Anahtar kelimeler: Çıkmazı Yasallığına Yıkımına Boğaziçi Üsküdar Pafta Ruhsatsız İmalatların Encümeni Parselde
T.C.
D A N I Ş T A YDÖRDÜNCÜ DAİREEsas No
: ████████Karar No
: █████████TEMYİZ EDEN (DAVALI)
: ... Büyükşehir Belediye BaşkanlığıVEKİLİ
: Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI)
: ... Sanayi ve Ticaret Limited ŞirketiVEKİLİ
: Av. ...İSTEMİN KONUSU
: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ
:Dava konusu istem
: İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, ... Mahallesi, ... Çıkmazı, No:..., ... pafta, ... ada, ... sayılı parselde ... tarihli, ... sayılı, 1 no'lu Yapı Tatil Tutanağı ile tespit edilen ve yasallığına ilişkin herhangi bilgi ve belge bulunmayan ruhsatsız imalatların tamamının, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesinin (a) bendi uyarınca yıkımına ilişkin ... tarih ve ... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni Kararının iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti
: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi, belgeler ve bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu aykırılıkların İstanbul İmar Yönetmeliği’nin 4. maddesinde yer alan "Yapılarda esaslı tadilat kapsamında olmayan, taşıyıcı sistemi, bağımsız bölümün dış cephesini, ıslak hacimlerin yerini ve sayısını değiştirmeyen; derz, iç ve dış sıva, boya, badana, oluk dere, doğrama, döşeme ve tavan kaplamaları, elektrik ve sıhhi tesisat tamirleri ile bahçe duvarı, duvar kaplamaları, baca, saçak, çatı onarımı ve kiremit aktarılması gibi her türlü tamir ve tadil işlemleri” tanımına uyduğu, taşıyıcı unsuru etkilememesi veya yapı inşaat alanını veya emsale konu alanını veya taban alanını veya bağımsız bölüm sayısını veya ortak alanların veya bağımsız bölümlerin alanını veya kullanım amacını değiştirmediği, esaslı tadilat kapsamında olmadığı, “Basit tamir ve tadil” nitelendiğinde olduğu, yapılan aykırılıklar bakımından yapı ruhsatı gerektirmediğinden bahisle dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti
: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI
: Davalı idare tarafından, işlemin usul ve hukuk uygun tesis edildiği, yapı tatil tutanağıyla tespit edilen yapıların tamamının ruhsatsız olduğu, yapıların 1957 öncesinde de mevcut olduğuna dair bir bilgi ve belge bulunmadığı, yapıların 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun geçici 4. maddesi nedeniyle ruhsata bağlanma imkanı olmadığı hususlarına değinilerek İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI
: Cevap verilmemiştir.TETKİK HÂKİMİ
: ...DÜŞÜNCESİ
: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE
:2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 1. maddesinde; "Bu Kanunun amacı; İstanbul Boğaziçi Alanının kültürel ve tarihi değerlerini ve doğal güzelliklerini kamu yararı gözetilerek korumak ve geliştirmek ve bu alandaki nüfus yoğunluğunu artıracak yapılanmayı sınırlamak için uygulanacak imar mevzuatını belirlemek ve düzenlemektir" hükmü, 11. maddesinde; "Boğaziçi Alanındaki yapılar, kazı izni verildiği günden itibaren Boğaziçi İmar Müdürlüğünce inşaat ruhsatına ve eklerine ve bu Kanunla belirlenen esaslara göre denetlenir. Boğaziçi İmar Müdürlüğü, denetleme sırasında inşaat ruhsatı ve eklerine ve bu Kanunla belirlenen imar mevzuatına aykırılıkları bir tutanakla tespit eder. Tutanak tanziminde mal sahibi veya müteahhit veya fenni mesulün bulunması esastır. Bunların bulunmamaları halinde inşaatta çalışan herhangi bir kişinin bulunması da yeterlidir. Terkedilmiş bir inşaatta tutanak, Boğaziçi İmar Müdürlüğünce görevlendirilecek asgari üç görevli tarafından tanzim edilir. İnşaat ruhsatı ve eklerine ve imar mevzuatına aykırılığı tespit edilen yapılar için, tutanak tanzimi ile birlikte inşaat mühürlenir. Yapının mühürlendiğini belirten belge ve levhalar yapının muhtelif cephelerine asılır. Bu suretle durum mal sahibine veya müteahhide veya fenni mesule tebliğ edilmiş sayılır..." hükmü; aynı Kanunun 12. maddesinde; "Kullanma izni verilen yapıların, Boğaziçi İmar Müdürlüğünce tespit edilecek önceliklere göre ve bir program dahilinde, projelerine ve imar mevzuatına uygunluğu denetlenir. Denetleme sırasında