ltdştinin cismani esnada çarpması yolcu kazada araca yazildiği başkan konumunda

Anahtar kelimeler: Ltdştinin Cismani Esnada Çarpması Yolcu Kazada Araca Yazildiği Başkan Konumunda

T.C.

DİYARBAKIR

ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

KARAR NO

BAŞKAN

ÜYE

KATİP

DAVACI

VEKİLİ

DAVALI

VEKİLİ

DAVALI

VEKİLİ

DAVALI

VEKİLİ

DAVALI

DAVA

: Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)

DAVA TARİHİ

: █████/2022

KARAR TARİHİ

: █████/2026

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH

Mahkememizde görülmekte olan tazminat (ölüm ve cismani zarar sebebiyle açılan tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Davalı ... .Ltd.Şti'nin maliki olduğu ve sürücüsü davalı ...olan, davalı ...Sigorta A.Ş. tarafından sigortalı bulunan ...plakalı aracın, müvekkili ...’ın yolcu konumunda olduğu esnada ...tarihinde diğer davalı ...Sigorta A.Ş. tarafından sigortalı ...plakalı araca çarpması sonucu sonucu meydana gelen trafik kazası sonucu, müvekkili ...ağır yaralandığını, mevcut kazada müvekkilinin yolcu konumunda olduğunu ve herhangi bir kusurunun bulunmadığını, müvekkilinin hayatının kalanını yardıma muhtaç ve gerek fiziki gerek manevi zorluklar içinde geçireceğini, bunun yanında işitme ve tat alma duygularını da yitirmiş olduğunu, müvekkilinin manevi olarak bir yıkım yaşadığını, psikolojisinin bozulduğunu, sağlıklı bir bireyken yardıma muhtaç hale geldiğini, neredeyse hiç bir ihtiyacını kendi başına gideremez hale geldiğini beyanla; 500.000,00.-TL manevi tazminat ile şimdilik 100,00.-TL maddi tazminatın kaza tarihi itibari ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

:Davalı ...Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle: Davanın zamanaşımına uğradığını, davacının müvekkili şirkete eksik evrak ile başvuru yaptığını, davacı tarafından başvuruda zorunlu evrakların müvekkil şirkete ibraz edilmemesi sebebiyle davanın reddinin gerektiğini, geçici iş göremezlik zararı ile tedavi gideri zararının poliçe kapsamı dışında olduğunu, davacının sigortalı araçta yolculuk etmesi durumunun hatır taşıması indirimi yapılmasını gerektirdiğini beyanla; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...Ltd.Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle: Davanın zamanaşımına uğradığını, davacı tarafça sunulan dava dilekçesinin netice-i talep kısmında manevi tazminat ve faiz talep edilmediğini, bu eksikliğin daha sonra dava dilkeçesinin veya netice-i talebin açıklattırılması suretiyle tamamlanması ve manevi tazminatın belirsiz alacak olarak talep edilmesinin mümkün olmadığını beyanla; davanın reddini savunmuştur.

Davalı ...Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle: Zorunlu arabuluculuk şartının yerine getirilmediğini ve davanın usulden reddinin gerektiğini, müvekkili şirkete usul ve mevzuata uygun yazılı başvuru yapılmadığını, davayı kabul etmemek kaydıyla; müvekkili şirketin kaza tarihi itibariyle yalnızca sürekli iş göremezlik tazminatından sorumlu olduğunu, geçici iş göremezlik ve bakıcı giderinin sorumluluk kapsamında bulunmadığını, aleyhe karar verilmesi halinde; müvekkili şirket tarafından ...Sigorta A.Ş.'ye yapılan ödemenin tenzilinin gerektiğini, müvekkil şirketin sorumluluğunun teminat limiti ve kusur oranı ile sınırlı olduğunu beyanla; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DEĞERLENDİRME

Dava, trafik kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat taleplerine ilişkindir.

Taraflar arasındaki ihtilafın; Olay tarihinde yolcu konumundayken meydana gelen trafik kazası sebebiyle kazanın oluşumu, tarafların kusur durumu, davacının geçici ve sürekli iş göremezlik halinin olup olmadığı, manevi tazminat gerektirir bir durumun bulunup bulunmadığı, var ise davalıların sorumlulukları ve sorumluluk miktarları, faiz başlangıcı ve türü noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

Haksız fiilden doğan borçlar TBK m. 49 vd. hükümlerine düzenlenmiş olup; haksız fiilin unsurları (i) hukuka aykırı fiil, (ii) zarar, (iii) kusur ve (iv) illiyet bağı şeklindedir. Yine TBK m. 50 (BK m. 42) hükmünde zarar görenin, zararını ve zarar verenin kusurunu ispatlama yükümlülüğü altında olduğu hükme bağlanmıştır.

