Anahtar kelimeler: Kahve Dolaşıma Referans Dokuz Kıymetinin Kıymetine Fazladan İthal Israr Yükseltilmesi
T.C.
D A N I Ş T A YVERGİ DAVA DAİRELERİ KURULUEsas No
: ████████Karar No
: █████████TEMYİZ EDEN (DAVALI)
: ... Bakanlığı adına... Gümrük Müdürlüğü -...VEKİLİ
: Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI)
: ... Kahve Sanayi ve Ticaret Anonim ŞirketiVEKİLİ
: Av. ...İSTEMİN KONUSU
: ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenmektedir.YARGILAMA SÜRECİ
:Dava konusu istem
: Davacı adına 2022 yılında tescilli on dokuz adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamında ithal edilen eşyaların kıymetinin referans kıymetine yükseltilmesi suretiyle fazladan ödendiği ileri sürülen katma değer ve gümrük vergilerinin geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin karara vaki itirazın reddine dair işlemin iptali ile fazladan ödenen tutarın tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.... Vergi Mahkemesinin...tarih ve E
:..., K:... sayılı kararı:4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinin (1) numaralı fıkrasına █████/2021 tarih ve 7333 sayılı Kanun'un 13. maddesiyle eklenen ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması hâlinde bu vergilerin geri verilmesine veya kaldırılmasına ilişkin taleplerin kabul edilemeyeceği yönündeki düzenleme, █████/2021 tarih ve 31551 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe girmiştir.Yine aynı Kanun'un 24. maddesinde, ithal eşyasının kıymetinin, eşyanın satış bedeli olduğu, satış bedelinin, Türkiye'ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28. maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı fiilen ödenen veya ödenecek fiyat olduğu belirtilmiştir. Kanun'un 25. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, 24. madde hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük kıymetinin, bu maddenin (2) numaralı fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinin sıra hâlinde uygulanmasıyla belirleneceği, eşyanın gümrük kıymetinin bir üst bent hükümlerine göre belirlenebildiği sürece bir alt bent hükümlerinin uygulanmayacağı hükümlerine yer verilmiştir. Aynı Kanun'un 26. maddesinin (1) numaralı fıkrasında ise 24 ve 25. madde hükümlerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymetinin, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşma'nın, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının (GATT) VII. Maddesinin ve bu bölüm hükümlerinin prensip ve genel hükümlerine uygun yöntemlerle ve Türkiye'de mevcut veriler esas alınarak belirleneceği hüküm altına alınmıştır.Olayın çözümünde, dava konusu işlemin dayanağı gümrük beyannamelerinin tescil tarihinin █████/2021 tarihinden sonraki bir tarih olması sebebiyle, Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinde yapılan "ticaret politikası önlemlerine tâbi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması sonucunda ödenmiş veya tahakkuk ettirilmişse," şeklindeki değişikliğin emsal-referans kıymet uygulaması sebebiyle bu kıymet esas alınarak yapılan kıymet artırımlarına bir etkisinin olup olmayacağı, başka bir deyişle emsal-referans kıymet uygulamasının ticaret politikası önlemi olup olmadığının değerlendirilmesi ve bu değerlendirme yapılırken "ticaret politikası önlemlerinin" ne olduğunun, var olan önlemlerin mevzuatla düzenlenmesine gerek olup olmadığının ve varsa bu düzenleme kapsamının ortaya konulması gerekmektedir.█████/2009 tarih ve 27369 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gümrük Yönetmeliği’nin 3. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (n) bendinde ticaret politikası önlemlerinin gözetim, korunma önlemleri, miktar kısıtlamaları ve ithalat veya ihracat yasaklamaları gibi eşyanın ithal ve ihracı ile ilgili hükümlerle belirlenmiş tarife dışı önlemleri ifade ettiği hükme bağlanmıştır.Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinde yapılan değişiklik ile ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetini, bu önlemlere tabi tutulmamak amacıyla kendi beyanı ile artıran yükümlülerin, ithalat işlemi tamamlandıktan sonra kendiliğinden artırılan gümrük kıymeti sonucu ödedikleri fazla vergileri geri almalarının önüne geçilmesinin amaçlandığı anlaşılmaktadır. Ticaret politikası önlemleri ile idare, yasalarca kendisine verilen yetkiler çerçevesinde ithalat ve ihracat işlemlerinin belirlenen politikalar çerçevesinde yürütülmesini sağlamak amacıyla her türlü denetleme, inceleme ve araştırma yetkisine sahiptir. Bu amaçla, ithal edilen eşyanın insan, bitki ve çevreye olabilecek zararlı etkilerinin engellenmesi, ithal edilen miktarın tespiti ile yerli üreticiyi olumsuz etkileyecek miktarda artış olup olmadığının takibi ve belirlenmesi, eşyanın gerçek fiyatı üzerinden vergilerinin tahakkuk ettirilmesini sağlayarak kamu zararı oluşmasının önlenmesi idarenin görev ve sorumluluğundadır.Dava konusu beyannamelerin tescil tarihi itibariyle █████/2021 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan █████/2021 tarih ve 7333 sayılı Kanun'un 13.maddesinde Gümrük Kanunu'nun 211. maddesindeki değişikliğin yürürlükte olduğu, anılan değişiklik ile ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması hâlinde vergilerin geri verilmesi veya kaldırılmasına ilişkin taleplerin kabul edilmeyeceği düzenlemesine yer verildiği tespit edilmiştir.Olayda, uyuşmazlığa konu beyanname muhteviyatı eşyanın ithalinin gözetim kıymetine tâbi olduğu, ancak eşyanın fatura kıymetinin gözetim uygulamasında yazılı tutarın altında olması nedeniyle ithal edilmek istenen eşyanın sorunsuz olarak serbest dolaşıma girebilmesi için davacı tarafından gözetim kıymetine ulaşmak amacıyla yurt dışı gider beyanında bulunulduğu, bu durumun dava dilekçesinde ikrar edildiği, neticesi itibariyle ise yurt dışı gider beyanının; eşyanın gerçek fiyatının tespiti noktasında idarenin inceleme ve araştırma yapma ihtimalini ortadan kaldırdığı, dolayısıyla fatura kıymetine dahil edilen vergilendirmeye esas yurt dışı gider beyanının ticaret politikası önlemlerinden kaçınmak amacıyla yapıldığı anlaşılmaktadır.Bu durumda, davacı tarafından iadesi istenen vergilerin, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması sonucunda tahakkuk eden vergiler olduğu ve bu suretle fazladan ödenen/tahakkuk ettirilen vergilerin geri verilmesine veya kaldırılmasına ilişkin taleplerin kabul edilmeyeceğinin Kanun'da açıkça belirtildiği anlaşıldığından, davacı tarafından yapılan geri verme başvurusunun reddine ilişkin karara vaki itirazın reddine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.Mahkeme bu gerekçeyle davayı reddetmiştir.Davacının istinaf istemini inceleyen ... Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı:i. Mahkeme kararının, geri verme başvurusunun reddine ilişkin karara vaki itirazın reddine dair dava konusu işlemle ilgili hüküm fıkrasına yöneltilen istinaf istemine ilişkin yapılan inceleme:Ticaret politikası önlemleri ile idare, yasalarca kendisine verilen yetkiler çerçevesinde ithalat ve ihracat işlemlerinin belirlenen politikalar çerçevesinde yürütülmesini sağlamak amacıyla her türlü denetleme, inceleme ve araştırma yetkisine sahiptir. Bu amaçla, ithal edilen eşyanın insan, bitki ve çevre sağlığına olabilecek zararlı etkilerinin engellenmesi, ithal edilen eşya miktarının tespiti ile yerli üreticiyi olumsuz etkileyecek miktarda artış olup olmadığının belirlenmesi, eşyanın gerçek fiyatı üzerinden vergilerinin tahakkuk ettirilmesini sağlayarak kamu zararı oluşmasını engellemek idarenin yetki ve görevinde olup, idarenin bu görevleri yerine getirmek için yapacağı işlemlerin, yükümlüler açısında haksız zorlama olarak değerlendirilmesi mümkün değildir.Emsal-referans kıymet uygulamasının ticaret politikası önlemi olup olmadığına ilişkin olarak, referans/veri fiyat bilgilerinin, gümrük idareleri tarafından ithal edilen eşyanın gümrük kıymetine esas değerler olarak kullanılmadığı, kıymet tespitinde gümrük idaresinin beyanının gerçekliği ve doğruluğu konusunda yapılacak incelemede yol gösterici mahiyette kullanıldığı, bu haliyle emsal-referans kıymeti uygulamasının bir ticaret politikası önlemi değil, idareye yön göstermek amacıyla belirlenen bir kıymet olduğu görülmektedir.Dava konusu olayda, Gümrük Kanunu'nun 211. maddesindeki değişikliğin emsal-referans kıymet uygulamasından kaynaklı geri verme taleplerinin değerlendirilmesine ilişkin bir değişiklik getirmediği dikkate alındığında, serbest dolaşıma giriş beyannameleri muhteviyatı eşyanın kıymetinin yükseltilmesi