albüm icralar içerdikleri icracı radyotelevizyon refi nüshalarını sanatçı aslını çoğaltılmış

Anahtar kelimeler: Albüm İcralar İçerdikleri İcracı Radyotelevizyon Refi Nüshalarını Sanatçı Aslını Çoğaltılmış

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

16. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

DOSYA NO

: █████████ Esas

KARAR NO

: ████████

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

: İSTANBUL 4. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ

: █████/2024

NUMARASI

: ███████ Esas, ████████ Karar

DAVANIN KONUSU

: Fikir Ve Sanat Sanat Eseri Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Ref'i, Önlenmesi

KARAR TARİHİ

: █████/2026

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin işbu davaya konu albüm ve içerdikleri icralar üzerinde icracı sanatçı sıfatıyla kapsamında mali ve manevi hak sahibi olduğunu, bir eserin aslını veya çoğaltılmış nüshalarını, radyo-televizyon, uydu ve kablo gibi telli veya telsiz yayın yapan kuruluşlar vasıtasıyla veya dijital iletim de dahil olmak üzere işaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla yayınlanması ve yayınlanan eserlerin bu kuruluşların yayınlarından alınarak başka yayın kuruluşları tarafından yeniden yayınlanması suretiyle umuma iletilmesi hakkı munhasıran eser sahibine ait olduğunu, eser sahibi, eserinin aslı ya da çoğaltılmış nüshalarının telli veya telsiz araçlarla satışı veya diğer biçimlerde umuma dağıtılmasına veya sunulmasına ve gerçek kişilerin seçtikleri yer ve zamanda eserine erişimini sağlamak suretiyle umuma iletimine izin vermek veya yasaklamak hakkına da sahip olduğunu, İşbu davaya konu albümün (içerdiği müzik eserleri icralarına ilişkin olarak) dijital müzik platformlarında (... vb dijital müzik mecralarında) umuma iletimine ilişkin olarak davalıya herhangi bir izin verilmediğini, dijital müzik platformlarında umuma iletimine ilişkin davalının her hangi bir hak ve yetkisi olmadığını, İşbu dilekçede isimleri yazılı albümün ve içerdiği icralar davalı tarafından izinsiz, hukuka ve FSEK’e aykırı şekilde ... vb dijital müzik mecralarında umuma iletildiğini, 2001 yasa değişikliği öncesi dönemde umuma sunulan eserlere ilişkin olarak, 2001 yasa değişikliğinden önce yapılan sözleşmeler ile hak devri niteliğinde olmayan muvafakatnameler ve eser işletme belgeleri dijital hakları kullanma yetkisi vermeyeceğini, ... albümün ve icraların Davalı Tarafından İzinsiz Şekilde Dijital Müzik Platformlarında Umuma İletilmekte Olduğunu, linklerin belirtildiğini, davalının haksız eylemi nedeniyle müvekkillerinin ciddi boyutta maddi ve manevi zarara uğradığını, her türlü talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla; haklı davanın kabulü ile; Davaya konu albüme ve içerdiği icralara yönelik olarak davalının haksız eylemlerinin Müvekkillerinin hak sahipliğine tecavüz teşkil ettiğinin tespitine, tecavüzün men’ine (durdurulmasına ve önlenmesine) ve tecavüzün ref’ine (kaldırılmasına) karar verilmesini, dava konusu albümün ve icraların davalı tarafından dijital müzik platformlarında kullanılmasının ve umuma iletilmesinin yasaklanmasına, durdurulmasına, önlenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, İstanbul Anadolu Adliyelerinin yetkili olduğunu, Fikir ve Sanat Eserleri Kanununda her ne kadar zamanaşımına ilişkin bir düzenleme yapılmamışsa da, tecavüzün önlenmesi davasında Türk Borçlar Kanununun haksız fiillere ilişkin hükümlerinin bu dava bakımından uygulanması gerektiğini, eser üzerindeki hakkın ihlalinin haksız fiil teşkil ettiği durumlarda zarar görenin zararı ve sorumlusunu öğrendiği tarihten başlayarak iki yıllık zamanaşımı süresi uygulanacağını, her halükarda fiilin işlendiği tarihten başlayarak 2 yılın geçmesiyle dava açma hakkı zamanaşımına uğrayacağını, kabul anlamına gelmemekle birlikte, davanın zamanaşımı nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, davacı ...'