refi fsek patent endüstriyel sinai istemli tasarım fikri vasfı rekabet

Anahtar kelimeler: Refi Fsek Patent Endüstriyel Sinai İstemli Tasarım Fikri Vasfı Rekabet

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

16. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

DOSYA NO

: █████████ Esas

KARAR NO

: ████████

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

: İSTANBUL ANADOLU 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ

: █████/2024

NUMARASI

: ████████ Esas, ████████ Karar

DAVANIN KONUSU

: Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli)

KARAR TARİHİ

: █████/2026

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 5846 sayılı FSEK kapsamında eser vasfı da bulunan Türk Patent nezdinde ...,4 sayılı tasarım tescilinden doğan haklarına tecavüz ve haksız rekabet oluşturan davalı eylemlerinin hukuka aykırılığının tespiti, tecavüzün önlenmesi, durdurulması ve ref’i ile müvekkilin davalı eylemleri nedeniyle uğradığı zararlar karşılığı fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, belirsiz alacak davası hükümlerine göre gerçek zarar miktarı belirlendiğinde artırılmak üzere, 5846 sayılı FSEK m. 68, 6769 sayılı SMK m. 149/1,ç; 151/2, b ve 6100 sayılı TTK m.56 hükümlerine göre ihlal konusu her bir tasarım için şimdilik 1.000-TL, 4 adet ürün için 4.000-TL maddi tazminat ile her bir tasarım için 10.000-TL, 4 adet tasarım için 40.000 TL manevi tazminatın eylem tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan tahsilini talep etmiş, 6769 sayılı SMK m.159, 6102 sayılı TTK’nın 61 ve 5846 sayılı FSEK’in 77 ve 6100 sayılı HMK’nın 389-406.madde hükümleri uyarınca; müvekkilin haklarının derhâl korunmasında zorunluluk bulunduğundan davalılara tebligat yapılmadan ihtiyati tedbir kararı verilmesine; bu cümleden olarak: davalıların, müvekkilinin eser ve tasarım tescilinden doğan haklarına tecavüz ve haksız rekabet oluşturan tescilli anılan ürünleri üretme ve ticaret mevkiine koyma ile tanıtma fiillerinin durdurulmasına ve önlenmesine, İhlal konusu ürünlerin bulunduğu davalı yana veya başkalarına ait internet sitelerine ve inceleme sonucu tespit edilecek davalı yana ait sosyal medya hesaplarının bulunduğu internet sayfalarına erişimin engellenmesine, Davalı yanın işletmelerinde bulunan, ayrıca diğer fiziki ortamlarda yer alan, müvekkilin eser ve tasarım tescilinden doğan haklarına tecavüz ve haksız rekabet oluşturan ürünlere ve bunların üretim araçlarına (tecavüze konu ürünler dışındaki ürünlerin üretimini engellemeyecek şekilde) el konulmasına, Davalı yanın işletmelerinde bulunan, ayrıca diğer fiziki ve elektronik ortamlarda yer alan, müvekkilin eser ve tasarım tescilinden doğan haklarına tecavüz ve haksız rekabet oluşturan ürünlerin tanıtımına yönelik sabit veya taşınır tabela, kartvizit, fatura, irsaliye, afiş, broşür, katalog, tanıtım dergilerinin ve bu cümleden olarak tüm iş ve tanıtım evrakı ile tanıtıcı tüm materyallere el konulmasına, sabit ortamlardan silinmesine yönelik ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... ve ... ürün tasarımlarının Ağustos 2020 tarihinde yapıldığını ve Çin merkezli bir firma tarafından gerçekleştirildiğini. Taraf ürünleri arasında farklılıklar olduğunu. Davacı tasarımlarının mutlak yenilik kriterini sağlamadığını. Buna benzer bir çok firmanın ürün ürettiğini. Haksız rekabetin oluşmadığını, belirterek davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin █████/2024 tarih ve ████████ Esas - ████████ Karar sayılı kararıyla; ''... İncelenen dosya kapsamı, mevcut deliller, bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde; dava tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabetin