balışeyhkirikkale dare bayilik caddesi onüçüncü lisansı petrol akaryakıt grup istasyonu

Anahtar kelimeler: Balışeyhkirikkale Dare Bayilik Caddesi Onüçüncü Lisansı Petrol Akaryakıt Grup İstasyonu

Danıştay 13. Daire Başkanlığı █████████ E. , ████████ K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

ONÜÇÜNCÜ DAİRE

Esas No

:█████████

Karar No

:████████

TEMYİZ EDEN (DAVACI)

: ... Grup Petrol Ticaret ve Sanayi A.Ş.

VEKİLİ

: Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI)

: ... Kurumu

VEKİLİ

: Av. ...

İSTEMİN KONUSU

: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem

: ''... Mahallesi, ... Caddesi, No:... Balışeyh/KIRIKKALE'' adresinde bulunan akaryakıt istasyonu için yapılan istasyonlu bayilik lisansı başvurusunun reddine yönelik işleme yapılan itirazın reddine ilişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Petrol Piyasası Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti

: ...dare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının █████/2022 tarihinde bayilik lisansı talep ettiği "... Mahallesi, ... Caddesi, No:..." adresinde yer alan kurulu tesis için daha önce dava dışı ... Metal Kimya İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi (...) adına istasyonlu bayilik lisansı düzenlendiği, anılan şirketin Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulunun ... tarih ve ... sayılı yazısıyla 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 20. maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendi kapsamında inceleme kapsamına alındığından bahisle davacının başvurusunun reddedildiği, akabinde ...hakkında özel esaslara tabi mükellefler listesine alınmasına ilişkin işleme karşı açılan davada yürütmenin durdurulmasına karar verilmesi nedeniyle █████/2022 tarihinde davacı tarafından lisans başvurusunun yeniden işleme alınmasının talep edildiği, söz konusu ikinci başvurunun da dava dışı şirket hakkında vergi incelemesi devam ettiği gerekçe gösterilerek reddedildiği;

Uyuşmazlıkta, lisans talep edilen istasyonun eski işletmecisi ... hakkında vergi incelemesi başlatıldığı hususunda taraflar arasında ihtilaf bulunmadığı, davacı tarafından dava dışı şirket hakkında özel esaslara alınma işleminin iptali istemiyle açılan davada ... Vergi Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında yürütmeyi durdurma ve sonrasında iptal kararı verildiği belirtilerek dava konusu işlemin dayanağı olmadığı ileri sürülmüşse de, Vergi Denetim Kurulunun "özel esaslara tabi tutulma" gibi bir işlem yetkisinin olmamasının, vergi incelemesi de yapamayacağı anlamına gelmediği;

5015 sayılı Kanun'un 20. maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendinin "Bu bent kapsamındaki suçlara ilişkin vergi incelemesi sonuçlanıncaya kadar söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez." hükmü uyarınca, bir istasyona yeni lisans verilmemesi için ilgili hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunulması zorunlu olmayıp, maddede sayılı suçlara ilişkin vergi incelemesi başlatılmış olmasının yeterli olduğu, kanun koyucunun amacının hakkında vergi incelemesi başlatılan işletmelerin devir suretiyle yaptırımdan kurtulmalarının önüne geçilmesi olduğu; bu durumda, davacının lisans talep ettiği istasyonun eski işletmecisi olan ... hakkında devam eden bir vergi incelemesi bulunması nedeniyle aynı istasyon için davacının yaptığı lisans başvurusunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti

: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

: Davacı tarafından, Mahkemece dava dışı şirket hakkında hazırlanmış bir vergi incelemesi raporu olup olmadığı ve vergi incelemesinin akıbeti araştırılmadan eksik incelemeyle karar verildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

: Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Dairemizin █████/2024 tarihli ara kararıyla hakkında vergi incelemesi bulunan dava dışı şirketin bağlı olduğu vergi dairesine yönelik "...Metal Kimya İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. hakkında düzenlenen... tarih ve ... sayılı Vergi İnceleme Raporu sonrasında ilgili şirket hakkında Vergi Suçu Raporu düzenlenip düzenlenmediğinin ve yetkili Savcılığa suç duyurusunda bulunulup bulunulmadığının sorulmasına, suç duyurusunda bulunulmuş ise ilgili hakkında devam eden soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin tüm bilgi ve belgelerin (dosya esas, iddianame esas numarası bilgileri) istenilmesine" karar verildiği, gelen cevapta dava dışı şirket hakkında ... tarih ve ...sayılı Vergi Suçu Raporu düzenlenerek konunun adli yargı merciilerine intikal ettirilmesi neticesinde ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... tarih ve Soruşturma No:..., E:... sayılı dosyasıyla dava dışı şirket yetkilisinin cezalandırılması yönünde ... Asliye Ceza Mahkemesine hitaben iddianame düzenlendiği, gelinen süreçte ise işbu karar tarihi itibarıyla ilgili hakkında beraat kararı verildiğine dair bir bilgi ve/veya belgenin dosyaya sunulamadığı anlaşılmıştır.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU

Açıklanan nedenlerle;

1. Davacının temyiz isteminin reddine,

2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan kararın ONANMASINA,

3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,

4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,

5. Kullanılmayan...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davacıya iadesine,

6. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.

