konusumenfi iplikler ştiye lehtarı çekler şubesi sipariş istasyon keşidecisi amaçla

Anahtar kelimeler: Konusumenfi İplikler Ştiye Lehtarı Çekler Şubesi Sipariş İstasyon Keşidecisi Amaçla

T.C.

ANTALYA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

11. HUKUK DAİRESİ

KARAR TARİHİ

:█████/2026

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

:Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi

KARAR TARİHİ

:█████/2022

DAVANIN KONUSU

:Menfi Tespit

GEREKÇELİ KARAR

YAZIM TARİHİ

:█████/2026

İlk Derece Mahkemesinin kararı ve dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.

Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili; müvekkili ... A.Ş.'nin davalı ... Tic. Ltd. Şti'ye sipariş verdiği iplikler için önceden avans niteliğinde çekler verdiğini, dava konusu ... Bankası A.Ş. Kahramanmaraş İstasyon Şubesi ... hesap numarasına ait keşidecisi müvekkili şirket, lehtarı davalı ... Tic. Ltd. Şti olan ... nolu 14.04.2016 tarihli 149.000,00-TL bedelli çeki de bu amaçla avans olarak verdiğini, çekin davalı şirket hesabına borç kaydedildiğini, çeklerin ödeme amaçlı verilen çekler olmadığını, davalı şirketin müvekkili şirkete bu çeklere istinaden iplik göndermesi gerekir iken göndermediğini, çekleri de iade etmediklerini, bu hali ile dava konusu çeklerin bedelsiz kaldığını, kaldı ki davalı şirketlerin hali hazırda iflas erteleme talebinde bulunduklarını öğrendiğini, ipliklerin teslim edilemeyeceği ancak çeklerin iade edileceğinin beyan edildiğini ancak iade edilmediğini, dava konusu çeklerin lehtar şirket tarafından, ortaklık yapısı olan ... A.Ş, ... A.Ş'ye bu şirket tarafından da tahsil veya rehin amaçlı davalı bankaya verildiğini, davalı bankanın ve diğer davalı şirketlerin müvekkilinin bu çeklerden dolayı borçlu olmadığını bilen durumunda olduğunu, dava konusu çeklerin avans olarak verilen çekler olması sebebi ile müvekkili şirketin borçlu olmadığının tespitini talep ettiklerini, bu nedenlerle öncelikle dava konusu çeklerin davalılara ödenmemesi ve icra takibine konulmaması için ihtiyati tedbir kararı verilerek muhatap banka ... Bankası Denizli şubesine, Denizli ve Kahramanmaraş İcra Müdürlüklerine müzekkere yazılmasına karar verilmesini, haklı davanın kabulü ile öncelikle dava konusu çekten dolayı müvekkili şirketin davalılara borçlu olmadığının tespitini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı ... Bankası A.Ş vekili; davalılar ... San. Ve Tic. A.Ş., ... San. Ve Tic. A.Ş.'nin müvekkili banka ile imzalamış olduğu Genel Kredi ve Teminat sözleşmesi kapsamında davalının davacı firmadan almış olduğu dava konusu çeki, tahsil edildiğinde borçtan mahsup edilmek kaydıyla temlik cirosu ile müvekkili bankaya teslim ettiğini, süreklilik arz eden Yargıtay kararlarında ve hukukumuzun temel ilkelerinden olan "senet illetten mücerrettir" ilkesi kapsamında, keşideci olan davacı şirketin, iyi niyetli 3. kişi konumundaki müvekkili bankaya karşı çek bedelinin ödenmemesi konusunda hiçbir talep ve dava hakkının bulunmadığını, haksız ve kötü niyetli davacı aleyhine %20'den aşağı olmamak kaydıyla tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep ettiklerini, bu nedenlerle davaya konu çek hakkında İİK'nın 72/2 ve TTK'nın 687. maddelerine aykırı olarak verilen ihtiyati tedbir kararının iyi niyetli 3. kişi konumunda olan müvekkili banka yönünden kaldırılmasını, haksız ve hukuka aykırı olarak açılan davanın iyi niyetli 3. kişi konumundaki müvekkili banka yönünden reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı şirketten tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... San ve Tic. A.Ş. İflas İdaresi vekili süresinden sonra sunduğu beyan dilekçesinde; öncelikle davalılardan müflis ... San. ve Tic. A.Ş. ile müflis .... San. Tic. A.