Anahtar kelimeler: Evraktan Kıymetli Tedbiren Yazildiği Bununla Çeki Sağlanamadığın Arabuluculuk Menfi Bankaya
T.C. BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO
: ████████ EsasKARAR NO
: ████████DAVA
: Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)DAVA TARİHİ
: █████/2019KARAR TARİHİ
: █████/2026GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH
: █████/2026Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davaya konu çekin bankaya ibraz edilmesi sonrasında Bakırköy .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... D. ş numaralı dosyasıyla tedbir talep edildiğini ve mahkemece "çek bedelinin ödenmesinin ve icra takibine konulmasının tedbiren önlenmesine" karar verildiğini, bununla birlikte 31.05.2019 tarihinde arabuluculuk yoluna başvurulduğunu ve 01.07.2019 tarihinde yapılan arabuluculuk toplantısında anlaşma sağlanamadığın ancak davalının çeki icra takibine konu ettiğini ve müvekkili şirket aleyhine İstanbul .... İcra Müdürlüğü'nün ......... Esas sayılı dosyası ile ..... ait .... nolu ve 192.000 TL bedelli çek üzerinden takip başlatıldığını, alacaklı tarafça başlatılan takip dayanağı çekin, "çalınmış" olmakla, çekin arka yüzünde yer alan kaşe ve imzaların sahte olduğunu, bu sebeple müvekkilinin davalı tarafa takip dayanağı çeke ilişkin herhangi bir borcu bulunmadığını, müvekkili şirketin, uzun zamandır izolasyon malzemeleri aldığı müşterilerinden olan".... " adresinde faaliyette bulunan .... ( ... vergi nolu) ile yapmış olduğu alışveriş neticesinde ...... ait ...... İban nolu hesaptan, keşide yerleri ..... olan .. adet çek keşide ettiğini, .... keşide tarihli .... çek no'lu 192.000,00-TL bedelli, 10.04.2019 keşide tarihli ... çek no'lu 192.000,00-TL bedelli, ... keşide tarihli ... çek no'lu 192.000,00-TL bedelli, ..... keşide tarihli .... çek no'lu 192.000,00-TL bedelli, 10.07.2019 keşide tarihli ... çek no'lu 192.000,00-TL bedelli, 10.08.2019 keşide tarihli ..... çek no'lu 194.015,36-TL bedelli ve toplamda 1.154.015,36-TL (Bir milyon yüz elli dört bin onbeş lira otuzaltı kuruş) bedelli olan çeklerin lehdar ... .'ne yazıldığı ve şirket yetkilisi ...... tarafından keşideci olarak imzalandığını, bu çeklerin 26.01.2019 tarihinde alacaklı ...... ulaştırılmak üzere ... 'nin ..... teslim edildiğini, kargo şirketinin aracının, 28.01.2019 tarihinde İstanbul'da hırsızlığa uğradığını ve çeklerin bulunduğu kargonun çalındığını, davanın kabulü ile ....... ait .... nolu, 192.000 TL bedelli çek bakımından davalı tarafa borçlu olmadığının tespitine, çeki kötüniyetli olarak elinde bulunduran davalının %20 den az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin iyi niyetli olduğunu, davacının iddialarının müvekkiline karşı ileri sürülemeyceğinden davanın reddi gerektiğini, müvekkili davaya konu çekte son hamili durumunda olduğunu, çekin veriliş koşullarını ve verilme sebebini araştırmak durumunda olmadığı gibi bunu bilebilecek durumda da olmadığını, çeki süresinde ibraz edip ödenmediğini tesbit ettiren hamilin, cirantalara, keşideciye ve diğer çek sorumlularına karşı müracaat hakkını kullanabileceğini, davacı tarafın iddialarının bir kısmı çekin rızası hilafına elden çıktığına ilişkin olsa da bu durum alacaklının alacağını temin etmesine engel bir durum olmadığını, keşideci-lehdar-ciranta arasındaki şahsi def'iler hamile karşı ileri sürülemeyeceğinden, iyiniyetli hamil olan müvekkiline karşı açılan davanın reddine, aynı zamanda davalının %20’den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilerek, yargılama gideri ve ücreti vekaletin karşı yana tahmiline karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE YARGILAMANIN ÖZETİ:Dava; davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti talebini içermektedir.Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; ..... girişimci şubesine ait ..... nolu 192.000 TL bedelli çekin davacının rızası dışında elinden çıkıp çıkmadığı, davacının bu çekten ötürü davalı cirantaya karşı borçlu olup olmadığı noktasında toplandığı anlaşılmıştır.