ankaraya emtiaların mobilya cinsi nakliyat emtia nakliyesi esaskarar üstlendiğini taşıyıcı

Anahtar kelimeler: Ankaraya Emtiaların Mobilya Cinsi Nakliyat Emtia Nakliyesi Esaskarar Üstlendiğini Taşıyıcı

T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas - ...

T.C.

KAYSERİ

1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

: ...

KARAR NO

: ...

BAŞKAN

: ...

ÜYE

: ...

ÜYE

: ...

KATİP

: ...

DAVACI

: ...

VEKİLLERİ

: Av. ...

Av. ...

DAVALI

: 1- ...

VEKİLİ

: Av. ...

DAVALI

: 2- ...

VEKİLİ

: Av. ...

DAVA

: İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)

DAVA TARİHİ

: ...

KARAR TARİHİ

: ...

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH

: ...

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tarafından ... numaralı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ile sigortalanan mobilya cinsi emtiaların, Kayseri'den Ankara’ya nakliyesi işini davalıların üstlendiğini, davalı ...'ın araç maliki, davalı ...'ın ise fiili taşıyıcı olduğunu, söz konusu emtiaların, ... - ... plakalı araca sağlam olarak yüklendiğini, söz konusu aracın, 27.02.2022 tarihinde, Kayseri istikametinden Kırşehir istikametine seyri sırasında sürücünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sebebiyle yoldan çıkarak yan tarafa devrilmesi neticesinde tek taraflı, ölümlü ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kazanın oluşumunda araç sürücüsünün asli kusurlu bulunduğunu, davalı borçluların vaki itirazı üzerine duran icra takibine devam edilebilmesi için, itirazın iptali talebinin borçluların, takibe, borca, faiz oranına ve fer’ilerine dair itirazlarının iptali ile icra takibinin devamına, esas alacağın %20’sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatının hüküm altına alınması, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin de davalılara tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

: Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; sigorta poliçesinde teminat altına alınan sevkiyat adresi ile rücusu talep edilen emtiaların taşımasının yapıldığı sevkiyat adresinin birbirinden farklı olduğunu, teminat dışı ödemenin rücusunun mümkün olmadığını, 27.02.2022 tarihinde meydana gelen kazada hasar gördüğü belirtilen emtiaların poliçede yer alan şirketlerle ve sevkiyat adresi ile ilgisi bulunmadığını, müvekkil dava dışı sigortalı ... Loj. A.Ş.'nin alt taşıyıcısı olarak taşıma işi yaptığını, bu durumda dava dışı sigortalının olayın meydana gelmesinde kusurunun olup olmadığının araştırılması gerektiğini, kazanın meydana gelmesinde dava dışı sigortalı ... Loj. Hizm. A.Ş. ve Emtia Satıcısı ... Mobilya A.Ş.'nin kusurlarının olup olmadığının araştırılması gerektiğini, dava dışı sigortalı ... Loj. A.Ş. ile gönderici ve satıcı olan ... Mobilya A.Ş.'nin taşınan emtiaları araç kasasına usulüne uygun olarak sabitlenmemesi ve üstü açık taşıma nedeniyle göndericinin müterafik kusuru bulunduğunu, ayrıca taşınan emtiaların hassas ve kırılgan yapıda olması nedeniyle özellikle kırılma ve kolayca zarar görmesine yol açan doğal niteliği gereği hasarın meydana gelmesi hususlarında taşıma konusunda uzman makine mühendisi ve taşıma hukukunda uzman bilirkişiden de rapor aldırılarak sorumluluklarının tespit edilmesi gerektiğini, ayrıca talep edilen alacakların zamanaşımına uğradığını, her ne kadar sovtaj bedelinin 25.000,00-TL olduğu belirtilmişse de, kazaya konu malların halen müvekkilinin uhdesinde olduğunu, keşif icrası ile hasar görmeyen emtia ile tutarının tespit edilerek toplam bedelden mahsubu gerektiğini belirterek açılan davanın reddine, davacının açıkça haksız ve kötüniyetli olması nedeniyle asıl alacağın %20'sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin maliki olduğu aracın uzun süreli kiralama sözleşmesi ile diğer davalı ...'a kiralanması nedeniyle, müvekkili ...'ın işleten sıfatı bulunmadığını, müvekkili ile diğer davalı arasında imzalanan Kayseri 6.Noterliği'nin ... yevmiye numaralı ve 12.03.2020 tarihli kira sözleşmesine göre; ... plaka sayılı 2004 model Renault marka araç 12.03.2020 tarihinden itibaren 2 yıl için ...'a kiraya verildiğini, bu araç kira sözleşme tarihi itibariyle diğer davalı Mehme Başdağ'a teslim edildiğini, diğer davalı ... kendi nam ve hesabına yurtiçi yük taşıma işi ile iştigal ettiğini, bu nedenle 12.03.2020 tarihi itibariyle müvekkilinin araç üzerindeki fiili hakimiyeti ve dolayısıyla işleten sıfatının sona erdiğini, dosyada yer alan eksper raporunda da kazanın meydana geldiği esnada ... Loj. Hizm. A.Ş. sorumluluğunda alt taşıyıcı şahıs firması olan nakliyeci ...'ın göründüğünü, ... plakalı aracın 12.03.2020-12.03.2022 tarihleri arasında 2 yıllık kiralandığının da aynı raporda belirtildiğini, kiralama sözleşmesi ile birlikte aracın diğer davalı ...'a fiili olarak teslim edildiği ve bu kişi tarafından ekonomik anlamda yararlanma yapıldığının açık olduğunu, bu nedenle müvekkilinin kaza tarihi itibariyle işleten sıfatına sahip olmamasından dolayı davanın husumet yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini ayrıca müvekkilinin işleten sıfatına sahip olmadığı davacı tarafça eksper dosyasında bulunan kiralama sözleşmesinden anlaşılabileceğinden dolayı açıkça haksız ve kötüniyetli olarak dava ikame edilmiş olup davacı aleyhine ayrıca asıl alacağın %20'sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

: Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.

Davacı tarafça; ... numaralı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi, ödeme dekontu ve ibraname

Mal faturaları, Sevk irsaliyeleri ve yükleme listesi, Tutanaklar,

Ekspertiz raporu ve fotoğraflar,

Taşıma irsaliyesi, nakliye faturası araç kira sözleşmesi ve araç ruhsatı

, Sovtaj teklifleri, İhtarname, Sigortalının talebi ve ilgili yazışmalar, Rücu yazıları, Kayseri Genel İcra Dairesi ... E.sayılı dosyası

, Bilirkişi incelemesine delil olarak dayanılmıştır.

Davalılarca, Kayseri 6.Noterliği'nin ... yevmiye numaralı ve 12.03.2020 tarihli kira sözleşmesi, müvekkiline ait ticari defter ve kayıtlar, keşif, bilirkişi incelemesi, Tanık beyanları, Yargıtay kararları, Hasar doyası, emtia poliçesi, Dava dışı sigortalı ... ile emtia satıcı firması ... Mobilyaya müzekkere yazılarak rücuya konu malların araca sabitlenip sabitlenmediği ve varsa araç şoförüne sabitleme yapıldığına dair imzalatılan tutanakların celbi, Rücu doyası, sigorta poliçesi, hasar evrakları ve fotoğraflara delil olarak dayanılmıştır.

Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı takip dosyasının UYAP kayıtları dosyamıza eklenmiştir.

Dosya içindeki nakliyat emtea sigorta polisçesi örneği eklenmek suretiyle ... Sigorta A.Ş.'ne müzekkere yazılarak .../ ... plakalı araçta █████/2022 tarihinde meydana gelen kaza nedeni ile açılan hasar dosyasının, kasko poliçesi örneğinin, ekspertiz raporunun, hasara ilişkin servis faturası, iş emirleri, fotoğraf ve görüntü kayıtlarının, sigortalıya yapılan ödemeleri gösterir ödeme belgesinin, banka dekont örneğinin ve ibraname örneğinin gönderilmesi istenmiş, █████/2023 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.

Türkiye Noterler Birliği'ne müzekkere yazılarak ... ve ... plaka sayılı çekici/yarı römorkun kaza tarihi olan █████/2022 tarihli kaza tarihinde kimin adına tescilli olduğu sorulmuş ve araç tescil kaydının gönderilmesi istenmiş, █████/2023 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.

Kazaya karışan aracın kim tarafından ne suretle kiralandığının tanık anlatımları ile ispatı mümkün olmadığından bu hususun 4 nolu ara kararında yazılı noterlik sözleşmesi ve diğer yasal delillerle ispatlanacağından davalı ...'ın bu konuda tanık dinletme isteminin HMK'nun 30. Maddesi uyarınca reddine karar verilmiştir.

... Lojistik Hizmetleri AŞ'ne ve ... Mobilya San Tic AŞ'ne ayrı ayrı müzekkere yazılarak ... plakalı araca █████/2022 tarihinde yüklenen mallara ilişkin yükleme işlemleri ile ilgili araç şoförüne de imzalattırılan yüklemenin nasıl ve ne şekilde yapıldığı ile ilgili tüm tutanak, kayıt ve belge örneklerinin gönderilmesi istenmiş, █████/2023 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.

Davalılar tarafından dosyaya sunulan Kayseri 6. Noterliği'nin █████/2020 tarihli ... yevmiye sayılı kira sözleşmesi örneğinin eklenmesi ve davalılar ... ile ...'ın TC kimlik numaralarının belirtilmesi sureti ile Mimar Sinan Vergi Dairesine müzekkere yazılarak adı geçen davalılarca müzekkere ekinde gönderilen kira sözleşmesi ve kira bedelinin maliyeye/vergi dairesine bildirilip bildirilmediği sorulmuş, varsa buna ilişkin kayıt ve belge örneklerinin gönderilmesi istenmiş, █████/2023 tarihli ve █████/2023 tarihli yazılar ile müzekkeremize cevap verilmiştir.

