bam satım yazim alma tanzim imza izmir şirketle eksiklik başlangıç

Anahtar kelimeler: Bam Satım Yazim Alma Tanzim İmza İzmir Şirketle Eksiklik Başlangıç

T.C.

İZMİR

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

17. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO

: █████████

KARAR NO

: ████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

: İZMİR 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ

: █████/2022

NUMARASI

: ████████ Esas ████████ Karar

DAVANIN KONUSU

: Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan)

BAM KARAR TARİHİ

: █████/2026

KARAR YAZIM TARİHİ

: █████/2026

Davalı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı şirketle, davalı arasında tanzim ve imza olunan 01.04.2018 başlangıç tarihli Satın Alma Sözleşmesi ve 24.05.2018 tarihli Soğutucu Teslim Alındı Fişi ile Malzeme Teslim Protokolü gereğince davalının "... Mah. ...Cad. No:..." adresindeki "....-Gıda” isimli işletmede sözleşme süresi boyunca, kendisine teslim edilen soğutucu, ürün konumlandırma ve soğutma malzemelerinin daima temiz ve çalışır bulundurulmasından, işletmede konumlandırılmasından sorumlu olduğunu, teslim alındı fişinde açıkça belirtildiği gibi, Klimasan marka çift kapılı soğutucunun davalıya teslim edildiğini, davalının .... A.Ş.’nin yazılı izni olmaksızın soğutucu dolabı işletmesinden kaldırır ve/veya.... Aş.nin yazılı onayı olmaksızın yerini değiştirirse, aldığı 10.351 TL katkı ile 5.000 USD cezai şartı ödemeyi kabul ve taahhüt ettiğini, davacı şirket tarafından davalıya 10.351 .-TL katkıda bulunulduğunu, davalının 10.351 .-TL katkıyı aldığı, davacı şirket (bayii ....Şti.) adına tanzim ettiği (kapalı) hizmet bedeli faturaları ve sair evrak ile de davacı şirket sözleşmeden doğan yükümlülüklerini eksiksiz ifa ettiğini, davalının ise işletmede , soğutucu dolabı yerinden kaldırdığı, bu ve diğer suretlerle sözleşme hükümlerini ihlal edildiğini, İstanbul Anadolu 13.Asliye Ticaret Mahkemesinin ███████ D.İş sayılı dosyası ve bilirkişi incelemesi ile tespit olduğunu, taraflar arasındaki ihtilafın ticari nitelikte olduğundan mevzuat gereği Arabuluculuk kurumuna başvurulduğunu ancak sonuç alınamadığını, açıkladığı nedenlerle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 5.000,00.-USD cezai şartın dava tarihinden itibaren tahakkuk edecek en yüksek döviz mevduat faizi (fiili ödeme tarihindeki MB döviz satış kuru üzerinden TL karşılığı) ve 10.351,00.-TL katkı tutarının dava tarihinden itibaren tahakkuk edecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, delil tespit giderleri, delil tespit avukatlık ücreti, dava yargılama gideri, harç, masraf ve dava vekalet ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