ZMSS, 2918 sayılı KTK'nun 91 vd. maddelerince düzenlenen moturlu bir aracın, karayolunda işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan sorumluluk sigortası türüdür. Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere ZMSS, karayolunda motorlu araç işletenin, işlettiği araç nedeniyle üçüncü kişilere verilen bedensel (cismani) ve eşya zararlarından doluya onun mali ve hukuki sorumluluğunu üçüncü kişilere karşı güvenceye alması nedeniyle bir pasif ve aynı zamanda zarar sigortası niteliğini taşımaktadır.

...günü saat ...sıralarında davalı sürücü ...sevk ve idaresindeki ...plakalı kamyonet ile Elazığ Bulvarı istikametinden Şehit Ali Gaffar Okan Bulvarını takiben Üçkuyu Uygulama Noktası istikametine seyir halinde iken olay mahalli kavşağa geldiğinde, aracın sağ ön kısımlarıyla; seyrine göre sağ tarafındaki kavşak kolundan ( 54. Sokaktan) gelerek kavşağa giriş yapan sürücü ...sevk ve idaresindeki ...plakalı otomobil ile çarpışması neticesinde trafik kazası meydana gelmiştir. ...plakalı araçta yolcu konumunda bulunan ...kaza neticesinde yaralanmıştır.

...plakalı aracın davalı ...Anonim Şirketi nezdinde ...poliçe numaralı Trafik Sigorta Poliçesi ile ...-...tarihleri arasında, kaza tarihi olan ...tarihini kapsar şekilde sigortalı olduğu, poliçeden dolayı sakatlanma ve ölüm kişi başına azami sorumluluk limitinin poliçe tarihinde 430.000,00.-TL, kaza tarihinde 500.000,00.-TL olduğu, sigortalının davalı ...İnşaat ve İnşaat Malzemeleri Nakliye Taahhüt İthalat İhracat Ticaret Limited Şirketi olduğu görülmüştür.

Diyarbakır ...Ağır Ceza Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyasında aldırılan ...tarihli Adli Tıp Raporuna göre sonuç olarak; "Sürücü ...asli kusurlu olduğu, müteveffa sürücü ...tali kusurlu olduğu

"şeklinde rapor tanzim edilmiştir.

Mahkememizin ...tarihli celse ...no'lu ara kararı gereğince; tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda, dosya içerisinde yer alan kaza tespit tutanağı, ceza dosyası evrakları ceza dosyasında yer alan beyanlar, CDler, bilirkişi raporları irdelenmek suretiyle davaya konu kazanın meydana gelmesinde kusur durumunun tespiti yönünden rapor alınmasına karar verilmiştir.

İstanbul Adli Tıp Kurumu tarafından sunulan ...tarihli raporda sonuç olarak; "Sürücü ...’ın %20 oranında kusurlu olduğunu, davalı sürücü ...’in %80 oranında kusurlu olduğu" şeklinde rapor tanzim edilmiştir.

Mahkememizin ...tarihli celse ...no'lu ara kararı gereğince; ...tarihinde gerçekleşen kaza için yürürlükte bulunan "30692 sayılı Erişkinler için Erişkenlik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik"e göre geçici iş göremezlik maluliyet raporu hususunda rapor hazırlanmasının ve davacı asilin geçirmiş olduğu kazanın şekli, davacının oturduğu yer itibariyle aracın hasar durumu, çarpma noktası, yaralanmanın şekline göre emniyet kemerinin takılı olması halinde davacının yaralanmasında etkili olup olmadığı, yaralanmayı arttırıp attırmadığı hususunda ayrıntılı ve denetime uygun rapor tanzim edilmesinin istenilmesine karar verilmiştir.

