arkadan ikame firmaya esaskarar kayseri firmasınca araca yazildiği kazasından kaybı

Anahtar kelimeler: Arkadan İkame Firmaya Esaskarar Kayseri Firmasınca Araca Yazildiği Kazasından Kaybı

T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas -...

T.C.

KAYSERİ

1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

: ...

KARAR NO

: ...

HAKİM

: ...

KATİP

: ...

DAVACI

: ...

VEKİLİ

: Av. ...

DAVALI

: 1- ...

VEKİLİ

: Av. ...

DAVALILAR

: 2- ...

3-...

DAVA

: Tazminat (Trafik Kazasından Kaynaklı Araç Hasar Bedeli, Değer Kaybı ve İkame Araç Bedeli)

DAVA TARİHİ

: ...

KARAR TARİHİ

: ...

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH

:...

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Trafik Kazasından Kaynaklı Araç Hasar Bedeli, Değer Kaybı ve İkame Araç Bedeli) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

: Davacı asil dava dilekçesinde özetle; mülkiyeti kendisine ait olan eşi ...'un kullanmakta olduğu ... plakalı araca, davalı ...'un kullanmakta olduğu, mülkiyeti diğer davalı firmaya ait ve davalı sigorta firmasınca trafik sigortalı ... plakalı ticari aracın 17.04.2024 tarihinde arkadan çarpması sonucu, çarpmanın etkisi ile kendisine ait aracın öndeki başka bir araca çarparak maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, bu kaza nedeni ile %100 kusurun, arkadan çarpan araç şoförü olan davalı ...'a verildiğini, kaza sonrası aracım kasko sigortası kapsamında dava dışı ... Sigorta isimli sigorta firmasınca tamir edilmiş ise de bir kısım zararlarının hala karşılanmadığını belirterek değer kaybı alacağı için, belirsiz alacak davası olarak, gerçek değer ortaya çıktığında arttırılmak üzere şimdilik 100,00 TL'nin müştereken ve müteselsilen tüm davalılardan kaza tarihi olan 17.04.2024 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile tahsiline, İkame araç bedeli için, belirsiz alacak davası olarak, gerçek değer ortaya çıktığında arttırılmak üzere şimdilik 50,00 TL'nin sigorta şirketi dışındaki davalılardan müştereken ve müteselsilen kaza tarihi olan 17.04.2024 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile tahsiline, Hasar bedeli alacağı için belirsiz alacak davası olarak, gerçek değer ortaya çıktığında arttırılmak üzere şimdilik 50,00 TL'nin sigorta şirketi dışındaki davalılardan müştereken ve müteselsilen kaza tarihi olan 17.04.2024 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile tahsiline, yargılama giderlerinin davalılara yükletilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

: Davalı ... Sigorta Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı itirazında bulunduğunu, davacının bu davayı açmasında hukuki yararının bulunmadığını, müvekkili şirketin sorumluluğunun sigorta poliçe limiti ile sınırlı olduğunu, müvekkili sigorta şirketinin █████/2024 tarihli kazaya ilişkin olarak Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Trafik Sigorta Poliçesi kapsamında sorumluluğunu yerine getirdiğini, Davanın kabulü anlamına gelmemek kaydıyla müvekkili şirket tarafından; █████/2024 tarihinde 8.287,50,00 TL ...'a Maddi Hasar Tazminatı , █████/2024 tarihinde 5000,00 TL....'a Değer Kaybı Tazminatı ödemesi, █████/2024 tarihinde 928,56 TL.Tedarik Ödemesi, █████/2024 tarihinde ... Sigorta'ya 83.552,04 TL.Rücu Ödemesi, yapıldığını, yapılan ödemeyle birlikte poliçe teminat limitinin tüketildiğini, müvekkili sigorta şirketinin poliçe limiti ile sınırlı sorumlu olduğunu, teminat limiti dışında olan ve teminat limiti üstünde kalan kısım yönünden herhangi bir sorumluluğu bulunmadığı gibi limit üzerinde kalan miktarın ferilerinden, yargılama gideri, vekalet ücreti ve harçlardan da sorumluluğu bulunmadığını, bu sebeple işbu başvurunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; meydana gelen kazada kusurunun olmadığını, davacı tarafın, sigorta şirketince ödeme yapılmadığını beyan etmiş olmasına karşın değer kaybı ödemesi yapıldığını, kusurlu tarafın davacı olduğunu belirterek haksız açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Kanesh İnşaat Taahhüt Sanayi Ticaret Ltd Şti tarafından süresinde cevap dilekçesi sunulmamıştır.