tespiti ve meni ile maddi manevi tazminat talebine ilişkin olup davacının ...,4 numaralı tasarımın tescilli sahibi olduğu, tasarımların çay ve kahve fincanları ürünlerine ilişkin olduğu, davalı şirket tarafından bu tasarımların benzeri kullanılmak suretiyle tasarım hakkına tecavüz edildiğinin iddia edildiği, davalı tarafından davaya konu tasarımların davalı tarafından gerçekleştirilip üretiminin ise Çin merkezli bir firma tarafından yapıldığını iddia ederek davanın reddini talep ettiği, mahkememizce aldırılan █████/2022 tarihli bilirkişi raporunda davalı tarafça kullanılan tasarımların davacının ... numaralı tasarımlarına benzer olduğu 4 numaralı tasarım yönünden ise farklı olduğu yönünde görüş bildirildiği, itiraz üzerine aldırılan ek raporda da davacıya ait 3 numaralı tasarımın yeni olmadığı diğer tasarımların ise yeni olduğu, benzerlik yönünden ise kök rapordaki görüşlerin muhafaza edildiği, █████/2023 tarihli mali bilirkişi raporuna göre davalı firmanın 151/2b kapsamında davaya konu ürünlerden elde ettiği net karın 263,937,87 TL olduğunun belirtildiği, rapora itiraz üzerine aldırılan █████/2024 tarihli mali bilirkişi raporunda ise kök rapordaki tespitlerin değişmediği yönünde görüş bildirildiği, buna göre tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde dava 6769 sayılı SMK nun 81. Maddesi uyarınca tasarım hakkına tecavüz, haksız rekabet ve maddi manevi tazminat talebine ilişkin olup davacının ...,4 numaralı tasarımlarının tescilli sahibi olduğu, davalı tarafından ... ve ... ismi ile bu tasarımlara benzer ürünlerin piyasaya sunulduğunun anlaşıldığı, ürünler fincan tasarımı ve altlığına ilişkin olduğu, tasarımların benzer olup olmadığının değerlendirilmesi hususu mahkememiz uzmanlık alanını aştığından dosyanın konusunda uzman bilirkişi heyetine tevdi edildiği, bilirkişi heyetince davalı tarafından kullanılan tasarımların davacının 1,2 ve 3 numaralı tasarımlarına benzer olduğu fakat 4 numaralı tasarım yönünden benzer olmadığı, her ne kadar bilirkişi heyetince davacıya ait tasarımlardan 3 numaralı tasarımın yeni ve ayırt edici olmadığı belirtilmiş ise de tasarımların tescilli olduğu sürece SMK hükümleri gereğince korunacağı, bu nedenle yeni ve ayırt edici olmamasının davamız bakımından herhangi bir geçerliliğinin olmadığı bu nedenle mahkememizce benzer olan tasarımlar yönünden ortalama tüketici nezdinde davalı tasarımlarının davacıya ait tasarımlarmış gibi algılanabileceği bu durumun karışıklığa sebebiyet vereceği bu nedenle bilirkişi raporu doğrultusunda SMK 81. Maddesi uyarınca tecavüz olduğu sonucuna varılmış 4 numaralı tasarım yönünden ise tecavüz olmadığı sonucuna varılmış davacı tarafından aynı zamanda haksız rekabet talebinde de bulunulmuş TTK 55/1.a 4 maddesi uyarınca davalı eylemleri haksız rekabet teşkil etmiş ise de Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin █████████ esas, █████████ karar sayılı ilamında 6769 sayılı SMK kapsamında korunan markaların kendi özel yasası niteliğindeki koruma karşısında TTK 55/1.a-4 maddesi uyarınca korunmasının gereksiz olduğu yönündeki görüşü karşısında davaya konu tasarımların SMK kapsamında korunduğu için ayrıca haksız rekabet talebinde bulunmanın yorum düştüklerine yol açtığı ve gereksiz olduğu bu nedenle de haksız rekabet talepleri yönünden davanın tümden reddine karar vermek gerekmiş tecavüz kabul edilen ... numaralı tasarımlar yönünden davacının SMK 149. Maddesi uyarınca maddi manevi tazminat talebinde bulunabileceği, maddi tazminat yönünden 151/2.b kapsamında davaya konu ürünler ile yapılan satışlar neticesi davalının elde ettiği gelirin bilirkişi raporu ile 263.937,87 TL olarak hesaplandığı fakat bu rakamın