Dicle Üniversitesi Adli Tıp Kurumu tarafından sunulan ...tarihli raporda sonuç olarak; "Kişinin engel oranının %5 ve sürekli olduğu, ...tarihinden itibaren kişinin tedavi süresince ortaya çıkan bakıcı (temizlik, banyo, tuvalet, yeme -içme, vb.) ihtiyaç süresinin 1 ay olduğu, ...tarihinden Itibaren kişinin iyileşme süresinin 6 aya kadar uzayabileceği, bu süre zarfında %100 özürlü sayılması gerektiği" şeklinde rapor tanzim edilmiştir.

Davacı vekili ...tarihli dilekçesi ile; maddi tazminata ilişkin ...Sigorta A.Ş. ve ...Sigorta A.Ş'ye ilişkin talepler yönünden feragat ettiğini bildirmiştir.

Davalı ...Sigorta A.Ş. vekili ...tarihli sulh dilekçesi ile; müvekkili şirket ile davacının sulh olduklarını, dava konusu olay nedeniyle birbirlerini ve sigortalı araç sürücüsü ile işletenini maddi tazminat yönünden ibra ettiklerini, hiçbir vekâlet ücreti ve yargılama masrafı talep etmediklerini beyan etmiştir.

Davalı ...Sigorta A.Ş. vekili ...tarihli sulh dilekçesi ile; dava konusu alacak için davacı taraf ile sulh olunduğunu, davanın konusuz kaldığını, yargılama gideri ve vekalet ücreti talep etmediklerini beyan etmiştir.

Davacı vekili, ...tarihli duruşmada; Maddi tazminata ilişkin ...Anonim Şirketi ve ...Sigorta Anonim Şirketi'ne ilişkin talepler yönünden feragat ettiklerini, bu kısmı aşan miktar ve manevi tazminat yönünden diğer davalılar aleyhine davaya devam ettiklerini beyan etmiş, duruşmadaki bu beyanları tekrar eder mahiyette ...tarihli dilekçe sunduğu görülmüştür.

Mahkememizin ...tarihli celse ...no'lu ara kararı gereğince; Tarafların itirazların değerlendirilmesi ve Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğin 6/1 Maddesi uyarınca rapor düzenlenmesi amacıyla dosyanın Dicle Üniversitesi Hastanesi Adli Tıp Kurumu'na gönderilmesine karar verilmiştir.

Dicle Üniversitesi Adli Tıp Kurumu tarafından sunulan ...tarihli raporda sonuç olarak;

Kişinin engel oranının %13 ve sürekli olduğu, ...tarihinden itibaren kişinin tedavi süresince ortaya çıkan bakıcı (temizlik, banyo, tuvalet, yeme -içme, vb.) ihtiyaç süresinin 2 ay olduğu, ...tarihinden Itibaren kişinin iyileşme süresinin 12 aya kadar uzayabileceği, bu süre zarfında %100 özürlü sayılması gerektiği" şeklinde rapor tanzim edilmiştir.

Mahkememizin ...tarihli celse 1 no'lu ara kararı gereğince; davacının İstanbul Adli Tıp Kurumu'na sevki ile; davaya konu kazanın ...tarihinde gerçekleştiği dikkate alınarak "Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik" doğrultusunda değerlendirme yapılarak, davaya konu kaza nedeniyle davacının geçici ve sürekli iş göremezliğinin bulunup bulunmadığı, tespit edilecek oran ve süreler ile Dicle Üniversitesi Adli Tıp Ana Bilim Dalı Başkanlığı tarafından davacı hakkında düzenlenen raporlarda belirtilen oran ve süreler arasında farklılık bulunması halinde çelişkiye mahal vermeyecek şekilde farklılıkların nedenleri açıklanarak düzenlenecek raporun mahkememize gönderilmesinin istenilmesine karar verilmiştir.

İstanbul Adli Tıp Kurumu tarafından sunulan ...tarihli raporda sonuç olarak; "Kişinin tüm vücut engellilik oranının %11 olduğu, iyileşme (iş göremezlik) süresinin kaza tarihinden itibaren 12 aya kadar uzayabileceği" şeklinde rapor tanzim edilmiştir.

Mahkememizin ...tarihli ara kararı 1 no'lu bendi gereğince; Anılan maluliyet raporunun dosya kapsamıyla uyumlu ve denetime elverişli olduğu, meri mevzuata uygun düzenlendiği kanaatine varılmakla; davalı ...Anonim Şirketi vekili ile davalı ...İnşaat Ve İnşaat Malzemeleri Nakliye Taahhüt İthalat İhracat Ticaret Limited Şirketi vekilinin ek rapor alınması taleplerinin ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.