Ş. hakkında iflas karan verildiğinden ve iflas kararı henüz kesinleşmediğinden, İİK. m. 194 uyarınca davanın ikinci alacaklılar toplantısından 10 gün sonrasına dek durdurulmasına karar verilmesini talep ettiklerini, davacı tarafından iplik satışı için avans niteliğinde çek gönderildiği ancak diğer davalı ... San. Tic. şirketinin bu çeklere istinaden iplik göndermediği gibi çekleri de iade etmediği gerekçesiyle menfi tespit davası açıldığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte davaya konu çeklerin örgüt faaliyeti kapsamında mı alındığı yoksa gerçek bir alım alım-satım ilişkisine dayalı olarak mı diğer davalı şirketten alındığı ve/veya çekin hangi sebeplerle ciro edildiğinin taraflarınca bilinemediğini, bu hususta net bir açıklama yapılabilmesi için ise şirketler hakkındaki soruşturma ve incelemelerin neticelenmesi gerektiğini, bu nedenle davanın davalı müflis şirketler yönünden İİK. m. 194 uyarınca ikinci alacaklılar toplanmasından 10 gün sonrasına dek durdurulmasını, müflis şirket yetkilileri hakkında yürütülen Fetö/Pyd soruşturmasının davanın sonucunu etkileyecek olması nedeniyle sonucunun bekletici mesele yapılmasını, haksız ve hukuka aykırı davanın reddine, yargılama ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Diğer davalılar ... San ve Tic. Ltd. Şti. ve ... San ve Tic. A.Ş tarafından cevap dilekçesi sunulmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; "... Davalı tarafı dava sırasında iflas eden aleyhine iflastan önce açılan ve İİK'nın 194. madde hükmünde sayılan istisnalardan olmayan bir davaya bakan Mahkemece asıl dava konusu alacağın, ikinci alacaklılar toplanmasında, iflas masasına kaydedilip, alacağın masaca kesin olarak kabul edilip edilmediğinin araştırılması ve şayet kesin suretle kayıt ve kabul edilmiş ise, konusu kalmayan davada hüküm tesisine yer olmadığına kararı verilmesi; masaya kayıt edilmesi istenip de alacak kısmen veya tamamen reddedilmiş ise ve kayıt-kabul davası ayrıca açılmamışsa, davaya, alacağın iflas masasına kayıt ve kabulü davası olarak devam edilerek, varılacak sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekir. Mahkememizce davalı müflislerin iflas masalarına yazılan müzekkereye verilen cevabi yazıda davacının iflas masasına alacak kaydı talebinde bulunduğu fakat talebin reddedildiği yönünde cevap verildiği anlaşılmış; bu nedenle çekin ödenmesi sonucu istirdat davasına dönüşen iş bu davaya davalı müflis ... ve müflis ... açısından kayıt kabul davası olarak devam edilmiştir. Buna göre dosya arasına alınan █████/2022 ve ... tarihli denetime ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporlarına göre; davalı şirketlerden ... 'in ticari defterleri incelenememiş ise de, Davalı ... San. ve Tic. AŞ.'ye ait ticari defterlerde dava konusu çekin de aralarında bulunduğu çeklerin işli olduğu, ... 'e ait antetli kağıtta tarafların kaşe ve imzasının bulunduğu, iplik alım satımı için anlaşıldığı ve " Yukarıdaki çekler sipariş avansı olarak alınmıştır" ibaresinin üzerinde sayılan çekler arasında dava konusu çekin de olduğu, davalı müflis ... şirketi tarafından düzenlendiği anlaşılan █████/2016 tarihli antetli kağıda düzenlenmiş belgede ise diğer davalı ... Ltd. Şti.ne "... 'den avans çeki olarak aldığınızı bildirdiğiniz aşağıdaki bilgileri verilen çekler teslimatı gerçekleştiremediğimiz için iade edilecektir" bilgisinin verildiği, sayılan çekler arasında dava konusu çekin de bulunduğu, çekin avans çeki olarak alındığına davalı şirketlerin kaşe ve imzasını taşıyan belgelerin bulunduğu, bu kayıt nedeniyle dava konusu çekin avans çeki olarak verildiğinin kabulünün gerektiği, çek karşılığı mal veya hizmetin teslim edilmediği kanaatine varıldığından davalı banka haricindeki şirketler bakımından davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir. Davalı ... San. ve Tic. AŞ. ve ... San. Ve Tic. A.