Anahtar kelimeler: Mesuliyet Ödediklerini İhtiyari Muafiyet Kazaya Vadeli Rücuen Karıştığını Araçta Poliçesi
T.C.
İSTANBULBÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ17. HUKUK DAİRESİDOSYA NO
: █████████ EsasKARAR NO
: ████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IİNCELENEN KARARINMAHKEMESİ
: İstanbul 13. Asliye Ticaret MahkemesiTARİHİ
: █████/2022NUMARASI
: ███████ Esas, ████████ KararDAVA
: SİGORTA (MAL SİGORTASI KAYNAKLI)KARAR TARİHİ
: █████/20266100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Davacı vekili dava dilekçesi ile; ... plakalı aracın 08.11.█████████ vadeli İhtiyari Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesi ile müvekkili nezdinde sigortalı olduğunu, sigortalı aracın 11.09.2018 tarihinde davalı ... AŞ nezdinde trafik sigortalı olan ... plakalı araç ile kazaya karıştığını, ... araçta oluşan hasar nedeniyle davalı sigorta şirketinin rücuen tazminat talebi üzerine 27.12.2018 tarihinde 36.200,00 TL ödediklerini, ancak yapılan incelemede İhtiyari Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesinde muafiyet bulunduğunun tespit edildiğini, bu nedenle hataya düşülerek yapılan ödemenin sebebsiz zenginleşme hükümleri gereği davalı sigorta şirketi ile müvekkilinin sigortalısından iadesi gerektiğini, aynı talep ile ilgili İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesinin ████████ Esas sayılı dosyasında açtıkları davanın zorunlu arabulucuya başvurulmadığı gerekçesiyle dava şartı yokluğundan usulden reddedildiğini, oysa arabulucuya başvurduklarını, ancak anlaşamama tutanağını sehven sunmadıklarını ileri sürerek 32.600,00 TL'nin ödeme tarihi olan 27.12.2018 tarihinden itibaren işleyen ticari faizi ile birlikte (davalı sigorta şirketinin 5 puan fazla faizi) tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAPDavalı ... AŞ vekili cevabında; kazada müvekkili nezdinde sigortalı ... plakalı araç sürücüsünün kusurunun bulunmadığını, sigortalı araçta meydana gelen 72.200,00 TL hasar tutarını poliçe kapsamında karşıladıklarını, ... plakalı aracın davacı şirket nezdinde hem Zorunlu Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesi, hem de İhtiyari Mali Mesuliyet Poliçesi bulunduğunu, davacının ZMMS poliçe limiti 36.000,00 TL'yi ödediğini ve kalan 36.200,00 TL'yi de İhtiyari Mali Mesuliyet Poliçesi kapsamında ödediğini, Motorlu Kara Taşıtları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın 1. maddesi gereği, ihtiyari mali mesuliyet teminatının, zmms poliçesi'nin limitleri üzerinde kalan kısımda poliçe teminat limiti kadar devreye girdiğini, davacı sigortacı tarafında düzenlenen İhtiyari Mali Mesuliyet Poliçesi'nde, İhtiyari Mali Mesuliyet Poliçesi'nin devreye girmesi için 50.000,00 TL alt limit belirlenmesinin genel şartlara aykırı olduğunu, müvekkili temerrüde düşürülmediğinden ödeme tarihinden itibaren faiz istenemeyeceğini, haksız fiilden kaynaklı talepte ticari faiz talebinin hukuka aykırı olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı Mustafa Kübra Sönmez vekili cevabında; İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesinin ████████ Esas sayılı dosyasında açılan dava nedeniyle bu davanın derdestlik nedeniyle reddi gerektiğini, davada müvekkilinin yerleşim yeri mahkemesi olan Konya Asliye Ticaret Mahkemesinin yetkili olduğunu, ZMMS'yi aşan rizikolar için ihtiyari mali sorumluluk sigortası yapıldığını, bunun aksinin kabul edilemeyeceğini, genel şartlarda sigortacının muafiyet kaydı koyabileceğine dair hüküm bulunmadığını, poliçede davacının iddia ettiği gibi bir muafiyet kaydı bulunduğunun anlaşılamadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIMahkemece; davacı sigortacının ... plaka sayılı araç için düzenlediği İhtiyari Mali Mesuliyet Sigorta Policesi'nde teminat limitinin 50.000,00 TL olarak belirlendiği, davacı şirketin İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları 1. madde hükmüne aykırı olarak özel şart düzenlediği, Genel Şart hükmüne aykırı özel şart düzenlenemeyeceği, davacının İhtiyari Mali Mesuliyet Sigorta Policesi kapsamında, dava konusu ZMSS hadlerini aşan zarar miktarından poliçe limiti olan 50.000,00 TL'ye kadar sorumlu olacağı, bu nedenle davacının poliçe teminatı kapsamında ödediği 36.200,00 TL nin istirdatını isteyemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.