zmss otobüsünün yolcu motorlu taraflı desteği desteğin kalma destekten karıştığı

Anahtar kelimeler: Zmss Otobüsünün Yolcu Motorlu Taraflı Desteği Desteğin Kalma Destekten Karıştığı

4. Hukuk Dairesi ██████████ E. , ██████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

SAYISI

: ████████ E., ████████ K.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; 17.09.2009 tarihinde davacıların desteği ...’ın sevk ve idaresindeki davalı nezdinde Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) poliçesi olan yolcu otobüsünün karıştığı tek taraflı trafik kazasında desteğin vefat ettiğini belirterek belirsiz alacak olarak her biri için 500,00’er TL olmak üzere toplam 1.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, talep artırım dilekçesi ile taleplerini davacılardan ... için 135.375,05 TL, ... için 14.624,95 TL olmak üzere toplam 150.000,00 TL’ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davaya konu araca ait Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası mevcut iken Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasına başvuru yapılamayacağını, ancak mahkeme aksi kanaatte ise, meydana gelen kazadaki kusur oranlarının, davacıların uğradığı zararın ve davacıların ölenin desteğine muhtaç olup olmadıklarının belirlenmesi, hesaplanacak tazminattan müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 15.02.2018 tarihli ve █████████ E., ████████ K. sayılı kararı ile desteğin %100 oranındaki kusuruna isabet eden zarardan bu aracın sigortasını yapan davalı ... şirketinin sorumlu tutulamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 15.02.2018 tarihli ve █████████ E., ████████ K. sayılı kararına karşı süresi içinde davacılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine; Bölge Adliye Mahkemesinin 23.10.2018 tarihli ve ████████ E., ████████ K. sayılı kararı ile davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin 23.10.2018 tarihli ve ████████ E., ████████ K. sayılı kararının süresi içinde davacılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 11.02.2020 tarihli ve █████████ E., █████████ K. sayılı ilamıyla davaya konu kazanın 17.09.2009 tarihinde meydana geldiği, bu tarihte yürürlükte olan 2918 sayılı KTK ve ZMSS Genel Şartlarındaki hükümler ile konuya ilişkin Yargıtay’ın yerleşiklik kazanan içtihatlarına göre; davacıların talebinin trafik sigortası teminatı kapsamında kaldığı, davacıların davalı ... şirketinden destekten yoksun kalma tazminatı talep etme hakkı bulunduğu gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin 15.10.2020 tarihli ve ████████ E., ████████ K. sayılı kararı ile dosya kapsamında alınan 22.12.2016 tarihli aktüer bilirkişi raporu ile davacı ... için 139.007,71 TL, ... için 15.017,40 TL destekten yoksun kalma tazminatı hesaplandığı, kaza tarihinde Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) poliçesindeki ölüm için teminat limitinin 150.000,00 TL olması nedeniyle garameten paylaştırma yapılması gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne, davacılardan ... için 135.375,05 TL, ... için 14.624,95 TL olmak üzere toplam 150.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının dava tarihi olan 30.10.2015 itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesinin 15.10.2020 tarihli ve ████████ E., ████████ K. sayılı kararının süresi içinde davacılar vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 24.10.2022 tarihli ve █████████ E., ██████████ K. sayılı ilamıyla; "1- Dava, trafik kazası sonucu oluşan ölüm nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir. Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın A.1. maddesinde "Bu sigorta ile sigortacı, poliçede belirtilen motorlu taşıtta seyahat eden yolcuların, duraklamalar da dahil olmak üzere, kalkış noktasından varış noktasına kadar geçecek süre içinde meydana gelebilecek bir kaza sonucu bedeni zarara uğraması halinde, sigortalının 10.07.2003 tarih ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunundan ... sorumluluğunu, poliçede yazılı sigorta tutarlarına karar temin eder.” hükmü bulunmaktadır. 