aşılmadığını atfedilen ters tali üstünlüğünün hız istikamette fiilden hasarlı sürücünün

Anahtar kelimeler: Aşılmadığını Atfedilen Ters Tali Üstünlüğünün Hız İstikamette Fiilden Hasarlı Sürücünün

T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

: ████████ Esas

KARAR NO

: ████████

DAVA

: Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

: █████/2025

KARAR TARİHİ

: █████/2026

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 01.03.2025 tarihinde müvekkili -------- ait ve --------- idaresindeki --------- plakalı araca, karşı yönden ters istikamette gelen ve --------- kayıtlı, ---------- sevk ve idaresindeki --------- plakalı aracın çarpması sonucu maddi hasarlı ve yaralamalı trafik kazası meydana geldiğini, kaza tespit tutanağında --------- asli, -------- ise tali kusurlu gösterildiğini ancak müvekkil sürücüsüne atfedilen kusurun hatalı olduğunu, geçiş üstünlüğünün müvekkilinde olduğunu ve hız sınırının aşılmadığını belirterek davalı sürücünün tam kusurlu olduğunun kabulünü veya kaza mahallinde keşif yapılmasını talep ettiğini, davalı sigorta şirketince düzenlenen eksper raporunda hasar bedelinin eksik ve hatalı hesaplandığını, parçaların düşük bedelli seçildiğini ve KDV'nin dahil edilmediğini, 14.05.2025 tarihinde yapılan 162.800,34-TL'lik kısmi ödemenin gerçek zararı karşılamadığını ifade ederek gerçek maddi hasar bedelinin bilirkişi marifetiyle tespitini istediğini, aracın onarım sonrası değer kaybına uğradığını ve 05.06.2025 tarihinde ödenen 45.000,00-TL'nin yetersiz kaldığını vurgulayarak reel değer kaybının belirlenmesini talep ettiğini, enflasyon ve ekonomik göstergeler karşısında müvekkilinin uğradığı munzam zararın tazmininin gerektiğini belirttiğini, aracın onarım süresince kullanılamamasından kaynaklı mahrumiyet tazminatı doğduğunu ifade ettiğini, davalı sigorta şirketi yönünden 10.03.2025 ve 30.05.2025 tarihlerinden, diğer davalılar yönünden ise kaza tarihinden itibaren avans faizi işletilmesini istediğini, ---------- Arabuluculuk Bürosu ---------- numaralı arabuluculuk sürecinin anlaşmazlıkla sonuçlandığını beyanla; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100,00-TL maddi hasar, 100,00-TL değer kaybı, 100,00-TL munzam zarar bedelinin tüm davalılardan, 100,00-TL mahrumiyet tazminatının ise davalılar --------- ve ---------- tahsilini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA Davalı ---------Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle;---------- plakalı araç sürücüsünün asli kusurlu olduğunun tartışmasız olduğunu, ancak davacı tarafa ait ---------- plakalı araç sürücüsünün de kavşak kurallarına uymayarak %25 oranında tali kusurlu bulunduğunu, müvekkil şirket sigortalısının kusuru oranında ve poliçe limitleri ile sınırlı sorumlu olduğunu, kaza sonrası yapılan ekspertiz incelemesi neticesinde aracın ağır hasarlı olduğunun tespit edildiğini, davacı asil ile imzalanan mutabakatname uyarınca %25 kusur indirimi yapılarak 162.800,34TL tutarında hasar onarım bedelinin ödendiğini, aracın anahtar teslim onarıldığını, bu nedenle davacının bakiye tazminat talep etme hakkının bulunmadığını, sigorta şirketinin hasar yönetim ve iskontolu yedek parça tedarik hakkı bulunduğunu, eşdeğer veya ömrünü tamamlamış araçlar mevzuatı kapsamındaki parçaların dikkate alınması gerektiğini, sigorta tazminatlarının KDV'nin konusuna girmediğini, onarılmış araç için KDV ödenmesinin mümkün olmadığını, değer kaybı yönünden reel piyasa şartlarına göre 45.000,00 TL tutarında ödeme yapıldığını, müvekkil şirketin temerrüde düşmediğini, munzam zarar talebinin somut delillerle ispatlanamadığını, araç mahrumiyet bedeli ve munzam zararın dolaylı zarar niteliğinde olup ZMMS poliçesi kapsamında teminat dışı kaldığını, hususi araç olması nedeniyle avans faizi talebinin haksız olduğunu belirterek davanın reddini, aksi halde kusur durumuna ilişkin bilirkişi raporu alınmasını, hesaplamaların 04.12.2021 tarihli genel şartlar uyarınca yapılmasını ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