Dosya içindeki █████/2022 tarihli trafik kaza tespit tutanağının okunaklı örneği eklenerek Mucur CBS'ne müzekkere yazılmasına, █████/2022 tarihinde Mucur İlçesi, Bademler Su karşısı 26. Km de tek taraflı ölümlü trafik kazasının meydana gelmesi nedeniyle ... plakalı çekici ve ona bağlı ... plakalı yarı römorkun sürücüsü ... TC kimlik numaralı ... 'ın vefatına ilişkin açılmış soruşturma dosyasının tespit edilerek bu dosyanın akıbetinin bildirilmesi ayrıca tüm soruşturma dosyasının uyap kayıt örneklerinin gönderilmesi, şayet ceza davası açılmışsa ilgili mahkeme adı ve esas numarasının bildirilmesi istenmiş, █████/2023 tarihli yazı ile müzekkeremize cevap verilmiştir.

... Mobilya San Tic AŞ'ne müzekkere yazılarak █████/2022 tarihinde ... plakalı çekici ve ona bağlı ... plakalı yarı römorkla Kayseri İli'nden Ankara İli'ne taşınırken meydana gelen trafik kazası nedeniyle █████/2023 tarihli vekilleri Av. ... tarafından düzenlenen dilekçe ekinde sunulan █████/2022 tarihli ... , v ve ... sayılı sevk irsaliyelerinde yazılı ... Malları Pazar San Tic AŞ'ne gönderilmek üzere sevkiyatı yapılan malların Mucur İlçe'si Bademler Su karşısı 26. Kilometrede tek taraflı trafik kazası yaşanması dolayısıyla bu araçta taşınan emtiaların halen kazada aldığı hasarlı hali ile durup durmadığı ve bu malların nerede bulunduğunun tam açık adresinin bildirilmesi istenmiştir.

Müzekkere cevapları geldikten sonra HMK'nun 266.maddesi gereğince bilirkişi incelemesi yaptırılmasına, HMK'nun 267. ve 268. maddesi gereğince dava dosyasının re'sen seçilecek bir muhasebeci-mali müşavir bilirkişiye tevdine, Bilirkişiye HMK 268 maddesi gereği davalılar ... ve ...'ın ticari defter ve kayıtları üzerinde yerinde inceleme yapması, raporuna esas alacak olup da dosya içinde bulunmayan kayıt ve belgeler olursa birer suretinin raporuna eklemesi için yetki verilmesine, HMK'nun 273. Maddesi gereğince davalıların ticari defterlerinin usulüne uygun tutulup tutulmadığının, açılış ve kapanış tasdiklerinin olup olmadığı, davalı ...'a ait ... plakalı aracın davalı ...'a Kayseri 6. Noterliği'nin █████/2020 tarihli ... yevmiye sayılı kira sözleşmesi ile kiralandığına dair davalıların defterlerinde kayıt, bilgi ve belge olup olmadığı, noter kira sözleşmesinde belirtilen tarihler arasında ... plakalı aracın kiralanması nedeni ile davalı ... tarafından ...'a düzenlenen fatura olup olmadığı, ticari defterlerde kaydı olup olmadığı, tahsil durumunun ne olduğu, vergi dairesine bildirilip bildirilmediği konularında hüküm vermeye ve denetime elverişli açıklamalı rapor tanzimi için bilirkişiye yetki ve görev verilmesine, karar verilmiştir.

Mali Müşavir bilirkişi ... tarafından düzenlenen █████/2024 tarihli raporda özetle; "Tarafların ticari defterlerinin usulüne uygun olarak tutulduğu, TTK'nun 64. maddesine göre yasal süresinde yapılmış açılış ve kapanış tasdiklerinin bulunduğu, Davalı ...'ın yasal defter ve belgelerine göre diğer davalıdan dava tarihi itibariyle alacak ve borcunun olmadığı, dava konusu faturaların ilgili dönem BA formları ile vergi dairesine bildirildiği, dava konusu araç ile ilgili aralarında başkaca fatura düzenlenmediği, kiralama işlemine dair resmi defterlerinde başkaca kayıt bulunmadığı, Diğer Davalı ...'ın ise ilgili dönemlerde işletme defterine tabi olduğu, ilgili faturaların defter kayıtlarında bulunduğu, küçük defter olduğu için B formuna tabi olmadığı, yasal kayıtlarında dava konusu ile ilgili başkaca kayıt bulunmadığı tespit edilmiştir." şeklinde rapor düzenlenmiştir.

Davalı ... vekili █████/2024 tarihli ve davalı ... vekili █████/2024 tarihli dilekçelerle rapora itiraz etmişlerdir.

Davalı ... vekili tarafından dava konusu taşımaya ve kazaya konu olan malların dava dışı ... A.Ş tarafından davalı ...'a satışına ilişkin sözleşme, satış faturası vs. Belgeleri sunması için süre verilmiş, davalı vekilince █████/2024 tarihli dilekçe sunulmuş, dilekçenin sunulmasından sonra HMK'nun 266.maddesi gereğince bilirkişi incelemesi yaptırılmasına, HMK'nun 267. ve 268. maddesi gereğince dava dosyasının Ankara veya İstanbul bilirkişilik listesinden re'sen seçilecek bir sigortacı, bir Mobilyacı veya ekspertiz bilirkişisi, bir taşıma konusunda uzman makine mühendisi bilirkişi ve bir sigorta ve taşıma alanında nitelikli hesap bilirkişisinden oluşturulacak bilirkişi kuruluna tevdine ve bu kurulun görevlendirilmesine, Dava dosyasının bilirkişilere tevdi için Ankara veya İstanbul ATM'ye talimat yazılmasına, HMK'nun 273. Maddesi gereğince iddia, savunma, sigorta poliçesi, ekspertiz raporu, hasar dosyası, ödemeye ilişkin kayıt ve belgeler, faturalar, icra takip dosyası, Mucur CBS'nin soruşturma dosyasının uyap kayıtları, dosyamızın uyap kayıtları içine celp edildiğinden uyap sistemi üzerinden incelenmesi, diğer celp edilen ve sunulan deliller, mali müşavir bilirkişi ... tarafından düzenlenen dosya içerisindeki rapor, fotoğraflar ve diğer tüm delillere göre taşıma ve sigortaya konu eşyaların taşıma güvenliğine uygun yüklenip istiflenip istiflenmediği, bu konuda taşınan emtiaların doğasının da dikkate alınması, meydana gelen hasarda kim veya kimlerin ne oranda kusurlu olduğu, emtiaların takımın parçaları olduğu ve hasarsız paketlerin diğerleri ile eşleştirilemeyeceğine dair ekspertiz raporundaki görüş, emtiaların özellikleri ve tüm deliller karşısında emtiaların sovtaj bedelinin ekspertiz raporunda belirlenen bedelli uyumlu olup olmadığı, kaç TL olduğu, meydana gelen hasar zararının miktarının kaç TL olduğu, uyap kayıtları içine celp edilen Kayseri Genel İcra Dairesinin ... esas sayılı takip dosyasının uyap kayıtlarının incelenerek asıl alacak ve işlemiş faiz yönünden davacının davalılardan alacağı olup olmadığı, rücu koşullarının bulunup bulunmadığı, varsa davacının asıl alacak ve işlemiş faiz alacağının hesaplanması konularında hüküm vermeye ve denetime elverişli açıklamalı rapor tanzimi için bilirkişilere yetki ve görev verilmesine, karar verilmiştir.

Ankara Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine yazılan talimat gereğince görevlendirilen bilirkişiler Sigortacı ... , Mobilyacı ... , Makina Mühendisi ... , Müfettiş ... tarafından düzenlenen █████/2024 tarihli raporda özetle; "...'ın olayla bağlantılı olmadığı, ... Lojistik firmasının taşıma işi ile ilgili ... ile mütefarik sorumlu olduğu, sorumlulukları gereği hasarın ... Lojistik ve ...'a ait olduğu, poliçenin ... Lojistik adına düzenlendiği, kazanın oluş şeklinde her hangi bir kastın söz konusu olmadığı, Sigortacının rücü hakkı bulunmadığı" belirtilmiştir.

█████/2024 tarihli bilirkişi raporuna karşı beyan ve itirazlar mahkememizce yapılan görevlendirme tanımı ve düzenlenen rapor içeriğine göre HMK'nun 266.maddesi gereğince bilirkişi incelemesi yaptırılmasına, HMK'nun 267. ve 268. maddesi gereğince dava dosyasının İstanbul bilirkişilik listesinden re'sen seçilecek bir sigortacı, bir Mobilyacı veya ekspertiz bilirkişisi, bir taşıma konusunda uzman makine mühendisi bilirkişi ve bir sigorta ve taşıma alanında nitelikli hesap bilirkişisinden oluşturulacak bilirkişi kuruluna tevdine ve bu kurulun görevlendirilmesine, Dava dosyasının bilirkişilere tevdi için İstanbul ATM'ye talimat yazılmasına, HMK'nun 273. Maddesi gereğince iddia, savunma, sigorta poliçesi, ekspertiz raporu, hasar dosyası, ödemeye ilişkin kayıt ve belgeler, faturalar, icra takip dosyası, Mucur CBS'nin soruşturma dosyasının uyap kayıtları, dosyamızın uyap kayıtları içine celp edildiğinden uyap sistemi üzerinden incelenmesi, diğer celp edilen ve sunulan deliller, mali müşavir bilirkişi ... tarafından düzenlenen dosya içerisindeki rapor, fotoğraflar ve diğer tüm delillere göre taşıma ve sigortaya konu eşyaların taşıma güvenliğine uygun yüklenip istiflenip istiflenmediği, bu konuda taşınan emtiaların doğasının da dikkate alınması, meydana gelen hasarda kim veya kimlerin ne oranda kusurlu olduğu, emtiaların takımın parçaları olduğu ve hasarsız paketlerin diğerleri ile eşleştirilemeyeceğine dair ekspertiz raporundaki görüş, emtiaların özellikleri ve tüm deliller karşısında emtiaların sovtaj bedelinin ekspertiz raporunda belirlenen bedelli uyumlu olup olmadığı, kaç TL olduğu, meydana gelen hasar zararının miktarının kaç TL olduğu, uyap kayıtları içine celp edilen Kayseri Genel İcra Dairesinin ... esas sayılı takip dosyasının uyap kayıtlarının incelenerek asıl alacak ve işlemiş faiz yönünden davacının davalılardan alacağı olup olmadığı, rücu koşullarının bulunup bulunmadığı, varsa davacının asıl alacak ve işlemiş faiz alacağının hesaplanması, mahkememizce daha önce alınan █████/2024 tarihli bilirkişi kurulu raporu ve bu rapora karşı vaki beyan ve itirazları incelenip tartışılması var ise çelişkilerin giderilmesi konularında hüküm vermeye ve denetime elverişli açıklamalı rapor tanzimi için bilirkişilere yetki ve görev verilmesine, karar verilmiştir.