Ş yönünden dava kayıt kabul davası olup emsal ve yerleşmiş içtihatlar gereğince maktu harç ve vekalet ücretine tabi olduğundan bu davalılar aleyhine maktu vekalet ücretine hükmedilmiştir.(Yargıtay 23. Hukuk Dairesi █████████ E., █████████ K., İstanbul BAM 17. HD ████████ Esas, ████████ Karar ) Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 3/2. maddesi "müteselsil sorumluluk da dahil olmak üzere, birden fazla davalı aleyhine açılan davanın reddinde, red sebebi ortak olan davalılar vekili lehine tek, ret sebebi ayrı olan davalılar lehine ise her ret sebebi için ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilir." şeklinde düzenlenmiş olup, iş bu davada davalı banka ile diğer davalı şirketler arasında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunduğundan, davalı banka yönünden davanın kayıt kabul davası niteliğinde olmadığı da göz önüne alınarak davalı banka yönünden nispi vekalet ücretine hükmedilmiştir. Her ne kadar davacı tarafça dava dilekçesinin talep sonucu kısmında menfi tespit istemi mevcut ise de dava konusu çekin davalı bankaya ciro edilmekle bedelinin davalı şirketler yönünden tahsil edildiği anlaşılmakla davalı müflis ... şirketi yönünden alacağın iflas masasına kayıt ve kabulüne, diğer davalı ... şirketi yönünden alacağın tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla bu davalıdan tahsiline karar vermek gerekmiştir. İİK'nun 72/4 maddesi hükmü "Dava alacaklı lehine neticelenirse ihtiyati tedbir talebi kalkar. Buna dair hükmün kesinleşmesi halinde alacaklı ihtiyati tedbir dolayısıyla alacağını geç almış bulunmaktan doğan zararlarını gösterilen teminattan alır. Alacaklının uğradığı zarar aynı davada takdir olunarak karara bağlanır. Bu zarar herhalde % 20'den aşağı tayin edilemez." düzenlemesini içerir. Somut olayda, ihtiyati tedbir nedeniyle davalı bankanın alacağına geç kavuştuğu gözönüne alınarak yasal şartları oluştuğu kanaatiyle tazminata da hükmedilmiştir." şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen karara karşı, davacı vekili, müflis davalı ... San ve Tic. A.Ş. İflas idaresi vekili ile müflis davalı ... San ve Tic. A.Ş iflas idaresi vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi ilamının davalı banka yönünden ret edilen kısmının ve vekalet ücreti kısmının müvekkili lehine kaldırılmasını istediklerini, davalı bankanın cevap dilekçesinde teminat - rehin cirosu ile çeki aldığını beyan ettiğini, bu nedenle meşru hamil olmadığını, bedelsizlik şahsi definin rehin cirosu ile hamil olan bankaya karşı da ileri sürüldüğünü, çek teslim bordrosunun delil mahiyetinde olduğunu, çek üzerindeki cironun değil bankanın teslim aldığı dekontun da yazılı açıklamanın delil olduğunun kabul edilmesi gerektiğini, davalı bankaya çek teslim edilirken tahsil cirosu ile teslim edildiğinin yazılı olmasına rağmen bankanın bu çeki rehin cirosu ile teminat amaçlı aldığını beyan ettiğini, her iki halde de davalı bankanın meşru hamil olmadığını, davalı banka yönünden de davanın kabulüne karar verilmesi yerine uygun olmayan gerekçe ile reddine karar verilmesinin yerinde olmadığını, davanın menfi tespit davası olduğunu, diğer davalılar yönünden davanın kabul kararı gereği müvekkili lehine nispi vekalet ücreti yerine maktu vekalet ücreti takdirinin yerinde olmadığını, davalı banka yönünden nispi vekalet ücretinin yerinde olmadığını, müvekkili aleyhine %20 tazminat kararının yerinde olmadığını, delilin belge ile tahsil cirosu ile çeki teslim aldığı kabul edilerek ihtiyati tedbir kararı verildiğini, bu çek için ihtiyati tedbir kararı verilmiş olmasına rağmen İlk Derece Mahkemesi tarafından uygun olmayan bir gerekçe ile ihtiyati tedbir gerekçesine de aykırı olacak şekilde davanın reddine karar verilmesinin yerinde olmadığı gibi %20 tazminatın da aynı nedenle yerinde olmadığını istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.