İSTİNAF NEDENLERİKarar yasal süresinde davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.Davacı vekili istinaf nedenleri olarak; poliçede; "Sigortalının münferiden düzenlenmiş kara taşıtları kasko sigortası veya motorlu kara taşıtları ihtiyari mali sorumluluk sigortası bulunmaması veya varsa bu poliçelerden motorlu kara taşıtları ihtiyari mali mesuliyet teminat limitinin 50.000.-tl altında olması halinde, işbu poliçe trafik sigortası teminat limitlerine ilaveten (maddi, bedeni ayrımı yapılmaksızın) kombine 50.000.-tl motorlu kara taşıtları ihtiyari mali mesuliyet limiti üzerinde geçerli olacaktır.'' hükmünün yer aldığını, İhtiyari Mali Mesuliyet Sigorta Policesi ihtiyari bir poliçe olup trafik teminatının üzerinde kalan kısmı karşılamakla birlikte özel şartlara muafiyet konabileceğini, tarafların sigorta poliçesini karşılıklı kabul ettiğini ve sözleşme bu şekilde düzenlediğini, genel şartlara aykırı bir durumun söz konusu olmadığını belirterek kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE
:Dava; İhtiyari Mali Mesuliyet Sigorta Policesi kapsamında hatalı olarak ödendiği ileri sürülen sigorta tazminatının sebepsiz zenginleşme kapsamında iadesi istemine ilişkindir.Mahkemece, Genel Şart hükmüne aykırı özel şart düzenlenemeyeceği ve davacının İhtiyari Mali Mesuliyet Sigorta Policesi kapsamında, ZMSS hadlerini aşan zarar miktarından poliçe limiti olan 50.000,00 TL'ye kadar sorumlu olacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.1-Derdestlik, bir (olumsuz) dava şartı olup, dava açılmasının usul hukuku bakımından ortaya çıkardığı sonuçlardan biridir. Bir davanın derdestlik nedeniyle reddedilebilmesi için; aynı davanın iki kere açılmış olması, birinci davanın görülmekte olması, birinci dava ile ikinci davanın taraflarının, dava konusunun ve dava sebeplerinin aynı olması gerekir. Bir dava şartı noksan olmasına rağmen esasa girilmiş ve dava sırasında o dava şartı noksanlığı ortadan kalkmış ise, hüküm anında bütün dava şartları tamam olduğundan, davanın esası hakkında karar verilmelidir. (Yargıtay 3. HD'nin ████████ Esas, █████████ Karar sayılı kararı)Eldeki dava ile İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ████████ Esas sayılı dosyasında görülen davanın tarafları, sebebi ve dava konusu aynı olup, İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ████████ Esas sayılı dosyasında zorunlu arabulucuya başvurulmadan dava açıldığı gerekçesiyle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmiş, karar taraflara 13.02.2020 tarihinde tebliğ edilerek 27.02.2020 tarihinde kesinleşmiştir. Davacı ████████ Esas sayılı dosyada verilen karar kesinleşmeden 21.01.2020 tarihinde eldeki davayı açmıştır.Ancak Yargıtay 3. HD'nin ████████ Esas, █████████ Karar sayılı kararında açıklandığı üzere dava, bir dava şartının başlangıçta noksan olduğu gerekçesiyle usulden reddedilemez. Davanın açıldığı tarihte derdestlik halinin yargılama sırasında(önceki davada verilen hükmün kesinleştiği 27.02.2020 tarihinde) ortadan kalktığı, eş söyleyişle ilk derece mahkemesince hükmün verildiği 25.03.2022 tarihinde dava şartlarının tamam olduğu anlaşıldığından, ilk derece mahkemesinin işin esasını incelemesinde isabetsizlik görülmemiştir.2-İşin esasına ilişkin incelemede;Davacı sigortacı, İhtiyari Mali Mesuliyet Sigorta Policesi'nde bulunan muafiyet kapsamında karşı araç hasarı için ödeme yapılmaması gerekirken sehven ödeme yapıldığı gerekçesiyle, ödedikleri karşı aracın