İstanbul 4 Asliye Ticaret Mahkemesine yazılan talimat gereğince görevlendirilen bilirkişiler Makine Mühendisi ... . Taşımacılık konusunda bilirkişi ... Mobilya bilirkişisi ... ve Sigorta bilirkişisi ... tarafından düzenlenen █████/2024 tarihli raporda özetle; "T.T.K. 1472. maddeye göre rücu talebi için gerekli tüm şartlar oluşmadığından, özetle sigortalı Boy Trans’ın davalı ... ve davalı ...’a zararın tazmini için dava açma hakkı bulunmadığından, sigortacı ... Sigorta’nın da davalılar ... ve ...’a rücu talep hakkı bulunmadığı kanaati oluştuğu" belirtilmiştir.

█████/2024 tarihli rapora karşı vaki beyan ve itirazlar dikkate alınarak dava dosyasının rapor veren bilirkişi kuruluna tevdine, Dosyanın bilirkişilere tevdi içim İstanbul Nöbetçi ATM'ye talimat yazılmasına, Mahkememizin █████/2024 tarihli celsesinin 1 nolu ara kararında yazılı tüm görevlendirmelerin konularını kapsar şekilde ve tarafların █████/2024 tarihli önceki rapora özellikle de davacı vekilinin bu rapora karşı beyan ve itirazlarını karşılar şekilde hüküm vermeye ve denetime elverişli açıklamalı ek rapor tanzimi için bilirkişilere görev verilmesine, karar verilmiştir.

İstanbul 4 Asliye Ticaret Mahkemesine yazılan talimat gereğince görevlendirilen bilirkişiler Makine Mühendisi ... Taşımacılık konusunda bilirkişi ... Mobilya bilirkişisi ... n ve Sigorta bilirkişisi ... tarafından düzenlenen █████/2025 tarihli ek raporda özetle; "İtirazların Taşımacılık Yönünden İncelenmesi: dava taraflarının bilirkişi kök raporuna yaptıkları itirazlar incelendiğinde davalı ...’ın aleyhte olan hususları kabul etmediği ve özellikle sigortacılık açısından rücu hakkının doğup doğmadığı hususunda itirazları olduğu belirlenmiştir. Rücu hakkı konusu bilirkişi heyetinde yer alan Sigorta uzmanı bilirkişi tarafından değerlendirilecektir. Davacı ... Sigorta firmasının kök rapora itirazları incelendiğinde öncelikle rapor içi çelişkiler bulunduğu ifade edilmektedir. Makine Mühendisi bilirkişinin istifleme kusuru atfında bulunmasına karşın, taşıyıcı ve mobilya uzmanı bilirkişilerin emtia hasarında esas unsurun kaza olması nedeniyle sorumluluğu taşıyıcı tarafa yükleyen değerlendirmelerinin kabul edilmesi davacı ... Sigorta tarafından beklenmektedir. Bilirkişi heyeti, istifleme konusunun bilirkişi heyetince vurgulanmış olmasının hasar sorumluluğunun alt taşıyıcı üzerinde olmadığına dair bir kanaat olarak anlaşılmaması gereğini yeniden belirtmektedir. Davacı ... Sigorta, ayrıca kendilerinin davalarını ... firmasına karşı değil alt taşıyıcı ... ile araç maliki ...’a karşı açtıklarını ifade etmişlerdir. Davacı ... Sigorta firmasının olası rücu hakkını Türk Ticaret Kanunu Madde 888 Fıkra (3) Asıl taşıyıcı ve fiilî taşıyıcı müteselsilen sorumludurlar. Hükmü uyarınca davalı ...’a karşı öne sürmesinin mümkün olabileceği bilirkişi nezdinde açıktır. Davacı ... Sigorta dilekçesinde bilirkişi tarafından yapılan özel çekme hakkı hesaplamasının sonuca etkisi olmadığını belirtmekle beraber itiraz etmekten de geri durmamıştır. Davacı ... Sigorta hesaplama kurunun karar tarihine en yakın tarih olarak belirlenmesi gerektiğini ifade etmektedir. Bilirkişi heyetinin dava karar tarihini bilmesi işin doğasına aykırı olduğundan hesaplama Türk Ticaret Kanunu Madde 882 Fıkra (4) Özel Çekme Hakkı, eşyanın taşıma amacıyla taşıyıcıya teslim edildiği tarihteki veya taraflarca kararlaştırılan diğer bir tarihteki, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca belirlenen değerine göre Türk Lirasına çevrilir. Hükmü uyarınca yapılmıştır. Nihai kur çevriminin nasıl yapılacağının takdiri Yüce Mahkemededir. Taşımacılık Yönünden Yeni Sonuç Ve Değerlendirmeler: Taraf itirazları ile yeniden yapılan inceleme neticesinde; Taşımacılık yönünden alt taşıyıcı ...’ın gönderen Mondihome firmasına karşı emtia hasarından sorumlu bulunduğu, Alt Taşıyıcı ...’ın emtia hasarına ilişkin sorumluluğunun TTK Madde 882 hükümleri uyarınca belirlenmesi gerektiği kanaatine varılmıştır. İtirazların Sigortacılık Yönünden İncelenmesi:

Dava fiili taşıyıcıya karşı açılmış rücu davası olsa da; T.T.K.’nın 875. Maddesi kapsamında değerlendirilmemiştir. Zira; poliçe özel şartları 24. Maddesinde “Sigortalının sözleşmesiz ve/veya 1 yıldan daha az süreyle sözleşme yapılan şahıs araçları ile yapacağı taşımalar olay başı 500.000.-TL, poliçe süresi boyunca toplamda 1.000.000.-TL limit ile poliçe kapsamına dahil edilmiştir.” denilerek bu taşımalar da sigorta teminatı kapsamına dahil edilmiştir. Bu nedenle konu : T.T.K. madde 1429 : “Sigortacı, aksine sözleşme yoksa, sigorta ettirenin, sigortalının, lehtarın ve bunların hukuken fiillerinden sorumlu bulundukları kişilerin ihmallerinden kaynaklanan zararları tazmin ile yükümlüdür. Sigorta ettiren, sigortalı ve tazminat ödenmesini sağlamak amacıyla bunların hukuken fiillerinden sorumlu oldukları kişiler, rizikonun gerçekleşmesine kasten sebep oldukları takdirde, sigortacı tazminat borcundan kurtulur ve aldığı primleri geri vermez.” Maddeye göre sigortacı ... Sigorta, sigortalı Boy Trans’ın hukuki fillerinden aralarında var olduğu farz edilen alt taşıyıcı sözleşmesi gereğince sorumlu olduğu ...’ın ihmallerinden kaynaklanan zararın tazmini ile de yükümlüdür. Meğerki alt taşıyıcının kastı olsun. Kapsamında değerlendirilmiştir. TTK 875. Madde kapsamında değerlendirildiğinde ise; mevcut kaza tespit tutanağında “sürücü ... ın şerit izleme ve değiştirme kuralına aykırı davrandığı” belirtilmiştir. Ancak bu ihlalin sebebi belirtilmemiştir. Sürücünün önleyemediği bir sebepten (kalp krizi, baygınlık vb) anlık bir sebep nedeniyle bilinç dışı kontrolünü kaybedip kaybetmediği belli değildir. Her ne kadar sürücünün sorumluluktan kurtulacağı özel haller TTK Madde 878. de sayılmış bulunsa da; TTK Madde 876 : Zıya, hasar ve gecikme, taşıyıcının en yüksek özeni göstermesine rağmen kaçınamayacağı ve sonuçlarını önleyemeyeceği sebeplerden meydana gelmişse, taşıyıcı sorumluluktan kurtulur. hükmü de açıktır. Sigortacılık Yönünden Yeni Sonuç Ve Değerlendirmeler: Dava konusu; TTK 875. Maddeye göre değerlendirilmemiştir. Zira Sigortalı ile taşıyıcı arasında alt taşıyıcı olarak sözleşme bulunmakta olup, sigortacı TTK Madde 1429 a göre, sigortalının hukuken fiillerinden sorumlu olduğu alt taşıyıcılardan kaynaklı hasarları, bunların kasti fiillerinden meydana gelmedikçe ihmal ve kusur hali de dahil tazmin etmekle yükümlüdür. Kaldı ki; alt taşıyıcının taşımaları da poliçe teminatına dahil edilmiştir. Bu nedenle rücu imkanı bulunmamaktadır. Alt taşıma işleminin poliçe teminatına eklenmesi ve sigortalı ile sözleşme kapsamında bağlantıları olması nedeniyle TTK’nun 1429 maddesinin mi yoksa taşıyıcının sorumluluğunu düzenleyen 875. Maddenin mi hüküm ifade edeceği sayın mahkemenizin takdirine bırakılmıştır. " şeklinde ek rapor düzenlenmiştir.