DELİLLER

: Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.

Davacı tarafça; aza tespit tutanağı, eksper raporu, araç ruhsatı, araç bilgileri, sigorta kayıtları, poliçe, SBGM kayıtları, kusur durumu, hasar dosyası, mesaj kayıtları, telefon kayıtları, kamera kayıtları, servis kayıtları, tamir kayıtları, faturalar, sipariş belgeleri, tanık, keşif, bilirkişi, yemin beyanına delil olarak dayanılmıştır.

Davalı ... tarafından; kaza tutanakları, fotoğraflar, bilirkişi incelemesi, sigorta şirketi kayıtları, tanık ve yemin beyanına delil olarak dayanılmıştır.

Dava konusu trafik kazasına karıştığı bildirilen ... ve ... plakalı araçların █████/2024 tarihli kaza tarihinde ve halen kimin adına tescilli olduğuna dair ilgili kayıt ve belgelerin Uyap sistemi üzerinden dosyamız arasına alınmıştır.

Davacının açık kimlik bilgileri belirtilmek suretiyle ...Sigorta Anonim Şirketi'ne müzekkere yazılarak █████/2024 başlangıç ve █████/2025 bitiş tarihli, acente no:..., poliçe no:... sayılı ZMMS poliçesi ile ...Sigorta Anonim Şirketi nezdinde sigortalanmış olan davalı ...i Ticaret Limited Şirketi'ne ait ... plaka sayılı Ford marka, 2004 model kamyonet ile davacı ...n'a ait ... plaka sayılı aracın karıştığı Kayseri İli, Melikgazi İlçesi, Sivas Bulvarı'nda gerçekleşen █████/2024 tarihli trafik kazası sonucu davacının ... plaka sayılı aracında oluştuğunu ileri sürdüğü araç değer kaybı ve araç hasar zararının tazmini için ...Sigorta Anonim Şirketi'ne hangi tarihte başvurduğunun ve akıbetinin sorulmasına, ZMMS poliçesinin, davacının başvurusunu ve başvuru tarihini gösterir kayıt ve belgelerin ekleriyle birlikte tamamının evrak kayıt havalesi ile birlikte, ekspertiz raporu, servis iş emirleri, servis faturası, aracın hasarını gösterir tutanak, belge örnekleri ile ... sayılı hasar dosyasının örneğinin, yine araç hasarına ilişkin fotoğraf ve görüntü kayıtlarının CD formatında örneğinin, bu kaza ve ZMMS poliçesi nedeniyle yapılan ödemeler varsa ödemelere ilişkin kayıt ve belge örneklerinin, sulh ve ibraname belgesi ve banka dekont örneğinin ivedi olarak gönderilmesinin, yine davacı şirketin başvuru tarihinin hangi tarih olduğunun açıkça bildirilmesi istenmiş, █████/2025 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.

Davacının açık kimlik bilgileri belirtilmek suretiyle ... Sigorta Anonim Şirketi'ne müzekkere yazılarak █████/2024 başlangıç ve █████/2025 bitiş tarihli, acente no: 038001, poliçe no: ... sayılı kasko sigorta poliçesi ile ... Sigorta Anonim Şirketi nezdinde sigortalanmış olan davacı...n'a ait ... plaka sayılı Peugeot 308 marka 2012 model araç ile davalı Kanesh İnşaat Taahhüt Sanayi Ticaret Limited Şirketi'ne ait ... plaka sayılı Ford marka, 2004 model kamyonetin karıştığı Kayseri İli, Melikgazi İlçesi, Sivas Bulvarı'nda gerçekleşen █████/2024 tarihli trafik kazası sonucu davacının ... plaka sayılı aracında oluşan zararlar nedeniyle açılan 120023 sayılı hasar dosyasının akıbetinin sorulmasına, kasko sigorta poliçesinin, ekspertiz raporu, servis iş emirleri, servis faturası, aracın hasarını gösterir tutanak, belge örnekleri, yine araç hasarına ilişkin fotoğraf ve görüntü kayıtlarının CD formatında örneğinin, bu kaza ve kasko sigorta poliçesi nedeniyle davacıya yapılan ödemeler varsa ödemelere ilişkin kayıt ve belge örneklerinin, sulh ve ibraname belgesi ve banka dekont örneğinin ivedi olarak gönderilmesi istenmiş, █████/2025 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne müzekkere yazılarak; davacıya ait ... plaka sayılı aracın kaza tarihi olan █████/2024 tarihli hasara ilişkin ZMMS ve kasko sigortası hasar sorgulamasının yapılarak buna ilişkin kusur ve hasar (ZMMS ve kasko) sorgu kayıt ve belgelerinin gönderilmesinin ve ... plakalı aracın █████/2024 tarihinden öncesine ait başkaca bir hasar kaydı olup olmadığı hususunun tespiti ile varsa ZMMS ve kasko sigortalarına ilişkin hasar dökümünün, hasar tarihi, sigorta şirketinin adı, poliçenin türü, poliçe numarası, acente numarası, hasar dosya numarası gibi bilgilerinin ve mevcut kayıt örneklerinin gönderilmesi istenmiş, █████/2025 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.