İstanbul ... İcra Dairesinin ...... esas sayılı dosya uyap sisteminden dosyamız arasına celp edilmiş, incelenmesinde; dosyamız davalısının, alacaklı şirket aleyhine toplamda 213.046,36-TL (192.000,00-TL çek alacağı + 1.846,36-TL takip öncesi faiz ve 19.200,00-TL çek tazminatı olmak üzere) yıllık %19,5 oranında ticari reeskont avans faizi ile birlikte icra masrafları ve vekalet ücretinin borçlulardan tahsilinin talep edildiği görülmüştür.Bakırköy C. Başsavcılığına müzekkere yazılarak; ...... soruşturma sayılı dosyanın uyap sisteminden dosyamız arasına celp edildiği anlaşılmıştır.Bakırköy .... Asliye Ticaret Mahkemesine müzekkere yazılarak; .... D. İş sayılı dosyalarının fiziki olarak mahkememiz dosyasına celp edildiği anlaşılmıştır.Mahkememizce duruşma ara kararı ile Tarafların iddia ve savunmaları, sundukları deliller, dosya kapsamı belgeler ve her iki tarafa ait ticari defter ve kayıtlar incelenmek sureti ile takip tarihi itibari ile davalının davacıdan alacaklı olup olmadığı, uyuşmazlık konusu çekde ciranta olarak görünen ...... davalının alacaklı olup olmadığı, dava dışı ..... şirketi ile davalı arasında herhangi bir hukuki ilişkinin ticari defterlere yansıyıp yansımadığı, uyuşmazlık konusu çekin dava dışı ciranta .... 'dan alınıp alınmadığına ilişkin davalı defterlerinde herhangi bir kayıt bulunup bulunmadığı, nihayetinde davalının kendisinden önceki cirantadan ve buna bağlı olarak davacıdan alacaklı olup olmadığı konusunda bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiş olmakla, mali müşavir .......█████/2021 tarihli raporunda özetle; İncelenen davacı şirkete ait 2019 yılı Ticari defter ve belgelerinin Elektronik DefterGenel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter Defterininyasal süresinde onaylandığı ve davacı şirketin 2019 yılı ticari defterlerinin TTK. ilgiliHükümlerine göre usulüne uygun yaptırılmış olmasından dolayı davacı şirketin 2019 yılı ticaridefterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı,davacı şirketin 2019 yılına ait ticari defterlerininin incelenmesi neticesinde; Davacışirket ile dava dışı ...... arasında ... yılında carihesaba dayanan ticari ilişkinin bulunduğu,davacı şirketin tarafına düzenlenen faturalara istinaden dava dışı ...... .’ye dava konusu olan .....ait 192.000,00 TL bedelli 0019987 seri nolu 10.05.2019 tarihli çeki keşide ettiği, davalı .......’ın inceleme günü olan█████/2021 günü saat ...’da mahkemenin duruşma salonunda ticari defterlerini ibrazetmemesinden dolayı uyuşmazlık konusu çekde ciranta olarak görünen ...... ve Taahhüt şirketi ile davalının arasında ticari ilişkininbulunup bulunmadığına dair tespitin yapılamadığı sonuç ve kanaatlerine varıldığı bildirilmiştir.Dava, çekteki lehdara atfen atılan imzanın sahte olduğu iddiasıyla nedeniyle menfi tespit istemine ilişkindir.TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancaTTK’nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.Bu madde uyarınca ispat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının bu hususların yanı sıra ayrıca davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu ileri sürüp kanıtlaması gerekmektedir.Davacı çekte taraf olduğundan, yetkili hamil olduğunu ispat ettiğinin kabulü gerekmiştir.Dava konusu çekin incelenmesinde, ........ ait, ..... seri numaralı, ... keşide tarihli, 192.000,00-TL bedelli çek olduğu, davacı ... ve ..... tarafından ...... lehine keşide edildiği, çekin arka yüzünde sırasıyla ....., ....... ve ...., ...... ve ..... ., ............ cirolarının bulunduğu, çekin takas aracılığıyla ibraz edildiği, ibraz anında hesap bakiyesinin sıfır olduğu, çek hakkında ....... ..... Esas sayılı ödeme yasağı bulunduğu şerhinin yer aldığı görülmüştür.Dava konusu çekteki ciro silsilesi görünürde düzgün olup, şeklen çeki elinde bulunduran kişinin hamil sıfatını ispat eder niteliktedir. Davacının dava konusu çekten kaynaklanan sorumluluğundan kurtulabilmesi için çalınan çekin davalı tarafından kötü niyetli ya da ağır kusurlu olarak elde edildiği ve icraya konduğunu kanıtlaması gerekir. 