tespit edilen aykırılıklar bu Kanunun 11. maddesinde belirtilen esaslara göre tespit edilir ve derhal Boğaziçi İmar Müdürlüğüne bildirilir. Tutanak tanziminde mal sahibi veya yönetici veya kiracının bulunması esastır. Terkedilmiş yapılarda tutanak Boğaziçi İmar Müdürlüğünce görevlendirilecek asgari üç görevli tarafından tanzim edilir. Yapıda imar mevzuatına aykırı olarak yapılan değişiklikler ve eklentiler, bu kanunun 13. maddesinde belirtilen esaslara göre Boğaziçi İmar Müdürlüğünce yıkılır ve yıktırılır..." hükmü, "Yıkım işleri" başlıklı 13. maddesinde, "Yıkım işleri: Aşağıda belirtilen yapılar Boğaziçi İmar İdare Heyetinin kararı ve Boğaziçi İmar Müdürünün yazılı emri ile yıkılır veya yıktırılır.a) İnşaat ruhsatı olmayan yapılar,b) Yapının, inşaat ruhsatı ve eklerine ve imar mevzuatına aykırı yapılmış bölümleri,c) Boğaziçi İmar Müdürlüğünce mühürlenerek yapımı durdurulmuş yapıların mühürlendikten sonra yapılan ilaveleri,d) Yapılarda kullanma izni verildikten sonra imar mevzuatına aykırı olarak yapılan değişiklikler ve eklentileri.Bu Kanun hükümlerine göre yıkılması gereken yapılar tespit edildiğinde Boğaziçi İmar Müdürlüğünce derhal valiliğe bildirilir. Vali, Boğaziçi İmar İdare Heyetini en geç yedi gün içinde toplayarak konunun karara bağlanmasını sağlar ve kararı Boğaziçi İmar Müdürlüğüne gönderir.Yıkım emri 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine bağlı kalınmaksızın güvenlik kuvvetleri veya belediye zabıta kuvvetleri tarafından mal sahibine veya müteahhide tebliğ edilir. Bu tebligat onbeş gün içinde tamamlanır. Tebligatın bu şekilde yapılması mümkün olmadığı takdirde, yıkım emri yapı mahallinde görülebilecek bir yere onbeş gün müddetle asılır ve bu işlem bir tutanakla belirlenir. Bu suretle durum mal sahibi veya müteahhide tebliğ edilmiş sayılır.Tebligatın tamamlanmasından itibaren onbeş gün içinde yapı, mal sahibi veya müteahhit tarafından yıkılmadığında, yıkım işlemi Boğaziçi İmar Müdürlüğünce yerine getirilir ve yıkım masrafları % 20 fazlası ile mal sahibi veya müteahitten tahsil edilir." hükmüne, aynı Kanun Geçici Madde 4'te ise; "Boğaziçi kıyı, sahil şeridi ve öngörünüm bölgelerinde 22/7/1983 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli imar uygulama planları ile konut kullanımına ayrılmış, ancak yapı yapılmamış olan yerlerde yeşil alan statüsü uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.3194 sayılı İmar Kanunu'nun 4. maddesinde; bu Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümlerinin uygulanacağı,İstanbul İmar Yönetmeliği'nin "İstinat duvarları" başlıklı 63. maddesinde, "Parsel içinde istinat duvarı yapılması gereken hallerde, belediyenin ilgili biriminden istinat duvarı için, yanal yüzey alanı üzerinden ruhsat alınması mecburidir..." kuralı getirilmiştir.█████/1984 günlü, 18335 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanunun geçici 2. maddesinde; "Aşağıda belirtilen yapılar imar mevzuatına uygun inşa edilerek kullanma izni alınmış yapılar olarak kabul edilir. Yapılış tarihine bakılmaksızın gecekondular bu hükmün dışındadır.a) 6785 sayılı İmar Kanununun yürürlüğe girdiği 17 Ocak 1957 tarihinden önce yapılmış yapılar,..." hükmü yer almaktadır.Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, 3194 sayılı İmar Kanunu kapsamında yer alan bütün yapılar için belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeden, belediye ve mücavir alan sınırları dışında valilikten yapı ruhsatı alınması gerekmekte ise de; 2981 sayılı Kanunun geçici 2. maddesinin (a) bendi uyarınca █████/1957 tarihinden önce yapılmış yapıların ruhsatsız yapı kabul edilmesi mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.Diğer yandan, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun geçici 4. maddesinde; boğaziçi kıyı, sahil şeridi ve öngörünüm bölgelerinde █████/1983 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli imar uygulama planları ile konut kullanımına ayrılmış, ancak bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihte yapı yapılmamış olan yerlerde yeşil alan statüsü uygulanacağı, ancak bu tarihten önce yapılmış yapıların kazanılmış hak kapsamında korunacağı öngörülmüştür.Dosyanın