ın 1995 yılı öncesinde arabesk müzik sanatçısı ...’a vokalistlik yaptığını, 1995 yılında içinde Türkiye’nin en ünlü ses sanatçılarını, bestecilerini, aranjörlerini barındıran, ülkemizin en büyük ve modern Ses Kayıt Stüdyoları “... Stüdyolarını” ... TV gibi müzik televizyonlarını, altı adet müzik radyo kanalını ve ... mağazaları gibi, ülkemizin ilk müzik mağazalar zincirini bünyesinde bulunduran ... grubuna dahil edildiğini, davacının ... Grubuna dahil edilmesinden sonra, arabesk müzik tarzından Türkçe Pop müzik türüne dönmesi sağlanarak, sesine ve görüntüsüne uygun besteler yaptırıldığını ve 1997 yılında piyasaya sürülen “...” albümüyle, daha geniş kitlelere tanıtılarak, ünlü ve tanınmış sanatçılar arasına girmesi sağlandığını, o tarihten itibaren, sanatçıya her yıl yeni bir albüm yapılarak, geçmişteki imajından kurtularak en çok kazanan sanatçılardan birisi haline gelmesi sağlandığını, 2000 yılına gelindiğinde müvekkilleri şirketin, ... Grubunda, ... gibi çok ünlü ... sanatçıları bulunmasına rağmen, büyük bir yatırım yaparak ve aynı zamanda riske girerek, davacı ...’a bir ... albümü (“İşte ... / İşte ...”) yapmaya karar verdiğini, bu albüm için, ünlü besteci ve müzisyen ... başkanlığında kurulan komisyon tarafından albümde yer alacak eserlerin tespit edildiğini, ve bu eserlerin söz yazarı, bestecileri ve aranjörlerini temsil eden ... - Türkiye Musiki Eseri Sahipleri Meslek Birliği’ne, Telif hakları bedeli olarak 11.10.2000 tarihinde 191.685.000.-TL ödenerek, albümde yer alan eserlerin üretim, çoğaltma, dağıtım ve yayma hakları satın alındığını, Müvekkilleri tarafından kurulan albüm müzik direktörlüğüne, ünlü besteci ve orkestra şefi, ... getirildiğini, ...’ın haberinin bile olmadığı albümde yer alacak eserlerin seçimleri dahi çok önceden yapıldığını, daha sonra, müvekkilleri şirketin anlaşmalı sanatçısı ... davet edilerek, yapılacak albüm hakkında bilgi verildiğini, projeyi büyük bir memnuniyet ve onurla kabul eden davacı ...’dan, Beşiktaş 11. Noterliği’nce düzenlenen 27.09.2000 tarih ve ... nolu muvafakatname alındığını, iş bu Kültür ve Turizm Bakanlığı, Telif hakları Genel Müdürlüğü’ne hitaben düzenlenen muvafakatnamede davacı ...; “... .... A.Ş. için “...” isimli yapımda aşağıda ismi yazılı eseri/eserleri seslendireceğimi/yorumlayacağımı, tarafımdan seslendirilen/yorumlanan bu eserlerin plak, audio kaset, compact disc, videokaset, cd-rom, DVD ve/veya bilgisayar ortamında ve de her türlü telli telsiz ses ve görüntü taşımaya, depolamaya ve yaymaya ve/veya işbu muvafakatin verildiği tarihte mevcut ya da muvafakatname tarihinden sonra geliştirilecek herhangi bir ses ve görüntü taşımaya, depolamaya ve/veya yaymaya mahsus araç ve gereçler vasıtasıyla, yer, sayı ve süre ile sınırlandırılmamış biçimde çoğaltılmasına, dağıtılmasına, ticaret mevkiine konulmasına, yayımlanmasına ve devir haklarının ülkemizde ve tüm Dünyada münhasıran adı geçen şirkete ait olduğuna, bu çoğaltılan ses ve görüntü taşıyıcılarının Radyo ve TV Kuruluşları tarafından kullanılmasına ve yayımlanmasına, üçüncü kişi ve kuruluşlar tarafından kullanılmasına izin verme hakkının münhasıran adı geçen şirkete ait olduğuna, aşağıda adı geçen eserlerin ..., münferiden (single) ve/veya emsalleri ile birlikte karışık yapımlarda (...) kullanmak üzere çoğaltılmasına, dağıtılmasına ve yayımlanmasına muvafakatimin tam olduğunu beyan ve kabul ederim.” demek suretiyle, albüm ve albümde yer alan eserleri icra edeceğini ve eserler hakkında, her türlü mekanik ve dijital (internet) haklarını herhangi bir süre ile sınırlandırılmamış biçimde umuma arz edilmesi hakkının müvekkillerine ait olduğunu kabul ve beyan ettiğini, kaldı ki, davacı ..., işbu albümde icra edeceği eserler için müvekkillerinin peşin ve nakit olarak çok büyük bir maddi kazanç elde ettiğini, müvekkilleri davacıdan icracı haklarını peşin ödeyerek albümle ilgili mali ve manevi hakların tümünü satın aldığını, 2000 yılında üretim ve dağıtımını yaptığı “İşte .../İşte ...” isimli albümün dijital hakları dahil her türlü haklarına sahip olduğunu, davacı ..., noter huzurunda imzalanan Muvafakatname ile, albümde yer alan eserlerin tamamı için, internet üzerinden gerçekleştirilecek (dijital) icracı sanatçı haklarının tümünü, Türkiye ve dünyada sınırsız bir şekilde müvekkilleri şirkete devrettiğini, oysaki, derdest dava dilekçesinde, albümde yer alan eserler için icracı dijital haklarını devretmediklerini iddia ettiklerini davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI

"....Davaya konu “...” isimli fonogramın yapıldığı tarihte davacı icracı sanatçının internette dijital iletim haklarına ilişkin herhangi bir hak FSEK 80’de düzenlenme bulunmadığından, FSEK 51.maddesi; ilerideki faydalanma imkanlarını düzenlemiş olup "İleride çıkarılacak mevzuatın eser sahibine tanıması muhtemel mali hakların devrine veya bunların başkaları tarafından kullanılmasına mütaallik sözleşmeler batıldır. İleride çıkarılacak mevzuatla mali hakların şümulünün genişletilmesi veya koruma süresinin uzatılmasından doğacak salahiyetlerden vazgeçmeyi yahut bunların devrini ihtiva eden sözleşmeler hakkında aynı hüküm caridir" hükmü dikkate alınarak, fotogram yapımcısının bağlantılı hak sahibi olarak korunabilmesinin ön şartı eser sahibinden ve icracı sanatçıdan mali hakları kullanma yetkisini devralmış olması gerektiği de gözetilerek; davacının albümdeki icraların dijital mecralarda kullanımına ilişkin herhangi bir muvafakat vermediği anlaşıldığından davanın kabulüne davalının dava konusu icraları dijital mecralarda kullanma şeklindeki eyleminin, davacının FSEK ten doğan haklarına tecavüz teşkil ettiğinin tespitine, men'ine, ref'ine, dava konusu ... - ... isimli albümün, albümdeki "..." isimli icraların (şarkıların); davalı tarafından dijital müzik platformlarında kullanılmasının ve umuma iletilmesinin yasaklanmasına, durdurulmasına, önlenmesine, dair;

1-Davanın KABULÜ ile, Davalının eyleminin, davacının FSEK ten doğan haklarına tecavüz teşkil ettiğinin tespitine, men'ine, ref'ine,

-Dava konusu ... - ... isimli albümün, albümdeki "..." isimli icraların (şarkıların); davalı tarafından dijital müzik platformlarında kullanılmasının ve umuma iletilmesinin yasaklanmasına, durdurulmasına, önlenmesine," Şeklinde karar vermiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davalı ... ... Şti vekili istinaf isteminde özetle;

Mahkemenin yetkisiz olduğunu, İstanbul Anadolu Fikri Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi yetkili olduğundan yetkisizlik kararı verilmesi gerektiğini,

Tecavüzün önlenmesi davasında Türk Borçlar Kanununun haksız fiillere ilişkin hükümlerinin uygulanacağını, dava hakkının zamanaşımına uğradığını, ilk albümün yayınlandığı 2000 yılı ve 4630 sayıl kanun değişikliğinden 23 yıl sonra, FSEK 51. Maddeye dayanarak, dijital /İnternet hakları devretmediğini iddia ederek hak talebinde bulunmasının mümkün olmadığını,

Eser sahiplerinden (besteciler, söz yazarlarıı, aranjör), orkestra şefinden izin almayan icra sanatçısının, tek başına tecavüzün ref’i ve tecavüzün men’i davası açamayacağını, davada taraf teşkili sağlanmadan yargılama yapılmasının hatalı olduğunu,