: Davalı vekili cevap dilekçesinde; Davalının uzun yıllardan bu yana aynı iş yerinde kuruyemiş ile alkol ve tütün mamulleri perakende satış işi ile iştigal etmekte olduğunu, davalının davacı yan tarafından pazarlanmakta olan ürünleri iş yerini açtığı tarihten bu yana aralıksız olarak satmakta olduğunu, taraflar arasında 01.04.2018 tarihli "SATIN ALMA SÖZLEŞMESİ " imzalandığını, davalı şirket ile davacı yan arasında ayrıca "MALZEME TESLİM PROTOKOLÜ” düzenlenmiş olduğunu, Ancak iş bu protokolde satın alma sözleşmesinden sonra ayrıca düzenlenmiş olup sözleşmenin bir eki niteliğinde olmayan bağımsız bir düzenleme halinde olduğunu, Taraflar arasında akledilen 01.04.2018 başlangıç tarihli satın alma sözleşmesinin açıkça hiç bir yerınde sözleşmenin soğutucu protokolüne aykırılıktan dolayı feshedilebileceğine ve davacı yan tarafından verilen katkının iade edileceğine dair bir düzenlemeye yer verilmemiş olduğunu, zaten protokolde satın alma sözleşmesinden sonra düzenlendiği için soğutucuya dair bir hükmün satın alma sözleşmesi içinde yer almasının mümkün olmadığını, taraflar arasında imzalanan Malzeme Teslim Protokolü nün 2. Sayfasının ilk paragrafında protokole aykırı davranılmasının yaptırımı hususunun düzenlendiğini, bu düzenlemeye göre soğutucuyu kaldıranın sorumluluğu satın alma sözleşmesindeki cezai şart ile sınırlı tutulduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydı ile Satın alma sözleşmemizde tek taraflı olarak tayin edilen cezai şart miktarının 5.000.USD olduğu, soğutucu Teslim Protokolünün hiç bir maddesinde protokole aykırılık halinde dava konusu bir diğer alacak olan katkı bedelinin davacıya iade edileceğine dair düzenleme yapılmadığını, soğutucu dolap ile ilgili protokolün sözde ihlaline dayanılarak satın alma sözleşmesinin feshedilmesi ve yapılan katkı bedeli ve cezai şartın ödenmesi talebinin sözleşmeye ve mevzuata bağlı hiç bir yasal dayanağı bulunmamakta olduğunu, ayrıca davalı şirketin davacı yan tarafından soğutucunun iadesi esnasında uyarılmamış, bunun cezai şana bağlandığı kendisine söylenmemiş ve daha da önemlisi dolap iade alınırken davalı şirkete karşı ihtirazi kayıt da ileri sürülmemiş olduğunu, davalı şirketin talebi üzerine davacı yan çalışanlarının davalının iş yerine gelerek soğutucu dolabı alıp götürdüklerini, açıkladığı nedenlerle haksız ve yasal dayanaktan yoksun olarak açılan davanın reddine, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davacı yana yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

MAHKEMECE

: "...Dava; satın alam sözleşmesinin ihlali nedeniyle katkı bedeli ve cezai şartın tahsiline ilişkin alacak davasıdır.

Davacının ticari defterleri üzerinde bilirkişi inceleme yaptırılmıştır. Davalı verilen kesin sürede defterlerini sunmamıştır.

Hükme esas alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Davacı ..... A.Ş.’ e ait 2018 yılı ticari defterlerin usulüne uygun tutulduğu, defter kayıtlarının birbirini doğruladığı, defterlerin e-defter uygulamasına tabi olduğu, davacı şirketin ticari defterlerin delil niteliğine haiz bulunduğu,

Taraflar arasında imzalanan 01.04.2018 başlangıç tarihli Satın Alma Sözleşmesinin davalı tarafından kaşe ve imzaları ile onayladığı, sözleşmenin 10. Maddesinde “Yeniden Satıcının iş bu düzenlemeye veya iş bu sözleşme hükümlerinden herhangi birine aykırı hareket etmesi halinde Yeniden satıcı ......A.Ş. den aldığı tüm yardım ve katkıların bedelini bankalarca uygulanan en yüksek kredi faizi ile birlikte ..... .A.Ş. ‘e iade etmeyi ve ayrıca cezai şart olarak 5.000,00 A.B.D. Doları karşılığı Türk Lirasını bankalarca uygulanan en yüksek kredi faizi ile birlikte hiçbir ihtara hacet kalmaksızın .....A.Ş. ‘e nakten ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt eder hükmü havi olduğu, 24.05.2018 tarihli, 57470 no’lu Soğutucu “Teslim Alındı Fişi”ne göre 1 sayfa halinde düzenlenen tutanakta emanet verilen malzemenin cinsi Marka; ...., Soğutucu modeli ...., Adet:1 Veriliş tarihi itibariyle rayiç değer 1.500 euro bilgilerinin yazılı olduğu ve davalı şirket tarafından kaşelenerek onaylanıp imzalandığı, Ayrıca ”Malzeme Teslim Protokolü”nü tüm sayfaların davalı tarafça onaylanarak imza altına alındığı, düzenlenen tutanağın 2.sayfasında 1. Paragrafında;“müşteri ayrıca sözleşme süresi boyunca ..... A.Ş.‘ nin yazılı talebi/izni olmaksızın malzemeleri işletmesinden kaldırır ve/veya.... A.Ş.’nin onayı olmaksızın yerini değiştirir ise .....A.Ş.’ye satın alma sözleşmesinde düzenlenen cezai şart bedelini derhal ve nakden ödemeyi kabul, beyan ve taahhüt eder. bu halde dahi müşteri malzemeleri iade etmekle veya bedelini ödemekle yükümlüdür.” hükmünün yer aldığı,