Dava dilekçesinin ekinde sunulan trafik kaza tespit tutanağının okunaklı örneğinin eklenmesi suretiyle Kayseri Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak ekte gönderilen trafik kaza tespit tutanağında yazılı kaza yerindeki trafik sinyalizasyon durumunu gösterir krokilerin, kavşak planının, ayrıca ekte gönderilen trafik kaza tespit tutanağına konu olan trafik kazasının oluşumunu gösterir ve kayıt altına alınmış olan kamera kayıtları ve/veya fotoğraflar varsa CD formatında örneğinin gönderilmesinin, ekli trafik kaza tespit tutanağında yazılı trafik kazasının meydana geldiği yazılı saat ve dakika itibarıyla hangi yönden gelen araçlara yeşil ışık, ve hangi yönden gelen araçlara kırmızı ışık yandığı sorulmuş, █████/2025 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.

Dosya içinde mevcut trafik kaza tespit tutanağının okunaklı örneğinin eklenmesi suretiyle Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Planlama Ve Raylı Sistemler Daire Başkanlığı'na müzekkere yazılarak ekte gönderilen trafik kaza tespit tutanağında yazılı kaza yerindeki trafik sinyalizasyon durumunu gösterir krokilerin, kavşak planının, ayrıca ekte gönderilen trafik kaza tespit tutanağına konu olan █████/2024 tarihli trafik kazasının oluşumunu gösterir ve kayıt altına alınmış olan kamera kayıtları ve/veya fotoğraflar varsa CD formatında örneğinin gönderilmesinin, ekli trafik kaza tespit tutanağında yazılı trafik kazasının meydana geldiği yazılı saat ve dakika itibarıyla hangi yönden gelen araçlara yeşil ışık, ve hangi yönden gelen araçlara kırmızı ışık yandığı sorulmuş, █████/2025 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.

Davacı vekili █████/2025 tarihli dilekçesinde özetle; "Duruşmaya katılamamış olması nedeni ile dosyanın işlemden kaldırıldığını, yanı gün vermiş olduğu dilekçe ile dosyanın işleme alınıp duruşma gününün kasım ayına verildiğini, bu itibarla celsenin yaklaşık 4-5 ay sonra olması, dosyanın geldiği aşama dikkate alınarak dosyanın celse arasında bilirkişiye tevdine karar verilmesini" talep etmiştir.