ihlale konu tüm tasarımlar bakımından yapıldığı, 4 numaralı tasarıma yönelik davalının ihlali bulunmadığından hesap edilen maddi tazminat tutarı üzerinden 1/4 indirim yapmak gerekmiş davaya konu tasarımların satışlarına ilişkin ticari defterlerde gün hesabı yapılmaksızın 2021 yılı tüm satış bedelleri üzerinden hesaplama yapılmış ise de, davalı tarafından ürünlerin ağustos 2020 yılında tasarlanıp eylül ayından itibaren satışa sunulduğunun belirtildiği, dava tarihinin █████/2021 tarihi olduğu, hesaplamanın ise tüm 2021 yılını kapsadığı, oysaki dava tarihine kadar hesaplama yapılması gerektiği, bu konuda mahkememizce oranlama yapılarak 2021 yılı içerisinde dava tarihine kadar olan 294 gün üzerinden yapılan hesaplamada toplam elde edilen kazancın 159.447,39 TL olarak hesaplandığı ve bu bedel üzerinden maddi tazminat talebinin kısmen kabulüne karar verildiği, manevi tazminat yönünden ise davacının sosyal ekonomik durum tespit tutanağı, davalının incelenen mali verileri ve tüm dosya kapsamı birarada değerlendirildiğinde toplam 40.000,00 TL manevi tazminat talep edilmiş ise de 4 numaralı tasarıma yönelik herhangi bir ihlal olmaması ve diğer maddi tazminattaki indirim tutarları da dikkate alındığında takdiren ihlal edilen tüm tasarımlar yönünden 25.000,00 TL manevi tazminatın dosya kapsamına uygun olduğu, ilk satışların 2021 yılında ticari deftere işlenmiş olduğu dikkate alındığında kabul edilen tazminatlar bakımından █████/2021 tarihi üzerinden faiz işletilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:HÜKÜM: Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile, davalı tarafından davacının ... numaralı tasarımlarına yönelik tecavüzde bulunduğunun tespitine, durdurulmasına ve önlenmesine, ihlale konu tasarımlar ile ilgili üretimin, tanıtımın, ticari satışa konu edilmesinin, her türlü fiziki, internet ve sosyal medya ortamında yasaklanmasına, ihlale konu ürünlere fiziken bulundukları yerde el konulmasına, ürün tanıtımına ilişkin her türlü kartvizit, tabela, irsaliye, broşür, tanıtım materyallerine el konulmasına, ... numaralı tasarım ve haksız rekabet talepleri yönünden davanın reddine, Maddi tazminat yönünden: Davanın KISMEN KABULÜ ile, 159.447,39 TL' nin █████/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Manevi tazminat yönünden: Davanın KISMEN KABULÜ ile, 25.000,00 TL' Nin █████/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Hükmün infazı bakımından dosyadaki mevcut bilirkişi raporlarının kararın eki sayılmasına, Hüküm kesinleştiğinde, masrafı davalıdan alınmak üzere hükmün günlük gazetelerden birinde ilanına,...'' karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Hükmedilen maddi tazminat bedelinin hesabının doğru olmadığını, 22.01.2024 tarihli talep arttırım dilekçesiyle 263.937,87-TL tutarındaki maddi tazminat bedeli kısmen kabul edilerek 159.447,39-TL maddi tazminata karar verildiğini, hesaplanan maddi tazminat miktarı doğru olmadığını, Zira davalı tarafından haksız fiil niteliğindeki tasarım tecavüz eylemi ve ürün satışı, haksız fiilin öğrenildiği ve davalı tarafa noter marifetiyle ihtarname gönderildiği 01.04.2021 tarihinden, Mahkemece ihtiyati tedbir kararı verildiği 22.03.2023 tarihine kadar devam ettiğini, ihtiyati tedbir kararının icrası kapsamında davalı tarafın ürünlerinin toplanması ile ürünlere ilişkin ticari satış sona erdiğini, 22.01.2024 tarihli talep arttırım dilekçelerinde SMK 151/2-b maddesi kapsamında 2021 yılının tüm ticari satışlarından elde edilen net karın ödenmesi talebinde bulunulduğunu, dava konusu ürünlerin davanın açıldığı tarih gözetilerek 2021 yılının tüm ticari satışları yerine 294 gün üzerinden hesaplama yapılması doğru