İstanbul Anadolu 13.Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ███████ D.İş no’lu dosyası incelendiğinde dosyaya 21.10.2019 düzenleme tarihli rapor sunan Bilirkişi Av. ....’in raporunun sonuç bölümünde “Tüm delillerin ve hukuki durumun takdir ve değerlendirilmesi Sayın Mahkemeye ait olmak üzere, Keşif mahallinde yapılan incelemeler ve karşı taraf yetkilisinin de açık beyanı ile tespit edildiği üzere, delil tespiti isteyen ....’a ait soğutucu dolabın... /... Mah. ... Cad. No:.... adresinde bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.” şeklinde tespit yapılmış olduğu, davalı tarafından davacı şirketin bayisi .....Şti. ne düzenlenen 5 adet KDV dahil toplam 10.352,14 TL tutarındaki faturalar ile taraflar arasında düzenlenen sözleşme gereği “Katkı Payı” ödemesini davalı tarafa hesaba mahsuben ödenmiş olduğu, fatura bedellerinin davacı şirketin defter kayıtlarında kaydedildiği, davalının kendisine 24.05.2018 tarihli sözleşmenin Teslim Alındı Fişi olan malzeme protokolüyle teslim edilen ... Marka Dolabı yaşadığı anlaşmazlıktan dolayı işyeri dışarısına çıkardığı, protokolde belirtilen 1500 Euro rayiç değerin, anılan tarihte piyasa rayiç değerleriyle uyumlu olduğu,

Dolabın dışarıya çıkarılması nedeni ile 01.04.2018 tarihli taraflar arasında imzalanın Sözleşmenin 9. Maddesine aykırı hareket ettiği, bu durumun 10. Maddede cezai şart gerektiği

01.04.2018 tarihli Sözleşme maddelerinde ve 24.05.2018 tarihli Teslim Alındı Fişi olan Malzeme protokolünde Tütün Mamülleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğe göre aykırı bir madde içermediği, Davalı’nın beyanı esas alınmak kaydıyla Soğutucuyu dışarıya çıkarmakla yönetmeliğe aykırı hareket ettiği, davacının verilen katkı payını ve kararlaştırılan cezai şartı talep edebileceği, katkı payının ödendiği hususunda ihtilaf bulunmadığı, davalı tarafın cezai şartın fahiş olduğunu iddia ettiği, dava tarihinde yürürlükte bulunan ve somut olayda uygulanması gereken 6102 TTK nın 22.maddesine göre tacir olan borçlu cezai şartın fahiş olduğunu ileri sürerek cezai şarttan indirim yapılmasını kural olarak isteyemeyeceği, ancak kararlaştırılan cezai şart miktarının ekonomik yönden borçlunun mahvına sebep olabilecek tarzda yüksek olduğunun saptanması halinde cezai şarttan uygun bir indirim yapılabileceğinin Yargıtay'ca kabul edildiği, ancak davalının verilen sürede kendi ticari defterlerini sunmadığı ve yerlerini bildirmediği bu nedenle cezai şart miktarının, davalının cezai şartı ödemesi halinde ticari faaliyetinin son bulmasına neden olacak derecede fahiş olduğunu ispatlayamadığı ve bu nedenle cezai şarttan indirime gerek bulunmadığı anlaşılmakla davacının davasının kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur..'' gerekçesi ile;

H Ü K Ü M .

:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

Davacı davasının KABULÜNE,

1-Cezai şart alacağı olan 5.000,00-USD nin dava tarihi olan 26.11.2019 tarihinden itibaren 3095 sayılı kanunun 4/a maddesi uyarınca işleyecek faizi ile birlikte fiili ödeme tarihindeki TL karşılığının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