Mahkememizce Davacı vekilinin talebinin kabulü ile, HMK'nun 266. maddesi gereğince bilirkişi incelemesi yaptırılmasına, HMK'nun 267. ve 268. maddesi gereğince dava dosyasının re'sen seçilecek bir trafik/makine mühendisi bilirkişiye tevdine, HMK'nun 273. maddesi gereğince tarafların iddia ve savunmaları, trafik kaza tespit tutanağı, araç sahiplik belgesi, sigorta bilgi ve gözetim merkezi hasar sorgulama kayıtları, ZMMS poliçesi, hasar dosyaları, dosya içerisindeki ekspertiz raporu, fotoğraflar ve dosyaya sunulan tüm deliller ve tüm dosya kapsamı incelenmek suretiyle; a) █████/2022 tarihli trafik kazasının oluşumunda kim veya kimlerin ne şekilde kusurlu olduğu ve hangi kuralların kim tarafından ihlal edildiği konularında kaza anına ilişkin basit krokinin çizilerek kural ihlallerinin tespit edilmesi, b) Davacıya ait ... plaka sayılı araçta bu kazadan dolayı değer kaybı zararı var ise yerleşik yargıtay uygulamalarına göre aracın markası model yılı, özellikleri, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma yaşı, kilometresi, metal komparentlerinin yoğunluğu, korozyon dozajı ve varsa önceye dair hasar nedeniyle orjinalliğini yitirip yitirmediği aracın gördüğü hazarın, ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği, bu parçaların orjinal olup olmadığı, hususlarının göz önüne alınarak aracın █████/2024 tarihli trafik kazasından önceki hasarsız 2. El serbest piyasa rayiç değerinin kaç TL olduğu, bu kaza meydana geldikten ve aracın tamiri yapıldıktan sonraki 2. El serbest piyasa rayiç değerinin kaç TL olduğu, bu iki değer arasındaki farka göre varsa davacının aracındaki değer kaybı zararının kaç TL olduğu, bu belirleme yapılırken kurumsal olarak araç alım satımına aracılık eden internet sitelerinden davacıya ait aracın markası, model yılı, motor hacmi, kilometresi, ve donanımı aynı veya benzer araçlarla hasarlı ve hasarsız birçok aracın karşılaştırılması suretiyle değerlendirme yapılması ve daha önce ödenen değer kaybı tazminatının hesaplanan miktardan düşülmesi, c) Davacıya ait aracın gördüğü hasarın niteliği, hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların orjinal olup olmadığı hususları göz önünde bulundurularak davacının tazmin edilmeyen araç hasar zararı olup olmadığı, varsa miktarının kaç TL olduğu, bu belirleme yapılırken araç hasar zararından daha önce ödenmiş olan hasar zararının tazminattan düşülmesi, d) Bu kaza nedeniyle talep edilen ikame araç tazminatı talebine ilişkin zararın belirlenmesinde davacıya ait aracın markası, model yılı özellikleri ile aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasar gören bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği dikkate alınarak objektif olarak hasara uğrayan aracın onarımı için gerekli makul süre ve emsal araçların ikamesinin kullanımı için ödenecek ücreti ile bu aracın kullanılmadığı süre içinde elde edilen yararların belirlenerek ve mahsup edilerek varsa ikame araç zararının kaç TL olduğu konularında hüküm vermeye ve denetime elverişli açıklamalı rapor tanzimi için bilirkişiye yetki ve görev verilmesine, karar verilmiştir.

Makine Yüksek Mühendisi Öğretim Görevlisi Dr...ü tarafından düzenlenen █████/2025 tarihli raporda özetle; "Dava konusu dosya ile tarafıma tevdi edilen görevin tespitine yönelik gerekli incelemeler tamamlanmıştır. Yapılan inceleme ve değerlendirmelerde; ... plaka sayılı araç sürücüsü ... sevk ve idaresindeki araç ile günün gündüz vakti, görüşün açık olduğu yol üzerinde seyri esnasında, yola gereken dikkat ve özeni vermesi, seyrini müteyakkız sürdürmesi, aracının hızını mahal şartlarına uydurması ve kendi seyir istikametine göre yaşanan trafik yoğunluğunu dikkate almaksızın kurallara uygun şekilde beklemekte olan dava konusu araca arkadan çarpmak suretiyle sebebiyet verdiği olayda asli ve tam kusurlu olduğu, ... ve ...plaka sayılı araç sürücülerinin ise gerçekleşen kazanın oluşu üzerinde bir etkinliği olmadığından kusurlarının olmadığı, Dosya da mevcut bulunan ve yukarıda izah olunan internet ve piyasa araştırmaları sonucunda dava konusu kaza sonrası oluşan değer kaybı bedelinin 50.000,00 TL, Bakiye Değer Kaybı bedelinin ise 50.000,00-TL olduğu değerlendirilmiştir. Dava konusu araçta oluşan hasar ve zararın niteliğine göre kaza olmasaydı dahi davacı tarafından yapılması gereken yakıt vb. zorunlu gider kalemleri 100,00 haricinde İkame Araç Bedelinin bakım onarımda geçen gün süresince araç mahrumiyet bedelini karşılayacağı, 15 günlük makul tamir süresine ilişkin aracı kullanamamaktan doğan mahrumiyet bedelinin emsal araç (2012 model) açısından kaza tarihinde günlük 900,00-TL olacağı, bu süreçte Araç Mahrumiyet Zararının/İkame Araç Bedelinin 13.500,00-TL olduğu değerlendirilmiştir." şeklinde rapor düzenlenmiştir.