Dava dosyasının talimat mahkemesinden fiziken gelmesinden sonra daha önce alınan rapor ve ek rapora tarafların itirazları ve davacı tarafın talebi dikkate alınarak HMK'nın 266.maddesi uyarınca yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılmasına, HMK'nın 267 ve 268 maddeleri doğrultusunda yetki alanımız içinde yeterli sayı ve nitelikte uzman bilirkişi bulunmaması nedeniyle rapor önce rapor veren bilirkişilerin dışında Ankara veya İstanbul bilirkişilik listesinden resen seçilecek bir Mobilyacı Veya Ekspertiz Bilirkişisi, bir taşıma konusunda uzman Makine Mühendisi bilirkişi ve bir Sigorta ve Taşıma konularında uzman nitelikli hesap bilirkişisinin görevlendirilmesine, Dava dosyasının bilirkişilere tevdii için, Ankara veya İstanbul nöbetçi ATM'ye talimat yazılmasına, HMK'nın 273.maddesi uyarınca iddia, savunma, sigorta poliçesi, ekspertiz raporu, ödemeye ilişkin kayıt ve belgeler, faturalar, icra takip dosyası ve Mucur CBS 'nin soruşturma dosyası (takip dosyasının ve savcılık dosyasının kayıtları uyap sisteminden incelenecektir) daha önce Mali Müşavir ... 'tan alınan rapor, önceki bilirkişi kurulunun █████/2024 tarihli kök raporu ve █████/2025 tarihli ek raporu, bu raporlara karşı taraf vekillerinin beyan ve itirazları, dosya kapsamında bulunan fotoğraflar, rapor ve diğer tüm deliller incelenmek suretiyle taşımaya ve sigortaya konu eşyaların taşıma güvenliğine uygun yüklenerek istiflenip istiflenmediği, bunun belirlenmesi yapılırken taşınan emtiaların doğasının da dikkate alınması, dava dışı sigortalı tarafından yaptırılan taşımanın poliçe şartlarına uygun bir taşıma olup olmadığı, bu konudaki davalı savunmalarının irdelenmesi, meydana gelen hasardan kim veya kimlerin ne oranda kusurunun bulunduğu, emtiaların takımın parçaları olduğu ve hasarsız paketlerin diğerleri ile eşleştirilemeyeceğine dair ekspertiz raporunda yazan görüş, emtiaların özellikleri ve diğer tüm deliller karşısında emtiaların soltaj bedelinin ekspertiz raporunda belirlenen bedel ile örtüşüp örtüşmediği, uyumlu olup olmadığı ve ne kadar olduğu, meydana gelen hasar zararının kaç TL olduğu, Kayseri Genel İcra Dairesinin ... esas sayılı takip dosyasının Uyap sistemi üzerinden incelenmek suretiyle varsa asıl alacak ve işlemiş faiz yönünden davacının davalı taraftan alacak miktarlarınnı hesaplanması, sigorta poliçesi genel şartlar, kanun ve Yargıtay uygulamalarına göre tazminat ve rücu koşullarının önceki bilirkişi kurulunun rapor ve ek raporuna itirazlar çerçevesinde tartışılması, önceki raporların benimsenmeyen yönleri olursa bunların açıklanması konularında hüküm vermeye ve denetime elverişli açıklamalı rapor tanzimi için bilirkişilere görev verilmesine, karar verilmiştir.

Dosyanın bilirkişilere tevdi içim İstanbul Nöbetçi ATM'ye talimat yazılmasına, Mahkememizin █████/2024 tarihli celsesinin 1 nolu ara kararında yazılı tüm görevlendirmelerin konularını kapsar şekilde ve tarafların █████/2025 tarihli önceki rapora özellikle de kaza sırasındaki aracın ters dönmüş olması dikkate alınarak ürünler teknik açısından doğru bir şekilde istiflenmiş ve bağlanmış olsa idi aynı zararın meydana gelip gelmeyeceği noktasında değerlendirme yapması, davacı sigorta tarafından █████/2022 tarihli ihtarnamede 7 günlük süre verildiği anlaşılmakla, anılan ihtarnamenin tebliğ tarihinden itibaren takip tarihine kadar faiz işletilerek hesap yapılması, itirazların karşılar şekilde hüküm vermeye ve denetime elverişli açıklamalı ek rapor tanzimi için bilirkişilere görev verilmesine, karar verilmiştir.

Ankara Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine yazılan talimat gereğince görevlendirilen bilirkişiler Nitelikli Hesap Uzmanı bilirkişi ... Makine Mühendisi ... Mobilya ve İmal Tamirciliği bilirkişisi Prof Dr ... arafından düzenlenen █████/2025 tarihli ek raporda özetle; "Hukuki değerlendirme ve takdir yetkisi Sayın Mahkemenize ait olmak üzere; Dava konusu ... nolu ... Sigortaya ait poliçe incelendiğinde, poliçenin tarafının ... Lojistik Hizmetleri ve Tic. A.Ş. Olduğu, Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden davacı sigorta şirketinin 10.08.2022 tarihinde tazminat ödemiş olduğu, 24.08.2022 tarihli ihtarnamede ise ödenen tazminatı davalılara rücu ettiği ve işbu ihtarname ile 7 gün içerisinde ödenmesini talep ettiği, ancak söz konusu ihtarnamenin davalılara tebliğ tarihi bilgisinin dosya kapsamına kazandırılmaması sebebiyle heyetimizce faiz hesabının yapılmasının mümkün olmadığı, İstanbul 36. Genel İcra Dairesi ... Esas sayılı icra dosyasının; Sayın Mahkemenizce TTK 886. Madde hükmü üzerinden kanaat oluşması halinde 513.592,47 TL üzerinden devam edebileceği, Kazanın oluşumunda yani kamyonun devrilmesinde birinci derece etken sürücünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesi ile meydan geldiği, kamyonun devrilmesinde emtiaların doğrudan bir etkisi bulunmadığı, dosya kapsamında emtiaların araç kasası içinde sabitlendiğini, bağlandığını gösteren takoz, kenet, spanzet vb. bir ekipman kullanıldığının tespit edilmediği, Türk Ticaret Kanunu'nun Vili - Yükleme ve boşaltma başlıklı MADDE 863- (1) “Sözleşmeden, durumun gereğinden veya ticari teamülden aksi anlaşılmadıkça; gönderen, eşyayı, taşıma güvenliğine uygun biçimde araca koyarak, istifleyerek, bağlayarak, sabitleyerek yüklemek ve aynı şekilde boşaltmak zorundadır. Taşıyıcı, ayrıca yüklemenin işletme güvenliğine uygun olmasını sağlamakla yükümlüdür...” şeklinde tanımlanmış olup 863. maddesi kapsamda yüklemenin taşıma güvenliğine uygun şekilde gerçekleştirilmesi gerektiği açık olup gönderenin doğrudan sorumluluğu bulunduğu, Kazada kamyonun devrilmesi ile emtialarda meydan gelen hasarda, emtiaların, taşıma güvenliğine uygun biçimde araca istiflenmediği, bağlanmadığı, sabitlenme dolayısıyla yüklemedeki bu eksiklik nedeniyle emtia hasarında artış olabileceği, Teknik açısından taşıma güvenliğine uygun biçimde emtialar araca istiflenseydi, bağlansaydı, sabitlenseydi emtiaların yine de zarar göreceği ama bu tespit edilen oranda zarar görmeyebileceği" belirtilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE:

Dava, nakliyat, emtia sigorta poliçesinden kaynaklanan rücu tazminatı talebi alacaklarının tahsili için başlatılan icra takibine davalıların itirazının iptali ve icra takibinin devamı ile icra inkar tazminatı istemlerine ilişkindir.

Dava dilekçesinde, Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... E. sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ve %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesi talep edilmektedir. Dava, █████/2022 tarihinde Kayseri'den Ankara'ya mobilya taşıyan ... / ... plakalı aracın Kırşehir istikametinde yaptığı kaza neticesinde sigortalı emtianın zarar görmesine dayanmaktadır. Sigorta şirketi, poliçe kapsamında tazmin ettiği 500.000 TL hasar bedelinin rücusu amacıyla araç maliki ... ve sürücü ... aleyhine başlattığı icra takibine vaki itirazın iptalini istemektedir.

Davalı ... vekilleri tarafından davanın reddinin talep edildiği görülmektedir. █████/2023 tarihinde sunulan bu dilekçede, sigorta poliçesinde teminat altına alınan sevkiyat adresi ile fiili taşımanın yapıldığı adresin birbirinden farklı olduğu, ayrıca taşınan emtianın satıcısı ile alıcısının poliçede yer alan şirketlerle ilgisinin bulunmadığı ve bu nedenle rücu edilen ödemenin teminat dışı olduğu ifade edilmektedir. Meydana gelen kazada emtia satıcısının kusurunun da araştırılması gerektiği, zira emtiaların kamyon dorsesine usulüne uygun şekilde sabitlenmediği, paketleme ve yükleme hatası bulunduğu ileri sürüldüğü anlaşılmaktadır. Bu iddiaların dayanağı olarak ambalajlama ve yükleme yükümlülüklerini düzenleyen 6102 sayılı TTK'nın ilgili maddelerine ve Yargıtay kararlarına atıf yapıldığı görülmektedir. Taşınan emtiaların hasar görmesinde ve zararın artmasında göndericinin müterafik kusurunun tespiti amacıyla uzman bilirkişilerden rapor aldırılmasının talep edildiği anlaşılmaktadır. İlave olarak alacakların zamanaşımına uğradığı savunulmakta, gerçek zarar miktarının ve sovtaj bedelinin keşif icrası ile tespit edilmesi gerektiği belirtilmektedir. Sonuç olarak davanın reddine, haksız dava nedeniyle davacının %20'den az olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine ve yargılama giderlerinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesinin talep edildiği görülmektedir.