SAVUNMA Davalılar --------- ile ------------- vekili cevap dilekçesinde özetle; ----------- Amirliği tarafından düzenlenen kaza tespit tutanağının gerçeği yansıtmadığını, müvekkili --------- ait ve ------------ idaresindeki aracın trafik kurallarına uygun seyrettiğini, davacı --------- aracı ile ----------- hız limitlerine uymadan ve yavaşlama çabası göstermeden kavşağa girdiğini, davacı tarafın fren izi bulunmadığına dair beyanının da bu durumu doğruladığını, kaza tespit tutanağındaki kusur oranlarını kabul etmediklerini, bilirkişi marifetiyle kusur tespiti yapılmasını talep ettiklerini, ------------ Ş. tarafından davacıya 162,800,34 TL tutarında ödeme yapıldığını, davacının kötü niyetli kazanç elde etme amacı güttüğünü, ispat yükünün davacıda olduğunu, araç mahrumiyet bedeli talebinin somut delilden yoksun ve soyut olduğunu, Yargıtay içtihatları uyarınca araç mahrumiyetine ilişkin delillerin sunulması gerektiğini, değer kaybı talebinin aracın geçmiş hasar kayıtları, yaşı, modeli ve kilometresi gibi teknik veriler ışığında bilirkişi marifetiyle incelenmesi gerektiğini, munzam zarar talebinin ise hukuki dayanaktan yoksun ve varsayımsal olduğunu belirterek davanın esastan reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

: Dava hukuki niteliği itibariyle, meydana gelen trafik kazası nedeni ile oluşan madde zararların ve munzam zararın tazminine yönelik olarak açılan tazminat davasıdır.Mahkemece yapılan yargılama sırasında taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesi uzmanlık gerektiren yönleri bulunduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Mahkememizce alınan bilirkişi raporunda, "dava konusu olayın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu kapsamında bir trafik kazası olduğu, --------- plakalı minibüs sürücüsü --------- ilgili kanunun 84. maddesini ihlal ettiği gerekçesiyle asli olarak yüzde 75 kusurlu bulunduğu, ---------- plakalı otomobil sürücüsü ---------- ise aynı kanunun 52. maddesini ihlal etmesi nedeniyle tali olarak yüzde 25 kusurlu olduğu, park halindeki ---------- plakalı aracın kazanın oluşumunda herhangi bir kusurunun bulunmadığı, ---------- plakalı aracın onarım süresi olan 28 gün dikkate alındığında hak mahrumiyeti bedelinin 36.400 TL olarak hesaplandığı ----------- plakalı aracın hasar onarım tutarı yönünden yapılan piyasa araştırmaları neticesinde -------- ve eksper --------- tarafından belirlenen yedek parça, işçilik ve KDV dahil 264.000,53 TL tutarındaki hasar onarım bedelinin kadri maruf kabul edildiği, --------- Ş. tarafından ZMMS poliçe limiti olan 200.000 TL üzerinden KDV hariç 220.000 TL tutarının %75 kusur oranına denk gelen 162.800,34 TL kısmının ödendiği, mahkemenin KDV dahil hasar onarım bedelinden sorumlu tutulması halinde bakiye hasar tazminatının 264.000,53 TL tutarının %75 kusur oranına denk gelen 198.000,40 TL olduğu ve ödenen 162.800,34 TL düşüldüğünde bakiye 35.600,06 TL kaldığı,--------- plakalı aracın 01.03.2025 tarihli kaza neticesinde sol ön çamurluk, sağ ön çamurluk, sol ön kapı, sağ kapı, yolcu hava yastığı, sürücü hava yastığı ve sol podye değişimi ile motor kaputu onarımı ve sol şase çektirme işlemleri yapıldığı, Yargıtay içtihatlarına göre değer kaybının 170.000 TL olarak hesaplandığı, bu tutarın %75 kusur oranına denk gelen kısmının 127.500 TL olduğu, ----------- Ş. tarafından poliçe limiti olan 200.000 TL üzerinden değer kaybı olarak 60.000 TL belirlenip %75 kusur oranına göre 45.000 TL ödeme yapıldığı, bakiye değer kaybı tazminatının 82.500 TL olduğu, aracın piyasa rayiç bedelinin ----------- model ---------- aracın alış satış fiyatları, sanal ortam verileri, aracın yaşı, kilometresi, hasarlı parçaları ve --------- Sigorta Birliği kasko bedeli listesi dikkate alınarak nispi metotla hesaplandığı, satış bedeli olan 700.000 TL üzerinden yapılan hesaplamada ayıplı değerin 530.000 TL olarak belirlendiği ve satış bedelinden mahsubu ile 170.000 TL değer kaybına ulaşıldığı, dava konusu aracın hasarlı halinin piyasa araştırmaları neticesinde değer kaybının 170.000 TL olduğu, Nisbi hesap formülüyle yapılan hesaplamada değerin 170.000 TL çıktığı, bu tutarın kabul edilebilir bulunduğu, kusur oranına göre değerin 127.500 TL olduğu, --------- Ş. tarafından Zmms poliçe limiti olan 200.000 TL üzerinden değer kaybının 60.000 TL belirlendiği, kusur oranına göre 45.000 TL ödeme yapıldığı, bakiye değer kaybı tazminatının ise 82.500 TL olduğu kanaatine varıldığı, " şeklinde bildirildiği görülmüştür. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 85/1. maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur” hükümlerine yer verilmiş, Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın A-1. maddesinde de, “sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder” şeklinde ifade edilmiştir.