Davacı vekili █████/2026 tarihli talep arttırım dilekçesinde özetle; "Bakiye hasar bedeli alacağımız için talep artırımında bulunarak netice itibari ile 26.764,90 TL'nin sigorta şirketi dışındaki davalılardan müştereken ve müteselsilen kaza tarihi olan 17.04.2024 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile tahsiline, Değer kaybı alacağı için talebimizi arttıracak 50.000 TL'nin müştereken ve müteselsilen tüm davalılardan kaza tarihi olan 17.04.2024 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile tahsiline, sigorta firmasınca dava sırasında yapılan ödemenin infazda dikkate alınmasına, İkame araç bedeli için talebimiz arttırarak netice itibari ile 13.500 TL ikame araç bedelinin sigorta şirketi dışındaki davalılardan müştereken ve müteselsilen kaza tarihi olan 17.04.2024 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara tahmile karar verilmesini talep ederim." şeklinde talepte bulunmuş, eksik harcı yatırdığı ve davalılara tebliğ edildiği anlaşılmıştır.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Dava, █████/2024 tarihli trafik kazasında müvekkilime ait ... plaka sayılı aracın hasarlanmasından dolayı bakiye araç hasar bedeli, araç değer kaybı zararı ve ikame araç zararına yönelik tazminat istemine ilişkindir.

-Taraflar arasında uyuşmazlık konuların değerlendirmesinde;

Tarafların uyuşmazlık konuları; █████/2024 tarihli trafik kazasının oluşumunda kim veya kimlerin ne oranda kusurlu olduğu, bu kaza nedeniyle davacıya ait ... plaka sayılı araç dolayısıyla davacının tazmin edilmemiş araç değer kaybı zararı olup olmadığı, varsa tüm davalıların bu zarardan sorumlu olup olmadığı, davacının bakiye araç hasar zararı ile ikame araç zararının bulunup bulunmadığı, varsa sigorta şirketi dışındaki diğer davalıların bu zararlardan sorumlu olup olmadığı, davalı sigorta şirketinin zamanaşımı def'i, belirsiz alacak davası açılmasına yönelik itirazının ve KTK'nun 97. Maddesine yönelik dava şartı itirazının dinlenebilir olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.

Davacının alacağı belirlenebilir olmadığından belirsiz alacak davası açmasında herhangi bir yasal engel olmadığı görülmüştür.

-Bedel arttırım talebi ile ilgili incelemede;

-KTK'nun 97. maddesine ilişkin dava şartının değerlendirmesinde;

Trafik kazalarında hukuki sorumluluk ve sigorta konusu 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup sözü geçen Kanun'un 85. maddesinin 1. fıkrasında bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa motorlu aracın bir teşebbüsünün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde motorlu aracın işleteninin ve bağlı bulunduğu teşebbüsün sahibinin doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olacağı, aynı maddenin 5. fıkrasında işleten ve araç işleticisi teşebbüs sahibinin, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu olduğu, 91. maddesinin 1. fıkrasında işletenlerin, bu kanunun 85. maddesinin 1. fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmalarının zorunlu olduğu öngörülmüştür. Kanunun bahsi geçen düzenlemesinden, zorunlu mali sorumluluk sigortacısının, trafik kazasına karışan aracın işleteni veya araç işleticisi teşebbüs sahibi olan sigortalısına bu kaza sebebiyle isabet eden hukuki sorumluluğu poliçe teminat limiti ile sınırlı olarak üstlendiği anlaşılmaktadır. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun "Doğrudan Doğruya Talep ve Dava Hakkı" başlıklı 97. maddesinde (Değişik: 14/4/2016-6704/5 md.) "Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir."

Dosya kapsamında davacının sigorta şirketine başvurusu olduğundan bu itiraz reddedilmiştir.

- Davalı sigorta şirketinin cevap dilekçesi ile zamanaşına itirazına ilişkin değerlendirmede;

Olay tarihinde yürürlükte bulunan 6098 sayılı TBK m. 72 haksız fiil nedeniyle tazminat davasının zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, herhalde zararı doğuran olayın gerçekleşmesinden itibaren on yıllık sürede zamanaşımına uğrayacağı düzenlenmiştir. Ancak, haksız fiil aynı zamanda suç teşkil eden bir eylem ise ve Ceza Kanunu’nda daha uzun zamanaşımı süresi öngörülmüşse haksız fiil sorumluluğunda bu (uzamış) ceza zamanaşımı süreleri uygulanır. Uzamış (ceza) zamanaşımının başlangıcı olay tarihidir, zarar ve failin öğrenilmemesi önem taşımaz. Ceza zamanışımı süresi dolmuş ise on yıllık hak düşürücü süre içinde olmak kaydıyla zararın (gelişen durumun sona ermesinden itibaren) ve failin öğrenilmesinden itibaren iki yıllık süre içinde de dava açılabileceği düzenlenmiştir. Somut olayda bu davanın █████/2024 tarihinde açıldığı, kazanın ise █████/2024 tarihinde olduğu, 2918 sayılı KTK'nın 109/1-4 maddeleri gereğince, motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak 2 yıl ve herhalde, kaza günüden başlayarak 10 yıl içinde zamanaşımına uğrayacağı, anılan sürenin dolmadığı anlaşılmakla zamanaşımı itirazı █████/2025 tarihli ön inceleme duruşmasının (1) nolu ara kararı ile reddedilmiştir.