Mahkememizin ...tarihli ara kararı ...no'lu bendi gereğince; dosyanın aktüerya hesabı konusunda uzman bilirkişiye tevdi edilerek davacının talep edebileceği tazminat miktarının hesaplanmasının istenilmesine karar verilmiştir.

Bilirkişi tarafından sunulan ...tarihli raporda sonuç olarak; "76.245,00.-TL geçici iş göremezlik tazminatı, 60.830,84.-TL bilinen dönem sürekli iş göremezlik tazminatı, 521.883,89.-TL gelecek dönem sürekli iş göremezlik tazminatı olmak üzere toplam 658.959,73.-TL toplam maddi zararın bulunduğu, ...Anonim Şirketi'nin 131.791,95.-TL'den ve ...Şirketi'nin 218.863,25.-TL'den sorumlu olduğu" şeklinde rapor tanzim edilmiştir.

Mahkememizin ...tarihli celse 2 no'lu ara kararı gereğince; dosyanın daha önce rapor sunan bilirkişiye tevdi edilerek, davacının talep edebileceği tazminat miktarının hesaplanması hususunda ek rapor alınmasına karar verilmiştir.

Bilirkişi tarafından sunulan ...tarihli ek raporda sonuç olarak; "187.148,63.-TL bilinen dönem sürekli iş göremezlik tazminatı, 648.608,84.-TL gelecek dönem sürekli iş göremezlik tazminatı olmak üzere toplam 835,757,47.-TL toplam maddi zararın bulunduğu, ...Anonim Şirketi'nin 167.151,49.-TL'den ve ...Şirketi'nin 218.863,25.-TL'den sorumlu olduğu" şeklinde rapor tanzim edilmiştir.

Mahkememizin ...tarihli celse ...no'lu ara kararı gereğince; dosyanın daha önce rapor sunan bilirkişiye tevdi edilerek, davacının talep edebileceği tazminat miktarının hesaplanması hususunda ek rapor alınmasına, ek rapor düzenlenirken taraf vekillerinin bilirkişi raporuna karşı beyan ve itirazlarının da değerlendirilmesinin istenilmesine karar verilmiştir.

Bilirkişi tarafından sunulan ...tarihli ikinci ek raporda sonuç olarak; "187.148,63.-TL bilinen dönem sürekli iş göremezlik tazminatı, 816.358,58.-TL gelecek dönem sürekli iş göremezlik tazminatı olmak üzere toplam 1.003.507,21.-TL toplam maddi zararın bulunduğu, ...Anonim Şirketi'nin 200.701,44.-TL'den ve ...Şirketi'nin 802.805,77.-TL'den sorumlu olduğu" şeklinde rapor tanzim edilmiştir.

Davalı sigorta şirketlerine karşı açılan davalardan feragat edilmesinin diğer sorumlulara etkisine ilişkin değerlendirme;

Müteselsil sorumluluğa ilişkin hukuki sonuçlar BK'nun 61, 62, 106, 155, 162, 163, 166, 168. maddelerinde düzenlenmiştir. Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca müteselsil sorumluluğun bazı hukuki sonuçları vardır.

Müteselsil borçlulardan her biri, alacaklıya karşı borcun tamamından sorumludur. (BK 162/1). Borç tamamen ifa edilinceye kadar alacaklıya karşı bütün borçluların sorumluluğu devam eder. (BK 163/2). Alacaklı, borçluların birinden, bir kısmından veya hepsinden alacağını talep etme ve dava açma hakkına sahiptir. (BK163/1).

Borçlulardan birinin yaptığı ödeme kadar, müteselsil sorumluların alacaklıya karşı sorumlu oldukları toplam miktar eksilmiş olur (BK 166/1). Borcun tamamı borçlulardan biri tarafından ödenirse, diğer borçlular da alacaklıya karşı borçtan kurtulur.

Alacaklının borçlulardan biriyle yaptığı ibra anlaşması, diğer borçluları da ibra edilen borçlunun borca katılma payı oranında borçtan kurtarır. (BK 166/3). Müteselsil borçlu, alacaklıyı tatmin ettiği oranda diğer müteselsil borçlulara karşı alacaklının halefi olur. (BK 168/1) ve alacaklının hakları ona geçer. Borçlu yalnızca kendi payına düşen kısmı ödemişse, diğer müteselsil borçluya rücu edemez.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “işletenlerin, bu kanunun 85/1. maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”, aynı Yasa'nın 85/1. maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı Yasa'nın 85/son maddesinde ise, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur” hükümlerine yer verilmiş, Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın A-1.maddesinde de, “sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder” şeklinde ifade edilmiştir.