2-Katkı payı alacağı olan 10.351,00-TL'nin dava tarihi olan 26.11.2019 tarihinden itibaren 3095 sayılı kanunun 2/2 maddesi uyarınca işleyecek değişen oranlardaki avans faizi ile birlikte davalıdan alınmasına," şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkeme'ce gerek dilekçeler teatisi aşamasında gerekse aşamalarda beyanlarda sunduğu ve vurgulamaya çalıştığı savunmaların dikkate alınmadığını, söz konusu savunmaların dikkate alınmadığı gibi mahkemenin gerekçeli kararında da görmezden gelindiğini, İlk Derece Mahkemesi gerekçeli kararında taraflar arasında akdedilen sözleşme maddeleri ile teslim alındı fişi olan malzeme protokolününde Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Yönetmeliğe aykırı olmadığının belirtildiğini, davacı tarafı İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesinin ███████ D.İş dosyasında yaptırdığı delil tespitinde "....a ait soğutucu dolabın ..../.... Mahallesi .... Caddesi No:..... adresinde bulunmadığı sonuç ve kanaatine varıldığını, İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesinin ███████ D.İş dosyasında █████/2019 tarihindeki keşif tutanağında yer aldığı üzere müvekkil şirket işletmesinde hala davacının ürünlerinin satıldığını, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin bir satın alma sözleşmesi olduğunu, davacı tarafça hazırlanan sözleşme hükümleri yoluyla, müvekkilin ilgili yönetmelikten kaynaklı hal ve sorumlulukları kadük hale getirilmekte, yönetmelikte açıkça alkollü ürünlerin teşhir ve reklam yasağının bulunduğu hüküm altına alınmışken davacı tarafça bu durum sözleşmelere eklenen cezai şart yoluyla yönetmelik maddelerinin dolanmaya çalışıldığını, davacı tarafça müvekkile sunulan cezai şart içeren sözleşme hükümler açıkça bahse konu yönetmeliğe aykırı olduğunu, Bilirkişi Raporunda bilirkişilerce, taraflarca sözleşmenin 10. maddesinin dikkate alınmadığını, rapora itirazlarının asli edim yükümlülüğü üzerinden yoğunlaştığını, davalının asli edim yükümlülüğü ile birlikte feri yükümlülüklerini yani sözleşme hükümlerinden herhangi birine aykırı hareket etmesi durumunda aldığı tüm yardım ve katkıların bedelini ödemeyi kabul ve taahhüt ettiğinin sözleşme hükümleri dahilinde olduğu kanaatine yer verildiğini, TBK m. 179/1 maddesi hükmünce, sözleşmenin ve gereği gibi ifa edilmemesi halinde ödenmek üzere bir ceza kararlaştırılmışsa, alacaklı ya borcun ya da cezanın ifasını isteyebileceğini, bilirkişi raporunun 10. Sayfasının 3. Paragrafında; "Anadolu Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2019 tarihli keşif tutanağında Şirket Yetkilisi ....'ın " .... şirketi ile aramızda çıkan anlaşmazlık nedeniyle ben marketimde bulunan buz dolaplarını dışarı çıkardım. Onlarda daha sonra buz dolaplarını aldılar götürdüler. ANCAK BEN HALA .... ÜRÜNLERİNİ SATMAKTAYIM." ifadelerine yer verildiğini, bilirkişilerin raporlarında yer verdikleri ifaden de anlaşılacağı üzere, uyuşmazlık tarihinde dahi müvekkili davacı yandan sözleşme gereği ürün almaya ve bu ürünleri marketinde satmaya devam ettiğini, eş deyişle davacı şirket olan .... sözleşme gereği müvekkili davalıya ürünlerini satmaya müvekkilde işyerinde .... ürünlerini Tüketiciye sunduğu halde yalnızca soğutucunun iş yerinden bulunmadığından bahisle cezai şart talebinde bulunmasının dürüstlük kuralına aykırılık arz ettiğini, müvekkili ile davacı taraf arasında akdedilen sözleşme hükümleri genel işlem koşulu olarak düzenlendiğini, Türk Borçlar Kanunu'nu 21.m "Karşı tarafın menfaatine aykırı genel işlem koşullarının sözleşmenin kapsamına girmesi, sözleşmenin yapılması sırasında düzenleyenin karşı tarafa, bu koşulların varlığı hakkında açıkça bilgi verip, bunların içeriğini öğrenme imkanı sağlamasına ve karşı tarafın da bu koşulları kabul etmesine bağlıdır. Aksi takdirde genel işlem koşulları yazılmamış sayılır." denildiğini, müvekkili cezai şartın yer aldığı sözleşmeyi, uzun yıllardır yeni girişlerin yaşanmadığı düopol bir pazarın(Düopol, piyasada bir ürünü üreten 2 rakip firmanın ve bu firmaların rekabet içinde olması durumudur.) hakim şirketlerinden biriyle yapmış, ilgili sözleşmede de bu şirketin tek taraflı "dayatmalarının" yer aldığı genel işlem koşulların yer aldığını, söz konusu piyasa DÜOPOL bir piyasa olduğu için müvekkili söz konusu sözleşme hükümlerini müzakere etme şansının bulunmadığını, İDM gerekçeli kararında, cezai şart miktarının, müvekkili davalının cezai şart miktarı ödemesi halinde ticari faaliyetleri son bulmasına neden olacak şekilde fahiş olduğunun ispatlanamadığından bahisle ispatlanamadığını, bu nedenle cezai şarttan indirime gerek görülmeyerek davacı talepleri doğrultusunda davanın kabulüne karar verildiğini, müvekkili şirketin uzun yıllardır davacı yan ürünlerini satıyor ,davacının ciro elde etmesine katkı sağlıyor olması sebebi ile döviz kurunun öngörülmeyecek düzeyde artması nedeniyle fahiş miktardaki cezai şarttan hakkaniyete uygun bir indirim yapılması gerektiğini, bu nedenle kararın kaldırılarak yeniden yapılacak yargılama neticesinde davanın reddi yönünde hüküm kurulmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava