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde belirtilen kötü niyetten maksat, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmaktır. Ağır kusur ise, senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade eder. Çeki çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin senedi ciro ile devretmesi hâlinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan, başka bir deyişle kötü niyetli ve ağır kusurlu bulunmayan yeni hamil korunur. İspat yükü üzerinde olan davacı kötüniyet ve ağır kusuru her türlü delil ile ispatlayabilir.Somut uyuşmazlıkta; dava, davacının elinden rızası dışında çıkan çek nedeniyle menfi tespit istemine ilişkindir. TTK.'nın 792. Maddesi gereğince çekin herhangi bir surette hamilin elinden çıkması halinde, ister hamile yazılı, ister ciro yolu ile devredilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkının 790. Maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür. Anılan kanunun 790. Maddesi gereğince cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır düzenlemesi bulunmaktadır.Davalı hakkında dolandırıcılık, resmi belgde sahtecilik, hırsızlık suçlarından birçok şikayet ve soruşturmanın bulunduğu anlaşılmıştır. Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ...... soruşturma sayılı evrakının celp ve tetkikinde; dava konusu çekin kargo aracında meydana gelen hırsızlık olayı sonucunda çalınmış olduğu ve söz konusu çek ile ilgili zayi nedeniyle iptal davası açıldığı anlaşılmıştır.Uyap entegrasyon sistemi üzerinden yapılan sorgulamada; davalı aleyhine üçüncü kişiler tarafından kargoda çalınan değişik çeklerle ilgili son hamil sıfatı ile bir çok davalar açıldığı, dosya arasına alınan entegrasyon raporuna göre davalı ve önceki cirantalara yönelik aynı mahiyette yalnızca Bakırköy Ticaret Mahkemeleri nezdinde birçok davanın açıldığı, Türkiye'nin muhtelif yerlerinde kargodan çalınan çeklerin son hamili olarak davalıya intikal etmesi ve davalı tarafından icra takiplerine konu edilmesi hayatın olağan akışına uygun olmadığı, bu bağlamda davalı şirketin TTK 792.maddesi gereğince kötü niyetli olarak dava konusu çeki iktisap ettiği kanaatine varılmıştır.Dosyanın gelmiş olduğu aşama, davalı hakkında uyap sistemi üzerinden yapılan sorgulama sonucu dava konusu olay ile aynı dönem, öncesi ve sonrası çek ile ilgili çok sayıda soruşturma dosyası bulunduğu, bekletici mesele yapılan soruşturma dosyasının içeriği dikkate alınarak bekletici mesele yapılmasına ilişkin ara karardan rücu edilmiştir.Sonuç itibariyle; davacı şirketin hamili olduğu dava konusu çekin kargo şirketine ait araçta meydana gelen hırsızlık olayı sonucunda dava konusu çekin zayi olduğu, hırsızlık sonucunda zayi olan çekteki son cirantanın davalı olduğu, davalı hakkındaki UYAP kayıtları sorgulandığında benzer nitelikte çok sayıda kambiyo senedine dair soruşturma ve davaların devam ettiği, kargo şirketlerinden çalınan çeklerin son hamili olarak davalı .... intikal etmesi ve aynı mahiyette davalı aleyhine birçok dava açılması hususu dikkate alındığında davalının bu suretle çekin iktisabında ağır kusurlu olarak kabul edilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak; davacının davasının kabulü ile, davacının ..... ait, ... seri numaralı, █████/2019 keşide tarihli, 192.000,00-TL bedelli çek nedeni ile davalıya borçlu olmadığının tespitine, şartları oluşmadığından davacının kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.H Ü K Ü M
: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;1-Davacının davasının KABULÜ ile, davacının ..... ait, ...... seri numaralı, █████/2019 keşide tarihli, 192.000,00-TL bedelli çek nedeni ile davalıya BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,2-Şartları oluşmadığından davacının kötüniyet tazminatı talebinin REDDİNE,3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gerekli 13.115,52-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 3.278,88-TL harcın mahsubu ile bakiye 9.836,64-TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,4-Arabuluculuk sonuç tutanağı tarihi itibariyle yürürlükte bulunan tarifeye göre tahakkuk eden 1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,5-Davacı tarafından yapılan ve ayrıntıları UYAP'ta kayıtlı bulunan 44,40-TL başvurma harcı, 3.278,88-TL peşin harç ve 1.010,90-TL tebligat ve bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 4.334,18-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin ve takdir olunan 45.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,7-Karar kesinleştiğinde kullanılmayan gider avansının HMK m.333 hükmü gereği ilgilisine İADESİNE,8-HMK'nin uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince taraflardan birinin talebi halinde gerekçeli kararın taraflara TEBLİĞİNE,Dair; 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere taraf vekillerinin (e duruşma yolu ile) yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2026Katip ......¸e-imzaHakim .....¸e-imza