Davalı müflis ... San ve Tic. A.Ş İflas İdaresi vekili istinaf dilekçesinde özetle; istinafa konu davanın menfi tespit davası olduğunu, istinafa konu dava dosyasında Mahkemenin yaptığı inceleme neticesinde davacının borçlu olmadığını tespit ettiğini, bu yönde hüküm tesis etmesi gerekirken sanki bu davanın eda davasıymış gibi hatalı bir değerlendirme yaparak alacak yönünden hüküm kurduğunu, taleple bağlılık ilkesi uyarınca talebi aşacak şekilde "alacağa hükmedilmesinin (ve iflastan sonra kayıt kabul davasına dönüştüğünün kabul edilmesi)" hukuka ve kanuna aykırı olduğunu, menfi tespit davalarının davacının (borçlunun), davalıya (alacaklıya) bir borcunun olmadığının tespiti amacıyla açıldığını, söz konusu davalarda bir eda hükmünün bulunmayacağını, menfi tespit davasının hukuki niteliği gereği alacak davasına, dolayısıyla kayıt kabul davasına dönüşemeyeceğini, dava konusu çekin davacı tarafından müvekkiline verilmediğini, dava konusu çekin diğer davalı ....... şirketine verildiğini, ....... şirketi tarafından diğer davalı ...... şirketine, ...... şirketinden müvekkili ...... şirketine verildiğini, müvekkilinin diğer davalı ... ... Şti.'nden büyük miktarda alacaklı olduğunu, işbu alacaklarının tahsiline binaen söz konusu çeklerin müflis şirkete ciro edildiğini, müflis şirketin iyiniyetli üçüncü kişi durumunda olduğunu, davacının dava konusu çekin davalı banka tarafından tahsil edildiğini belirttiğini, davacının senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduranın kötü niyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiğini, müvekkilinin varsa kusurunun davacı tarafça ispat edilmesi gerektiğini, çekin verildiği ... ... şirketinin ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılmadığını, ...... şirketinin ticari defter ve kayıtlarını mahkemeye sunmadığını, asıl olanın davacı ile ...... Şirketi arasındaki ticari ilişki olduğunu, ... antetli kağıt üzerine ... şirketine hitaben yazılmış olan dava konusu çeki de kapsar şekilde çekin avans çeki olduğu, teslimat gerçekleşemediğinden bahisle iade edileceği yönündeki evraklara Mahkeme tarafından itibar edilememesi gerektiğini, ... ismindeki kişinin mahkeme dosyasında davalı ...... şirketinin yetkilisi olduğunu, ...... şirketinin kısa bir süre dışarıdan atama ile müdürü olduğunu, sonra Denizli Asliye Ticaret Mahkemesindeki ... şirketi, ... ... şirketi, ..., ... ... şirketi, ... tarafından açılmış olan bütün menfi tespit dosyalarında ...'nun müdür olduğu kısa süre içindeki tarihleri kapsar şekilde sonradan evrak hazırlayarak davacı taraflara verdiğini, nitekim davacının da dahil olduğu bir takım firmaların, 2015 yılının Ekim ayında davalı şirkete (sözde) avans çeki, senet verdiklerini, söz konusu firmaların hepsinin çeşitli menfi tespit davaları açtıklarını, tüm siparişlerin Ekim - Kasım 2015 aylarında verildiğini, sipariş formlarından görüleceği üzere teslim tarihlerinin 30 - 45 gün olduğunu, ortalama 2015 yılı sonuna kadar bu sözde siparişlerin teslim edileceğini, müvekkili hakkında iflas erteleme doyasından dolayı tedbirler kapsamında Mahkeme tarafından atanmış kayyumların bulunduğunu, Mahkeme dosyasında raporda belirtilen evrakın kayyum bilgisi dışında yapıldığını, davalı ... ... Şti.'nin ......şirketi ile olan ticari defter ve kayıtlarının incelenmesinin gerektiğini, ... tarafından verilen belgenin geçmişe dönük olarak her zaman düzenlenebilecek belgelerden olduğunu, bu belgelere itibar edilebilmesi için değiştirilemeyecek başka bir veri ile desteklenmesinin gerektiğini, en azından bu işlemlerin davacının, davalı ... firmasının defter ve kayıtlarında görülmesi gerektiğini, sabit olduğu üzere çekin, müvekkilinin kayıtlarında bulunmadığını istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.