-Kusur ön soruna ilişkin değerlendirmede,

Mahkememiz olayla ilgili kural ihlallerinin tespiti noktasında, ikame araç, değer kaybı ve hasar bedeli konusunda rapor almıştır. Kaza tespit tutanağı, kaza krokisi ve kural ihlalleri tespiti uyarınca Kayseri ili Melikgazi ilçesinde, sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı aracı ile Sivas Bulvarı üzerinde Mimar Sinan Köprülü Kavşağı istikametinden Mazakaaland istikametine doğru seyir halindeyken Kumralı Tramvay Durağı yanına yaklaştığı sırada, günün gündüz vakti olmasına ve görüşün açık olmasına rağmen yola gereken dikkat ve özeni vermemesi, hızını trafik yoğunluğuna göre ayarlamaması neticesinde; trafiğin yoğunluğu nedeniyle önünde yavaşlamış olan sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı aracın arka kısımlarına kendi aracının ön kısımları ile çarpması, çarpmanın şiddetiyle ... plaka sayılı aracın da önünde aynı istikamette seyir halinde bulunan sürücü... sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı aracın arka kısımlarına çarpması sonucu maddi hasarlı zincirleme trafik kazası olayı gerçekleşmiştir.

Sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plakalı aracını sürerken Karayolları Trafik Kanunu'nun 52/b-c, 56/c ve 84/j maddelerinde yer alan asli kusurlu sayılan trafik kurallarını ihlal etmiş; aracını kullanırken çevre, yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uymamış, önünde seyreden araçları güvenli ve yeterli bir takip mesafesinden izlemeyerek arkadan çarpma suretiyle kazaya sebebiyet vermiştir. Bu nedenle ... plakalı araç sürücüsü ...'un meydana gelen trafik kazasında %100 oranında kusurlu olduğu; önünde trafiğin yoğunluğu nedeniyle nizami şekilde yavaşlayan ... plakalı araç sürücüsü ... ile ... plakalı araç sürücüsü ...'ın ise gerçekleşen kazanın oluşu üzerinde bir etkinliği ve kural ihlali bulunmadığından kusurlarının olmadığı anlaşılmıştır.

- Hasara ait değerlendirmede;

Yargıtay Yerleşik uygulamalarına uygun olarak, kazalı aracın markası, modeli, yaşı ve hasarın boyutu birlikte irdelenmek suretiyle, kaza tarihi itibariyle hasarlı aracın tamirinin ekonomik olup olmadığı, ekonomik ise, hasar bedeli, ekonomik değil ise kaza tarihindeki ikinci el satış bedeli ile kazadan sonraki hurda (sovtaj) değerinin tespit edilmesi, belirlenen rayiç değerden de aracın hurda bedeli indirilmek suretiyle davacının gerçek zararının tespiti yapılır.

Davacının aracında bilirkişi raporu uyarınca hasar bedelinin 116.816,95 TL olduğu anlaşılmıştır. Sigorta şirketi tarafından ödenen kısım düşüldüğünde bakiye 26.764,90 TL kaldığı anlaşılmıştır.

-İkame araç bedeline ait değerlendirmede;

Davaya konu kaza nedeniyle davacının aracında oluşan hasarın onarımı için gerekli makul sürede, davacının ikame araç temin etmek ve suretle masraf yapmak zorunda kalacağı, bu zararının da tazmininin gerektiği, davalılardan istenen araç mahrumiyet zararını yönünden talep edilen araç mahrumiyetine ilişkin zararın belirlenmesinde hasara uğrayan aracın markası, özellikleri ve model yılı ile aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği dikkate alınarak objektif olarak hasara uğrayan aracın onarımı için gerekli süre ve emsal aracın ikamesinin kullanımı için ödenecek ücret ile bu aracın kullanılamadığı süre içerisinde elde edilen yararlar dikkate alınarak sözkonusu zararın kapsamı belirlenmesi gerekmektedir.