-Taraflar arasındaki uyuşmazlık noktalarının tespitine dair;

Taraflar arasındaki uyuşmazlık konularının, nakliyat, emtia, sigorta poliçesi ile sigortalanan mobilya cinsindeki emtiaların █████/2022 tarihindeki trafik kazasında hasarlanmasından dolayı davacının dava dışı sigortalısına ödediği tazminatı davalılara rücu edip edemeyeceği, davalıların icra takibine vaki itirazlarının haklı olup olmadığı, bu itirazların iptalinin ve takibin devamının gerekip gerekmediği, davalı ...'ın işleten sıfatının bulunup bulunmadığı, zaman aşımı def'inin yerinde olup olmadığı, kazanın ve hasarın meydana gelmesinde dava dışı sigortalının ve emtia satıcısının kusurlarının bulunup bulunmadığı, davacının sigortalısına ödemesinin sigorta teminatı dışında olup olmadığı, kazaya konu malların sovtaj bedeli ile gerçek zarar miktarının aynı olup olmadığı, icra inkar ve kötü niyet koşullarının bulunup bulunmadığı noktalarında toplanmaktadır.

-Dosyadaki delillerin değerlendirilmesi;

... Sigorta A.Ş., █████████ tarihinde ... aracılığıyla ... Lojistik Hizmetleri ve Ticaret A.Ş.'ye 500.000,00 TL tutarında bir ödeme gerçekleştirmiştir.

''İbraname ve Temlikname" belgesi incelendiğinde, ... /0 numaralı poliçe ile sigortalı mobilya emtiasının Kırşehir'deki nakliyesi sırasında hasarlandığının tespit edildiği görülmektedir. Söz konusu hasar sebebiyle belirlenen 500.000,00 TL tutarındaki tazminatın sigortalı ... Lojistik Hizmetleri ve Ticaret A.Ş. tarafından kabul edildiği ve ... Sigorta A.Ş.'den tahsil edildiği anlaşılmaktadır. Bu ödeme neticesinde sigorta şirketinin tüm hak ve iddialardan muaf tutularak ibra edildiği, ayrıca hasardan sorumlu olan gerçek ve tüzel kişilere karşı sahip olunan hakların ödenen tazminat tutarı oranında sigorta şirketine devir ve temlik edildiği görülmektedir. Belgenin █████/2022 tarihinde imzalanarak hukuki geçerlilik kazandığı anlaşılmaktadır.

Noter onaylı kira sözleşmesinin incelendiğinde, kiraya verenin ..., kiracının ise ... olduğu görülmektedir. Sözleşmeye konu olan araçların 38 UR 153 plakalı Ford, 38 ZF 216 plakalı dorse ve ... plakalı Renault marka vasıtalar olduğu anlaşılmaktadır. Kira başlangıç tarihinin █████/2020 olarak belirlendiği ve sözleşme süresinin 2 yıl olduğu görülmektedir. Toplam kira bedelinin 3 araç için yıllık 5.500,00 TL üzerinden toplam 11.000,00 TL olarak kararlaştırıldığı ve ödemenin elden nakit olarak yapıldığı anlaşılmaktadır. Araçların her türlü vergisinin, trafik cezalarının ve kullanım dolayısıyla oluşabilecek onarım masraflarının kiracıya ait olduğunun düzenlendiği görülmektedir. Ayrıca kiralanan araçların kiraya verenin yazılı izni olmaksızın başkasına devredilemeyeceğinin hüküm altına alındığı görülmektedir.

Dosyasında yer alan belgede, ... Sigorta A.Ş. tarafından ... adına bir rücu ihbarnamesi düzenlendiği görülmektedir. █████/2022 tarihinde hazırlanan bu yazıda, █████/2022 tarihinde gerçekleşen nakliye sırasında sigortalı emtianın zarar gördüğünün ifade edildiği anlaşılmaktadır. Bu hadise dolayısıyla sigortalıya 500.000,00 TL tutarında bir ödeme yapıldığı görülmektedir. Ödenen bu tazminat tutarının, belgenin tebliğinden itibaren 7 gün içerisinde şirkete iade edilmesinin istendiği görülmektedir.

... Sigorta A.Ş. tarafından ... Lojistik Hizmetleri ve Ticaret A.Ş. adına düzenlenen "202- Nakliyat Abonman Sözleşme" başlıklı ve ... /0 numaralı poliçe, █████/2020 ile █████/2022 tarihleri arasında geçerli olacak şekilde düzenlenmiştir. Gemi, kamyon, tır ve uçak ile yapılacak emtia nakliyatını kapsayan poliçede, araç başı azami limit 7.500.000,00 USD, yıllık tahmini taşıma kapasitesi 4.495.000.000,00 USD ve toplam bedel teminat limiti ise 23.250.000,00 USD olarak belirlenmiştir.

Poliçede, sefer sahaları "Türkiye Dahili - Türkiye'nin Muhtelif İlleri" ile uluslararası olarak Almanya, İspanya ve Dubai olarak belirtilmiş olup, belirli Afrika ülkelerine (Kongo, Fildişi Sahilleri, Somali vb.) ve çatışma/risk bölgelerine (Irak, İran, Suriye, Sudan, Afganistan vb.) yapılacak sevkiyatların teminat harici olduğu veya özel onay gerektirdiği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca harp, grev, terör rizikoları ile siber saldırı, asbest ve nükleer rizikolara karşı özel şartlar ve istisnalar tanımlanmıştır.

Sigortaya konu edilen emtialar arasında bakır, alüminyum, tekstil ürünleri (halı, iplik, kumaş), polipropilen, jeneratör yedek parçaları, mobilya (kanepe, yatak, oturma grubu), demirbaş malzemeler ve çeşitli sanayi kimyasalları bulunmaktadır. Sigortalı listesinde ... firması yer almaktadır. Poliçe, kullanılmış malların rayiç bedel üzerinden sigortalandığını ve tam ziya haricindeki kısmi hasarların ödenmeyebileceğini, ödenmesi halinde ise rayiç bedelin baz alınacağını belirtmektedir.

Poliçede yer alan özel şartlar kapsamında, sigortalının sözleşmesiz olarak veya 1 yıldan daha az süreli sözleşme yaptığı şahıs araçları ile gerçekleştireceği taşımaların olay başı 500.000,00 TL limit ile teminat altına alındığı anlaşılmaktadır.

Kaza tespit tutanağı incelendiğinde, kazanın ... sevk ve idaresindeki ... plakalı çekici ve ... plakalı yarı römork ile gerçekleştiği görülmektedir. Aracın Kayseri'den Kırşehir istikametine seyrederken Bademler su karşısı 26. kilometrede düz yolda direksiyon hakimiyetinin kaybedilmesi neticesinde sağdan yoldan çıkarak devrildiği; böylece tek taraflı, yaralanmalı ve maddi hasarlı bir trafik kazasının meydana geldiği anlaşılmaktadır. Kazanın oluşumunda sürücü ... 'ın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 56/1-a maddesinde düzenlenen "şerit izleme ve değiştirme kurallarına uymamak" kuralını ihlal ettiği yönünde görüş ve kanaat bildirildiği görülmektedir.

Araç tescil kayıtlarında, kazaya karışan ... plakalı çekici ile ... plakalı yarı römorkun ...’a ait olduğu görülmektedir.

Mucur Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... soruşturma ve ... karar sayılı dosyasında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği görülmektedir. Karar uyarınca; maktul ... 'ın sevk ve idaresindeki ... plakalı çekici ve buna bağlı ... plakalı yarı römork ile Kayseri'den Kırşehir istikametine seyir halindeyken Kurugöl mevkiinde direksiyon hakimiyetini kaybederek yoldan çıktığı ve devrildiği anlaşılmaktadır. Meydana gelen tek taraflı kaza neticesinde ağır yaralanan şahsın kaldırıldığı Mucur Devlet Hastanesi'nde yapılan müdahalelere rağmen vefat ettiği görülmektedir. Kazanın oluşumunda maktulün 2918 sayılı K.T.K.'nın 56/1-a maddesinde yer alan şerit izleme ve değiştirme kurallarını ihlal ederek kendi tedbirsizliği ve dikkatsizliği ile olaya sebebiyet verdiği görülmektedir. Maktulün ölümünde başka bir kimseye izafe edilecek kusur bulunmadığı ve ölüm sebebinin doğrudan kazaya bağlı olduğu değerlendirilerek kamu adına soruşturmaya yer olmadığına █████/2022 tarihinde karar verildiği görülmektedir.

Vergi Dairesinden gelen belgede, ... tarafından Kayseri Mimarsinan Vergi Dairesi Müdürlüğüne bir bildirim yapıldığı görülmektedir. Mevcut nakliye faaliyetine ek olarak ... ve ... plakalı araçların kiralandığının beyan edildiği anlaşılmaktadır. Söz konusu bildirimin █████/2020 tarihinde Kayseri Vergi Dairesi Başkanlığı sistemine kaydedildiği görülmektedir.

█████/2023 tarihli duruşmasında verilen ara karar gereği hazırlanan bilirkişi raporu incelendiğinde, davalılara ait ticari defter ve kayıtları üzerinde yerinde inceleme yapıldığı görülmektedir. Yapılan incelemeler neticesinde, davalı ...'a ait 2020, 2021 ve 2022 yıllarına ilişkin yevmiye defteri, defter-i kebir ve envanter defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin yasal süresinde yapıldığı ve defterlerin usulüne uygun tutulduğu anlaşılmaktadır. Davalılar arasındaki ... plakalı aracın kiralanmasına dair cari hesap kayıtları incelendiğinde; █████/2020 tarihinde 12.980,00 TL ve █████/2022 tarihinde 11.800,00 TL tutarlarında fatura ve tahsilat kayıtlarının işlendiği görülmektedir. Söz konusu faturaların BA formları ile vergi dairesine bildirildiği ve kiralama işleminin resmi defterlerde kayıtlı olduğu görülmektedir. Diğer davalı ...'ın işletme defterine tabi olduğu, ilgili faturaların defter kayıtlarında bulunduğu ancak küçük defter olması sebebiyle B formuna tabi olmadığı anlaşılmaktadır.

