özetledava tedbire feri haline eki menfi ara müdahil öncesinde derdest

Anahtar kelimeler: Özetledava Tedbire Feri Haline Eki Menfi Ara Müdahil Öncesinde Derdest

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

14. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO

: ████████

KARAR NO

: ████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

: İSTANBUL 21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ

: 27.02.2026

NUMARASI

: ████████ Esas (Derdest)

DAVANIN KONUSU

: Menfi Tespit

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması öncesinde, dava dosyasının eki haline gelen İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi ████████ D. İş sayılı dosyasından verilen ihtiyati tedbir kararına ... vekili tarafından yapılan itirazın ara kararda yazılı nedenlerle reddine dair verilen 27.02.2026 tarihli ara karara karşı, itiraz eden feri müdahil vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Mahkemece verilen ihtiyati tedbire itiraz eden feri müdahil... vekili itiraz dilekçesinde özetle;Dava konusu keşidecisi davacı ...şirketi, muhatap bankası ... Şubesi olan ve lahtarı davalı ... şirketi olan çekin ciro ile müvekkiline geçtiğini, ... seri numaralı çekin 1.500.000,00 TL bedelli █████/2025 düzenleme tarihli olduğunu, ödeme için █████/2025 günü ibraz edildiğinde hesap bakiyesinin 0 bedelle karşılıksız olduğunun ve ayrıca İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi ████████ d.iş sayılı dosyasından ödemeden men kararı verildiğinin görüldüğünü, görülen menfi tespit davasında ödeme yasağına ilişkin tedbir kararının devamına karar verildiğini, yetkili hamil sıfatıyla çekin tahsili için taraflarınca .... İcra Müdürlüğü ... esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davadaki iddiaların tamamen temel ilişkiye dayalı olduğunu ve kambiyo senetlerindeki soyutluk ilkesi nedeniyle iyi niyetli hamil müvekkili bankayı bağlamayacağının açık olduğunu, müdahale taleplerinin olduğunu beyanla, anılan çek kaydındaki ödemeden men kararına yönelik ihtiyati tedbirin kaldırılmasını ve keşidecisi Malzemecim şirketi muhatap bankası Halkbank 9817 Beylikdüzü/İstanbul şubesi olan ... seri numaralı 1.500.000,00 TL bedelli █████/2025 düzenleme tarihli çek yönünden davanın tefriki ile menfi tespit talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ ARA KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince itirazın değerlendirildiği 27.02.2026 tarihli ara karrıyla; "Mahkememizde görülmekte olan Asıl davada davacı tarafça 40 adet çek yönünden davalı lehtara karşı menfi tespit davası açılmış, ayrıca bu çeklerin tamamı için İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ████████ Değişik iş sayılı dosyasında ödemeden men tedbiri verilmiş, %20 oranında teminat alındığı, mahkememizce de tedbirin devamına karar verildiği anlaşılmıştır. Mahkememizin asıl davasında █████/2025 tarihli tensip tutanağının, 11 nolu ara kararı gereği; İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ████████ D.iş sayılı dosyasından verilen tedbir kararlarının devamına karar verilmiştir. Mahkememizce itiraz üzerine mürafaa günü verilerek duruşma açılmıştır.

Mahkememizin mürafaa duruşmasında itiraz eden ... vekili: "itiraz dilekçemizi tekrar ederiz. Müvekkil banka iyi niyetli hamildir. Tedbirin müvekkil yönünden kaldırılmasını talep ederiz." beyanında bulunmuştur.Davacı vekili: " tedbirin devamına karar verilsin. Birleştirme talepli açtığımız dava ... a karşı İstanbul 4. ATM nin ████████ esas sayılı dosyası henüz derdesttir " şeklinde beyanda bulunmuştur.İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin ████████ esas sayılı dosyasında davacının birleştirme talepli dava açtığı ve itiraz edenin taraf olduğu anlaşılmıştır.Taraflar arasındaki ilişkinin durumu, İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin ████████ esas sayılı dosyası kapsamı ve dosyadaki delil durumu nazara alındığında, tedbirin devamında davacının hukuki yararının olduğu, İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin ████████ esas sayılı dosyasında davalı olan itiraz edenin kötü niyetli olup olmadığına dair yargılama yapılması gerektiği, asıl davalı lehtarın konkordato ilan ettiği, bu nedenle itirazın reddine" gerekçesiyle, ihtiyati tedbire itirazın reddine karar verilmiştir. Bu ara karara karşı, itiraz eden banka vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İtiraz eden feri müdahil ... vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle;