Mak. Y. Müh.&Öğr. Gör. Dr. ...’nün raporunun içeriğinde; ... plakalı aracın onarımının yapılacağı 15 günlük süre içinde oluşan araç mahrumiyet bedelinin ise kaza tarihi itibariyle olmak üzere 13.500,00 TL (15*900,00 TL) olacağı belirtilmiştir. Dosya arasındaki Tüketici Hakem heyeti raporunda davacı kendi beyanında 15 gün ikame araç kullandığını beyan ettiğinden talep reddedilmiştir.

-Değer kaybına dair değerlendirmede;

Yargıtay Yerleşik uygulamalarına uygun olarak, değer kaybının kazalı aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı (aracın km'si, metal komponentlerin yoğunluğu, korozyon dozajı ve önceye ait hasarlar nedeni ile orjinalliğin yitirilip yitirilmediği), aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı), tramer kayıtlarına göre araçta meydana gelen hasarlar irdelenerek, emsal satışlar da araştırılmak suretiyle, aracın olay tarihindeki 2. el rayiç değeri ile kazadan sonra onarılmış haldeki 2. el rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybının bilirkişiler tarafından hesaplanması gerekir.

Mak. Y. Müh.&Öğr. Gör. Dr. ...’nün raporunun içeriğinde; ... plakalı araç üzerinde oluşan değer kaybı bedelinin kaza tarihi itibariyle olmak üzere 50.000,00 TL olacağını değerlendirilmiştir. Anılan rapor yöntemine uygun değerlendirildiğinden uygun görülmüştür. Ancak yargılama sırasında sigorta şirketince 50.000,00 TL alacağı ferileri birlikte ödediği anlaşıldığından talep konusuz kalmıştır.

-Davalılar ...Ticaret Ltd Şti Ve ... 'un sorumluluğuna dair değerlendirmede;

İşleten tanımı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır” şeklinde yapılmıştır. 2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır.Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir. Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür.

2918 sayılı KTK'nın 85. maddesi “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar” hükmünü içermektedir.

Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla), artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip, bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, işleten sıfatının belirlenmesinde araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması ve fiili hakimiyetin uzun süreli olması gerekmektedir. Ancak bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması şarttır. (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin E. █████████, K. ██████████)

Somut olayda, davalı şirketin işleten olması nedeni ile kusursuz sorumluluk ilkesi çerçevesinde davalı gerçek kişi ise haksız fiilleri hükümleri çerçevesinde zarardan sorumludurlar.

- Faize ait değerlendirmede;

2918 Sayılı Kanun'un 99. maddesinde, sigortacılar, hak sahibinin zorunlu mali sorumluluk sigortası genel sartlarıyla belirlenen belgeleri, sigortacının merkez veya kuruluslarından birine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde kalan miktarları hak sahibine ödemek zorundadırlar.

Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortacısı 2918 Sayılı KTK'nun 98/1, 99/1, ZMMS Genel Şartlarının B.2-c maddesi uyarınca hak sahibine kaza ve zarara ilişkin tespit tutanağının ve bilgi ve belgeleri ile birlikte sigortacıya başvurmasından itibaren 8 iş günü sonunda tazminat miktarını ödememesi halinde, bu tarihte, böyle bir başvurunun yapılmaması halinde ise dava tarihinde temerrüde düşeceğinden, temerrüt faizine bu tarihten itibaren hükmedilmesi gerekir.

Sigortacının kısmi ödeme yapması halinde ise, söz konusu ödeme tarihi temerrüt tarihi olarak esas alınacaktır. Davalı gerçek kişi yönünden ise 6098 sayılı TBKnun 117/2 maddesinde göre haksız fiilin işlendiği tarihte temerrüde düşeceğinden olay tarihi itibariyle faize hükmedilmesi gerekir.

Anılan açıklamalar uyarınca sigorta şirketine başvuru dikkate alınarak temerrüt tarihi belirlenmiştir. Diğer davalılar yönünden ise temerrüt tarihi olay tarihi kabul edilmiştir.

-Arabuluculuk ücretine ilişkin değerlendirmede;

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na 7155 sayılı Kanun'un 20 nci maddesi ile 06.12.20218 tarihinde eklenen 5/A maddesi ile; "Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." düzenlemesi ile konusu bir miktar paranın ödenmesine ilişkin olan alacak ve tazminat taleplerine ilişkin ticari davalarda arabulucuya başvurulması dava şartı olarak getirilmiştir.