4925 Sayılı Karayolu Taşıma Kanununun 18. maddesi uyarınca taşımacılar, yolcuya gelebilecek bedeni zararlar için bu Kanunun 17. maddesinde düzenlenen sorumluluklarını sigorta ettirmek zorundadırlar. Anılan Kanunun 19/son ve Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.8. maddeleri hükümlerine göre, meydana gelen zarar öncelikle taşımacının sorumluluk sigortasından karşılanır. Ancak bu sigortanın hiç yapılmamış olması, yapılmış fakat geçersiz hale gelmiş olması, süresinin bitmiş olması veya meydana gelen zararın bu sigorta teminatlarının üzerinde bulunması halinde teminatların üzerinde kalan kısım için, sırasıyla zorunlu mali sorumluluk sigortasına ve varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortasına başvurulur. Bahse konu düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere, yasa koyucu, yolcuların uğradığı bedeni zararlar bakımından taşımayı yapan aracın zorunlu karayolu taşımacılık sigortacısı, trafik sigortacısı ve varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı bakımından müştereken ve müteselsilen bir sorumluluk öngörmemiş, sıralı bir sorumluluk düzenlemiştir. Başka bir anlatımla, yolcunun uğradığı bedeni zararlar, taşımayı yapan aracın zorunlu karayolu taşımacılık sigortası kapsamında ise bu aracın trafik veya ihtiyari mali mesuliyet sigortacısının sorumluluğu doğmayacaktır. Somut olayda; davacıların desteğinin sürücüsü olduğu aracın kaza tarihini kapsar şekilde dava dışı ... Sigorta A.Ş. nezdinde Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası bulunduğu anlaşılmakta olup, bu durumda yukarıdaki düzenlemeler ve Taşıma Kanunu kapsamında davalı ...Ş.’nin sorumluluğunun değerlendirilmesi gerekmektedir. Dosyanın incelenmesinde, davacıların kazaya karışan aracın Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası poliçesini düzenleyen sigorta şirketi ... Sigorta A.Ş.'ye karşı açtıkları dava kapsamında, Kilis 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 22.02.2022 tarihli ████████ E.-███████ K. sayılı ilamı ile davanın kabulüne, davacılardan ... için 126.196,39 TL ve ... için 22.778,15 TL olmak üzere toplam 148.974,54 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte (poliçe limiti ile sınırlı olarak) davalı ... Sigorta A.Ş’den alınarak davacılara ödenmesine karar verildiği, kararın henüz kesinleşmediği anlaşılmıştır. Dava dışı sigorta şirketi ... Sigorta A.Ş. aleyhine açılan Kilis 1.Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen bu dava dosyasında verilecek karar eldeki davanın sonucunu etkileyeceğinden, anılan davanın bekletici mesele yapılıp kesinleşmesinin beklenmesi ve sonucuna göre, yukarıdaki yasal düzenlemeler ve Taşıma Kanunu kapsamında davalı ...Ş.’nin sorumluluğunun değerlendirilmesi ve davacıların davalı ...Ş.’den talepte bulunup bulunamayacağı belirlenip buna göre karar verilmesi gerektiği..." gerekçesiyle kararın bozulmasına, bozma neden ve şekline göre, davacılar vekilinin ve davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamı uyarınca Kilis 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin ████████ Esas sayılı dosyasının celp edilerek yapılan incelenmesinde, davacılar ... ve ... vekili tarafından davaya konu aracın Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortasını düzenleyen ... Sigorta A.Ş aleyhine açılan destekten yoksun kalma tazminatı talepli dava olduğu, Kilis 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 22.02.2022 tarihli ████████ E., ███████ K. sayılı ilamı ile davanın kabulüne, davacı ... için 126.196,39 TL ve ... için 22.778,15 TL olmak üzere toplam 148.974,54 TL destekten yoksun kalma tazminatına hükmedildiği ve kararın 06.04.2022 tarihinde kesinleştiğinin anlaşıldığı, Kilis 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin ████████ Esas sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucunda verilen hüküm de göz önünde bulundurularak davalının ZMSS poliçe limiti kapsamında sorumlu tutulup tutulamayacağı, sorumlu ise sorumlu