Anahtar kelimeler: Tesisfek Adları İstihbarat Kurumsal Limit Revizyon Erken Kapama Ekspertiz Krediler
T.C.
İSTANBULBÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ12. HUKUK DAİRESİDOSYA NO
: ████████KARAR NO
: ████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IİNCELENEN KARARINMAHKEMESİ
:İSTANBUL ANADOLU 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ
: █████/2021NUMARASI
: ████████ Esas - ████████ KararDAVA
: Alacak (Bankacılık İşlemlerinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ
: █████/2019İSTİNAF KARAR TARİHİ
: █████/2026Davanın kısmen kabulüne ilişkin verilen kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;DAVA
: Davacı vekili, müvekkili şirket ile davalı banka arasındaki genel kredi sözleşmesi kapsamında kullanılan krediler kapsamında banka tarafından "kredi limit revizyon ve istihbarat ücreti", "ekspertiz bedeli", "kurumsal istihbarat bedeli", "ipotek tesis-fek ücreti" ve "kredi erken kapama cezası" adları altında toplam 26.800,95-TL haksız kesinti yapıldığını ileri sürerek, 26.800,95-TL'nin, her bir kalem için tahsil tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini etmektedir.CEVAP
: Davalı vekili, davacının █████/2017 tarihinde 2.000.000-TL tutarında büyük ölçekli bir ticari kredi kullandığını, dava konusu edilen toplam 11.480-TL'lik masraf ve komisyon kesintilerinin kredi tutarı dikkate alındığında makul ve orantılı olduğunu, müvekkilinin mevzuata göre faiz dışı masraf ve komisyon tahsil etme hakkının bulunduğunu, TTK'nın 20. maddesi kapsamında tacir olan müvekkilinin verdiği hizmet karşılığında ücret isteyebileceğini, kesintilere karşı davacının ihtirazi kayıt koymadığını, uzun süre sonra bedel iadesi talebinin dürüstlük kuralıyla bağdaşmadığını ve temerrüt oluşmadığından tahsilat tarihlerinden faiz istenemeyeceğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.İLK DERECE MAHKEME KARARI
: Mahkemece, taraflar arasındaki █████/2017 tarihli sözleşmenin 2.6.1, 2.7.1 ve 2.7.7 maddelerinde erken kapama halinde bankanın komisyon talep edebileceği ve belirtilen masrafların tahsil edilebileceğinin oran belirtilmeden düzenlediği, yerleşik yargı uygulamalarına göre komisyon bedelleri ve masraflarının diğer bankalardan araştırıldığı, hükme elverişli bilirkişi raporunda 14.935,95-TL erken kapama ücretinin piyasa rayiçlerine uygun olduğu, ancak raporda piyasa rayicine göre uygun olduğu belirtilen 7.875-TL kurumsal istihbarat ücreti+bsmv, 1.575-TL ekspertiz ücreti, 735-TL kredi revizyon ve istihbarat ücreti+bsmv, 735-TL kredi revizyon ve istihbarat ücreti+bsmv, 315-TL kurumsal istihbarat ücreti+bsmv ve 315-TL ipotek fek ücreti+315-TL ipotek tesis ücretlerinin banka tarafından masraf olarak yapıldığının delillendirilmediği ve davalının davadan önce temerrüde düşürülmediği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile 11.865-TL'nin dava tarihinden itibaren yasal faiziyle davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.İSTİNAF SEBEPLERİ
: Davalı vekili, bilirkişi raporuna rağmen ve masrafların delillendirilmediği gerekçesiyle verilen kısmen kabul kararının hatalı olduğunu, mevzuata göre müvekkilinin hizmet ücreti talep edebileceği, kesintilerin sözleşmeye uygun bulunduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.GEREKÇE