olmadığını, zira, dava konusu ürünlere yönelik haksız eylem devam etmekte olup ticari satışların tüm 2021 yılı içinde devam ettiği açıkça görüldüğünü, Bu itibarla dava konusu ve tecavüzü kabul edilen ... numaralı tasarımlar yönünden 2021 yılı tüm satış bedelleri 263.937.87-TL olan miktar üzerinden 4 nolu tasarım yönünden benzer olmadığı kabul edilerek 1/4 oranınında indirim yapılarak 197.953.40 TL olarak hesaplanması gerektiği gözetilmeden eksik maddi tazminata hükmedilmesinin hukuka aykırı nitelikte olduğunu, hükmedilen manevi tazminat bedeli yeterli olmadığını, davaya konu tasarımların, davalı firma tarafından set halinde ve Müvekkilinin ürünlerinin satış fiyatından çok daha ucuz bir fiyata satışa arz edilmesi, müvekkilimin cirosunun ve pazar payının düşmesine sebebiyet verdiğini, bu nedenle müvekkilinin, ticari yönden zor durumda kaldığını ve manevi yönden sıkıntıya düştüğünü, ülkede yaşanan yüksek enflasyon ve müvekkilinin maruz kaldığı manevi kayıplar gözetilerek dava dilekçisinde talep edilen manevi tazminat miktarında 1/4 oranında indirim yapılmasının hakkaniyete uygun olacağı kabul edilmesi gerektiğini beyanla ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; gerekçeli karar "gerekçesi yetersiz karar" mahiyetinde olduğunu, mübrez bilirkişi raporları birbiriyle çelişir mahiyette olduğunu, Yargıtay ve taraf denetimine elverişli mahiyette olmadığını, dilekçelerinde ileri sürülen iddialarının değerlendirilmediğini, eksik incelemeye dayalı hüküm kurulduğunu, gerekçeli Kararın 3. Sayfasında uyuşmazlık konusunun İlk Derece Mahkemesinin uzmanlık alanını aşması sebebiyle dosyanın konusunda uzman bilirkişi heyetine tevdi edildiğini beyan edildiğini, buna karşın 06.12.2022 tarihli Bilirkişi Ek Raporu'nda davacının ...numaralı ürünün ayırt edilebilirlik şartına haiz olmadığına ilişkin tespitlerine uyulmadığını ve bunun nedenin gerekçeli kararda Yargıtay ve Taraf denetimine açık şekilde yapılmadığını, adil yargılama hakkının alt unsuru olan gerekçeli karar hakkı ihlal edildiğini, dosyada mübrez ve birbiri ile çelişir bilirkişi raporlarına ilişkin itirazlarının neticelendirilmeksizin yargılamanın sona erdirildiğini, Dava konusu ürünlerin hiçbir şekilde yenilik ve ayırt edicilik unsurlarına sahip olmadığını, SMK m. 56 hükmü karşısında SMK korumasına uygun olmadığını, dava salt haksız gelir elde etme amacı ile açıldığını, davacının kötüniyeti sabit hale geldiğini, Müvekkili Şirketin, davacının tescil işlemlerinden önce satışa başladığını ve davacı henüz satışa başlamamışken ürünleri yurtdışındaki bir tasarımcıya sipariş ettiğini, Müvekkili Şirket'in öncelikli kullanım hakkını bulunduğunu beyanla ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava;Tescilli tasarıma tecavüz ve haksız rekabetin tespiti, men'i ile maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince; ... numaralı tasarımlara tecavüz yönünden davanın kabulüne, ... numaralı tasarıma yönelik davanın reddine, haksız rekabet talepleri yönünden davanın reddine, Maddi ve manevi tazminat taleplerinin ise kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karara karşı, taraf vekillerince yasal süre içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, yapılan bilirkişi incelemesi ile davalı fincan kullanımlarının bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde davacının ... tescil sayılı çoklu tasarımı ile karışıklığa sebebiyet verebilecek derece benzer olduğunun tespit edildiği, rapora itirazların ek rapor ile karşılandığı, sunulu kök ve ek raporun denetime elverişli olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin tasarıma tecavüz yönünden ileri sürdüğü istinaf sebeplerinin reddi gerekmiştir.

