Anahtar kelimeler: Korkusu Kaptan Bayraklı İstifanın Doldurarak Kılavuz Kılavuzluk Girişi Gemilere Akdini
T.C.
İSTANBUL14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
: ███████ EsasKARAR NO
: ████████DAVA
: Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ
: █████/2019KARAR TARİHİ
: █████/2026Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Davacı Vekilinin İstanbul ... İş Mahkemesi'nin... Esas Sayılı Dosyasına Sunduğu Dava Dilekçesinde Özetle; Müvekkilinin kılavuz kaptan olarak davalı nezdinde █████/2018 tarihinde Türk ve yabancı bayraklı gemilere ilişkin kılavuzluk hizmetini ifa etmeye başladığını, müvekkilinin işe girişi esnasında davalının müvekkilinden teminat senedi niteliğinde bir senet imzalamasını talep ettiğini, müvekkilinin de işe alınmama korkusu ile imzaladığını, müvekkilinin davalıya ihtarname yolu ile iş akdini sonlandıracağını bildirdiğini, davalının istifanın akabinde teminat senedini iade etmediğini ve bedel ile tarih kısımlarını doldurarak senedi İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... saylı dosyası ile icra takibine koyduğunu, takibin ise kesinleştiğini, taraflarınca İstanbul ... İş Mahkemesi'nin; █████/2019 tarih, ...D. İş ...K. sayılı dosyası ile icra dosyasına yatırılacak olan paranın davalıya ödenmemesine ilişkin ihtiyati tedbir kararı aldıklarını ve hacizlerin fekkini talep ettiklerini, çalışanların işe giriş tarihlerinde çalışanlara işe girme gayesiyle imzalatılan senetlerin geçerli olmadığının doktrinlerde yazılı olduğunu, son olarak davalının tüm çalışanlarına aynı süreci yaşattığını iddia ederek; davanın kabulünü, tedbirin devamını, 110.000,00-USD bedelli senedin teminat senedi olduğunun tespitini, müvekkilinin borçlu olmadığının tespiti ile takibin iptalini, davalının %20'den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya bırakılmasını talep ve dava etmiştir.Davacı vekilinin dava dilekçesinde İstanbul ... İş Mahkemesi'nin; █████/2019 tarih, ... D. İş...K. sayılı dosyası üzerinden alınan ihtiyati tedbir kararının dosya kesinleşinceye kadar devamını talep ettiği, İstanbul ... İş Mahkemesi'nin █████/2019 tarihli ara kararı ile davacı vekilinin talebinin reddine karar verildiği, davacı vekilinin █████/2019 tarihli dilekçesi ile İstanbul ... İş Mahkemesi'nin █████/2019 tarihli ara kararına karşı itiraz başvuru dilekçesi sunduğu, İstanbul ... İş Mahkemesi'nin █████/2019 tarihli ara kararı ile davacı vekilinin itirazının kabulüne karar verildiği ve İstanbul ... İş Mahkemesi'nin ...D. İş sayılı kararının karar kesinleşinceye kadar devamına karar verildiği anlaşılmıştır.Davalı Vekilinin İstanbul ... İş Mahkemesi'nin... Esas Sayılı Dosyasına Sunduğu Cevap Dilekçesinde Özetle; Öncelikle görev itirazlarının olduğunu, esasa ilişkin olarak; Kılavuzluk hizmeti veren şirketlerin kılavuz kaptanlara muhtaç oldukların, bu nedenle kılavuz kaptanların iş şartlarını kendileri belirledikleri şekilde ve son derece yüksek ücretlerle iş sözleşmeleri akdedildiğini, davalının müvekkili ile hür iradesiyle █████/2018 tarihli hizmet sözleşmesini akdettiğini, davacının aylık ücretinin 49.227,19-TL olduğunu ve yılda 2 tam maaş ikramiye aldığını, kılavuz kaptanların ayda sadece 10 gün çalıştığı, davacının senedin baskı ile imzalatıldığı iddiasının gerçek olmadığını, son yapılan düzenlemeler ile CA sınıfı kılavuzluk faaliyeti lisansı almak isteyen şirketlerin en az 24 kılavuz kaptan istihdam etme ve B sınıfı kılavuzluk faaliyet lisansı almak isteyen şriketlerin en az 8 kılavuz kaptan istihdam etme şartının getirildiğini, müvekkilinin de bünyesindeki 32 kılavuz kaptanı █████/2019 tarihinde T.C. Ulaştırma ve Altyapı Deniz ve İç Sular Düzenleme Genel Müdürlüğü'ne bildirerek başvuruda bulunduğunu, ancak davacının da içinde bulunduğu 32 kılavuz kaptanın gerekçe göstermeden istifa ettiğini ve İskenderun'da faaliyet gösteren ...A.