eşanjörü cmr nakliyat hasara almanyaya nakliyesi ekspertiz taşımadan beyannamesi rücu

Anahtar kelimeler: Eşanjörü Cmr Nakliyat Hasara Almanyaya Nakliyesi Ekspertiz Taşımadan Beyannamesi Rücu

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

14. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO

: █████████

KARAR NO

: ████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

: İSTANBUL 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ

: █████/2022

NUMARASI

: 2020/7 Esas ████████ Karar

DAVANIN KONUSU

: İtirazın İptali (Eşya taşımadan kaynaklı rücu)

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davacı ile dava dışı .... AŞ arasında yapılan nakliyat ...Sigorta poliçesine konu ısı Eşanjörü (ısı değiştiricinin) Türkiye'den Almanya'ya nakliyesi sırasında hasara uğradığının CMR belgesi, gümrük beyannamesi, ekspertiz raporu ile tespit olunduğunu, davalılardan ... ... A.Ş.'nın ana taşıyıcı sigortacısı olduğu; davalılardan ...A.Ş.'nin alt taşıyıcı, davalı ... A.Ş.'nin ise alt taşıyıcının sigortacısı olduğunu, meydana gelen hasarın değerinin 73.050.14 TL olduğunun ekspertiz raporu ile tespit edildiğin den bu bedelin sigortacı olarak dava dışı ... A.Ş.'ye davacı sigorta şirketi tarafından ödendiğini, bu ödeme nedeniyle davacının 3. kişiye halef olduğunu; bu halefiyete dayanarak.... icra müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasında icra takibinde bulunduklarını, davalıların bu takibe itiraz ettiklerini belirterek, itirazın iptaline ve %20'den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... .... AŞ vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı itirazında bulunduklarını, sorumluluklarının taşıma ile sınırlı olduğunu, yükleme boşaltma sabitlemenin gönderici firmanın sorumluluğunda olduğunu, hasar ihbarının süresinde olmadığını, dolayısıyla tazminat hakkının da doğmayacağını, davacının üçüncü kişiye yaptığı ödemenin .... (....) ödemesi olduğunu, ekspertiz raporunda yazılı ...plakalı aracın kendilerine ait olmadığını fiilen taşıma yapmadıklarını, hasarın taşımadan değil yükleme, ambalajlama, paketlemeden kaynaklandığını, sorumluluğun da gönderici firmada olduğunu, sorumluluk olsa bile CMR ilgili maddesi gereği en fazla %5 faiz istenebileceğini, davanın reddini ve %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir. Davalı ... Şirketi cevap dilekçesinde; davanın bir yıllık zamanaşımı süresinde açılmadığını, taşımadan sorumluluğun ...A.Ş.'ye ait olduğunu, bu şirketle anlaşmaları olmadığından hasardan da sorumlu olmadıklarını, bildirimin süresinde yapılmadığını, yaklaşık 1 yıl sonra ihbar edildiğini, dolayısıyla davacının emtia sahibine yaptığı ödemenin hatır ödemesi (EX-Gratia) olup rücu edilemeyeceğini, sorumluluklarının ana taşıyıcı ... firmasının kusuru ile sınırlı olduğunu, kusur konusunda bilirkişi raporu alınması gerektiğini, hasar ambalajlama, yükleme ve istiflemeden kaynaklandığı için taşıyıcının sorumluluğunun olmadığını, uzman bilirkişilerin ayrıca sovtaj bedeli ve muafiyet bedelini tenzil etmesi gerektiğini, alacak likit olmadığından icra inkar kazminatına hükmedilemeyeceğini, CMR'nin 27. maddesi gereği %5'ten fazla faiz istenemeyeceğini, davanın reddini talep etmiştir.