: alacak istemine ilişkindir.

HMK'nun 355. Maddesi gereğince istinaf incelemesi istinafa başvuran vekilinin dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlarda res'en gözetilerek yapılmıştır.

Davacı şirketle, davalı arasında imzalanan 01.04.2018 başlangıç tarihli Satın Alma Sözleşmesinin bulunduğu, sözleşmenin 10. Maddesinde “Yeniden Satıcının iş bu düzenlemeye veya iş bu sözleşme hükümlerinden herhangi birine aykırı hareket etmesi halinde Yeniden satıcı .....A.Ş. den aldığı tüm yardım ve katkıların bedelini bankalarca uygulanan en yüksek kredi faizi ile birlikte .....A.Ş. ‘e iade etmeyi ve ayrıca cezai şart olarak 5.000,00 A.B.D. Doları karşılığı Türk Lirasını bankalarca uygulanan en yüksek kredi faizi ile birlikte hiçbir ihtara hacet kalmaksızın......A.Ş. ‘e nakten ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt eder." hükmünün yer aldığı anlaşılmaktadır.

24.05.2018 tarihli, 57470 no’lu Soğutucu “Teslim Alındı Fişi”: 1 sayfa halinde düzenlenen tutanakta emanet verilen malzemenin cinsi Marka; ...., Soğutucu modeli ...., Adet:1 Veriliş tarihi itibariyle rayiç değer 1.500 euro bilgilerinin yazılı olduğu ve davalı şirket tarafından kaşelenerek onaylanıp imzalandığı,

Malzeme Teslim Protokolü; tüm sayfaların davalı tarafça onaylanarak imza altına alındığı, düzenlenen tutanağın 2.sayfasında 1. Paragrafında;“müşteri ayrıca sözleşme süresi boyunca .....a.ş. ‘ nin yazılı talebi/izni olmaksızın malzemeleri işletmesinden kaldırır ve/veya ... a.ş.’nin onayı olmaksızın yerini değiştirir ise... paz.a.ş.’ye satın alma sözleşmesinde düzenlenen cezai şart bedelini derhal ve nakden ödemeyi kabul, beyan ve taahhüt eder. bu halde dahi müşteri malzemeleri iade etmekle veya bedelini ödemekle yükümlüdür.” hükmü mevcut olduğu tespit edilmiştir.

Dava açılmadan önce davacı tarafça delil tespiti yaptırılmış , İstanbul Anadolu 13.Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ███████ D.İş no’lu dosyasına sunulan 21.10.2019 tarihli bilirkişi raporunda özetle; “Tüm delillerin ve hukuki durumun takdir ve değerlendirilmesi Sayın Mahkemeye ait olmak üzere, Keşif mahallinde yapılan incelemeler ve karşı taraf yetkilisinin de açık beyanı ile tespit edildiği üzere, delil tespiti isteyen ....’a ait soğutucu dolabın .... /.... Mah. .... Cad. No:... adresinde bulunmadığı" sonuç ve kanaatine varıldığı belirtilmiştir.

Bu keşif sırasında karşı taraf yetkilisi; ... ile yaşanan anlaşmazlık nedeniyle buzdolabının dışarı çıkartıldığını daha sonra dolabın ....'a İade edilerek götürüldüğünü beyan etmiştir .