Ş'ye (...) geçtiklerini, müvekkilince istifaların akabinde çeşitli ihtarnamelerin gönderildiğini, istifalar nedeniyle müvekkilinin başvurusunun reddedildiğini, müvekkilinin önümüzdeki 20 yıl içinde de yeniden lisans alamayacağını, davacı ve diğer kılavuz kaptanlar tarafından icra dosyalarına sunulan teminat mektuplarının kontrgarantilerinin kimin tarafından verildiğinin tespitinin gerektiğini, söz konusu teminatların işveren ...'ın sağladığını iddia ederek; tedbirin kaldırılmasını, görev itirazlarını kabulünü, davanın usul ve esastan reddini, davacının senet miktarının %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya bırakılmasını talep etmiştir.İstinaf Kaldırma Kararı; İstanbul ... İş Mahkemesi'nin; █████/2020 tarih, ... E. ... K. sayılı gerekçeli kararı ile davanın kabulüne karar verildiği, davalı vekilinin █████/2020 tarihli istinaf başvuru dilekçesini sunduğu, İstanbul BAM 25. HD'nin; █████/2025 tarih, ████████ E. ve ████████ K. sayılı ilamı ile davalının istinaf başvurusunun kabulüne karar verilerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verildiği, davacı vekilinin █████/2026 tarihli dilekçesi ile; İstanbul BAM. 25. HD'nin; █████/2025 tarih, ████████ E. ████████ K. Sayılı ilamına karşı temyiz başvuru dilekçesi sunduğu, Yargıtay 9. HD'nin; █████/2025 tarih, █████████ E. █████████ K. sayılı ilamı ile İstanbul BAM. 25. HD'nin; █████/2025 tarih, ████████ E. ████████ K. sayılı ilamının usulden bozulmasına karar verildiği, ve bu suretle de İstanbul BAM. 25. HD'nin; █████/2025 tarih, █████████ E. █████████ K. Sayılı ilamı ile ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1-a-4. Maddesi uyarınca kaldırılmasına karar verildiği ve İstanbul Asliye Ticaret Mahkemelerinin görevli olduğuna karar verildiği, dosyanın mahkememize tevzi edilerek mahkememizin ███████ esasına kaydının yapıldığı anlaşılmıştır.Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin Kaldırma Gerekçesinde; "Uyuşmazlık, rekabet yasağının ihlalinden kaynaklanan cezai şart talebi bakımından iş mahkemelerinin görevli olup olmadığına ilişkindir. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun 13.06.2025 tarih, 2023/1 E., 2025/3 K. sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı ile 6098 sayılı Kanun'un 444 ila 447. maddeleri uyarınca rekabet yasağına aykırılık sebebiyle açılacak davalarda asliye ticaret mahkemelerinin görevli olduğuna karar verilmiştir. 2797 sayılı Yargıtay Kanunu'nun 45/3 hükmüne göre içtihadı birleştirme kararları, benzer hukuki konularda Yargıtay Genel Kurullarını, dairelerini ve adliye mahkemelerini bağlar. Şu hâlde davacının somut davadaki talepleri bakımından, bağlayıcı nitelikteki içtihadı birleştirme kararı gereği, asliye ticaret mahkemeleri görevli olduğundan kararın görev yönünden bozulması gerekmiştir." şeklinde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Sayılı İcra Dosyasının İncelemesinde; alacaklı tarafından borçlu aleyhine 110.000,00-USD asıl alacak ve 36,16-USD işlemiş faiz olmak üzere toplam 110.336,16-USD borcun ödenmesi amacıyla █████/2019 tarihinde icra takibi başlatıldığı, İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin; █████/2019 tarih, ... D. İş ve ...K. Sayılı değişik iş sayılı dosyası ile ihtiyati haciz talebinin kabulüne karar verildiği ve icra dosyasının kesinleştiği, borçlu yanın İstanbul ...İş Mahkemesi'nin; ... D. İş ...K. Sayılı değişik iş kararı ile icra veznesine yatan/yatacak olan paranın alacaklıya ödenmemesine ilişkin ihtiyati tedbir kararı verildiği ve hacizlerin kaldırıldığı görülmüştür.Mali Müşavir Bilirkişinin . Tarihli Raporunda Özetle;DELİLLER