Esas yönünden ise; Dava cevap dilekçesini tekrarla davacının ... Grubuna dahil edilmesinden sonra, arabesk müzik tarzından Türkçe Pop müzik türüne dönmesi sağlanarak, sesine ve görüntüsüne uygun besteler yaptırıldığını ve 1997 yılında piyasaya sürülen “...” albümüyle, daha geniş kitlelere tanıtıldığını, 2000 yılında büyük bir yatırım yaparak ve aynı zamanda riske girerek, davacı ...’a bir ... albümü yapılması için kurulan komisyon tarafından albümde yer alacak eserler tespit edildiğini ve bu eserlerin söz yazarı, bestecileri ve aranjörlerini temsil eden ... - Türkiye Musiki Eseri Sahipleri Meslek Birliği’ne, Telif hakları bedeli olarak 11.10.2000 tarihinde 191.685.000.-TL ödenerek, albümde yer alan eserlerin üretim, çoğaltma, dağıtım ve yayma hakları satın alındığını, muvafakatnamelerin dosyada olduğunu, Daha sonra, müvekkil şirketin anlaşmalı sanatçısı ... davet edilerek, yapılacak albüm hakkında bilgi verildiğini, projeyi kabul eden davacı ...’dan, Beşiktaş 11. Noterliği’nce düzenlenen 27.09.2000 tarih ve ... nolu muvafakatname alındığını,

Kültür ve Turizm Bakanlığı, Telif hakları Genel Müdürlüğü’ne hitaben düzenlenen muvafakatnamede davacı ...; “... .... A.Ş. için “...” isimli yapımda aşağıda ismi yazılı eseri/eserleri seslendireceğimi/yorumlayacağımı, tarafımdan seslendirilen/yorumlanan bu eserlerin plak, audio kaset, compact disc, videokaset, cd-rom, DVD ve/veya bilgisayar ortamında ve de her türlü telli telsiz ses ve görüntü taşımaya, depolamaya ve yaymaya ve/veya işbu muvafakatin verildiği tarihte mevcut ya da muvafakatname tarihinden sonra geliştirilecek herhangi bir ses ve görüntü taşımaya, depolamaya ve/veya yaymaya mahsus araç ve gereçler vasıtasıyla, yer, sayı ve süre ile sınırlandırılmamış biçimde çoğaltılmasına, dağıtılmasına, ticaret mevkiine konulmasına, yayımlanmasına ve devir haklarının ülkemizde ve tüm dünyada münhasıran adı geçen şirkete ait olduğuna, bu çoğaltılan ses ve görüntü taşıyıcılarının Radyo ve TV Kuruluşları tarafından kullanılmasına ve yayımlanmasına, üçüncü kişi ve kuruluşlar tarafından kullanılmasına izin verme hakkının münhasıran adı geçen şirkete ait olduğuna, aşağıda adı geçen eserlerin ..., münferiden (single) ve/veya emsalleri ile birlikte karışık yapımlarda (...) kullanmak üzere çoğaltılmasına, dağıtılmasına ve yayımlanmasına muvafakatimin tam olduğunu beyan ve kabul ederim.” demek suretiyle, albüm ve albümde yer alan eserleri icra edeceğini ve eserler hakkında, her türlü mekanik ve dijital (internet) haklarını herhangi bir süre ile sınırlandırılmamış biçimde umuma arz edilmesi hakkının müvekkili şirkete ait olduğunu kabul ve beyan ettiğini, davacının maddi kazanç elde ettiğini, müvekkilinin davacıdan icracı haklarını peşin ödeyerek albümle ilgili mali ve manevi hakların tümünü satın almış olup, 2000 yılında üretim ve dağıtımını yaptığı “İşte .../İşte ...” isimli albümün dijital hakları dahil her türlü haklarına sahip olduğunu,

Mahkemenin kabulünün aksine davacı icracının, eser sahibi de olmadığını, icracı sanatçılar, haklarını yapımcılara devredebildiğini, mali hakların devralındığını, davacı icra sanatçısının, söz konusu albüm için, Kültür ve Turizm Bakanlığı’na sunulmak amacıyla, bizzat Beşiktaş 11. Noterliğine giderek kendi özgür iradesiyle imzaladığı █████/2000 tarih ve ... sayılı Muvafakatnamesinde, internet/dijital haklar başta olmak üzere, o tarihte zaten var olan ve kullanılmakta olan telli, telsiz her türlü iletişin aracıyla yaymaya, yurt içinde ve yurt dışında herhangi bir süre ile sınırlandırılmaksızın yetki verdiğini, İcra sanatçısının bir eseri icra etmesi (yani, sadece seslendirmesi) bu kapsamda, eser sahipliği değil, icracı sanatçının hakları (Komşu Haklar) kapsamında korunduğunu, aynı sanatçı, bedelini önceden tahsil ettiği bir etkinlikte veya konserde seslendirdiği eserler hakkında, FSEK 51. maddesine dayanarak hak sahibi iddiasında bulunamayacağını,