(X) KARŞI OY

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 20. maddesinin 2. fıkrasının (g) bendinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, “g) (Ek:29/4/2021-███████ md.) Bu Kanun'a göre lisansa tabi faaliyetler ile ilgili olarak, █████/1961 tarih ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 359. maddesinin (a) ve (b) fıkraları kapsamında; muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleme veya bu belgeleri kullanma, belgelerin asıl veya suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenleme veya bu belgeleri kullanma suçları ile aynı maddenin (ç) fıkrasında yazılı suçların işlendiğinin anılan Kanun'un 367. maddesi uyarınca Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilmesi ile birlikte durum, Kuruma da iletilir ve Kurum tarafından her türlü tesiste (rafineri hariç) lisansa tabi tüm faaliyetler kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya mahkeme kararı kesinleşinceye kadar geçici olarak durdurulur ve bu süre içinde söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez. Kesinleşmiş mahkeme kararına göre lisans sahiplerinin lisansı iptal edilir. Bu bent kapsamında kalan fiillere ilişkin olarak verilen idari para cezaları ödenmediği müddetçe lisansa konu tesis için lisans verilmez. Bu bent kapsamındaki suçlara ilişkin vergi incelemesi sonuçlanıncaya kadar söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez.” hükmüne yer verilmiştir.

Anayasa'nın "Anayasaya aykırılığın diğer mahkemelerde ileri sürülmesi" başlıklı 152. maddesinin birinci fıkrasında, bir davaya bakmakta olan mahkemenin, uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa, Anayasa Mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakacağı; üçüncü fıkrasında, "Anayasa Mahkemesinin, işin kendisine gelişinden başlamak üzere 5 ay içinde kararını vereceği ve açıklayacağı, bu süre içinde karar verilmezse mahkemenin davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandıracağı, ancak, Anayasa Mahkemesinin kararı, esas hakkındaki karar kesinleşinceye kadar gelirse, mahkemenin buna uymak zorunda olduğu; "Anayasa Mahkemesinin kararları" başlıklı 153. maddesinde ise, iptal edilen kanun hükmünün, iptal kararının Resmi Gazete'de yayınlandığı tarihte yürürlükten kalkacağı, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlayacağı ve geriye yürümeyeceği kurala bağlanmıştır.

Dairemizin E

:████████ sayılı dosyasındaki Anayasa'ya aykırılık iddialarını ciddi görmesi ve Petrol Piyasası Kanunu'nun 20. maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendinin, "Bu bent kapsamındaki suçlara ilişkin vergi incelemesi sonuçlanıncaya kadar söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez." şeklindeki altıncı ve son cümlesinin teşebbüs özgürlüğünü ve mülkiyet hakkını ölçüsüz şekilde sınırlandırdığı, bu haliyle kuralın Anayasa’nın 2., 13., 35. ve 48. maddelerine aykırı olduğu iddiasıyla yaptığı itiraz başvurusu üzerine Anayasa Mahkemesinin █████/2024 tarih ve E:████████, K:████████ sayılı kararıyla ilgili kural Anayasa'nın 13. ve 48. maddelerine aykırı bulunarak iptal edilmiş, anılan karar dokuz ay sonra yürürlüğe girmek üzere █████/2024 tarih ve 32680 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.

Anayasa Mahkemesinin iptal kararları geriye yürümemekle birlikte somut norm denetiminde iptal kararının, itiraz başvurusuna konu yargılamada karar kesinleşmeden önce verilmesi halinde uygulanacağı hususu yerleşik içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.

Bu hukuksal durumun doğal sonucu olarak, bir kanun ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin uygulanması nedeniyle dava açmak durumunda kalan ve Anayasa'nın 152. maddesi uyarınca itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulmasını isteme hakkına sahip olan kişilerin de hak ve menfaatlerini ihlal eden yasa kuralının itiraz yoluyla daha önce yapılan başvuru sonucunda Anayasa Mahkemesince iptal edilmiş olması halinde, henüz kararı kesinleşmeyen uyuşmazlıklarda iptal hükmünün hukuki sonuçlarından yararlanmaları gerekmektedir.

Anayasa'nın 153. maddesinde, Anayasa Mahkemesince verilen iptal kararlarının geriye yürümeyeceği kuralı, iptal edilen hükümlere göre kazanılmış olan hakların korunmasına yönelik olup, Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmiş olduğu bilindiği halde görülmekte olan davaların Anayasa'ya aykırılığı saptanmış hükümler dikkate alınarak çözümlenmeleri Anayasa'nın üstünlüğü ve Hukuk Devleti ilkesine aykırı olduğu gibi, temyiz incelemesinin Anayasa'ya aykırılığı belirlenerek iptal edilen kurallara göre yapılmasına da imkan bulunmamaktadır.

Anayasa Mahkemesinin █████/2024 tarih ve E:████████, K:████████ sayılı kararıyla hukuka aykırı bulunarak iptal edilmiş bulunan "Bu bent kapsamındaki suçlara ilişkin vergi incelemesi sonuçlanıncaya kadar söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmez." kuralına istinaden tesis edilmiş olan, davacının yaptığı lisans başvurusunun reddine ilişkin dava konusu işlemin iptali istemiyle açılan işbu davada İdare Mahkemesince davanın reddine karar verildiği, Mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunun da reddine karar verildiği görülmektedir.

Dava konusu işlemin dayanağı olan yasal düzenlemenin Anayasa Mahkemesince iptal edilerek kararın █████/2024 tarih ve 32680 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış olması karşısında, hukuka aykırılığı Anayasa Mahkemesi kararı ile tespit edilmiş bulunan Kanun maddesi uyarınca tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği oyuyla karara katılmıyoruz.