Yukarıda açıklanan 2918 sayılı KTK madde hükümlerinden, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası; motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir sorumluluk sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır.

Bu açıklamalardan da anlaşılacağı üzere; davalı işletenin aracının işletilmesi sırasında doğacak 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu trafik sigortacısı karşılamak durumundadır.

Yukarıda belirtildiği üzere maluliyet oranı tespit edildikten sonra sigorta şirketlerinin ibra karşılığı davacıya yaptığı ödemelerin zararı tamamen karşılamaması halinde davalı işleten ve sürücü poliçe limitini aşan miktarda zarar varsa limiti aşan kısımdan sorumlu olacaktır.(Emsal nitelikte Yargıtay 4. H.D.'nin 27.05.2025 tarihli, ██████████ Esas ve █████████ Karar sayılı ilamı).

Davacı, iki taraflı trafik kazasında araçlardan birinde yolcu olarak bulunmaktadır. Her iki araç sürücüsü bakımından kusur belirlenmiş olup, her iki aracın sürücüleri, işletenleri ve ZMSS poliçelerini düzenleyen sigorta şirketleri davacının zararından müştereken ve müteselsilen sorumludur.

Davacı müşterek sorumlu olan iki ayrı sigorta şirketine karşı açtığı davadan feragat etmiştir. Kaza tarihi itibariyle davalı sigorta şirketlerinin her birinin 500.000,00.-TL poliçeden kaynaklı sorumluluğu bulunmaktadır. Davalı sigorta şirketlerinin ibra edilmesi ile diğer müteselsil borçlular ibra edilen tutar kadar borçtan kurtulmuş olacaktır. Bu durumda, toplam 1.000.000,00.-TL tutar için davalı sürücü ve davalı işletenin sorumluluğu ortadan kalkmıştır. Davacının poliçe limitinden daha az miktarda ödeme alarak sigorta şirketlerini ibra etmesi sonucu değiştirmeyecektir. Bu bakımdan, maddi tazminat davası ile ilgili hüküm kurulurken her iki poliçe limitini aşan zarar bakımından kabul kararı verilmiştir.

Tüm dosya kapsamı, toplanan deliller, tarafların iddia ve savunmaları, gelen müzekkere cevapları, kaza tespit tutanağı, Diyarbakır .... Ağır Ceza Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyası ve bilirkişi raporları hep birlikte değerlendirildiğinde; ...günü saat ...sıralarında davalı sürücü ...sevk ve idaresindeki ...plakalı kamyonet ile Elazığ Bulvarı istikametinden Şehit Ali Gaffar Okan Bulvarını takiben Üçkuyu Uygulama Noktası istikametine seyir halinde iken olay mahalli kavşağa geldiğinde, aracın sağ ön kısımlarıyla; seyrine göre sağ tarafındaki kavşak kolundan ( 54. Sokaktan) gelerek kavşağa giriş yapan sürücü ...sevk ve idaresindeki ...plakalı otomobil ile çarpışması neticesinde trafik kazası meydana geldiği, ...plaka sayılı araçta yolcu konumunda bulunan ...bu kaza sonucu yaralandığı, kazanın oluşumunda davalı sürücü ...%80 kusurlu olduğu, alınan kusur raporunun olaya ve oluşa uygun olduğu, yine ceza dosyasında alınan raporla uyumlu olduğu, hüküm kurmak için elverişli ve yeterli olduğu ve hükme esas alınması gerektiği; meydana gelen olay sonucu davacıda sürekli iş göremezlik giderine ilişkin maddi zararın oluştuğu, davalı sigorta şirketleri yönünden davacının davadan feragat etmesi nedeniyle davalı ...Sigorta A.Ş. ve davalı ...Sigorta A.Ş. yönünden davanın feragat nedeniyle reddine karar vermek gerekmiş, sigorta şirketi dışındaki davalıların poliçe limitlerini aşan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu anlaşılmakla; davacı tarafından açılan maddi tazminat davasının kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Hükmedilen maddi tazminatlara, davalılar ...İnşaat Malzemeleri Nakliye Taahhüt İthalat İhracat Ticaret Limited Şirketi ve ...yönünden kaza tarihi olan ...tarihinden itibaren avans faiz işletilmesine karar verilmiştir.