Davalılar ... ... A.Ş. ile ... ve ...... AŞ ortak cevap dilekçelerinde; taşıyıcı (...) firmanın taşıma sorumluluk sigortasını yapanın... AŞ olduğunu, ... yönünden pasif husumet itirazlarının olduğunu, davacının sigortalısının kendi sigortacısına süresinde ihbarda bulunmadığını, ödeme yapıldığına dair dekont sunulmadığını, ekspertiz raporunun, mallar Türkiye'ye geri getirildikten dokuz ay geçtikten sonra hazırlandığını, ekte sundukları ekspertiz raporuna göre malda yükleme ve sabitleme hatası olduğunu, yükleme ve istiflemenin davalılarca yapılmadığını, hasarında yükleme ve istiflemenin hatalı yapılması sonucu malların devrilmesinden kaynaklandığını, Türkiye'ye iade masrafı olan 5.288,00 TL'nin talep edilemeyeceğini, faiz oranının %5'i geçemeyeceğini, alacağın likit olmadığını bu nedenle icra inkar tazminatının istenemeyeceğini, davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Davanın konusu dava dışı ... A.Ş.'ye ait emtiaları sigortalayan davacının, bu eşyaların Almanya'ya taşınması sırasında hasar görmesi nedeniyle hasar bedelini dava dışı sigortalı firmaya ödediğinden, taşımayı yapan alt ve üst şirketler ile bunların sigortacısı davalılara karşı rücu etmek amacıyla başlattığı ilamsız icra takibine davalıların itirazlarının iptali davasıdır. Taraflar arasında arabuluculuk sonuçsuz kalmıştır. .... İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyası incelendiğinde davacı alacaklının █████/2019 tarihinde ilamsız icra takibi yaptığı davalıların itirazı sonucu takibin durduğu davanın 1 yıllık hak düşürücü sürede açıldığı anlaşılmıştır. Davalıların zamanaşımı itirazları vardır. Zamanaşımı süresi 1 yıldır. Zamanaşımı süresi █████/2018 tarihinde başlamış olup takip █████/2019 tarihinde yapıldığından zamanaşımı itirazı kabul edilmemiştir. Dosyadaki belgeler incelendiğinde taşıma işinin davalı ... Taşımacılık tarafından üstlenildiği, alt taşıyıcının da ... ... A.Ş. olduğu, ... Taşımacılık'ın sigortacısının ... A.Ş. ...'in sigortacısının ise... olduğu anlaşıldığından davalılardan ... A.Ş.'ye karşı dava açılmış ise de bu sigorta şirketinin davalı ...A.Ş. sigortacısı olmadığından davalı ...'ya karşı açılan davada pasif husumet ehliyeti yokluğundan davanın reddi yoluna gidilmiştir. Davalıların hasar ihbarının süresinde yapılmadığına dair itirazları söz konusudur. CMR Konvonsiyonu 30-1 maddesine göre süresinde ihbar yapılmadığında hasarın taşıma sırasında olduğunun ispatı davacıya geçer. Gerek alınan ekspertiz raporu gerekse davalı ... A.Ş.'nin tercümesini sunduğu 17.01.2020 tarihli inceleme raporu değerlendirildiğin de 2 adet ısı değiştiricinin (eşanjör) nakliye aracı içerisinde devrilmiş olduğu, emtianın bu yüzden teslim alınmadığı ve Türkiye'ye iade edildiği, iade edildikten sonra yapılan eksper incelemesinde eşanjörlerin ahşap sandık ambalajlarının kırıldığı, şaşelerde ezilmeler olduğu, cihazların üzerinde ayak izleri olduğu, hasar fotoğraflarında (Almanya'ya verilirken) ahşap sandık ambalajlarının dorse içerisinde devrilmiş olduğu, ahşap ambalajın muhtelif yerlerinde kırılmalar olduğu, emtianın ambalajının üzerinde gerpi kayışının olduğu, eşanjörlerin üzerinde ayak basma izleri olduğu, bu devrilmenin nedeninin farklı alıcılara ait emtiaların dorseden tahliye edilmesi veya tahliyeler sonrasında dorsede kalan emtianın yeniden uygun bir şekilde sabitlenmemesi nedeniyle nakliye sırasında dorse içerisinde devrilmek suretiyle hasara uğramış olabileceği görüşü mevcuttur. İhbar 9 ay sonra yapıldığından ispat yükü davacıya geçmiştir. Hasar tutarı 73.050,14 TL'dir. Hasara ilişkin fotoğraflardan ve raporlardan hasarın nedeninin uzmanca yükleme emniyetinin eksikliğidir. Emtianın sabitlenmesi için gerekli özenin gösterilmediği anlaşılmıştır. İhbarın süresinde yapılmayıp 9 ay sonrasında yapılması ve bunun sonucunda ispat yükünün davacı tarafa geçtiği göz önüne alındığında dava dosyasında dava konusu eşyaların taşıma sırasında devrildiğine dair bazı şüpheler var ise de (emtia üzerindeki ayak izleri, diğer malların boşaltılmasından sonra emtianın devrilmiş olabileceği şüphesi) mahkememizde ve bilirkişilerde hangi aşamada ve hangi nedenden dolayı devrilmenin gerçekleştiği konusunda kesin kanaat oluşmadığından ve de ispat yükü davacı tarafa geçmesine rağmen (süresinde ihbar yapılmaması nedeniyle) davacının emtianın devrilmesinin taşınma sırasında ve davalı ( ... ) taşıyıcının kusurundan kaynaklandığını ispatlayamaması ve de yükleme sabitleme işlerinin davacının sigortaladığı 3. kişi firmaya ait olması ve usulüne uygun yükleme ve sabitlemenin yapıldığının ispatlanamaması nedeniyle " gerekçesiyle, davacının davalı ... ve ... AŞ'ye karşı açtığı davanın pasif husumet nedeniyle reddine, davacının davalılar ... ... ve ... AŞ ile ... ...AŞ ve ... AŞ'ye karşı açtığı davanın reddine, davacı kötü niyetli olmadığından davalı ... .... AŞ'nin kötü niyet tazminatı talebinin reddine, karar verilmiştir.

Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; dosyada aynı bilirkişi heyetinden alınan kök rapor ile ek rapor birbiriyle çelişkili olduğunu, hem ek hem de kök raporda; hasarın davalıların ağır kusurundan kaynaklandığını hem de hasarın hangi aşamada meydana geldiğinin ispatı gerektiğini belirttiğini, 2 adet ısı eeşanjörünün taşıyıcı firmaya hasarsız olarak teslim edildiğinin sabit olduğunu, CMR Konvansiyonuna göre; taşınan emtianın CMR senedi üzerine bir kayıt düşülmemesi halinde taşınan emtianın tam ve sağlam yani hasarsız olarak taşıyıcı tarafından teslim alındığının kabulü gerektiğini, dosyada bulunan bütün fotoğraf, ekspertiz raporu ve diğer bilgiler ile hayatın olağan akışına ve taşıma işinin işleyişine uygun olarak hasarın taşıyıcı tarafından dorseye diğer yüklerin yüklenmesi veya tahliyesi esnasında yahut tahliyeden sonra dorse içerisindeki meydana gelen durum sonucu oluştuğunun kabulü gerektiğini, hasarın nasıl ve hangi aşamada meydana geldiğinin ekspertiz raporunda tespit edildiğini, hasar taşıma yapılan dorse içerisinde meydana geldiğinden hasarın taşıma sırasında meydana geldiğinin kabulü gerektiğini, dava konusu emtianın uygun şekilde sabitlenememesi sebebiyle devrilerek hasara uğradığını, söz konusu taşıma parsiyel taşıma olduğundan yükleme, istifleme ve araca sabitlemenin taşıyıcı şirket tarafından yapıldığını, bu aşamaların herhangi birinde hasar meydana gelmesi durumunda bu hasardan taşıyıcı şirketin sorumlu olduğunu, yine emtia üzerindeki ahşap sandık kasanın kırılması, emtianın üzerinde ezilme/eğilme, ayak basma, emtianın muhtelif bölgelerinde ayna ve lamellerde ezilmeler ve borularda ezilmelerden anlaşılacağı üzere; emtiadaki hasarın önce dorse içerisinde devrilmesi sonucu hasar gördüğü ve daha sonra diğer emtiaların tahliyesi esnasında tahlliyeyi yapan taşıyıcı şirketin elemanlarının dava konusu emtiaya basmak veya farklı şekillerde hasar verdiğinin anlaşıldığını, hasarın dorse içerisinde, taşıma esnasında ve taşınan emtia taşıyıcının sorumluluğunda iken meydana geldiğinin sabit olduğunu, taşınan emtiadaki hasarın alıcıya teslim edilmeden ve henüz emtia dorse içerisinde iken meydana geldiği tespit edildiğinden; dava konusu emtidaki hasarın tahliye esnasında meydana geldiğinin iddia edilemeyeceğini, dava konusu taşıma parsiyel taşıma olduğundan; taşınan emtia ister istifleme aşamasında, ister sabitleme aşamasında isterse taşınma aşamasında meydana gelmiş olsun bu aşamalarda meydana gelecek hasarlardan parsiyel taşıma olması sebebiyle davalı taşıyıcı şirket sorumlu olduğundan; meydana gelen hasardan davalı şirketin sorumlu olduğunu, 2 davalı şirket lehine hükmedilen vekalet ücretinin de kanuna aykırı olarak hükmedildiğini, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 13/4 maddesi gereği "Maddi tazminat istemli davaların tamamının reddi durumunda avukatlık ücreti, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümüne göre hükmolunur." müvekkili şirketin davasının tamamı reddedildiğinden davalı şirket lehine Asliye Hukuk mahkelerinde takip edilen davalar için düzenlenen 5.100,00.