:-İstanbul ... İş Mahkemesi'nin...esas sayılı dosyası-İstanbul... İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı icra dosyası-İstanbul... Asliye Ticaret Mahkemesinin... değişik iş sayılı dosyası- İstanbul ... İş Mahkemesi'nin ... değişik iş sayılı dosyası-Davacı vekili tarafından sunulan; ... Noterliği'nin... yevmiye numaralı ihtarname sureti, taraflar arasında akdedilen Hizmet Sözleşmesi sureti, █████/2018 tarihli Kılavuzluk ve Römorkörcülük Hizmetleri Yönetmeliği,-... ve ...Sosyal Güvenlik Merkezi Müdürlükleri'nden gelen davacının hizmet döküm cetveli, iş yeri ünvan dökümü, işe giriş çıkış bildirgesi ekli müzekkere cevabı-Türkiye ... Bankası A.Ş'den gelen... nolu teminat mektubunun kontrgarantisinin ... Kılavuzluk A.Ş. Tarafından sağlandığını bildirir müzekkere cevabı-Denizcilik Genel Müdürlüğü'nden gelen davacının kılavuz kaptan yeterlilik bilgilerini bildirir ve sicil dosyası içerir müzekkere cevabı-Samsun Bölge Liman Başkanlığı'ndan gelen müzekkere cevabı-Davalı vekili tarafından sunulan; █████/2020 tarihli uzmanı görüşü sureti-Tarafların beyan ve dilekçeleri-Arabuluculuk son tutanağı-Tüm dosya kapsamıDELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇEDava, senetten kaynaklı menfi tespit istemine ilişkindir.Aralarında işçi işveren ilişkisi bulunan sözleşmeye göre akdin sona ermesinden sonra rekabet yasağına aykırı davranış iddiasıyla talep edilen cezai şart için davalı yanca başlatılan takip kapsamında, davacı senedin geçersiz teminat vasfında olduğunu belirterek menfi tespit talep etmiştir. Dosyadaki görev uyuşmazlığı içtihadı birleştirme kararı gereğince Mahkememizde neticelendirilmiştir. Davacının istifa suretiyle iş akdini sonlandırdığı uyuşmazlık konusu değildir. Cezai şarta dayalı rekabet yasağının Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 444-447 maddelerine uygunluğunun ve miktarın yerindeliği, cezai şarttan indirim gerekip gerekmediği uyuşmazlığın temel noktasıdır. Davalı yan davacı ile aynı konumdaki birçok kılavuz kaptanın aynı şekilde ve gerekçeyle istifa ederek Dekaş'a geçtiğini, birlikte hareket ettiklerini, davaların da ... tarafından finanse edildiğini savunarak davanın reddini dilemiştir.Taraflar arasındaki uyuşmazlık aynı konum ve görevdeki birçok işçi ile davalı işveren arasındaki aynı nitelikteki uyuşmazlığa konu edilmiş, içtihadı birleştirme kararından evvel Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin birçok kararı ile emsal ilamlar verilmiştir. Örneğin, █████/2021 tarih, ██████████ Esas, ██████████ Karar sayılı seri ilamlarında ve benzer içtihatlarında: ''.... Davalı işçinin davacı şirkette 18.09.2018 tarihinde akdedilen yazılı iş sözleşmesi ile kılavuz kaptan olarak işe başladığı, bu sözleşmenin 5.11. maddesi ile davalının gerek iş sözleşmesinin devamı sırasında ve gerekse iş sözleşmesinin sona ermesinden sonra iki yıl süre ile işveren ile kendi adına rekabet edebilecek bir iş yapmamayı, sektöründeki rakip diğer işletmelerde çalışmamayı, söz konusu işletmelerde ve firmalarda ortak yahut başka bir sıfatla herhangi bir menfaat ilişkisine