: Dava, ticari kredi kullandırımı kapsamında davalı banka tarafından davacıdan tahsil edilen masraf ve ücretlerin iadesi istemine ilişkindir.Bankalarca masraf ve komisyon adı altında yapılan tahsilatların yasal dayanağı, kredi kullandırım tarihlerinde yürürlükte bulunan 2006/1 sayılı Tebliğ hükümleridir. █████/2006 tarihli Resmi Gazete’de TCMB tarafından yayınlanmış, 2014/6 sayılı Tebliğ ile güncellenen 2006/1 sayılı Tebliğin 4. maddesinde reeskont kaynaklı krediler dışındaki kredilere uygulanacak faiz oranları ile faiz dışında sağlanacak diğer menfaatlerin ve tahsil olunacak masrafların nitelikleri ve sınırlarının serbestçe belirleneceği kabul edilmiştir. Tebliğin 6/2. maddesine göre bankalar, TCMB'ye bildirdikleri azami oranları aşmamak kaydıyla, mevduat ve kredi işlemlerinde uygulayacakları faiz oranlarını ve katılma hesaplarında uygulayacakları kâr ve zarara katılma oranlarını vadelerine göre şubelerinde görülebilecek şekilde ilan eder ve bu oranları internet sitelerinde yayımlar. Bu durumda, ticari kredilerde ve bankacılık işlemlerinde bankalar tarafından alınacak olan masrafların hukukilik denetimi yapılırken öncelikle, kredi sözleşmesiyle belirlenen bir oran olup olmadığı araştırılmalı, olması halinde bu oran üzerinden masraf tahsil edilebileceği kabul edilmeli, sözleşmeyle bir oran belirlenmediğinin tespiti halinde ise, bankanın masraflara ilişkin olarak belirlediği ve ilan ettiği oranlar bulunup bulunmadığı tespit edilmeli, varsa yine bu oran üzerinden masraf tahsil edilebileceği kabul edilmeli, ilan edilen bir tutar bulunmaması halinde ise tahsil edilen masrafların emsal banka uygulamalarına göre orantılı olup olmadığı değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.Davacı şirket ve davalı şirket arasındaki █████/2017 tarihli 2.000.000-TL limitli genel kredi sözleşmesi kapsamında, davacının 60 (█████/2017-█████/2022) ay taksitli 1.000.000-TL ticari kredi kullanmıştır.Davacının dava dilekçesi ekinde sunduğu dekontların incelenmesinde, (1) █████/2017 tarihli dekontta 700-TL ücret ve 35-TL bsmv olmak üzere toplam 735-TL "kredi revizyon ve istihbarat ücreti"; (2) █████/2017 tarihli dekontta 1.500-TL "ekspertiz ücretleri" ve 75-TL bsmv olmak üzere toplam 1.575-TL'nin; (3) █████/2017 tarihli dekontta 7.500-TL "kurumsal istihbarat ü" ve 375-TL bsmv olmak üzere toplam 7.875-TL'nin; (4) █████/2017 tarihli dekontta 300-TL "kurumsal istihbarat ü" ve 15-TL bsmv olmak üzere toplam 315-TL "Yeneray Yapı PGS Hazine KGF Komisyonu"nun; (5) █████/2017 tarihli dekontta 300-TL "ipotek tesis ücretler" ve 15-TL bsmv olmak üzere toplam 315-TL'nin; (6) █████/2019 tarihli dekontta 700-TL ücret ve 35-TL bsmv olmak üzere toplam 735-TL "kredi revizyon ve istihbarat ücreti"nin; (7) █████/2019 tarihli dekontta, kredi hesabının 711.235,48-TL anapara, 7.942,13-TL faiz ve 397,10-TL bsmv ödenerek erken kapatıldığı ve 14.224,71-TL "erken kapama ücreti"nin ve 711,24-TL bsmv olmak üzere toplam 14.935,95-TL'nin; (8) █████/2019 tarihli dekontta 300-TL "ipotek fek ücreti" ve 15-TL bsmv olmak üzere toplam 315-TL'nin, hesaptan tahsil edildiği belirlenmiştir.Kredi sözleşmesinin "Erken Ödeme" başlıklı 2.6.1. maddesi, "Müşterinin bakiye borcunu kısmen veya tama vadesinden önce ödemesi Bankanın kabulüne bağlıdır. Bankanın kabulü olmaksızın yapılan ödeme, kredi vadesinde krediye mahsup edilir. Müşteri, Bankanın muvafakatine dayanmayan erken ödeme