█████/2024 tarihli bilirkişi raporunda, taşımaya konu emtianın gönderici ... Mobilya Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından dava dışı taşıyıcı ... Lojistik Hiz. Tic. A.Ş.'ye teslim edildiği belirtilmektedir. Taşıma işini yapan aracın sürücüsünün Ali Sarıtaş olduğu, ... Lojistik Hiz. Tic. A.Ş. ile davalı ... arasında █████/2022 tarihli bir nakliye sözleşmesi akdedildiği ifade edilmektedir. Raporda, emtianın taşındığı ... plakalı çekici ile ... plakalı yarı römorkun davalı ...'a ait olduğu ve davalı ... tarafından kiralandığı tespitine yer verilmektedir. Bu çerçevede, ... Lojistik Hiz. Tic. A.Ş. asıl taşıyıcı, ... ise fiili (alt) taşıyıcı konumunda değerlendirilmektedir. Davalı ... ile dava konusu taşımaya ilişkin sözleşmesel bir ilişkinin bulunmadığı, dolayısıyla atfı kabil kusur veya sorumluluğunun yer almadığı kanaatine varılmıştır. Meydana gelen kaza neticesinde KDV hariç hasar miktarının 512.689,21 TL olduğu tespit edilmiştir. Türk Ticaret Kanunu'nun ilgili maddeleri uyarınca yapılan değerlendirmede, asıl taşıyıcı ... Lojistik Hiz. Tic. A.Ş. ile fiili taşıyıcı ...'ın meydana gelen zarardan müteselsilen sorumlu oldukları belirtilmektedir. Taşıyıcıların kasten veya pervasızca bir davranışının tespit edilemediği, bu sebeple Kanunun 882. maddesinde yer alan sorumluluk sınırlarından yararlanabilecekleri değerlendirilmektedir. Ancak dosyada zarar gören emtianın net olmayan ağırlığına yönelik bilgi bulunmadığından kilogram başına 8,33 Özel Çekme Hakkı (SDR) üzerinden sınırlama hesaplamasının bu aşamada yapılamadığı ifade edilmektedir. Asıl ve fiili taşıyıcıların sorumlu oldukları tazminat tutarının, Kanun uyarınca hesaplanacak sınırı aşmamak kaydıyla KDV hariç 512.689,21 TL kadar olduğu değerlendirilmektedir. Raporun sonuç ve kanaat kısmında, ...'ın olayla bağlantısının olmadığı yinelenerek, hasarın müterafik sorumlulukları gereği ... Lojistik ve ...'a ait olduğu ifade edilmektedir. Poliçenin ... Lojistik adına düzenlendiği, kazanın oluşumunda kast unsurunun bulunmadığı ve sigortacının rücu hakkının bulunmadığı kanaatine ulaşıldığı heyet tarafından mahkemeye sunulmuştur.

... ... ... ... dan oluşan bilirkişi heyeti tarafından hazırlanan raporun sonuç kısımları incelendiğinde, asıl taşıyıcı ... Lojistik ile fiili taşıyıcı ...'ın meydana gelen zarardan müteselsilen sorumlu olduklarının değerlendirildiği görülmektedir. Taşıyıcıların kasten veya pervasızca bir davranışının tespit edilememesi nedeniyle, Türk Ticaret Kanunu'nun 882. maddesinde yer alan sorumluluk sınırından yararlanabileceklerinin öngörüldüğü anlaşılmaktadır. Hasar alan emtianın bedelinin KDV hariç 512.689,21 TL olduğu, ancak dosyadaki veri eksikliği sebebiyle kilogram bazlı sorumluluk sınırı hesaplamasının yapılamadığı görülmektedir. ...'ın taşıma işiyle sözleşmesel bir bağı bulunmadığından olayda herhangi bir kusur veya sorumluluğunun olmadığı anlaşılmaktadır. Kazanın oluş şeklinde herhangi bir kast bulunmadığı gerekçesiyle sigortacının rücu hakkının bulunmadığı kanaatine varıldığı görülmektedir.

Bilirkişi heyeti ... ... ... ... an oluşmaktadır. Rapor içeriğinde, ... r tarafından yapılan incelemede, emtianın yüklenmesi ve istiflenmesi esnasında hem yükleyen satıcı firmanın hem de taşıyan lojistik şirketinin görevlerini eksik yaptığı sonucuna varıldığı anlaşılmaktadır. ... ın değerlendirmesinde, taşıyıcı ... firmasının gönderen Mondihome firmasına karşı emtia hasarından sorumlu olduğu ve TTK 882 uyarınca sorumluluk üst sınırının 226.013,25 TL olarak belirlenmesi gerektiği görülmektedir. ... 'ın tespitlerinde, kazanın araçtaki yükün hareketinden değil şoförün sürüş hatasından kaynaklandığı kanaatine varıldığı anlaşılmaktadır. ... 'ın sigorta incelemesinde, █████/2020 tarihli kira sözleşmesi uyarınca ...'ın aracını ...'a kiralayarak işleten sıfatını kaybettiği ve TTK 1472 maddesi uyarınca sigorta şirketinin davalılara yönelik rücu talep hakkının bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı görülmektedir.

Avukat ... Makine Mühendisi ... ve Mobilya Uzmanı Prof. Dr ... 'dan oluşan heyet tarafından █████/2025 tarihinde bir bilirkişi raporu sunulmuştur. Anılan raporda;

Mobilya uzmanı bilirkişi tarafından yapılan incelemede, kaza sonucu karton kutuların yırtıldığı, ezildiği ve demonte ürünlerin hasar gördüğü, sağlam kalan parçaların ise setin birer parçası olması nedeniyle eşleştirilemeyeceği belirtilerek eşyanın ekonomik değerini tamamen yitirmesi sebebiyle tam ziya halinin oluştuğu tespit edilmiştir. Makine mühendisi bilirkişi, kaza oluşumunda asıl kusurun şoförün direksiyon hakimiyetini kaybetmesi olduğunu, ancak araç kasasına yüklenen emtiaların taşıma güvenliğine uygun şekilde sabitlenmemesinin (takoz, spanzet vb. kullanılmamasının) hasarın artmasında etkili olduğunu ve bu nedenle göndericinin de yüklemede kusuru bulunduğunu değerlendirmiştir. Hukuki değerlendirme kapsamında, dava konusu nakliye işleminde sözleşmesel bir ilişkisi bulunmayan ve yalnızca aracın maliki olan davalı ...'ın herhangi bir sorumluluğu ve kusurunun bulunmadığı kanaatine varılmıştır. Fiili taşıyıcı ... yönünden ise, mahkemenin zararın kasten veya pervasızca bir davranışla meydana geldiğine (TTK 886) kanaat getirmesi halinde 513.592,47 TL üzerinden; sorumluluk sınırlandırmasına (TTK 882) kanaat getirmesi halinde ise 2.226.022,95 TL üzerinden icra takibine devam edilebileceği bildirilmiştir.

Av. ... ... ... tarafından hazırlanan █████/2025 tarihli ek bilirkişi raporunun incelenmesinde ,faiz hesabı yönünden yapılan incelemede, davacı sigorta şirketi tarafından gönderilen █████/2022 tarihli ihtarnamenin davalılara hangi tarihte tebliğ edildiğine dair bilgi ve belgenin dosya kapsamında bulunmaması sebebiyle heyet tarafından faiz hesaplamasının gerçekleştirilemediği anlaşılmaktadır. Kusur ve hasarın boyutuna ilişkin yapılan teknik değerlendirmelerde, kamyonun devrilmesindeki birincil etkenin sürücünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesi olduğu ve kasa içindeki emtiaların kazanın oluşumunda doğrudan bir etkisinin bulunmadığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte, araç kasası içindeki emtiaların taşıma güvenliğine uygun olarak takoz, kenet veya spanzet gibi ekipmanlarla sabitlenmediği, bu eksiklik sebebiyle yükleme sorumluluğu bulunan göndericinin doğrudan kusurlu olduğu belirtilmektedir. Emtiaların usulüne uygun şekilde istiflenip sabitlenmiş olması halinde dahi aracın devrilmesi nedeniyle eşyaların yine zarar göreceği, ancak her bir parçanın bağımsız olarak savrulması önleneceğinden hasar oranının mevcut durumdaki kadar yüksek olmayabileceği kanaatine varıldığı anlaşılmaktadır. Hukuki sorumluluk yönünden yapılan değerlendirmelerde kök rapordaki görüşlerin korunduğu, araç maliki ...'ın taşıma işine dair sözleşmesel bir bağı olmaması nedeniyle sorumluluğunun bulunmayabileceği ifade edilmektedir. Fiili taşıyıcı ... yönünden ise, TTK'nın 886. maddesi kapsamında kasten veya pervasızca davranışının varlığına kanaat getirilmesi halinde icra takibine 513.592,47 TL üzerinden devam edilebileceği hususunun mahkemenin takdirine bırakıldığı görülmektedir.

-Davacının halefiyetine dair değerledirmede;

TTK'nın 1472. maddesinde "(1) Sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde, hukuken sigortalının yerine geçer. Sigortalının, gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hak, tazmin ettiği bedel kadar, sigortacıya intikal eder. Sorumlulara karşı bir dava veya takip başlatılmışsa, sigortacı, mahkemenin veya diğer tarafın onayı gerekmeksizin, halefiyet kuralı uyarınca, sigortalısına yaptığı ödemeyi ispat ederek, dava veya takibi kaldığı yerden devam ettirebilir. (2) Sigortalı, birinci fıkraya göre sigortacıya geçen haklarını ihlal edici şekilde davranırsa, sigortacıya karşı sorumlu olur. Sigortacı zararı kısmen tazmin etmişse, sigortalı kalan kısımdan dolayı sorumlulara karşı sahip olduğu başvurma hakkını korur." düzenlemesine yer verilmiştir.