Dava konusu albümde, Müvekkili fonogram yapımcısı, eserleri sadece tespit eden olmayıp aynı zamanda, albüm yapımını programlayan, maddi ve hukuki alt yapısını hazırlayan, eserleri seçen, ses kayıt stüdyosunu, orkestra/Koro ve uygun gördüğü icracı sanatçıyı belirleyerek, icrasının karşılığını peşinen ödeyerek mali haklarını devir alan alan kuruluş olduğunu,Yerel mahkemenin tespitleri ve kararının hatalı odluğunu, kanunun eser sahiplerine tanıdığı hakların bulunduğu 51. maddesini, icracı ses sanatçısı için kullanarak hata yaptığını, Davacı ...’dan, Beşiktaş 11. Noterliği’nce düzenlenen 27.09.2000 tarih ve ... nolu muvafakatnamenin içerisinde açık ve net CD, DVD, SES KAYDI, telli telsiz araçlarla ibaresi içerdiğini, ilk derece mahkemesinin FSEK 51. Maddenin FSEK'nın 81. Maddesi için uygulanması yapılarak kanun koyucu yerine geçtiğini, kararın hatalı olduğunu, kararın kaldırılmasın, davanın usulden ve esastan reddini talep etmiştir.

GEREKÇE

Davacı icracı sanatçı, eser sahipliğinden kaynaklanan hakların ihlal edildiğini ileri sürerek tecavüzün refi, menini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Bu karara karşı davalı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Davalı vekili yetki, zamanaşımı ve aktif husumet yönünden karara karşı istinaf kanun yoluna başvurmuş olmakla öncelikle usule ilişkin istinaf istemlerinin incelenmesi gereklidir.

Somut uyuşmazlıkta; kesin yetki kuralı bulunmayıp haksız fiilin internetteki kullanımlar ile gerçekleştiği iddia edildiğinden haksız fiilin etkilerinin görüldüğü yer mahkemesi olarak ilk derece mahkemesi yetkilidir. Dava tarihi itibarı ile haksız fiilin devam ettiğinin ileri sürüldüğü, haksız fiile ilişkin zamanaşımı süresinin dolduğundan bahsedilemeyeceği dikkate alındığında zamanaşımına ilişkin istinaf istemleri yerinde görülmemiştir. Kültür Bakanlığı müzik eseri işletme belgesi ve bilirkişi raporuna göre dava konusu eserlerde davacı, icracı sanatçı konumunda olmakla tek başına dava açmasında usule aykırılık bulunmadığından usule ilişkin tüm itirazların reddi ile esasa ilişkin istinaf sebeplerinin incelenmesi gerekmiştir.

Davalı vekili istinafında; Beşiktaş 11.Noterliği'nce düzenlenen █████/2000 Tarihli muvafakatnamesi gereğince davacının haklarını devrettiğini, bu hususta ödeme yapıldığını ileri sürmüş ise de, ilgili muvafakatnamede dijital iletim hakkının devredildiğine dair bir hüküm yer almamaktadır. Müzik eserlerinin internet üzerinden umuma iletilmesi ilişkin mali hakların 5846 sayılı Kanun'un 25.maddesinde 2001 yılında yapılan değişiklikle getirildiği, davacı tarafın muvafakatinin █████/2000 Tarihli olduğu dikkate alındığında ilk derece mahkemesince dava konusu albümdeki icraların dijital mecralarda kullanıma ilişkin herhangi bir muvafakat verilmediği gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmesi yerinde görülmüş, davalı vekilinin esasa ilişkin istinaf istemlerinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Açıklanan nedenle istinaf sebepleri ile sınırlı ve kamu düzeni dikkate alınarak yapılan istinaf incelemesine göre ilk derece mahkemesinin kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığından davalı vekilinin istinaf isteminin HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM

: Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklandığı üzere;

1-6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince, davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE,

2-Alınması gereken 732,00-TL harçtan, peşin alınan 427,60TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,

3-Davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

-Davacının gider avansından kullanıldığı anlaşılan 20TL istinaf masrafının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

5-Artan gider avanslarının, karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince taraflara iadesine,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nun 361.maddesi uyarınca tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay ilgili hukuk dairesinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.█████/2026