nedeniyle faiz ve indirim dahil Bankadan herhangi bir talepte bulunamaz. Erken ödemede bulunmak isteyen müşteri, 7 iş günü önce Bankaya yazılı olarak başvurur. Banka, erken ödeme isteğini kabul ederse, bunun şartlarını bildirir ve erken ödemeden doğan faiz ve komisyon kaybı, oluşabilecek mali yükümlülükler ve sair maliyetlerin tamamını müşteriden talep edebilir.", "Komisyon, Vergi ve Masraflar" başlıklı 2.7.1. maddesi, "Bankanın sözleşme ile ekleri uyarınca açtığı ve açacağı her türlü krediler ile hesaplar ve aldığı teminatlar ile ilgili olarak iktisadi koşullar çerçevesinde Bankanın belirlediği/belirleyeceği veya yetkili merciler tarafından saptanan veya ileride saptanacak olan oranları geçmemek üzere, her nevi komisyon, kesinti, masraf, hesap işletim ücretlerini, fon ve Bankacılık Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV), Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) gibi yasal ve Banka düzenlemelerine veya teamüllerine göre talep edebilecek her türlü ücret, masraf, vergi ve sair giderleri ve bunların gider vergilerini, müşteri Bankaya derhal ödemekle yükümlüdür.", 2.7.7. maddesi, "Müşteri, talep ettiği ve Bankaca kendisine tahsis edilen krediyi kullanmaktan tek taraflı iradesi ile vazgeçmesi veya kendisinden kaynaklanan sebeplerle taahhüt ettiği kredi koşullarını yerine getirememesi halinde, Bankanın ilgili kredinin dosyalama, ekspertiz masraflarını, tahsis edilen kredinin hiç ya da süresinde, tamamen veya kısmen kullanılmamasından kaynaklanan komisyonlarını ve bunlarla sınırlı olmamak üzere tüm masraflarını nakden ve defaten derhal ödemeyi kabul eder." şeklindedir.Bilirkişi heyeti ek raporunda iki kamu bankasından getirtilen ticari krediler kapsamında müşterilerden alınan masraflara ilişkin emsal bedeller incelenmiş olup, bankaların %2-2,5 oranında muhtelif adlar altında kredi tahsis ücreti uyguladıkları, davalının bu kapsamda 1.000.000-TL bedelli kredi için ilk başta ödediği yaklaşık %1 oranındaki ücretlerin sektör ortalamalarıyla uyumlu olduğu; 315-TL ipotek fek ücretinin de sektör ortalamalarının altın olduğu; 711.235,48-TL kapama ücreti üzerinden tahsil edilen 14.935,95-TL erken kapama ücretinin %2 oranındaki sektör uygulamalarına uygun olduğu görüşü bildirilmiştir.Dosyaya sunulmuş genel kredi sözleşmesinde, tahsil edilecek masraflar için oran veya rakam bulunmamaktadır. Davalı banka da bu hususta ilan ettiği bir liste veya oran/değer sunmamıştır. Mahkemece kredi erken kapama ücreti ve bsmv'ye ilişkin 14.935,95-TL talep bakımından davanın reddine dair verilen karar istinaf edilmediğinden kesinleşmiştir. Mahkeme tarafından kalan 11.865-TL'nin davalıdan tahsiline dair verilen karar, davalı tarafından istinaf edilmiştir. Buna göre kredinin açılış aşamasında █████/2017 tarihinde alındığı anlaşılan, krediyi kullanacak kişinin mali durumunun tespiti için yapılan 7.875-TL kurumsal istihbarat ücreti ve bsmv, 315-TL Hazine KGF komisyonu kapsamında alınmış istihbarat ücreti ve bsmv; kredinin teminatı ipotek için yapıldığı anlaşılan ve sektör uygulamalarının altında olduğu bilirkişi tarafından ifade edilen 1.575-TL ekspertiz ücreti ve bsmv, 315-TL ipotek tesis ücreti ve bsmv ile 315-TL ipotek fek ücreti ve bsmv'nin taraflar arasındaki sözleşmenin 2.7.1. maddesi ve sektör uygulamalarının altında olduğu gözetildiğinde, gerekli masraflar için