Manevi tazminat taleplerinin değerlendirilmesi;

Hakimin özel halleri göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği bir para tutarı adalete uygun olmalıdır. Hükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi, mamelek hukukuna ilişkin zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde, bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22.06.1966 günlü ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'nın gerekçesinde takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar da açıkça gösterilmiştir. Bunlar her olaya göre değişebileceğinden, hakim bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir.

Hakimin bu takdir hakkını kullanırken, ülkenin ekonomik koşulları, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, paranın satın alma gücü, tarafların kusur durumu, olayın ağırlığı, olay tarihi gibi özellikleri göz önünde tutması ve buna göre manevi tazminat takdir edilmesi gerektiği açıkça ortadadır. (HGK █████/2004, ██████-370)

Yukarıda açıklanan ilkeler ışığında, manevi tazminat zenginleşme aracı olmamakla beraber, bu yöndeki talep hakkındaki hüküm kurulurken olay sebebiyle duyulan acı ve elemin kısmen de olsa giderilmesi amaçlanmalı ve bu sebeple, tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile birlikte olayın meydana geliş şekli, tarafların kusur durumları gözönünde tutularak, hak ve nasafet kuralları çerçevesinde bir sonuca varılmalıdır. Zira, TMK'nın 4.maddesinde, kanunun takdir hakkı verdiği hallerde hakimin hak ve nasafete göre hükmedeceği öngörülmüştür.

Manevi tazminat ilkeleri ve davacıların taleplerinin kapsamında yapılan değerlendirme sonucunda; kısmen kabul kararı verilerek davacı için 80.000,00.-TL manevi tazminata hükmedilmiştir.

Maddi ve manevi tazminat talepleri yönünden harç hesaplamaları ayrı ayrı yapılmış, harçlardan sorumlu olan davalılar hükümde ayrı ayrı gösterilmiştir.

Maddi ve manevi tazminat davaları yönünden ayrıca hükmetmek gerektiği için, açılan maddi ve manevi tazminat davaları bakımından, ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmiştir.

6100 sayılı HMK 332/2 maddesinde ''Davada iki taraftan her biri kısmen haklı çıkarsa, mahkeme, yargılama giderlerini tarafların haklılık oranına göre paylaştırır." hükmü gereğince yargılama giderlerinin, haklılık oranına göre taraflara yüklenmesi gerekmekte ise de; █████/2025 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan T.C. Anayasa Mahkemesi'nin ███████ E-████████ K sayılı ilamı ile HMK 332/2 maddesinin manevi tazminat davaları yönünden Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verildiğinden ve ilgili iptal kararı █████/2025 tarihinde yürürlüğe girdiğinden; manevi tazminat yönünden yargılama giderinin davalılar ...İnşaat Malzemeleri Nakliye Taahhüt İthalat İhracat Ticaret Limited Şirketi ve ...yükletilmesine ve bu davalılar lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına karar verilmiştir.

6325 sayılı Kanun 18/A-14. bendinin 2. yarı cümlesi ve ilgili yönetmeliğin 26/2. maddesi hükmü uyarınca; arabuluculuk ücretinin 6183 sayılı Kanuna göre hak sahibi çıkan taraftan tahsilinin gerekmesi, ileride arabuluculuk ücretinin hak sahibi tarafından tahsil edileceğinin kesin olması ve bu hususun kamu düzenine ilişkin bulunması nedeniyle; igorta şirketlerine karşı açılan dava ticari dava niteliğinde bulunduğundan ve her ne kadar sigorta şirketlerine karş açılan davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmiş ise de; söz konusu feragat sigorta şirketlerinin bir kısım zararı tazmin etmesi sonucu olduğundan ve nitelik olarak yapılan anlaşmalar sulh şeklinde olduğundan; 3.200,00.-TL arabuluculuk ücretinin, davalılar ...Şirketi ve ...Anonim Şirketi'nden müştereken ve müteselsilen tahsili için Hazineye müzekkere yazılmasına karar verilmiştir.