girmeyeceğini, Karadeniz Ereğlisi Limanı, İzmit Körfezi ve İskenderun yetkili kılavuz kaptan belgesi ile İskenderun Körfezi ve İzmit Körfezinde, Yalova yetkili kılavuz kaptan belgesi ile Yalova bölgesinde, Karadeniz Ereğlisi Limanı yetkili kılavuz kaptan belgesi ile Karadeniz Ereğlisi limanı bölgesinde aynı hizmet dalında faaliyet gösteren farklı bir kurum adına kılavuz kaptan olarak çalışmıyacağını beyan ve taahhüt ettiği, devamında davacının görevinden ayrılmak istemesi durumunda ve belirtilen hususlara aykırı davranması halinde taahhüdün gereği olarak yükümlülüğe uymaması nedeniyle işverenin uğrayabileceği bütün zararları karşılamayı, ek olarak Türk Borçlar Kanununun 446. maddesi uyarınca düzenlenmiş cezai şart olarak son brüt maaşının sekiz katı ücreti ve çalıştığı her yıl için bir brüt maaş miktarı olarak ödemeyi kabul ettiği,buna ek olarak Türk Borçlar Kanununun 446. maddesi uyarınca düzenlenmiş olan cezai şartı 110.000 USD ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği görülmektedir. Taraflar arasında Türk Borçlar Kanunu 444. ve devamı maddelerine uygun rekabet yasağı sözleşmesi yapıldığı anlaşılmaktadır.Davacı işçinin iş sözleşmesininsona ermesinden bir gün sonra aynı il sınırlarında aynı alanda iştigal eden rakip işyerinde işe başladığı,rekabet yasağına aykırı davrandığı anlaşılmaktadır. Her ne kadar İlk Derece Mahkemesince takibe konu senet bedelinin taraflar arasında iş sözleşmesi dışında yapılmış bir sözleşme bulunduğunun ispat edilemediği, davalının zarara uğradığı iddiası bakımından zarara ilişkin somut bir delil bulunmadığı ve ispatlanamadığı gerekçesi ile davacının borçlu olmadığının tespiti ile icra takinin iptaline karar verilmiş ise de; Türk Borçlar Kanunun 180. maddasi uyarınca cezai şart alacaklısını zarar bakımından ispat yükünden kurtarır. Hal böyle olunca davacının iş sözleşmesindeki rekabet yasağı maddesine aykırı davrandığı ve bu madde uyarınca cezai şart miktarı olarak düzenlenen senet uyarınca borçlu olduğu, ancak Türk Borçlar Kanunu 182/son hükmünü de göz önünde bulundurmak suretiyle değerlendirme yapılması gerekmekte olup İlk Derece Mahkemesince yazılı gerekçe ile davacının borçlu olmadığının tespitine ve icra takibinin iptaline karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.'' şeklinde belirtilmiş olup, İlk Derece Mahkemesi tarafından bozma gerekçesine göre davanın kısmen kabulü ile belirlenen cezai şartın fahiş olması nedeniyle %70 hakkaniyet indirimi yapılmasına karar verilmiş, ilgili kararlar Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin █████████ Esas sayılı seri ilamları ile onanarak kesinleşmiştir. (Aynı mahiyette Yargıtay 9. HD 07.11.2023 tarih, ██████████ Esas, ██████████ Karar sayılı seri onama ilamları)Taraflar arasında TBK 444. ve devamı maddelerine uygun rekabet yasağı sözleşmesi yapıldığı, davacının kılavuz kaptan olduğu, istifasını gerekçelendirmediği, davacının istifasının haklı nedene dayandığına dair tespit veya delil bulunmadığı, bu nedenle konu, yer ve süre bakımından aynı iştigal alanına yönelik işlerde çalışmamaya dair rekabet yasağının geçerli ve yürürlükte olduğu dönemde davacının Dekaş'ta rekabet yasağına dair süre sona ermeden işe girdiği, rakip konumundaki her iki şirketin çalışma alanının fiilen aynı olduğu, davacının işinin mahiyeti, görevinin derecesi itibariyle davalı işverenin yaptığı işler, çalışma koşulları, müşteri çevresi hakkında bilgi sahibi olduğu, bunların aynı alandaki dava dışı işveren organizasyonunda kullanılmasının davalı zararına önemli bir