hasar tutarının istirdadını talep etmiştir.Motorlu Kara Taşıtları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın "Sigorta Teminatının Kapsamı" başlıklı 1. maddesinin ilk cümlesi; "Sigortacı, işbu poliçede gösterilen aracın kullanılmasından doğan ve Karayolları Trafık Kanununa ve Umumi Hükümlere göre aracın işletenine terettüp eden hukuki sorumluluğu ve bu poliçe teminat kapsamında olmak şartıyla Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası hadlerinin üzerinde kalan kısmını, poliçede yazılı hadlere kadar temin eder." hükmünü düzenlemektedir. Buna göre Kara Taşıtları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası araç işletenin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası kapsamı haddi üzerinde kalan sorumluluğunun teminatı için yapılmaktadır.Davacı sigortacının ödeme yapılmaması gerektiğine dayanak yaptığı poliçedeki özel şart ise; "Sigortalının münferiden düzenlenmiş kara taşıtları kasko sigortası veya motorlu kara taşıtları ihtiyari mali sorumluluk sigortası bulunmaması veya varsa bu poliçelerden motorlu kara taşıtları ihtiyari mali mesuliyet teminat limitinin 50.000.-tl altında olması halinde, işbu poliçe trafik sigortası teminat limitlerine ilaveten (maddi, bedeni ayrımı yapılmaksızın) kombine 50.000.-tl motorlu kara taşıtları ihtiyari mali mesuliyet limiti üzerinde geçerli olacaktır.'' şeklindedir. Bu madde ile trafik sigortası teminat limitlerine ilaveten 50.000,00 TL teminat limiti verilmiş olup, davacı sigortacının zorunlu trafik sigorta teminat limitini ödemesinden sonra, kalan hasar tutarını htiyari Mali Sorumluluk Sigortası kahsamında ödemesinde anılan maddeye aykırı bir durum bulunmamaktadır. Bu durumda mahkemece, davacının anılan özel şart hükmü gereği ödeme yapmasında poliçeye aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken, özel şartın genel şartı aykırı olamayacağı gerekçesiyle davanın reddedilmesi doğru görülmemiştir.Açıklanan nedenler ile kararın gerekçesinde hata edildiğinden davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1.b.2 bendi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve yeniden esas hakkında davanın reddine karar verilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.H Ü K Ü M
:Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere,1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ İLE İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesinin ███████ Esas, ████████ Karar sayılı ve █████/2022 tarihli kararının 6100 sayılı HMK'nun 353/1-b.2 maddesi gereğince KALDIRILMASINA, yeniden esas hakkında HÜKÜM TESİSİNE,2-a)Davanın REDDİNE,b)Hüküm tarihinde yürürlükte bulanan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 732,00 TL harcın davacı tarafından yatırılan 618,21 TL harçtan mahsubu ile bakiye 113,79 TL harcın davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,c)Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,d)Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine YER OLMADIĞINA,e)Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. gereğince taktir olunan 45.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,f)6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13. maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,İstinaf Giderleri Yönünden;3-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 732,00 TL harçtan davacı tarafından yatırılan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 651,30 TL harcın davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,4-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,5-6100 sayılı HMK'nun 333. maddesi gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının kararın tebliğ gideri karşılandıktan sonra artan kısmın yatıran tarafa İADESİNE,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.2 bendi ile aynı Kanunun 362/1-a Maddesi gereğince kesin olarak oybirliği ile karar verildi. █████/2026