-TL maktu vekalet ücreti hükmedilmesi gerektiğini, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne, karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, nakliyat emtia sigorta poliçesi kapsamında ödenen hasar bedelinin rücuen tahsili amacıyla başlatılan ilamsız icra takibine karşı itirazın İİK'nın 67. maddesi uyarınca iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Davacı ile dava dışı şirket arasında nakliyat emtia sigorta poliçesinin varlığı, dava dışı sigortalıya ait eşyanın davalı ... AŞ tarafından fiili olarak Türkiye-Almanya arasında taşıma işleminin gerçekleştirildiği, davalı ... ... AŞ'nin akdî taşıyan olduğu, sigortalı şirkete ait ısı eşanjörü ünitelerinin hasarlandığı konularında herhangi bir uyuşmazlık mevcut değildir. Davacı, davaya konu .... İcra Dairesinin ...esas sayılı icra takibinde, 73.050,14 TL asıl alacağın tahsilini talep etmiş, davalıların itirazı üzerine takip durmuştur. Davaya konu taşıma Türkiye-Almanya arasında gerçekleştiğinden, somut uyuşmazlığın CMR Konvansiyonu hükümlerine göre çözümlenmesi gerekmektedir. Sigorta hukukundan kaynaklanan halefiyet ve rücu konularında ise TTK hükümleri esas alınacaktır. CMR'nin 17. maddesine göre taşımacı, yükü teslim aldığı andan teslim edinceye kadar, bunların kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumludur. Eğer kayıp, hasar veya gecikme istek sahibinin hatası veya ihmalinden, taşımacının hatasından değil de istek sahibinin verdiği talimattan, yüke has bir kusurdan yahutta taşımacının önlemesine olanak bulunmayan durumlardan ileri geliyorsa, taşımacı sorumlu tutulamaz. Taşımacı taşımayı yapmak için kullandığı kusurlu taşıttan, bu taşıtı kiraladığı kişinin veya vekilinin yahut da çalışanlarının hata veya ihmallerinden dolayı sorumludur. TTK'nın 1472. maddesi uyarınca sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için sigortacının hukuken geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında sigortacısına tazminat ödemiş olması ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkına sahip olması gerekir. Sigortacı, ancak sigortalısının meydana gelen zarardan dolayı üçüncü kişilere karşı dava hakkı varsa bu hakka ödediği bedel oranında halef olacaktır. Somut olayda; davacının sigortalısı ... AŞ'ye ait emtia davacı sigorta şirketince █████/2018- █████/2019 tarihleri arası geçerli olan ... nolu Emtia Nakliyat Sigorta Poliçesi Abonman Sözleşmesi kapsamında sigortalanmıştır. Akdî taşıyanın ... ...AŞ, fiili taşıyanın ise ... AŞ olduğu, emtianın hasarlı olduğu , CMR belgesine göre alıcı tarafından, emtianın hasarlı olması nedeniyle teslimin kabul edilmediği ve emtianın Türkiye'ye geri gönderildiği tespit edilmiştir. Davacı sigorta şirketi tarafından dava dışı sigortalı şirkete 06.11.2019 tarihinde 73.050,14 TL hasar bedeli ödenmiş olup, davacı dava dışı sigortalı tarafından ibra edilerek her türlü talep ve dava hakkı davacıya devir ve temlik edilmiştir. CMR’nin 18/2 maddesi uyarınca, kayıp, hasar ve gecikmenin 17/2 maddede öngörülen nedenlerden birinden doğduğunu kanıtlamak taşımacıya aittir. Yine CMR'nin 30. maddesi gereğince, hasarın açıkça görüldüğü hâllerde teslim anında veya açıkça görülmediği hâllerde teslimden itibaren yedi gün içinde ziya veya hasarın taşıyıcıya ihbar edilmemesi hâlinde, taşıyıcının emtiayı sağlam olarak teslim ettiği hususunda karine oluşacaktır. Somut olayda emtianın varış tarihinde alıcı tarafından emtiadaki taşıma senedine şerh düşülmüş olup ayrıca ihbara gerek bulunmadığı görülmektedir. ...