incelenmesinden; davalı idare elemanları tarafından, "İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, ... Mahallesi, ... Çıkmazı, No:..., ... pafta, ... ada, ... sayılı parsel"de yapılan denetimde, "...ekli krokide ölçüleri verilen ve ne zaman yapıldığı bilinmeyen zemin kat+ 1. Normal kat+ çatı arasından oluşan yapıda çalışma yapıldığı görülmş ancak yapı kapalı olduğundan içeri girilemeyerek tespit yapılamamıştır, ayrıca parsel içerisinde tabi zemin hafredilerek istinat duvarı yapıldığı, hafredilen alan merdiven ve ölçüleri verildiği gibi B ile gösterilen betonarme sert zemin yapıldığı, A ile gösterilen alanda ölçüleri verildiği gibi betonarme sert zemin yapıldığı, parsel etrafına bahçe duvarı yapıldığı..." tespit edilerek ... tarihli, ... sayılı, 1 no'lu Yapı Tatil Tutanağı düzenlenmesi üzerine, davalı idare tarafından ... tarih ve ...-... sayılı kararla, dava konusu parselin imar işlem dosyasında, söz konusu yapıların yasallığına ilişkin herhangi bir bilgi belgeye rastlanılmadığı hususu da belirtilmek suretiyle, " ... tarihli, ... sayılı, 1 no'lu Yapı Tatil Tutanağı ile tespit edilen ve yasallığına dair herhangi bir bilgi belge bulunmayan yapıların tamamının Boğaziçi İmar Şube Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı teklifi ve raporu doğrultusunda 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13(a) maddesine göre yıktırılması"na karar verilmesi nedeniyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.Dava konusu işlemin içeriği irdelendiğinde, dayanak yapı tatil tutanağıyla tespit edilen ve yasallığına dair bilgi belge bulunmayan yapıların tamamının yıkımına karar verildiği ifadesine yer verildiği, Mahkemesince mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen raporda da "Yapı tatil tutanağına konu imalatların her biri için ayrı ayrı değerlendirilme yapıldığı"ndan bahisle, dava konusu taşınmazın üzerinde bulunan binaya, istinat duvarına, bahçe duvarlarına, merdiven ve sert zemine ilişkin ayrı ayrı değerlendirmelerde bulunulduğu halde, Mahkemesince sadece basit tadilat olarak değerlendirilen bahçe duvarı, merdiven ve sert zeminle ilgili kısımlara ilişkin değerlendirilmede bulunularak, eksik incelemeye dayalı karar verildiği görülmektedir.Bu itibarla İdare Dava Dairesince öncelikle dava konusu yıkım kararının, dava konusu parsel üzerindeki bina da dahil olmak üzere tüm imalatları kapsayıp kapsamadığı hususunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Bu husus açıklığa kavuşturulduktan sonra yıkım kararının, dava konusu taşınmaz üzerindeki "zemin kat+ 1. Normal kat+ çatı arasından oluşan yapı"yı da kapsadığının anlaşılması halinde, davacı tarafından, taşınmaz üzerindeki binanın 100 yıllık olduğu, dava konusu taşınmaza ilişkin 1956 tarihli "arsa bahçeli ev" nitelikli tapu senedi ve 1958 tarihli "çaplı tasarruf vesikasının" olduğu iddialarının ileri sürüldüğü göz önüne alınarak, İdare Dava Dairesince gerekirse yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak ve ilgili idarelerden araştırılmak suretiyle, dava konusu taşınmaz üzerinde davacının iddia ettiği gibi eski tarihli bir yapının olup olmadığı, █████/1957 tarihinden önce yapılmış ve korunması gereken bir yapının tespit edilmiş olması halinde, bu yapının mevcudiyetini devam ettirip ettirmediği, yapıya sonradan eklenti yapılıp yapılmadığı hususları, taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında "Konut alanı"nda kalıyor olması halinde, üzerinde 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun yürürlüğe girmesinden önce yapılan yapıyla ilgili taşınmazı yeşil alan statüsünden kurtaracak kazanılmış haklarının olacağı gözetilerek, dava konusu işlemin iptali istemi hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.Öte yandan, bozma üzerine yeniden verilecek kararda,... tarihli, ... sayılı, 1 no'lu Yapı Tatil Tutanağında tespit edilen ve yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca ruhsata tabi olduğu açık olan istinat duvarı hakkında verilen yıkım kararında hukuka aykırılık bulunmadığı hususunun dikkate alınacağı da tabiidir.KARAR SONUCU
:Açıklanan nedenlerle;1. Temyiz isteminin kabulüne,2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.