amacıyla yurt dışı gider olarak girilen kıymet farkının, yükümlünün tamamen kendi iradesi ve isteği doğrultusunda yapıldığı, dolayısıyla kıymet farkı beyanının taahhüt niteliğinde olduğu ve eşyanın satış bedeli hususunda davacıyı bağladığı ileri sürülmüş ise de ithale konu eşyaya ilişkin faturadaki düşük birim fiyatın yükseltilerek beyanda bulunulduğunun anlaşılması karşısında, beyannamelerin tescil edildiği gün yurt dışı giderler kalemine yapılan ek kıymet beyanının emsal-referans kıymet uygulaması nedeniyle beyan edildiği görüldüğünden, davacının beyanının bağlayıcı olduğunun kabulüne imkan bulunmamaktadır.Bu durumda, eşyanın satış bedelinin faturada gösterilen kıymet olduğu, satış bedeli yöntemine göre gümrük kıymetinin tespit edilemediği durumda sırasıyla diğer yöntemlere göre gümrük kıymetinin belirleneceği, davalı idarece, davacı tarafından beyan edilen uyuşmazlık konusu beyannameler eki faturadaki kıymetin gerçeği yansıtmadığı konusunda herhangi bir tespit yapılmadığı gibi eşyanın kıymetinin gerçek satış bedeline göre düşük olduğu hususunun ihracatçı firma piyasasında ve ihracatçı ülke yetkili makamları nezdinde yapılan araştırmalarla saptanmadığı anlaşılmaktadır.Bu nedenle dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.ii. Faiz istemi yönünden
:4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 216. maddesinin █████/2019 tarih ve 30941 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan █████/2019 tarih ve 7190 sayılı Kanun'un 8. maddesiyle değişik (1) numaralı fıkrasında, gümrük vergileri ile bunların ödenmelerine bağlı olarak tahsil edilmiş gecikme faizinin veya gecikme zammının geri verilmesinde, geri vermeye konu fazla tahsilatın yükümlüden kaynaklanması durumunda geri verme başvurusunun yapıldığı tarihten, diğer durumlarda ise tahsilat tarihinden geri verme kararının tebliğ edildiği tarihe kadar geçen süre için geri verilecek tutar üzerinden, aynı dönemde 6183 sayılı Kanun'a göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanacak faizin ödeneceği hükmü yer almaktadır.Somut olayda 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 216. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince iadesi istenen vergilerin tahsil tarihinden itibaren aynı dönemde 6183 sayılı Kanun'a göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanacak faiziyle birlikte iadesi gerekmektedir.iii.Karar sonucu
:Vergi Dava Dairesi, bu gerekçeyle davacının istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline ve fazladan tahsil edilen vergilerin tahsil tarihinden itibaren işleyecek tecil faiziyle birlikte iadesine karar vermiştir.Davalının temyiz istemini inceleyen Danıştay Yedinci Dairesinin █████/2025 tarih ve E:█████████, K:████████ sayılı kararı:Ticaret Bakanlığınca, yerli üreticilerin talebi üzerine veya resen, belli bir malın ithalatının, o malın yerli üreticileri ve ülke ekonomisi üzerinde olumsuz sonuçlar yaratıp yaratmadığının tespit edilmesi amacıyla incelemeye başlanarak, inceleme sonucunda gözetim uygulaması öngörülebilmektedir. Bu suretle, Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan İthalatta Gözetim ve Korunma Uygulanmasına İlişkin Tebliğler ile gözetim önlemi uygulanmasına karar verilen eşya için ''birim kıymet'' belirlenerek, eşyanın bu kıymetin altında ithal edilmek istenmesi hâlinde, ''gözetim belgesi'' ibrazı zorunluluğu getirilmiş, bazı dönemlerde de Gümrükler Genel Müdürlüğünce belirli bir eşyaya yönelik olarak çıkarılan ve ilgili gümrük müdürlüklerine bildirilen genel yazılarla, gözetim kıymet uygulamasına benzer nitelikte ''referans kıymet'' uygulaması getirilmiştir.