Davalı müflis ... San ve Tic. A.Ş iflas idaresi vekili istinaf dilekçesinde özetle; huzurdaki davanın menfi tespit davası olmasına rağmen mahkeme tarafından kayıt kabul davasıymış gibi alacağın kayıt kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu, çekin bankaya olan borçtan mahsup edilmesi için bankaya verildiğini, bankanın bu çek ile ilgili tahsilat yapıp yapmadığının belli olmadığını, kaldı ki bu çekin karşılığının ödenmemesi yönünden tedbir kararı verildiğini, davacı ... firmasının, çek karşılığında ... firmasından (çeki ilk alan) sipariş ettiği iplikleri talep ettiğini, ancak ... firmasının, sipariş edilen iplikleri davacıya vermediğini, çeki alan ... firmasının, elinde bulunan çeki kendi borçlarından dolayı ... ... verdiğini, ardından ise ciro ile ... şirketine verildiğini, ... ve ... firmasının iyiniyetli 3. kişi olmakla, ... firmasının kendilerine olan borcuna karşılık çeki aldığını, davacı tarafın dava konusu çekin davalı banka tarafından tahsil edildiğini belirttiğini, davacının senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduranın kötü niyetli ve iktibasında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiğini, davacı ile davalı ... firması arasındaki ticari ilişkinin içeriğini, dava konusu çekin veriliş nedeninin bilindiğinin davacı tarafça ispat edilmediğini, keşidecinin (...) ödediği parayı cirantalara (..., ...) rücu etmesinin hukuken mümkün olmadığını, bir çek keşidecisinin nihai hamile çek bedelini öderse cirantalara gidemeyeceğini, hükme esas alınan bilirkişi raporunun hatalı eksik inceleme ile tanzim edildiğini, açıklamalı belgenin geçmişe dönük olarak her zaman düzenlenebilecek belgeler olduğunu, bu belgelere itibar edilebilmesi için değiştirilemeyecek başka bir veri ile desteklenmesinin gerektiğini, en azından bu işlemlerin davacının, davalı ... firmasının defter ve kayıtlarında görülmesinin gerektiğini, ... şirketinin kayıtlarında çeklerin iade edileceği yönünde kayıt olmadığını, ..., ..., ..., ..., ... tarafından açılmış olan bütün menfi tespit dosyalarında ... tarafından, müdür olduğu kısa süre içindeki tarihleri kapsar şekilde sonradan evrak hazırlayarak davacı taraflara verildiğini istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE

Dava; kambiyo senedine dayalı icra takibinden önce açılan menfi tespit istemine ilişkindir.

Mahkemece yazılı gerekçeyle, davalı ... Bankası A.Ş yönünden açılan davanın reddine, diğer davalılar yönünden davanın kabulü ile davacı ... San ve Tic. A.Ş'nin 149.000,00 TL alacağının davalı ... San. ve Tic. A.Ş iflas masasına ve ... San. ve Tic. A.Ş iflas masasına kayıt ve kabulüne, tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla aynı 149.000,00 TL alacağın davalı ... San. ve Tic. Ltd. Şti.'den alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davalı ... San ve Tic. A.Ş. ve ... San ve Tic. A.Ş. hakkında Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında █████/2016 tarihi itibariyle iflas kararı verildiği, eldeki davanın █████/2016 tarihinde açıldığı, iflas kararının davanın açılmasından sonra verildiği, davalı bankanın █████/2016 havale tarihli cevabi yazısı ile dava konusu ... nolu █████/2016 keşide tarihli 149.000,00-TL bedelli çekin █████/2016 tarihinde ödendiğinin bildirildiği anlaşılmaktadır.

İİK'nın 194. maddesinde "Acele haller müstesna olmak üzere müflisin davacı ve davalı olduğu hukuk davaları durur ve ancak alacaklıların ikinci toplanmasından on gün sonra devam olunabilir" hükmü yer almaktadır.

Dava, davalı ... San. ve Tic. AŞ. ve ... San ve Tic. A.Ş. şirketlerinin yargılama aşamasındaki iflası nedeniyle bu davalı şirketler yönünden kayıt kabul davasına dönüşmüştür (Aynı yönde Yargıtay 3. HD'nin 28.09.2017 tarih █████████ Esas ██████████ Karar sayılı ilamı). Davacı tarafından ... San. ve Tic. AŞ ve ... AŞ şirketlerinin iflas dosyalarına ayrı ayrı █████/2022 tarihinde kayıt kabul başvurusunda bulunduğu ve başvurunun reddine karar verildiği görülmüştür.

Kural olarak çek ödeme vasıtası olup, aksi kararlaştırılmadıkça mevcut bir borcun tediyesi amacı ile verildiği yönünde karine mevcuttur. Bu karinenin aksini iddia eden davacı taraf, çekin avans olarak verildiğini ve karşılığında mal ya da hizmet alınmadığını yazılı delille ispat etmelidir. Öte yandan TTK'nın 792. maddesi uyarınca, davacı ancak davalı tarafından çekin iktisap edildiği anda, davalının ağır kusuru ile çeki iktisap ettiğini, çekin kötü niyetle iktisap edildiğini ispat ederek menfi tespit talep edebilir. Bu noktada ise ispat külfeti davacı üzerindedir.

İlk Derece Mahkemesince, davalı ... San. ve Tic. A.Ş.'ye ait ticari defterlerde, dava konusu çekin de aralarında bulunduğu çeklerin kayıtlı olduğu ve taraflar arasında düzenlenmiş satış sipariş formunda dava konusu çekin sipariş avansı olarak yer aldığı gerekçesiyle müflis şirketler yönünden davanın kabulüne karar verilmiş ise de, çekin davalı müflis ... San. ve Tic. A.Ş.'nin ticari defterlerinde kayıtlı olmasının çekin avans çeki olduğunu göstermeyeceği gibi hükme esas alınan ... havale tarihli mali müşavir bilirkişi tarafından düzenlenen raporda davaya konu çekin avans çeki olarak kaydedildiğine ilişkin herhangi bir tespitin de bulunmadığı anlaşılmıştır.