Aynı kanunun 91. Maddesinde ise “İşletenlerin, bu Kanunun 85 inci maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur.” şeklinde belirtilmiştir. Sorumluluk sigortaları TTK.nın 1473. ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. “(1) Sigortacı sorumluluk sigortası ile, sözleşmede aksine hüküm yoksa, sigortalının sözleşmede öngörülen ve zarar daha sonra doğsa bile, sigorta süresi içinde gerçekleşen bir olaydan kaynaklanan sorumluluğu nedeniyle zarar görene, sigorta sözleşmesinde öngörülen miktara kadar tazminat öder.” şeklinde belirtilmiştir.Yukarıda açıklanan madde hükümlerinden, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası; motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır.

Motorlu araçların işletilme tehlikesine karşı, zarar gören üçüncü şahısları, korumak amacıyla getirilmiş olan bu düzenleme ile öngörülen sorumluluğunun bir kusur sorumluluğu olmayıp, sebep sorumluluğu olduğu; böylece araç işletenin sorumluluğunun sebep sorumluluğunun ikinci türü olan tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunduğu, öğretide ve yargısal içtihatlarla kabul edilmektedir .

2918 sayılı Kanunun 86. maddesinde ise, bu Kanun’un 85. maddesinde düzenlenen sorumluluktan kurtulma ve sorumluluğu azaltma koşullarına yer verilmiştir.

Bu düzenlemelere göre, araç işleteni veya araç işleteninin bağlı bulunduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilecek; sorumluluktan kurtulamayan işleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi ise kazanın oluşunda zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse, hakim, durum ve şartlara göre tazminat miktarını indirebilecektir. Bir zarar sigortası türü olan zorunlu mali sorumluluk sigortasında sigortacı işletenin sorumluluğunu yine ancak sorumlu olduğu çerçevede karşılamakla yükümlüdür. Bu bakımdan zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi ile işletenin poliçe limiti dahilinde tazminat sorumluluğunu yüklenen sigorta şirketi gerçek zarardan, işletenin ve eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru oranında sorumlu tutulabilecektir .

Türk Ticaret Kanunu'nun 1409. maddesine göre de oluşan rizikolardan sigortacı sorumlu olduğundan kural olarak rizikonun teminat dışında kaldığına ilişkin iddianın sigortacı tarafından kanıtlanması gerekmektedir. Olayın sigortalının ihbar ettiği şekilde değil de, sigortacının iddia ettiği şekilde gerçekleşmesi halinde ise, bu oluş şeklinin ZMSS Genel Şartlarının A.3. maddesinde sayılan teminat dışında kalan hallerden olması gerekmektedir.İlkeler yukarıda anlatılan şekilde olmakla birlikte, sigortalı, ZMSS Genel Şartlarına ve 6102 sayılı TTK'nın 1446. maddesi uyarınca rizikonun gerçekleştiğine dair doğru ihbar mükellefiyetini kasten yerine getirmediği veya iyi niyet kurallarına açıkça aykırı şekilde sigorta teminatı dışında kalan bir hususu teminat içinde kalmış gibi ihbar ettiği somut delillerle kanıtlanırsa, ispat külfeti yer değiştirip sigortalıya geçer.

Davalı ---------Ş. dava dışı sigortalısına ait ----------- plakalı aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısıdır. Zorunlu trafik sigortası poliçesi █████/2024-█████/2025 tarihleri arasını kapsamaktadır. Kaza █████/2025 tarihinde gerçekleşmiş olup davacı tarafından davalı sigorta şirketine hasar tazminatı için başvuru yapıldığı, davalı tarafından █████/2025 tarihinde 162.800,34 TL hasar, █████/2025 tarihinde 45.000 TL değer tazminatı ödemesi yapıldığı anlaşılmıştır.