olduğu tazminat miktarının ne kadar olduğu hususlarında değerlendirme yapılması için 05.08.2024 tarihli aktüer bilirkişi raporu alındığı, söz konusu raporda güncel asgari ücret verilerine göre davacı ... için 1.180.245,21 TL, ... için 14.917,77 TL destekten yoksun kalma tazminatı hesaplandığı, Kilis 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin ████████ Esas sayılı kararında davacılardan ... için 126.196,39 TL, ... için 22.778,15 TL tazminata hükmedildiği, söz konusu ilama göre davacı ...'in zararının tamamının karşılandığı, davacı ... yönünden Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası poliçe limitini aşan zararın bulunmadığı, bu nedenle eldeki davada davalı ... şirketinin işbu davacı yönünden sorumluluğu bulunmadığı, davacı ... yönünden ise 05.08.2024 tarihli aktüer bilirkişi raporunda 1.180.245,21 TL tazminat hesaplandığı, bu tutarın 126.196,39 TL kısmının Kilis 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin ████████ Esas sayılı dosyasında hüküm altında alındığı, davacı ...'in bakiye zararının 1.068.966,59 TL olduğunun tespit edildiği, kaza tarihinde Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) poliçesindeki ölüm için teminat limitinin 150.000,00 TL olduğu, bozma ilamından önce davacılar vekilinin 23.12.2016 tarihli talep artırım dilekçesinde davacı ... için 135.375,05 TL, davacı ... için 14.624,95 TL talep ettiği, mahkemenin 10.10.2024 tarihli celsesinde davacılar vekilinin davayı ıslah etmeyeceğini beyan ettiği, bu nedenle davanın 23.12.2016 tarihli talep artırım dilekçesinde talep edilen miktar üzerinden davacı ... için 135.375,05 TL olarak kabulüne, davacı ... yönünden ise reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile davacı ... yönünden açılan davanın reddine, davacı ... yönünden davanın kabulü ile 135.375,05 TL destekten yoksun kalma tazminatının dava tarihi olan 30.10.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; davacıların desteğinin kazanın meydana gelmesine % 100 oranında ve salt kendi kusuruyla neden olduğunu, kimsenin kendi kusurundan yararlanamayacağını, davacıların zarar gören üçüncü kişi konumunda olmadığını, bu nedenle davacıların destekten yoksun kalma tazminatına hak kazanamayacağını, zararın teminat kapsamı dışında olması sebebiyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davacıların desteğinin kaza esnasında emniyet kemerinin takılı olmadığını, olay yeri krokisine göre desteğin aracın dışına fırlayarak vefat ettiğini, bu nedenle müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, davacılar tarafından ... Sigorta A.Ş. aleyhine açılan tazminat davasında Kilis 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 22.02.2022 tarihli ████████ E., ███████ K. sayılı kararı ile davacılar lehine destekten yoksun kalma tazminatına hükmedildiğini, karara karşı taraflarca istinaf kanun yoluna başvurulmaması sebebiyle kararın kesinleştiğini, davacıların ... Sigorta A.Ş.'den almış oldukları destekten yoksun kalma tazminatı neticesinde müvekkilinin sorumluluğunun kalmadığını, aynı kazada yaralanan dava dışı kişinin müvekkili şirket aleyhine Gaziantep 5. Asliye Hukuk Mahkemesi ███████ Esas sayılı dosyasında tazminat davası açtığını, söz konusu dosyada Gaziantep 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 10.10.2013 tarihli ve ███████ Esas, ████████ Karar sayılı kararının verildiğini, anılan kararın Yargıtay (Kapatılan)17. Hukuk Dairesinin 28.05.2015 tarihli ve █████████ Esas, █████████ Karar sayılı ilamı ile davacının öncelikle aracın Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortasına başvurması gerektiği, bu sigortaya başvurmadan doğrudan ZMSS'ye başvurulamayacağı, mahkemece aracın Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası olup olmadığı araştırılarak karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle müvekkili lehine bozulduğunu, bu hususun eldeki davada göz ardı edildiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalan davacıların destekten yoksun kalma tazminatı talebine ilişkindir.