İthal edilen eşyanın gümrük kıymeti, eşyanın satış bedeli olduğundan, gümrük vergilerinin hesaplanmasında satış bedelinin esas alınması, satış bedelinin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının tespit edilmesi hâlinde de sırasıyla diğer yöntemlere başvurulması gerekmektedir. Öte yandan, davalı idarece belirlenen gözetim kıymeti, eşyanın 4458 sayılı Kanun hükümlerine göre belirlenmiş gerçek kıymeti olmadığından, gümrük kıymetinin tespitinde esas alınamayacağı, Dairemizin öteden beri istikrarlı biçimde uygulanagelen içtihadıdır.Uygulamada, gümrük müdürlüklerince, anılan Tebliğlerle, önceden belirli eşyalara özgü ve nesnel olarak belirlenen gözetim kıymeti dışında da, çeşitli veriler (GÜVAS, Bakanlık Karar Destek Sistemi/Kıymet Veri Bankası, distribütör fiyatları, vb..) esas alınarak ek tahakkuk ve ceza işlemleri tesis edilirken, yine mükelleflerce, yapılan ithalatlarda, sonradan ek tahakkuk ve ceza işlemine maruz kalmamak amacıyla, bahsi geçen veriler esas alınarak eşyaya ilişkin fatura kıymeti üzerinde bir kıymetle ihtirazi kayıtla beyanda bulunularak tahakkukun ihtirazi kayda konu kısmına karşı veya 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesi kapsamında iade başvurusuna konu edilmek suretiyle tesis edilen işlemlere karşı davalar açılmaktadır.Olayda, davacı tarafından 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesi kapsamında yapmış olduğu iade başvurusuna konu beyannameler kapsamında ithal edilen eşyalarla ilgili olarak referans kıymet belirlendiği ileri sürülmüştür. Söz konusu kıymetler yalnızca emsal nitelikte olup, yükümlüler nezdinde ithalata konu eşyanın kıymetini referans kıymet üzerinden beyanda bulunmayı zorunlu kılan bir uygulama niteliğinde olmadığından, uyuşmazlığın çözümü için zorlayıcı nitelikte bulunmayan uygulamanın gerekçe gösterilerek davacının kendi iradesi ile ithale konu eşyanın kıymetini yükseltmesi suretiyle fazladan ödendiği iddia olunan gümrük vergilerinin 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesi kapsamında iadeye konu edilip edilemeyeceğinin belirlenmesi gerekmektedir.Temyize konu kararda, 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesindeki değişikliğin referans kıymet uygulamasından kaynaklı geri verme taleplerinin değerlendirilmesine ilişkin herhangi bir düzenleme öngörmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Ancak, ithalata konu eşyanın kıymetini referans kıymet üzerinden beyana zorlayıcı yasal bir düzenleme veya münhasıran bahsedilen eşyalara özgü şekilde genel, nesnel olarak belirlenen birim kıymetin altında ithaline izin verilmeme durumu söz konusu olmadığı gibi tamamen yükümlünün kendi iradesiyle beyan edilen kıymetin esas alındığı ve Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun █████/1966 tarih ve E:███████; K:1966/6 sayılı uyarınca 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesine istinaden kanunen ödenmemeleri gerektiği halde ödenmiş, kanunen tahakkuk ettirilmemeleri gerektiği halde tahakkuk ettirilmiş vergilerin iade istemine konu olabilmesi için aranan yanlışlıkla alındığı veya fuzulen tahsil olunduğu anlaşılan bir vergi bulunmadığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmaması nedeniyle, temyize konu kararın bozulması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.Daire bu gerekçeyle Vergi Dava Dairesi kararını bozmuştur.... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararı:Vergi Dava Dairesi, ilk kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçeyle ısrar etmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI
: Tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek aksi yönde verilen ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI
: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunlmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ
: Temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, ısrar kararının dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçe karşısında, yerinde ve kararın bozulmasını sağlayacak nitelikte bulunmadığından, kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKKarar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME
:Danıştay Yedinci Dairesinin yukarıda yer verilen kararının dayandığı aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle ısrar kararının bozulması gerekmektedir.KARAR SONUCU
:Açıklanan nedenlerle;1- Davalının temyiz isteminin KABULÜNE,2- ... Bölge İdare Mahkemesi... Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının BOZULMASINA,3- Yeniden verilecek kararda karşılanacağından, yargılama giderleri hakkında hüküm kurulmasına gerek bulunmadığına,█████/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.X - KARŞI OY
:Temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçe karşısında ısrar kararının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığından, istemin reddi gerektiği oyu ile karara katılmıyoruz.