Öncelikle anılan çekin iyi niyetli hamilinin müvekkili banka olduğunu, ödeme için 30.08.2025 günü ibraz edildiğinde hesap bakiyesinin '0' bedelle karşılıksız olduğunun çekin arkasına şerh düşüldüğünü, yetkili hamil sıfatıyla çekin tahsili için .... İcra Dairesi ... esas sayılı dosyası ile 16.01.2026 günü icra takibi başlatıldığını işbu davadaki iddiaların tamamen temel ilişkiye dayalı olduğunu ve kambiyo senetlerindeki soyutluk ilkesi nedeniyle iyi niyetli hamil müvekkili bankayı bağlamayacağını, müvekkili bankanın, iyi niyetli yetkili hamil olduğunu, çek üzerinde "bedeli tahsil içindir" veya "teminattır" gibi TTK m. 688'de öngörülen ibarelerin bulunmaması halinde cironun, temlik cirosu kabul edildiğini, müvekkili ...'ın çeki kötü niyetle, yani "bile bile borçlunun zararına hareket ederek" iktisap ettiğini ispat yükünün, iddia eden tarafa (keşideciye) ait olduğunu, çek üzerindeki ciro zincirinin görünüşte düzgün olması karşısında, bankanın meşru hamil olmadığı hususu somut delillerle kanıtlanmadıkça bankanın iyi niyetli kabul edileceğini, (.... ATM, ████████;Yargıtay 19. HD, █████████) ödemeden men kararlarının iyi niyetli hamili bağlamadığını, ödemeden men yasağının düzenlendiği TTK'nın 757/1 maddesinin kıymetli evrakın iptaline ilişkin hükümlerin düzenlendiği maddeler içerisinde yer aldığı nazara alındığında kıymetli evrakın iptalini talep edemeyecek olan keşidecinin, ödemeden men yasağını evleviyetle talep etmesinin hukuken mümkün olmadığını, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve ihtiyati tedbire itirazın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, İİK'nın 72. maddesi uyarınca, taraflar arasındaki ticari ilişkiye istinaden verildiği söylenilen çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespitine ilişkin icra takibinden önce açılan menfi tespit davasıdır. İlk derece mahkemesince, üçüncü kişi bankanın İİK'nın 72. maddesine dayalı ihtiyati tedbire itirazın reddine karar verilmiş; bu ara karara karşı, feri müdahil ... vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.İİK'nın 72/2. Maddesi uyarınca "İcra takibinden önce açılan menfi tespit davasına bakan mahkeme talep üzerine alacağın %15'inden aşağı olmamak üzere gösterilerek teminat mukabilinde icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir"6100 Sayılı HMK 389. maddesi "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir."6100 Sayılı HMK 390. maddesi uyarınca "tedbir talep eden taraf dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır." Davacı çeklerin bedelsizliği iddiasıyla menfi tespit ve çeklerin istirdatı, yani çeklerin kendisine iadesi talebinde bulunmuş olup; dava açılmadan önce davacı tarafından İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ████████ D.iş sayılı dosyası üzerinden, davaya konu çeklerin ödenmesinin ve icra takibine konulmasının engellenmesi ve başlayan takip varsa durdurulması talep edilmiş, mahkemece talebin kabulüne karar verilmiş, açılan davada mahkemece 10.10.2025 tarihli tensip tutanağının 11 no'lu ara kararı ile İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ████████ D.iş sayılı dosyasından verilen tedbir kararlarının devamına karar verilmesi üzerine, müdahil bankanın itirazı üzerine Mahkemece itirazın reddine karar verilmiştir.

Yine birleşen Birleşen İstanbul 4. ATM ████████ E.sayılı dosyasında mahkemenin 31.03.2026 tarihli ara kararıyla davaya konu çek yönünden ihtiyati tedbir kararı verildiği, bu tedbirin kaldırıldığına dair bir ara karara dosya içinde rastlanmadığı görülmüştür. Birleşen İstanbul 4. ATM ████████ E.sayılı dosyasında istinaf başvurusunda bulunan bankanın taraf olduğu anlaşılmaktadır. Her ne kadar kambiyo senedi niteliğinde olan çek sebepten mücerret ödeme aracı olup, temel ilişkideki defiler sözleşmeye taraf olmayan üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez ise de somut olayda bankanın birleşen İstanbul 4. ATM ████████ E.sayılı dosyasında taraf olduğu anlaşılmaktadır.Temel ilişkinin tarafları yönünden çek bir ödeme vasıtası olup, kural olarak mevcut bir borcun ifası amacıyla verildiği kabul edilir. Davacı tarafından sunulan çek giriş bordrosu, fatura ve hesap mutabakatı ile dava konusu çeklerin avans olarak verildiği yaklaşık olarak ispat edilmiş olup mal teslimini ispat yükü karşı tarafa aittir. Bankanın iyi niyetli hâmil olup olmadığı yargılama sonucu ortaya çıkacaktır. Davacı yönünden HMK'nın 390/3. maddesinde belirtilen yaklaşık ispat koşulu somut olayda gerçekleşmiştir. Asıl davalının da konkordato başvurusunda bulunduğu göz önüne alındığında mahkemenin red kararında isabetsizlik bulunmamaktadır. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1 ve 391/3. maddeleri uyarınca uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, itiraz eden banka vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.

KARAR

: Yukarıda açıklanan gerekçelerle;

1-HMK'nın 353/1.b.1 ve 391/3. maddeleri uyarınca, itiraz eden feri müdahil ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine,

2-İtiraz eden ... tarafından yatırılan istinaf başvuru ve peşin karar harçlarının Hazineye irat kaydına,

3-İtiraz eden ... tarafından yapılan kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,

5-Dosyanın, kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair;

HMK'nın 353/1.b.1 ve 391/3 maddeleri uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, oybirliğiyle ve kesin olarak karar verildi. 09.04.2026