Yani soğutucunun taraflar arasındaki protokole göre davalı tarafça belirtilen yere konulmadığı bu beyandan anlaşılmaktadır. Dolayısıyla sözleşmenin bu şekilde ihlal edildiği sabit olmakla birlikte, her ne kadar davalı, malzeme teslim protokolünde katkı ve bedelinin de geri iade alınacağına ilişkin bir düzenleme olmadığını belirtmiş ise de; taraflar arasındaki satın alma sözleşmesinin 2. maddesi gereği de malzeme teslim protokolüne uyulmamasının satın alma sözleşmesi hükümlerinin de ihlali anlamına geleceği ve davacının katkı bedeli ve cezai şartı talep edebileceği kanaatine varılmıştır .

Davalı tarafın sözleşmenin ve protokolün ihlal edilmediğine katkı bedeli ve cezai şart istenmeyeceğine ilişkin istinaf talepleri yerinde bulunmamıştır. Burada tartışılacak husus cezai şarttan indirip yapılması gerekip gerekmediği hususu olmakla davalı taraf bunu istinafa getirmiştir .

İlk derece mahkemesince taraflara ticari defterlerini sunmaları için 2 haftalık kesin süre verilmiş davacı tarafça ticari defterlerin yeri bildirilmiş ancak davalı tarafça defterlerin bulunduğu yer bildirilmemiştir .

Mahkeme de davacı defterlerini incelenmesine ilişkin bilirkişilerden rapor almıştır .

█████/2021 tarihli raporda özetle ; Davacı .... A.Ş.’ e ait 2018 yılı ticari defterlerin usulüne uygun tutulduğu, defter kayıtlarının birbirini doğruladığı, defterlerin e-defter uygulamasına tabi olduğu, davacı şirketin ticari defterlerinin delil niteliğine haiz bulunduğu, taraflar arasında tanzim ve imza olunan toplam 3 sayfa halinde ve 19 maddeden müteşekkil 01.04.2018 başlangıç tarihli Satın Alma Sözleşmesinin davalı tarafından kaşe ve imzaları ile onaylanmış olup, sözleşme hükümleri tetkik edildiğinde; sözleşmenin 10. Maddesinde “Yeniden Satıcının iş bu düzenlemeye veya iş bu sözleşme hükümlerinden herhangi birine aykırı hareket etmesi halinde Yeniden satıcı ......A.Ş. den aldığı tüm yardım ve katkıların bedelini bankalarca uygulanan en yüksek kredi faizi ile birlikte ....A.Ş.‘e iade etmeyi ve ayrıca cezai şart olarak 5.000,00 ABD Doları karşılığı Türk Lirasını bankalarca uygulanan en yüksek kredi faizi ile birlikte hiçbir ihtara hacet kalmaksızın ....A.Ş. ‘e nakten ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt eder hükmü havi olduğunun tespit edildiği, 24.05.2018 tarihli, 57470 no’lu Soğutucu “Teslim Alındı Fişi” tetkik edildiğinde; 1 sayfa halinde düzenlenen tutanakta emanet verilen malzemenin cinsi Marka;...., Soğutucu model...., Adet:1 Veriliş tarihi itibariyle rayiç değer 1.500 euro bilgilerinin yazılı olduğu ve davalı şirket tarafından kaşelenerek onaylanıp imzalandığı görülmüştür. Ayrıca 3 sayfa halinde düzenlenen ”Malzeme Teslim Protokolü” tetkik edildiğinde, tüm sayfaların davalı tarafça onaylanarak imza altına alındığı, düzenlenen tutanağın 2.sayfasında 1. Paragrafında;

“Müşteri ayrıca sözleşme süresi boyunca ..... A.Ş.‘ nin yazılı talebi/izni olmaksızın malzemeleri işletmesinden kaldırır ve/veya .... A.Ş.’nin onayı olmaksızın yerini değiştirir ise .... A.Ş.’ye satın alma sözleşmesinde düzenlenen cezai şart bedelini derhal ve nakden ödemeyi kabul, beyan ve taahhüt eder. bu halde dahi müşteri malzemeleri iade etmekle veya bedelini ödemekle yükümlüdür.” hükmünün mevcut olduğu,