Halefiyet, bir kişinin hukuken diğerinin yerine geçmesi anlamına gelir. 6102 sayılı TTK m. 1472/1. maddesinde sigorta tazminatını ödeyen sigortacının, hukuken sigorta ettirenin (başkası hesabına sigortada sigortalının) yerine geçeceği ifade edilmiştir. Bu nedenle hukukumuzda yasal halefiyete ilişkin olarak tazminat alacağının yasa uyarınca sigortacıya geçmesi ilkesi benimsenmiştir. Yasal halefiyet zarar sigortalarında söz konusu olup, mal sigortaları bakımından TTK m. 1472 hükmünde, sorumluluk sigortaları bakımından TTK m. 1481 hükmünde düzenlenmiştir. Bu madde uyarınca sigortacı, sigorta bedelini ödedikten sonra hukuken sigorta ettiren yerine geçer ve dava, tazmin ettiği bedel nispetinde sigortacıya intikal eder. Burada sigortacı, sigorta ettiren yerine geçtiği için şahsî ve rücu ödediği bedelle sınırlı olduğundan dolayı da cüz’î haleftir (Yargıtay HGK'nın █████/2019 tarih ve E. ███████-1088 E - ███████ K ).

Davacının anılan açıklamalar uyarınca anılan davayı ikame etmesinin hukuki dayanağı bulunduğu tespit olunmuştur.

-Taşıma hukukuna dair değerlendirmede;

Taşıma işleri, 6102 sayılı TTK’nun dördüncü kitabında 850 ilâ 930. maddeleri arasında düzenlenmiş olmakla birlikte taşıma sözleşmesinin tanımına yer verilmemiştir. Ayrıca taşıma hukukuna ilişkin diğer özel düzenlemelerde de taşıma sözleşmesinin tanımı yer almamaktadır. Ancak 6102 sayılı TTK’nun 850/1 maddesinde taşıma sözleşmesinin tarafı olan taşıyıcı; “taşıma sözleşmesiyle eşya veya yolcu taşıma işini veya ikisini birlikte üstlenen kişi” olarak tanımlanmıştır. Bu tanımdan yola çıkılarak taşıma sözleşmesi; “ücret karşılığında taşıyıcının eşyayı bir yerden bir yere taşımayı, yolcuyu ise bir yerden bir yere götürmeyi taahhüt ettiği tam iki tarafa borç yükleyen bir sözleşme” olarak tanımlanabilir. Buna göre taşıma sözleşmesinin temel unsurları taşıyıcının taşıma taahhüdünde bulunması ve gönderenin veya yolcunun ise taşıma ücretini ödemeyi borçlanmasıdır (6102 sayılı TTK, m. 850/2).

Taşıma sözleşmesinde gönderenin veya yolcunun temel edimi taşıma ücretidir. Taşıma ücret karşılığında yapılır ve ücret içermeyen taşımalar hatır taşıması olarak adlandırılır. Hatır taşıması ise taşıma hukuku mevzuatı açısından taşıma sözleşmesi olarak değerlendirilemez. Bununla birlikte taşıma işi bir ticari işletme faaliyeti olduğundan taşıma ücreti kararlaştırılmamış olsa dâhi 6102 sayılı TTK’nin 20. maddesi gereğince taşıyıcı uygun bir ücret talep edebilecektir.

Taşıma sözleşmesinde taşıyıcı yönünden ortaya çıkan temel edim ise taşıma işinin taahhüt (üstlenme) edilmesidir. Taşıma taahhüdü, taşınacak olan eşya, yolcu ve yolcu ile bagaj olmasına bağlı olarak değişir. Zira taşınanın eşya ve insan olmasına göre taşımadaki yan edimler değişmekte ve sorumluluk da aynı şekilde farklılaşmaktadır.

Eşya taşımalarında taşıyıcının taahhüdü, eşyayı kendi gözetimi ve sorumluluğu altında bir yerden başka bir yere nakletmeyi ve orada gönderilene teslim etmeyi ifade etmektedir. Taşıyıcının taahhüdünü yerine getirebilmesi için sözleşme konusu eşyanın, taşıyıcının muhafaza ve kontrolüne bırakılması gereklidir. Bu itibarla taşıyıcı, sözleşmede belirlenen taşıma süresi içerisinde taşınmak üzere kendisine bırakılan eşyayı muhafaza etmekle yükümlüdür. Başka bir deyişle taşıyıcı, eşyayı kararlaştırılan şartlarla bir yerden başka bir yere taşıma yanında, ayrıca muhafazası altındaki eşyanın her türlü tehlikeye karşı korunması için de gerekli özeni göstermek zorundadır. Taşıyıcının özen borcunun ihlali sözleşmeden doğan bir sorumluluk olup, taşıyıcının bu sorumluluğu, yükün taşıyıcı veya onun adına teslim almaya yetkili bir temsilci tarafından teslim alınmasıyla başlar ve yükün teslim edilmesine kadar devam eder. Bu husus 6102 sayılı TTK’nin 875/1 maddesinde “taşıyıcı, eşyanın taşınmak üzere teslim alınmasından teslim edilmesine kadar geçecek süre içinde, eşyanın zıyaından, hasarından veya teslimindeki gecikmeden doğan zararlardan sorumludur.” şeklinde belirtilmiştir. Öte yandan 6102 sayılı TTK’nin 879. maddesi gereğince taşıyıcı; kendi adamlarının veya taşımanın yerine getirilmesi için yararlandığı kişilerin, görevlerini yerine getirmeleri sırasındaki fiil ve ihmallerinden, kendi fiil ve ihmali gibi sorumludur.

Bununla birlikte 6102 sayılı TTK’nun 875/1 maddesi ile düzenlenen taşıyıcının eşyanın zıyaından, hasarından veya teslimindeki gecikmeden doğan zararlardan sorumluluğu, 6102 sayılı TTK’nun 876 ve 878. maddeleri ile hafifletilmeye çalışılarak genel ve özel olarak sorumluluktan kurtulma hâlleri düzenlenmiştir. Genel olarak sorumluluktan kurtulma hâli 6102 sayılı TTK’nun 876. maddesinde; “Zıya, hasar ve gecikme, taşıyıcının en yüksek özeni göstermesine rağmen kaçınamayacağı ve sonuçlarını önleyemeyeceği sebeplerden meydana gelmişse, taşıyıcı sorumluluktan kurtulur.” şeklinde düzenlenmiştir. Buna göre taşıyıcı, tedbirli bir taşıyıcının gösterebileceği özen gösterilmiş olsaydı bile zıya, hasar veya gecikme yine de meydana gelecekse ve taşıyıcı bu durumu kanıtlayabilirse sorumluluktan kurtulacaktır.

Özel olarak sorumluluktan kurtulma hâli ise 6102 sayılı TTK’nun 878. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre zıya, hasar veya teslimdeki gecikme; sözleşme veya teamüle uygun olarak üstü açık bir aracın kullanılmış olması; gönderen tarafından yapılan yetersiz ambalajlama; eşyanın gönderen veya gönderilen tarafından işleme tabi tutulması, yüklenmesi veya boşaltılması; eşyanın, özellikle kırılma, paslanma, bozulma, kuruma, sızma, olağan fire yolu ile kolayca zarar görmesine yol açan doğal niteliği; taşınacak paketlerin gönderen tarafından yetersiz etiketlenmesi; canlı hayvan taşınması; Gümrük Kanunu ile diğer kanun ve düzenlemelerde yer alan hükümlerin taşıyıcının sorumluluktan kurtulmasını haklı gösterdiği hâllerden birine bağlanabiliyorsa taşıyıcı sorumluluktan kurtulur.

Eşyanın zıya veya hasara uğraması ya da taşıma süresinin aşılması nedeni ile bir zararın doğması durumunda, sorumluluktan kurtulma sebepleri ile sorumluluktan kurtulamayan taşıyıcı meydana gelen zararı tazmin etmek zorundadır. Tazminatın nasıl belirleneceği 6102 sayılı TTK’nun 880 ve 881. maddelerinde düzenlenmiş; ayrıca 6102 sayılı TTK’nun 875/2 maddesi gereğince zararın oluşmasına, gönderenin veya gönderilenin bir davranışı ya da eşyanın özel bir ayıbı sebep olmuşsa, tazminat borcunun doğmasında ve kapsamının belirlenmesinde, bu olguların ne ölçüde etkili olduğu dikkate alınacaktır.

6102 sayılı TTK’nun 880. maddesi gereğince taşıyıcı, eşyanın tamamen veya kısmen zıyaından dolayı tazminat ödemekle sorumlu tutulduğunda, bu tazminat, eşyanın taşınmak üzere teslim alındığı yer ve zamandaki değerine göre hesaplanacak; eşyanın hasara uğraması hâlinde ise onun taşınmak üzere teslim alındığı yer ve zamandaki hasarsız değeri ile hasarlı değeri arasındaki fark tazmin edilecektir. Eşyanın değeri ise piyasa fiyatına göre, bu yoksa aynı tür ve nitelikteki malların cari değerine göre belirlenecektir. Ayrıca taşıyıcı, eşyanın zıyaı veya hasarı hâlinde, tazminattan başka, zararın saptanması için yapılması zorunlu olan giderleri de tazminle yükümlüdür (6102 sayılı TTK, m. 881).

6102 sayılı TTK ile 6762 sayılı TTK’nin aksine taşıyıcının sorumluluğu, milletlerarası sözleşmelere paralel olarak sınırlandırılmıştır. Buna göre taşıyıcının eşyanın zıyaından, hasarından veya teslimindeki gecikmeden doğan zararlar nedeniyle ödeyeceği tazminat miktarı 6102 sayılı TTK’nin 882. maddesinde belirtilen sorumluluk sınırlarını geçemez. 6102 sayılı TTK’nin 882. maddesi;

“(1) Gönderinin tamamının zıyaı veya hasarı hâlinde, 880 ve 881 inci maddeler uyarınca ödenecek tazminat, gönderinin net olmayan ağırlığının her bir kilogramı için 8,33 Özel Çekme Hakkını karşılayan tutar ile sınırlıdır.

(2) Gönderinin münferit parçalarının zıyaı veya hasarı hâlinde taşıyıcının sorumluluğu;

a) Gönderinin tamamı değerini kaybetmişse tamamının,

b) Gönderinin bir kısmı değerini kaybetmişse, değerini kaybeden kısmının,

net olmayan ağırlığının her bir kilogramı için 8,33 Özel Çekme Hakkını karşılayan tutar ile sınırlıdır.