+... tarafından düzenlenen raporda hasarın sebebi malların uygun olmayan şekilde sabitlenmemesi olduğu tespit edilmiştir. Yine emtia iade edildikten sonra yapılan eksper incelemesinde, eşanjörlerin ahşap sandık ambalajlarının kırıldığı, şaşelerde ezilmeler olduğu, cihazların üzerinde ayak izleri olduğu, hasar fotoğraflarında (Almanya'ya verilirken) ahşap sandık ambalajlarının dorse içerisinde devrilmiş olduğu, ahşap ambalajın muhtelif yerlerinde kırılmalar olduğu, emtianın ambalajının üzerinde gergi kayışının olduğu, eşanjörlerin üzerinde ayak basma izleri olduğu, bu devrilmenin nedeninin farklı alıcılara ait emtiaların dorseden tahliye edilmesi veya tahliyeler sonrasında dorsede kalan emtianın yeniden uygun bir şekilde sabitlenme mesi nedeniyle nakliye sırasında dorse içerisinde devrilmek suretiyle hasara uğramış olabileceği görüşü mevcuttur. Sigorta uzmanı, lojistik uzmanı ve makine mühendisi bilirkişi heyet raporunda; parsiyel olarak taşınan yükün taşıma sürecine hasarsız alındıktan sonra yükleme, aktarma, istifleme, sürtünme, sabitleme hataları taşınması ve taşıma sonunda CMR taşıma senedine hasarın şerh düşülmesi gözetilerek dava konusu hasarda taşıyıcının CMR'nin 29. maddesine göre ağır kusurlu olduğu, ekspertiz raporlarında CMR'nin 23. madde hükümlerine uygun tespit yapıldığı, davacı ödemesinin CMR'nin 23/3 sınırlı sorumluluk limitinde olduğu görüşü bildirilmiştir. CMR'nin 9/2 maddesi gereğince sevk mektubunda taşıyıcı tarafından beyan edilmiş̧ itiraz kaydı mevcut değilse, aksi ispat edilmedikçe tesellümde malların ve ambalajlarının iyi durumunda olduğu, sayılarının, marka ve numaralarının sevk mektubunda yazılı olanlara uyduğu kabul edilir. Somut olayda emtianın daha önce hasarlandığı ileri sürülmüş ise de emtialar taşımaya alınırken herhangi bir çekince ileri sürülüp sürülmediği, malın daha öncesinde hasarlandığına dair herhangi bir tutanak bulunup bulunmadığı üzerinde yeterince durulmadan karar verildiği, buna bağlı olarak da ispat yükünün tayininde hata yapıldığı anlaşılmaktadır.Diğer taraftan somut uyuşmazlıkta taşımanın parsiyel olarak yapıldığı anlaşılmaktadır. Parsiyel taşımalarda birden çok emtianın aynı araç ile taşınması söz konusu olduğundan, emtianın taşıyıcı araç içindeki/ üzerindeki istif ve sabitlenmesinden taşıyıcı sorumludur. Bu nedenle Mahkemece yapılması gereken, yukarıda anlatılanlar ışığında ispat yükünü doğru bir şekilde tayin edip, delilleri buna göre değerlendirerek ve hasar bedelini tespit ederek sonuca gitmektir. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına ve davanın yukarıdaki açıklamalar ışığında yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir.

KARAR

:Yukarıda açıklanan gerekçelerle;

1-HMK'nın 353/1.a.6. maddesi uyarınca, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına,

2-Yukarıdaki açıklamalar ışığında davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

3-Davacı tarafından yatırılan istinaf peşin karar harcının, talep hâlinde, ilk derece mahkemesince davacıya iadesine,

4-Kaldırılan kararın icrasıyla ilgili olarak İİK'nın 36. maddesi uyarınca yatırılan teminatların, yatıran taraflara iadesine,

5-Yapılan kanun yolu giderlerinin, ilk derece mahkemesince, yeniden verilecek hükümle birlikte yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,

6-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine dair;

HMK'nın 353/1.a maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonunda, oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi. 09.04.2026