Davacı ile birlikte Dairemiz incelemesinde olan ..., ... San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin davacısı olduğu benzer nitelikteki menfi tespit davalarında da davalı ... San. ve Tic. şirket kaşe ve imzasını taşıyan çeklerin avans olarak alındığına dair aynı şekilde düzenlenmiş belgelerin gösterildiği anlaşılmaktadır

Ayrıca, Dairemiz incelemesinde olan aynı taraflara ait benzer nitelikteki menfi tespit dava dosyalarının incelenmesinde; davalı müflis ... San. Tic. A.Ş. iflas idaresinin istinaf başvuru dilekçesinde davacı tarafça ayrıca kayıt kabul davası açıldığı ve davanın kabulüne karar verildiği belirtilmiş olup, istinaf dilekçesine Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ve ... Karar sayılı ilamının eklendiği, söz konusu kararın incelenmesinde; davacı yanca müflis şirket iflas idaresine karşı açılan kayıt kabul davasının kabulüne karar verildiği, gerekçede ise "...davacının karşılığında mal veya hizmet temin etmeden davalıya 2016 yılında keşide ettiği çeklerden kaynaklı davalıdan geri tahsil etmediği çeklerin bakiyesi olduğu tespit edilmekle 4.424.657,00-TL tutarındaki talebinin yerinde olması nedeniyle iflas masasına bu miktar alacağının kayıt ve kabulüne..."

karar verilmiş olduğu görülmekle; İlk Derece Mahkemesince ilgili dosya ve varsa ayrı kayıt kabul davasında alınan bilirkişi raporu incelenmeden ve davaya konu çekin kayıt kabul davasında kabul edilen alacak miktarı içerisinde olup olmadığı tespit edilmeden eksik inceleme ile karar tesisi de hatalıdır.

Açıklanan sebeplerle İlk Derece Mahkemesince, davacının iddiasının yazılı delillerle ispatının gerektiği, davacı tarafça sunulan █████/2015 tarihli satış sipariş formu fotokopisinin her zaman düzenlenebilecek belgelerden olması değerlendirilerek, Dairemiz incelemesinde olan benzer dosyaların istinaf dilekçelerinde bahsi geçen müflis şirket aleyhine açılan ayrı kayıt kabul davasının bulunup bulunmadığı, varsa kayıt kabul davasında dava konusu çeke ilişkin hüküm tesis edilip edilmediği de araştırılarak gerektiğinde bilirkişiden rapor alınmak suretiyle usuli kazanılmış haklar da gözetilerek oluşacak sonuç dairesinde karar verilmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak; davalı müflis ... San. ve Tic. A.Ş. iflas idaresi vekilinin, ... San. ve Tic. A.Ş. iflas idaresi vekilinin istinaf başvurusunun sair istinaf sebepleri incelenmeksizin açıklanan gerekçelerle kabulüne, kaldırma sebebine göre davacı vekilinin istinaf sebeplerinin incelenmesine bu aşamada yer olmadığına, İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın İlk Derece Mahkemesine geri gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davalılar ... San. ve Tic. A.Ş. iflas idaresi vekilinin ve ... San. ve Tic. A.Ş. iflas idaresi vekilinin İlk Derece Mahkemesinin kararına ilişkin sair istinaf sebepleri incelenmeksizin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE,

2-6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2022 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,

3-6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne GÖNDERİLMESİNE,

4-İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırıldığından davacı vekili ile davalılar ... San. ve Tic. A.Ş. iflas idaresi vekilinin ve ... San. ve Tic. A.Ş. iflas idaresi vekilinin sair istinaf nedenlerinin şimdilik incelenmesine YER OLMADIĞINA,

5-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan istinaf karar harçlarının İlk Derece Mahkemesince talebi halinde istinaf başvurusunda bulunan taraflara İADESİNE,

6-İstinaf başvurusunda bulunan taraflarca yapılan istinaf yargılama giderlerinin İlk Derece Mahkemesinde yapılacak yargılama sonucunda dikkate ALINMASINA,

7-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından taraflar lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,

8-6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının İlk Derece Mahkemesi'nce ilgiliye İADESİNE,

9-Kararın İlk Derece Mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,

Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a. maddesi uyarınca kesin olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.█████/2026

...