(3) Taşıyıcının, taşıma süresinin aşılmasından doğan sorumluluğu, taşıma ücretinin üç katı ile sınırlıdır.

(4) Özel Çekme Hakkı, eşyanın taşıma amacıyla taşıyıcıya teslim edildiği tarihteki veya taraflarca kararlaştırılan diğer bir tarihteki, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca belirlenen değerine göre Türk Lirasına çevrilir.” hükmünü haizdir. Buna göre eşyanın tamamının veya bir kısmının zıyaı veya hasarı halinde 880 ve 881. maddeleri gereğince hesaplanan tazminat, eşyanın tamamının veya değerini kaybeden kısmının net olmayan ağırlığının (brüt ağırlığının) her bir kilogramı için 8,33 Özel Çekme Hakkı’nı (SDR) karşılayan tutar ile sınırlandırılmıştır. Gecikme hâlinde ise taşıyıcının sorumluluğu taşıma ücretinin üç katı ile sınırlıdır.

Hemen belirtilmelidir ki, 6102 sayılı TTK’nin 886. maddesi gereğince zarara, kasten veya pervasızca bir davranışla ve böyle bir zararın meydana gelmesi ihtimalinin bilinciyle işlenmiş bir fiilinin veya ihmalinin sebebiyet verdiği ispat edilen taşıyıcı, sorumluluktan kurtulma hâllerinden ve sorumluluk sınırlamalarından yararlanamayacaktır.

-Davalı ...'ın sorumluluğuna dair değerlendirmede;

İşleten tanımı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır” şeklinde yapılmıştır. 2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır.Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir. Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür.

2918 sayılı KTK'nın 85. maddesi “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar” hükmünü içermektedir.

Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla), artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip, bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, işleten sıfatının belirlenmesinde araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması ve fiili hakimiyetin uzun süreli olması gerekmektedir. Ancak bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması şarttır. (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin E. █████████, K. ██████████)

Somut olayda, Dava konusu ... plakalı aracın mülkiyet kaydının davalı ... adına olduğu görülse de, aracın Kayseri 6. Noterliği’nin █████/2020 tarihli ve 06281 yevmiye sayılı kira sözleşmesi ile diğer davalı ...’a 2 yıl süreyle kiralandığı anlaşılmaktadır. Söz konusu kiralama ilişkisinin █████/2020 tarihinde vergi dairesine bildirildiği ve kiralama bedellerine ilişkin faturaların davalıların ticari defterlerinde yasal kayıtlarla uyumlu şekilde yer aldığı görülmektedir. 2918 sayılı KTK’nın 3. maddesi uyarınca, aracın uzun süreli kiralandığı hallerde işleten sıfatının kiracıya geçtiği, somut olayda kaza tarihi itibarıyla aracın fiili hakimiyetinin ve ekonomik yararlanma hakkının kiracı ...'da olduğu anlaşılmaktadır. Yapılan incelemeler ve bilirkişi tespitleri neticesinde, işleten sıfatı bulunmayan araç maliki davalı ...’ın meydana gelen zarardan hukuki sorumluluğunun bulunmadığı ve davanın bu davalı yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddi gerektiği anlaşılmıştır. Davacı taraf kiralama sözleşmesini dava öncesi bildiği ekspertiz raporu ile bildiği anlaşıldığından ilgili lehine yargılama giderine hükmedilmiştir.

-Nihai olarak yapılan değerlendirmede;

Dosya kapsamındaki belgeler ve alınan bilirkişi raporları birlikte değerlendirildiğinde, davalı ...'ın fiili taşıyıcı sıfatıyla 6102 sayılı TTK’nın 875. maddesi uyarınca emtianın zıyaından sorumlu olduğu anlaşılmıştır.. █████/2022 tarihinde meydana gelen kazada, araç sürücüsü ... ş’ın 2918 sayılı KTK’nın 56/1-a maddesini ihlal ederek tam kusurlu bir şekilde aracın devrilmesine sebebiyet verdiği ve ağır kusuru bulunudğu anlaşılmıştır. Her ne kadar dosya içeriğinde yükleme ve istifleme işlemlerinin yetersiz yapıldığına dair teknik görüşler yer alsa da, hasarın esas sebebinin sürücünün tam kusuruyla gerçekleşen devrilme hadisesi olduğu görülmektedir. Sürücünün bu ağır kusurlu eyleminin, istifleme hatası ile oluşan zarar arasındaki illiyet bağını kestiği ve hasarın doğrudan kaza oluş şekline bağlı olduğu anlaşıldığından, davalının hasardan tam sorumlu tutulması gerektiği görülmektedir. Faiz hesabı yönünden yapılan incelemede, davacı tarafın ihtarnamesine rağmen bilirkişilerce tebliğ tarihinin belirlenememesi nedeniyle hesaplama yapılamadığı görülse de, davacının ihtarname göndermiş olmasının yasal faiz talebinden feragat ettiği anlamına gelmeyeceği değerlendirilmiştir. İcra takibine konu edilen 500.000,00 TL asıl alacak ve 13.592,47 TL işlemiş faiz tutarının yerinde olduğu, davalının bu borca yaptığı itirazın haksız olduğu görülmektedir. Zira sigortacı ödeme tarihinden itibaren faiz isteyebilir. Faiz hesaplamasında işlemiş faizin uygun olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenlerle, davalı ... yönünden davanın kabulü ile Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... E. sayılı dosyasına vaki itirazın toplam 513.592,47 TL üzerinden iptaline ve takibin devamına karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır.

-İcra inkar tazminatına ve kötü niyet tazminatına dair değerlendirmede;

İtirazın iptâli davalarında İcra ve İflas Kanunu'nun 67/2. maddesi çerçevesinde alacaklı yararına icra inkâr tazminatına hükmedilebilmesi için, usulüne uygun şekilde yapılmış bir icra takibinin bulunması, borçlunun süresi içerisinde itiraz etmesi ve alacaklının, alacağını mahkemede dava ederek haklı çıkması gerekir. Burada, borçlu itirazının kötüniyetle yapılmış olması ve alacağın bir belgeye bağlanmış bulunması koşulları aranmaz. İcra inkâr tazminatı, hakkındaki icra takibine itiraz ederek durduran ve çabuk sonuçlandırılmasına engel olan borçluya karşı konulmuş bir yaptırımdır.

Bu yasal koşullar yanında, takibe konu alacağın likid olması da zorunludur. Her uyuşmazlığın kendine özgü somut özelliklerine göre değişmekle birlikte, bir uyuşmazlıkta alacağın likid olup olmadığı belirlenirken, alacak ve onun borçlusu birlikte değerlendirilmelidir. Buna göre, likid bir alacaktan söz edilebilmesi için, ya alacağın gerçek miktarının belli ve sabit olması ya da borçlusu tarafından belirlenebilmesi için bütün unsurların bilinmesi veya bilinmesinin gerekmekte olması; böylece, borçlunun borç tutarını tahkik ve tayin etmesinin mümkün bulunması; başka bir ifadeyle, borçlunun yalnız başına ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilir durumda olması gerekir. Gerek borç ve gerekse borçlu bakımından, bu koşullar mevcut ise, ortada likid bir alacak bulunduğu kabul edilmelidir (HGK'nun 07.06.2006 tarih ███████-295 Esas, ████████ Karar sayılı kararı).

Bu ilke ve kurallar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; mahkemece hükmedilen asıl alacak miktarı yargılama ile tespit edildiğinden alacak likit kabul edilmemiştir. Davacı ise kötü niyetli görülmediğinden ve aksi ispatlanmadığından kötü niyet tazminatı talebi reddedilmiştir.

HÜKÜM

:Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davacının davalı ...'a yönelik davasının pasif husumet yokluğu nedeni ile REDDİNE,

2-Davacının davalı ...'a yönelik davasının kabulü ile, davalının Kayseri Genel İcra Dairesinin ... esas sayılı icra takip dosyasına vaki itirazının; 500.000,00 TL asıl alacak, 13.592,47 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 513.592,47 TL yönünden iptaline, takibin asıl alacağa takip tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte devamına,

3-Davacının icra inkar tazminatı talebi, davalıların kötü niyet tazminatı taleplerinin ayrı ayrı reddine,

4-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması gereken 35.083,50-TL nispi karar ve ilam harcından davacıdan peşin olarak alınan 6.202,92-TL peşin harç mahsubu ile bakiye 28.880,58-TL karar ve ilam harcının davalı ...'dan alınarak Hazineye gelir kaydına,

5-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.200,00-TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) davalı ...'dan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

6-Davacı tarafından peşin yatırılan 80,70-TL başvurma harcı ve 6.202,92-TL peşin harç olmak üzere toplam 6.283,62-TL harcın davalı Mehmet Başbuğ'dan alınarak davacı tarafa verilmesine,

7-Davacı tarafından yapılan tebligat gideri, e-tebligat gideri, KEP gideri, talimat gönderme ve posta masrafı olmak üzere toplam 55.194,00-TLyargılama giderinin davalı ...'dan alınarak davacı tarafa verilmesine,

8- Davalının yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olamdığına,

9-HMK'nun 333/1. maddesi gereğince varsa artan delil avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleşmesinden sonra yatıran ilgili tarafa iadesine,

10-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince davanın kabul edilen kısmı üzerinden hesap ve taktir olunan 82.174,79-TL nisbi vekalet ücretinin davalı ... dan alınarak davacıya verilmesine,

11-Davalı ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesap ve taktir olunan 45.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak bu davalıya verilmesine,

12- 6100 sayılı HMK'nun 120 ve 333. maddeleri gereğince davacı tarafça yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde davacı tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adresine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,

13-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dosyanın tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra istinaf incelemesine gönderilmesine veya mahkememiz arşivine kaldırılmasına,

Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi’nde istinaf kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.█████/2026

Başkan ...

E-imzalıdır

Üye ...

E-imzalıdır

Üye ...

E-imzalıdır

Katip ...

E-imzalıdır