Ancak TTK'nın 5/A maddesi ile konusu para alacağına ilişkin ticari davalarda arabulucuya başvurulması dava ön şartı olarak düzenlenmişken 26.04.2016 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6704 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi ile Karayolları Trafik Kanunu'nun 97 nci maddesinde yapılan değişiklik ile;" zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigorta Kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması halinde zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurulabilir." ifadesi ile zorunlu mali sorumluluk sigortasına karşı açılacak davalarda dava açmadan önce sigortacıya yazılı başvuru yapılması ve bu süre içinde hiç cevap verilmemesi veya verilen cevabın zarar görenin talebini karşılamaması halinde yani zarar gören ile sigortacı arasında uyuşmazlık çıkmasından sonra dava açılabileceği düzenlenmiştir.

Bu düzenleme ile sigortacıya başvuru bir dava şartı olarak getirilmiştir. Bir başka deyişle Karayolları Trafik Kanunu'nun 97 nci maddesi ile trafik kazası sonucu zarar gören kişilerin sigortacıya karşı dava açabilmesi için aralarında bir uyuşmazlık çıkması gerektiği şartı düzenlenmiştir. Buna göre zarar gören öncelikle tazminat taleplerini sigortacıya iletecek ve böylece uyuşmazlığı kendi aralarında çözmeye çalışacaklardır. Bu haliyle zarar görenin dava açmadan önce sigortacıya başvuru dava şartı alternatif uyuşmazlık çözüm yolu olarak önümüze çıkmaktadır. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'na eklenen 18/A maddesinin 18 inci fıkrasında "Özel kanunlarda tahkim veya başka bir alternatif uyuşmazlık çözüm yoluna başvurma zorunluluğunun olduğu veya tahkim sözleşmesinin bulunduğu hâllerde, dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümler uygulanmaz." ifadesi ile dava şartı olarak arabuluculuğun sınırları özel kanunlarda tahkim ve başka alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvurunun zorunlu olması ile çizilmiştir.

Bir başka deyişle tahkimin veya başka alternatif uyuşmazlık çözüm yollarının zorunlu kılındığı durumlarda arabuluculuğa başvuru dava şartı olarak uygulanmayacaktır.

Yukarıda açıklandığı üzere, trafik kazası sonucu davacının tazminat taleplerini öncelikle sigortacıya ilettiği, bu haliyle dava açmadan önce sigortacıya başvuru dava şartının yerine getirildiği, Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'na eklenen 18/A maddesinin 18 inci fıkrasına göre artık zorunlu arabuluculuk hükümlerinin uygulanamayacağı bu itibarla yargılama gideri olarak arabuluculuk masraflarının davalıya yükletilemeyeceği gözetilerek arabuluculuk masrafları davacı üzerinde bırakılmıştır. (Bkz. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi █████████ Esas, █████████ Karar sayılı ilamı)

HÜKÜM

: Yukarıda açıklanan nedenlerle:

1-Davacının değer kaybı istemi konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmağına,

2-Davacının ikame araç bedeline ilişkin talebinin reddine,

3-Davacının hasar bedelinin kabulü ile 26.764,90-TL hasar bedeli tazminatının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davalı sigorta şirketinin poliçe limiti ile sınırlı tutulmasına, sigorta şirketi yönünden █████/2024 diğer davalılar yönünden ise kaza tarihi olan █████/2024 tarihinden itibaren alacağın yasal faiz uygulanmasına,

4-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince; alınması gereken 1.828,31-TL karar ve ilam harcının davacı tarafından yatırılan 427,60-TL peşin dava harcı, 1.541,50-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 1.969,10-TL harçtan mahsubu ile fazla yatan 140,79-TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde iadesine,

6-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.800,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına,

7-Davacı tarafından yatırılan 427,60-TL başvurma harcı, 1.828,31 TL peşin ve ıslah harcı olmak üzere toplam 2.255,91-TL'nin davalı sigorta şirketince yargılama gideri olarak ödendiğinden davacının kendi üzerinde bırakılmasına,

8-Davacı tarafından yapılan; posta müzekkere ve bilirkişi giderinden ibaret toplam 8.135,00-TL yargılama giderinden davanın kabul red oranına göre belirlenen yargılama giderinden davalı sigorta şirketince ödenen bedeli düşüldükten sonra bakiye 729,04 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

9-Davalılar tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

10-6100 sayılı HMK'nun 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde yatıran tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,

11-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesap ve taktir olunan 45.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davalı sigorta şirketi tarafından ödendiğinden davacı lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

12-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dosyanın tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra istinaf incelemesine gönderilmesine veya arşive kaldırılmasına,

Dair, davacı asilinin yüzüne karşı davalılarının yokluğunda gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2026

Katip ...

Hakim ...