Dava dosyası ekinde sunulan İstanbul Anadolu 13.Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ███████ D.İş no’lu dosyası incelendiğinde dosyaya 21.10.2019 düzenleme tarihli rapor sunan Bilirkişi Av. ....’in raporunun sonuç bölümünde “Tüm delillerin ve hukuki durumun takdir ve değerlendirilmesi Sayın Mahkemeye ait olmak üzere, Keşif mahallinde yapılan incelemeler ve karşı taraf yetkilisinin de açık beyanı ile tespit edildiği üzere, delil tespiti isteyen ....’a ait soğutucu dolabın .... /... Mah. ... Cad. No:.... adresinde bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.” Tespitlerinde bulunduğu, davalı tarafından davacı şirketin bayisi .... .... .. Şti. ne düzenlenen 5 adet KDV dahil toplam 10.352,14 TL tutarındaki faturalar ile taraflar arasında düzenlenen sözleşme gereği “Katkı Payı” ödemesini davalı tarafa hesaba mahsuben ödenmiş olduğu, fatura bedellerinin davacı şirketin defter kayıtlarında kaydedildiği, davalının kendisine 24.05.2018 tarihli sözleşmenin Teslim Alındı Fişi olan malzeme protokolüyle teslim edilen .... Marka Dolabı yaşadığı anlaşmazlıktan dolayı işyeri dışarısına çıkardığı, protokolde belirtilen 1500 Euro rayiç değerin, anılan tarihte piyasa rayiç değerleriyle uyumlu olduğu, dolabın dışarıya çıkarılmasının nedeni ile 01.04.2018 tarihli taraflar arasında imzalanın Sözleşmenin 9. Maddesine aykırı hareket ettiği, bu durumun 10. Maddede cezai şart gerektiği, 01.04.2018 tarihli Sözleşme maddelerinde ve 24.05.2018 tarihli Teslim Alındı Fişi olan Malzeme protokolünde Tütün Mamülleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğe göre aykırı bir madde içermediği, davalının beyanı esas alınmak kaydıyla soğutucuyu dışarıya çıkarmakla yönetmeliğe aykırı hareket ettiği, davalı taraf vekilinin itiraz konuları ve cezai şartın fahiş olduğu, iddiası, hakkaniyete uygun bir indirim talepleri konularının hukuki değerlendirme gerektiren hususlardan olması sebebiyle Mahkemenin takdirinde olduğu" belirtilmiştir.

Bilirkişilerden ek rapor alınmış, kök rapordaki aynı hususları tekrar etmişlerdir.

İlk derece mahkemesince; cezai şarttan indirim yapmama gerekçesi olarak davalının defterlerini sunmaması olduğu belirtilmiştir.

Ancak her ne kadar davalı taraf ticari defterlerini sunmamış ise de; cezai şartın davalının ekonomik olarak mahvına neden olup olmayacağı, salt ticari defterler ile değil, davalının Vergi Dairesine sunduğu gelir-gider belgeleri, bilançosuna göre de değerlendirilebilecekken bu hususta araştırma yapılmayarak yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.

Mahkemece yapılacak iş; davalının 2018-2019 yıllarına ait gelir gider belgeleri ve bilançosunun ilgili vergi dairesinden getirtilerek, sunulacak verilere göre cezai şartın davalının ticari olarak mahvına neden olup olmayacağı hususunda bilirkişiden ek rapor alınarak sonucuna göre bir karar vermek olmalıdır .

Sonuç olarak yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve dosya içeriğine göre, mahkeme kararı ve dayandığı gerekçeler uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek derecede önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması nedeniyle HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava dosyasının kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM

: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun esasa ilişkin sebepler incelenmeksizin KABULÜNE,

2- İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin █████/2022 tarih, ████████ Esas ve ████████ Karar sayılı hükmünün 6100 sayılı HMK’nın 353/(1)-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,

3- Dosyanın HMK 353/(1)-a maddesi gereğince Dairemiz kararına uygun şekilde yeniden bir karar verilmek üzere MAHKEMESİNE GÖNDERİLMESİNE,

4- İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından, davacı yararına istinaf vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

5- İstinaf yoluna başvuran davalıdan alınan 668,37 TL istinaf maktu karar harcının istek halinde İADESİNE,

6- İstinaf yoluna başvuran davalıdan alınan 220,70 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcının yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,

7- İstinaf yargılama giderlerinin esas kararla birlikte ilk derece mahkemesince değerlendirilmesine,

8-İİK 36.md gereğince istinaf aşamasında tehiri icra talebi uyarınca yatırılan teminatın yatıran tarafa iadesine,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde HMK 353/1-a maddesi gereğince oybirliğiyle kesin olarak karar verildi. █████/2026