu kadastro parselden 21.608,63 m², ... nolu kadastro parsel 57.950,85 m², ... ada ... nolu parselin (32.719,94 m²) ise, ... nolu kadastro parselinden 210,47 m², ... nolu kadastro parselinden 1.840,36 m², ... nolu kadastro parselinden 30.669,11 m² oluştuğu, ... ada ... nolu parsel ... ve ... nolu kadastro parseli yerinde verildiği, ... ada ... nolu parselin ise ... nolu kadastro parseli yerinde verildiği görülmektedir.Ara karara verilen cevabı değerlendirilmesinden, ... ada ... parselin ... ve ... nolu kadastral parseli yerinde, ... ada ... parselin ise ... nolu kadasrtal parselin yerinde verildiği göz önüne alındığında, davacıların söz konusu parsellerin bulunduğu yerde parsellerinin bulunduğu dikkate alındığında, yapılan toplulaştırma işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf isteminin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.KARAR SONUCU
:Açıklanan nedenlerle;1. Temyiz isteminin kabulüne,2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.