Açıklanan tüm nedenlerle, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM-Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:

1-Davalı ...Anonim Şirketi aleyhine açılan maddi tazminat davasının feragat nedeniyle REDDİNE,

2-Davalı ...Anonim Şirketi aleyhine açılan maddi tazminat davasının feragat nedeniyle REDDİNE,

3-Davacı tarafından davalılar ...ve İnşaat Malzemeleri Nakliye Taahhüt İthalat İhracat Ticaret Limited Şirketi ve ...aleyhine açılan maddi tazminat davasının KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE; 3.507,21.-TL maddi tazminatın davalılar ...İnşaat Malzemeleri Nakliye Taahhüt İthalat İhracat Ticaret Limited Şirketi ve ...müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, hükmedilen tazminata kaza tarihi olan ...tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi işletilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,

4-Davacı tarafından, davalılar ...ve İnşaat Malzemeleri Nakliye Taahhüt İthalat İhracat Ticaret Limited Şirketi ve ...aleyhine açılan manevi tazminat davasının KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE, 80.000,00.-TL manevi tazminatın davalılar ...Nakliye Taahhüt İthalat İhracat Ticaret Limited Şirketi ...müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, hükmedilen tazminata kaza tarihi olan ...tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi işletilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,

5-Maddi tazminat davası yönünden alınması gereken 732,00.-TL harcın ve manevi tazminat davası yönünden alınması gereken 5.464,80.-TL harcın toplamı olan 6.196,80.-TL harçtan; başlangıçta alınan 1.711,16.-TL peşin harç ve 1.295,00.-TL tamamlama harcının mahsubu ile bakiye 3.190,64.-TL karar ve ilam harcının davalılar ...İnşaat ve İnşaat Malzemeleri Nakliye Taahhüt İthalat İhracat Ticaret Limited Şirketi ve ...müştereken ve müteselsilen tahsili ile Hazineye irat kaydına,

6-Davacı tarafından yatırılan 80,70.-TL başvurma harcı, 1.711,16.-TL peşin harç ve 1.295,00.-TL tamamlama harcının toplamı olan 3.086,86.-TL'nin avalılar ...ve ...müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

7-Dava şartı zorunlu arabuluculuk sürecine yönelik, 3.200,00.-TL arabuluculuk ücretinin davalılar ...ve ...Anonim Şirketinden müştereken ve müteselsilen tahsili için Hazineye müzekkere yazılmasına,

8-Yargılama sırasında davacılar tarafından yatırılan gider avansından harcanan 10.500,00.-TL bilirkişi ücreti, 8.100,00.-TL adli tıp fatura ücreti, 4.524,90.-TL tebligat, posta ve müzekkere gideri olmak üzere toplam 23.124,90.-TL yargılama giderinden; kabul/ret oranı dikkate alınarak, 14.503,58.-TL'lik kısmının davalılar ...Nakliye Taahhüt İthalat İhracat Ticaret Limited Şirketi ve ...ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,

9-Davalılar tarafından yargılama gideri yapılmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

10-Maddi tazminat yönünden;

a) Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 13/1 maddesi gereğince hesaplanan 3.507,21.-TL vekalet ücretinin, davalılar ...ve İnşaat Malzemeleri Nakliye Taahhüt İthalat İhracat Ticaret Limited Şirketi ve ...müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

b) Davalı ...ve İnşaat Malzemeleri Nakliye Taahhüt İthalat İhracat Ticaret Limited Şirketi kendini vekil ile temsil ettirdiğinden reddedilen kısım yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 13/1-3 maddeleri gereğince hesaplanan 3.507,21.-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalı ...ve İnşaat Malzemeleri Nakliye Taahhüt İthalat İhracat Ticaret Limited Şirketi'ne verilmesine,

11-Manevi tazminat yönünden;

a) Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 13/1 maddesi gereğince hesaplanan 45.000,00.-TL vekalet ücretinin, davalılar ...ve İnşaat Malzemeleri Nakliye Taahhüt İthalat İhracat Ticaret Limited Şirketi ve ...müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

12-Yargılama sonucunda ve re’sen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse re’sen yapılacak gider de mahsup edilmek suretiyle, 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının yatırana iadesine,

Dair davacı vekili ile davalı .....Ltd.Şti. vekilinin yüzüne karşı, diğerlerinin yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi ilgili dairesine hitaben Mahkememize verilecek istinaf dilekçesi ile istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.

Başkan Üye Üye Katip