mülkî fethiye adliyesinin yetkinin ilçesinde ilçesinin çevresinin kurulduğu teşkilatı savcılar

Anahtar kelimeler: Mülkî Fethiye Adliyesinin Yetkinin İlçesinde İlçesinin Çevresinin Kurulduğu Teşkilatı Savcılar

5. Hukuk Dairesi ██████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI

: ████████ Esas, ████████ Karar

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Fethiye 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 25.09.2024 Tarihli ve ████████ Esas, ████████ Karar Sayılı Kararı

Somut uyuşmazlıkta; yargılama sırasında Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun 04.07.2024 tarihli ve 32592 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 03.07.2024 tarihli 1270 karar sayılı kararı ile Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün, ... ilçesinde adliye teşkilatı kurulduğu, ... ilçesinin Fethiye adliyesinin yargı alanından çıkartılması ile ... mahkemelerinin yargı çevresinin ... ilçesi mülkî sınırları olarak belirlendiği, bu nedenle dava konusu taşınmazın bulunduğu ... Asliye Hukuk Mahkemesinin kesin yetkili olduğu, 18.06.1958 tarih ve ███████ Esas, ███████ Karar sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu Kararına göre, yetkinin kamu düzenine ilişkin olduğu hallerde adli teşkilattaki değişikliklerin yetki ve görev bakımından re’sen dikkate alınacağının belirtildiği anlaşılmakla, Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesi'nin 2008/1 99... /6495 Karar sayılı ilamı, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin ████████ 28... /1630 Karar sayılı ilamının da bu yönde olduğu gözetilerek dava dosyasının resen görevli ve yetkili ... Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine devredilmesine/gönderilmesine karar verilmiştir.

B. ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 24.10.2024 Tarihli ve ████████ Esas, ███████ Karar Sayılı Kararı

Mahkemece hüküm fıkrasında "gönderme" kararı verildiği, gönderme kararının "iş bölümü" halinde verilebilecek bir karar türü olması, mahkeme ile Fethiye 3. Asliye Hukuk Mahkemesi arasındaki ilişkinin "iş bölümü ilişkisi" olmaması, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda (6100 sayılı Kanun) "gönderilmesine" şeklinde bir hükmün yer almadığı, ortada geçiş hükmü niteliğinde bir yasal düzenleme olmaksızın, sırf Kurul'un yargı çevresi belirlemeye ilişkin kararı ile tabii hakim güvencesini garanti eden Anayasa hükmü çiğnenerek derdest dosyaların "devredilmesine/gönderilmesine" kesin olarak karar verilerek başka mahkemeye gönderilmesinin düşünülemeyeceği, dava açmanın yargılama hukukuna ilişkin en önemli sonuçlarından biri davanın açılması anında görevli ve yetkili olan mahkemenin artık sabit hale gelmesi olduğu, bu ilkeye göre sonradan ortaya çıkan değişikliklerin görevi ve yetkiyi etkilemeyeceği, bu çerçevede ortaya çıkan ikinci önemli sonuç da mahkemenin davayı inceleme zorunluluğunun doğması olduğu, nitekim yasa değişikliklerinde dahi ayrı ve açık bir geçiş hükmü yoksa mahkemeler görevsizlik/yetkisizlik kararı vererek ellerinde derdest bulunan dosyaları yeni kurulan mahkemeye gönderilemeyeceği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

C. Fethiye 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 10.04.2025 Tarihli ve ████████ Esas, ████████ Karar Sayılı Kararı

Ayni hakka ilişkin taşınmaz mal davalarına bakılmakta iken, taşınmaz malın bulunduğu yerde, mahkeme teşkilatı kurulur veya o yer bir kaza çevresine alınırsa kamu düzeniyle ilgili bu durum karşısında mahkemece doğrudan doğruya (re'sen) tarafların yetki itirazında bulunmalarını beklemeden yetkisizliğine karar vererek dava dosyasını taşınmaz malın bulunduğu yer mahkemesine gönderilmesi gerektiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, taraflar arasındaki davada yetkili mahkemenin belirlenmesi istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanun’un (6100 sayılı Kanun) “Taşınmazın aynından doğan davalarda yetki” başlıklı 12 nci maddesi şöyledir:

"Taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin veya ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabilecek davalar ile taşınmazın zilyetliğine yahut alıkoyma hakkına ilişkin davalarda, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir.

İrtifak haklarına ilişkin davalar, üzerinde irtifak hakkı kurulan taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde açılır.

Bu davalar, birden fazla taşınmaza ilişkinse, taşınmazlardan birinin bulunduğu yerde, diğerleri hakkında da açılabilir."

2. Yargııtay Hukuk Genel Kurulu 'nun 24.11.1965 tarihli ve 1965/6-1030-437 sayılı kararı.

C. Değerlendirme

1. Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu'nun 03.07.2024 tarihli ve 1270 karar numaralı kararıyla ... ilçesinin Fethiye adliyesinin yargı alanından çıkartılması ile ... mahkemelerinin yargı çevresinin coğrafi durum ve ulaşım imkânları, iş yoğunluğu ile birlikte sosyo kültürel ve sosyo ekonomik faktörler de dikkate alınmak suretiyle ... ilçesi mülkî sınırları olarak belirlenmesine, Fethiye mahkemelerinin yargı çevresinin Fethiye ilçesi mülkî sınırları olarak değiştirilmesine karar verilmiştir.

2. Dosya kapsamında yapılan incelemede davaya konu taşınmazın Muğla İli, ... İlçesinde bulunduğu, ayni hakka ilişkin taşınmaz mal davalarına bakılmakta iken, taşınmaz malın bulunduğu yerde, mahkeme teşkilatı kurulur veya o yer bir kaza çevresine alınırsa kamu düzeniyle ilgili bu durum karşısında mahkeme doğrudan doğruya (re'sen) tarafların yetki itirazında bulunmalarını beklemeden yetkisizliğine karar vererek dava dosyasını taşınmaz malın bulunduğu yer mahkemesine gönderilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Bu durumda uyuşmazlığın ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

6100 sayılı Kanun’un 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,09.03.2026 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.