1.Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın A.1. maddesinde "Bu sigorta ile sigortacı, poliçede belirtilen motorlu taşıtta seyahat eden yolcuların, duraklamalar da dahil olmak üzere, kalkış noktasından varış noktasına kadar geçecek süre içinde meydana gelebilecek bir kaza sonucu bedeni zarara uğraması halinde, sigortalının 10.07.2003 tarih ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunundan ... sorumluluğunu, poliçede yazılı sigorta tutarlarına karar temin eder.” hükmü bulunmaktadır.

4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca taşımacılar, yolcuya gelebilecek bedeni zararlar için bu Kanun'un 17. maddesinde düzenlenen sorumluluklarını sigorta ettirmek zorundadırlar. Anılan Kanun'un 19/son ve Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.8. maddeleri hükümlerine göre, meydana gelen zarar öncelikle taşımacının sorumluluk sigortasından karşılanır. Ancak bu sigortanın hiç yapılmamış olması, yapılmış fakat geçersiz hale gelmiş olması, süresinin bitmiş olması veya meydana gelen zararın bu sigorta teminatlarının üzerinde bulunması halinde teminatların üzerinde kalan kısım için, sırasıyla zorunlu mali sorumluluk sigortasına ve varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortasına başvurulur.

Bahse konu düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere, yasa koyucu, yolcuların uğradığı bedeni zararlar bakımından taşımayı yapan aracın zorunlu karayolu taşımacılık sigortacısı, trafik sigortacısı ve varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı bakımından müştereken ve müteselsilen bir sorumluluk öngörmemiş, sıralı bir sorumluluk düzenlemiştir. Başka bir anlatımla, yolcunun uğradığı bedeni zararlar, taşımayı yapan aracın zorunlu karayolu taşımacılık sigortası kapsamında ise bu aracın trafik veya ihtiyari mali sorumluluk sigortacısının sorumluluğu doğmayacaktır.

Somut olayda; davacıların desteğinin sürücüsü olduğu aracın kaza tarihini kapsar şekilde dava dışı ... Sigorta A.Ş. nezdinde Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası bulunduğu anlaşılmakta olup bu durumda yukarıdaki düzenlemeler ve Karayolu Taşıma Kanunu kapsamında davalı ...Ş.’nin sorumluluğunun değerlendirilmesi gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinde, davacıların davaya konu aracın Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası poliçesini düzenleyen sigorta şirketi olan ... Sigorta A.Ş.'ye karşı destekten yoksun kalma tazminatı talepli dava açtığı, söz konusu davada dosya kapsamında alınan 08.12.2021 tarihli aktüer bilirkişi raporunda davacılardan ... için 126.196,39 TL ve ... için 22.778,15 TL olmak üzere toplam 148.974,54 TL destekten yosun kalma tazminatının hesaplandığı, kaza tarihinde Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası poliçesinde ölüm teminatının 150.000,00 TL olduğu, söz konusu aktüer bilirkişi raporu hükme esas alınarak Kilis 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 22.02.2022 tarihli ve ████████ Esas, ███████ Karar sayılı ilamı ile davanın kabulüne, davacılardan ... için 126.196,39 TL ve ... için 22.778,15 TL olmak üzere toplam 148.974,54 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte (poliçe limiti ile sınırlı olarak) davalı ... Sigorta A.Ş’den alınarak davacılara ödenmesine karar verildiği, kararın temyiz edilmeksizin 06.04.2022 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.

Şu durumda, davacı tarafın davaya konu aracın Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası poliçesini düzenleyen sigorta şirketi olan ... Sigorta A.Ş.'ye karşı açtıkları dava sonucu, Kilis 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 22.02.2022 tarihli ve ████████ Esas, ███████ Karar sayılı ilamı ile davacı ... için 126.196,39 TL tazminata hükmediliği, söz konusu ilama göre anılan davacının zararının karşılanmış olduğu, davacının zararının Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası poliçesi teminat limiti olan 150.000,00 TL'nin üzerinde bulunmadığının anlaşılmasına göre, yukarıda açıklandığı üzere sıralı sorumluluk kapsamında davacı ...'ın eldeki davada, davaya konu aracın Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) poliçesini düzenleyen davalı ...Ş.'den tazminat talep etme hakkı bulunmadığı, davaya konu kaza nedeniyle davalı ...Ş.'nin anılan davacıya tazminat ödeme sorumluluğu olmadığı, bu nedenle eldeki davada, davacı ... yönünden de davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirmeyle yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir. Kararın bu nedenle bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

2.Bozma ilamının kapsam ve şekline göre, davalı vekilinin diğer temyiz itirazları şimdilik incelenmemiştir.

VII. KARAR

1.Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan sebeplerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan kararın BOZULMASINA,

2.Yukarıda (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davalıya iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

06.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.