menfaat doğuracağı, davalının rekabet yasağına dair bu yöndeki makul menfaati devam ederken davacının sözleşmedeki taahhüdünün gereğini yerine getirmediği, taahhüt ettiği yükümlülüğe uymadığı, dava dışı aynı konumdaki işçilerin yakın tarihlerdeki aynı nitelikli fesihleri de gözetildiğinde dosya kapsamı itibariyle davacının rekabet yasağına aykırı davrandığı anlaşılmaktadır. Davalı tarafın aynı olduğu ve aynı konudaki Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin ██████████ Esas ve █████████ Esas sayılı kararları nazara alındığında işbu dosyada da davacının iş sözleşmesinin sona ermesinden sonra aynı il sınırlarında aynı alanda iştigal eden rakip işyerinde işe başlayarak rekabet yasağına aykırı davrandığı, davacının cezai şart miktarı olarak düzenlenen senet uyarınca borçlu olduğu ancak kararlaştırılan cezai şartın fahiş olması sebebiyle TBK'nın 182/son maddesi göz önünde bulundurularak 110.000,00 USD cezai şartın fahiş olması nedeniyle %70 hakkaniyet indirimi yapılması, buna göre davacının 33.000,00 USD borçlu olduğunun tespitine karar verilmesi gerektiği anlaşılmıştır. Davalı tarafın icra takibinde haksız ve kötüniyetli olmaması, geçerli olan cezai şarttan hakkaniyet gereği indirim yapılması, İİK’nın 67. maddesinin 2. fıkrası uyarınca takibin haksız ve kötü niyetle yapılmadığı, davacının kötüniyet tazminat talebinin reddi ve yasal koşulları oluşmadığından davalının icra inkar tazminatı talebinin reddi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş, hükmedilen 33.000,00 Doların █████/2019 dava tarihindeki efektif satış karşılığına göre 176.493,90 TL üzerinden harçlar belirlenmiş, reddedilen 77.000,00 Dolar karşılığı 411.819,10-TL üzerinden davalının vekalet ücreti belirlenmiş, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.HÜKÜM
: Gerekçesi Yukarıda Ayrıntılı Açıklandığı Üzere;1-Davanın kısmen Kabulü ile, İstanbul .. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takip dosyasında davacının 33.000,00-USD borçlu olduğunun tespiti ile takibin 33.000,00-USD üzerinden devamına, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,2-Davacının kötüniyet tazminatı ile davalının icra inkar tazminatı taleplerinin REDDİNE,3-Karar tarihi itibari ile alınması gereken 12.056,30-TL karar ve ilam harcından 10.355,56-TL peşin harcın düşümü ile eksik kalan 1.700,74-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,4-Davacı tarafça yatırılan 44,40-TL başvuru harcı ve 10.355,56-TL peşin harç olmak üzere toplam 10.399,96-TL harç bedelinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,5-Hakkaniyet indirimi yapılması nedeniyle davanın kısmen kabulüne karar verildiğinden davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına, davacı tarafça sarf edilen yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,6-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 65.891,06-TL (red miktarı nazara alınarak) vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,7-Davalı tarafından yapılan toplam 257,00-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,8-6325 sayılı Kanunun 18/A-13 maddesi uyarınca Hazine tarafından karşılanan zorunlu arabuluculuk gideri olan 680,00-TL'nin davacıdan tahsil edilerek hazineye gelir kaydına,9-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde resen ilgilisine iadesine,Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süresi içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu kabil olmak üzere verilen karar alenen okunup usulen anlatıldı. █████/2026Katip Hakime-imza e-imza