Davalı eylemi ile davacının tasarımdan doğan haklarına tecavüz gerçekleştiği sabit olmakla, kusurlu davalı aleyhinde maddi ve manevi tazminat istem yasal koşullarının oluştuğunun kabulü gerekmekte olup, davalı tarafından maddi tazminat yönünden istinaf sebebi ileri sürülmediği, davacı istinafında ise; "dava konusu ve tecavüzü kabul edilen ... numaralı tasarımlar yönünden 2021 yılı tüm satış bedelleri 263.937.87-TL olan miktar üzerinden 4 nolu tasarım yönünden benzer olmadığı kabul edilerek 1/4 oranınında indirim yapılarak 197.953.40 TL olarak hesaplanması gerektiği"ni ileri sürdüğü görülmüştür.

Davacı tarafından maddi tazminat talebi SMK 151/2-b madde kapsamında "sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin elde ettiği net kazanç"a göre hesaplanması talep edilmiş olup, hesaplamada davalı ticari defter ve kayıtları esas alınarak, davaya konu tasarımlar yönünden ihlal döneminde elde edilen net gelirin dikkate alınması gerektiğinden, 2021 yılı tüm satış gelirinin dikkate alınmasına ilişkin ileri sürülen istinaf sebebi yerinde olmadığı gibi taraf vekillerinin aşamalardaki yazılı beyanları (davacı vekilinin 02.04.2024 tarihli ve davalı vekilinin 19.02.2024 tarihli mali rapora ilişkin yazılı beyanları) ile istinaf dilekçesinde yer alan beyanlarında tasarıma konu "fincan ve fincan tabağının" ayrı olarak satılmasının mümkün olmadığı ve tek bir ürün halinde satışı yapıldığının beyan edilmesi karşısında ileri sürülen istinaf sebebine göre hüküm altına alınan maddi tazminatın yerinde olduğu, mahkemece tespit edilen ve ispat edilen eylemin ağırlığı dikkate alındığında takdir edilen manevi tazminat miktarının da hakkaniyete uygun olduğu anlaşıldığından taraf vekillerince ileri sürülen istinaf sebeplerinin ayrı ayrı esastan reddi gerekmiştir.

HÜKÜM

: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davacı vekilinin istinaf talebinin HMK'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

2-Davalı vekilinin istinaf talebinin HMK'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

3-Alınması gereken 732,00 TL harçtan, peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,

-Alınması gereken 12.599,60TL harçtan, peşin alınan 3.149,20TL harcın mahsubu ile bakiye 9.450,40TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,

4-Taraflarca yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

5-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

6- Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince ilgili tarafa iadesine,

Dair; Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, davacı yönünden KESİN olmak, davalı yönünden HMK'nun 361.maddesi uyarınca tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay ilgili hukuk dairesinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.█████/2026