Usul ve yasaya uygun bilirkişi raporunda meydana gelen kazada davalının sigortalısının 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun %75 kusurlu olduğu, davacıya ait aracın sürücüsünün ise %25 kusurlu olduğu, yapılan ödemelerin tenzili sonrasında davalının sigortalısına tekabül eden bakiye 35.600,06 TL hasar tazminatı, 82.500 TL değer kaybı tazminatı alacağı kaldığı, 27.300 TL araç mahrumiyet zararının bulunduğu anlaşılmıştır. Davacının bilirkişi raporuna göre ıslah dilekçesi sunduğu, yargılama devam ederken ıslah dilekçesi sunulduktan sonra davalı sigorta şirketi tarafından 35.600,06 TL hasar tazminatı, 56.499,60 TL değer kaybı ödemesi yapılarak limitinin tükendiği anlaşılmıştır. Yargılama esnasında yapılan ödemelerin de tenzili sonrasında nihai olarak davacının hasar tazminatı alacağının kalmadığı, 27.300 TL araç mahrumiyeti zararı ve 26.000,04 TL değer kaybı alacağının kaldığı bakiye değer kaybından ve araç mahrumiyet zararından davalı sigorta dışındaki diğer davalıların sorumlu olduğu kanaati ile bu talepler yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Davalı sigorta yönünden konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş ve tarafların beyanları doğrultusunda vekalet ücretine hükmedilmemiştir.

Davacının bakiye hasar tazminatı talebi kalmadığından hasar tazminatı talebinin de reddine karar vermek gerekmiştir. Davacı taraf munzam zarar talebinde de bulunmuş ise de munzam zararının doğduğuna ilişkin somut deliller sunmadığından davacının munzam zararı talebinin de reddine karar verilmiştir. Davacı vekili ıslah dilekçesi sunduktan sonra ödeme yapıldığından dolayı davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olsa dahi davalılar lehine vekalet ücretine hükmedilmemiştir. Zira bu duruma davacı taraf sebep olmamıştır.

HÜKÜM

: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

Davanın KISMEN KABULÜ ile;

1-Davalı Sigorta yönünden açılan davanın konusuz kalması sebebi ile davalı sigorta yönünden karar verilmesine yer olmadığına,

2- 26.000,04-TL Değer kaybı tazminatının davalılar --------- ve ---------- yönünden kaza tarihi olan █████/2025 tarihinden itibaren, işleyecek avans faizi ile birlikte davalılar davalılar --------- ve ---------- müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

3-27.300,00-TL araç mahrumiyeti bedeli tazminatının kaza tarihi olan █████/2025 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılar davalılar -------- ve -------- müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

4-Davacının munzam zarara ve hasar bedeline ilişkin talebinin reddine

5-Karar harcı 3.640,92 -TL 'den davacı tarafça yatırılan peşin harç harç ile tamamlama harcı toplamı 3.100,40-TL harcın mahsubu ile bakiye 540,52-TL harcın davalılar -------- ve --------- müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazine adına irad kaydına,

6-Davacı tarafından yatırılan 615,40 -TL başvurma harcı, 3.100,40 -TL peşin nispi harç ve tamamlama harcı toplamı olmak üzere toplam 3.715,8 -TL harcın davalılar ------- ve --------- müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine

7-Davacı tarafından yapılan 560,00 -TL tebligat ve müzekkere gideri, 7.500,00 -TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 8.060,00 -TL yargılama giderinin haklılık oranına göre 2.954,60 -TL sinin davalılar -------- ve ----------- müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı tarafa ödenmesine, kalan tutarın davacı üzerinde bırakılmasına,

8-Davalılar tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

9-Davanın kabul edilen kısmı için davacı yararına karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. deki esaslara göre belirlenen 45.000,00 -TL nispi vekalet ücretinin davalılar --------- ve --------- den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

10-Davanın munzam zarara ilişkin reddedilen kısmı için davalı yararına karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. deki esaslara göre belirlenen 100,00 -TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılar -------- ile --------- verilmesine,

11-Davacı tarafından dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,

12-Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca -------- bütçesinden ödenen 4.600,00-TL arabuluculuk ücretinin haklılık oranına göre 1.686,25 -TL.sinin davalı ------------Ş. Den tahsili ile Hazineye Gelir Kaydına, 2.913,75 -TL.sinin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

Dair; davacı vekili ile davalı sigorta vekilinin yüzüne, diğer davalıların yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içinde ---------- Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2026