yapılan zorunlu giderlerdir (İstanbul BAM 12. HD'nin █████████ E., ████████ K. sayılı ve █████/2025 tarihli ilamı). Dolayısıyla bu giderlere davacı katlanmak zorundadır. Buna göre kesinleşmiş 14.935,95-TL erken kapama ücretiyle birlikte, davalıdan yapılmış toplam (7.875+315+1.575+315+315=) 10.395-TL tahsilatın da yerinde olduğu anlaşılmaktadır (Yargıtay 11. HD'nin █████████ E., █████████ K. sayılı ve █████/2023; █████████ E., ████████ K. sayılı ve █████/2023 tarihli ilamları).Ancak kredinin açıldığı █████/2017 tarihinde zaten iki ayrı kurumsal ve Hazine KGF istihbarat ücreti olmak üzere iki ücret alınması karşısında, aynı tarihte neden "kredi revizyon ve istihbarat ücreti" ve bsmv'si için 735-TL alındığı dosyadan anlaşılamadığı gibi, davalı tarafından da ortaya konulmamıştır. Yine kredi ödemeleri devam ederken █████/2019 tarihinde "kredi revizyon ve istihbarat ücreti" ve bsmv'si için 735-TL ortaya konulmadığından, haklılığı belirlenememiştir. Bu nedenlerle söz konusu iki alacak kalemi için davanın toplam (735+735=)1.470-TL bakımından kısmen kabulü gerekirken, 11.865-TL üzerinden kısmen kabulü doğru bulunmamıştır.Açıklanan nedenlerle, davanın 1.470-TL bakımından kısmen kabulüne karar verilmesi gerekirken, mahkemece 11.865-TL bakımından kısmen kabulüne karar verilmesi doğru değil ise de, yapılan hata/eksiklik yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak, kesinleşen yönlerin tekrarı ile yazılı şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.HÜKÜM
: Yukarıda açıklanan nedenlerle:Davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2021 Tarih, ████████ Esas - ████████ Karar sayılı kararının 353(1)b-2 maddesi gereği KALDIRILMASINA;"Davanın kısmen kabulü ile 1.470-TL'nin █████/2019 dava tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,"İlk derece yargılamasına ilişkin olarak;"Alınması gereken 732-TL nispi karar ve ilam harcından mahkeme veznesine yatırılan 457,70-TL peşin harcın mahsubu ile kalan 274,30-TL'nin davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Davacı tarafından yatırılan 502,10-TL peşin harçların davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Davacı tarafından yapılan 1.600-TL bilirkişi ücreti ve 83,50-TL posta masrafı olmak üzere toplam 1.683,50-TL yargı giderinin davanın kabulü oranında hesaplanan 92,33-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,Davacı lehine taktir olunan 1.470-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Davanın reddolunan kısmı üzerinden davalı lehine taktir olunan 25.330-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.320-TL arabuluculuk ücretinin davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan 1.247,60-TL'sinin davacıdan, kalan 72,40-TL'sinin davalıdan alınarak Hazine'ye ödenmesine,"İstinaf yoluna başvuran davalı tarafından yatırılan 125-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine,Hükümden sonra davacı yan gider avansından karşılanan 27-TL istinaf yargı giderinin davanın kabulü oranında hesaplanan 1,50-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,Hükümden sonra davalı yan gider avansından karşılanan 91-TL istinaf yargı giderinin davanın reddi oranında hesaplanan 86-TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, kalan kısmın davalı üzerinde bırakılmasına,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. █████/2026