şehri koydurduklarını proforma aktardığını ödeyemediklerinden otobusü kaldıkları mahrum ödemiş rehin

Anahtar kelimeler: Şehri Koydurduklarını Proforma Aktardığını Ödeyemediklerinden Otobusü Kaldıkları Mahrum Ödemiş Rehin

T.C. BAKIRKÖY 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

: ████████ Esas

KARAR NO

: ████████

İstanbul ... İcra Dairesi

: ...

DAVA

: Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

: █████/2016

KARAR TARİHİ

: █████/2026

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH

: █████/2026

Mahkememizde görülmekte olan davanın yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalıdan 49.000 TL karşılığında ... okul otobusü satın aldığını, █████/2006 tarih ve ... nolu proforma fatura tanzim edildiğini, müvekkilinin satış bedeli için 39.200 TL kredi kullanarak bu bedeli █████/2006 tarihinde davalının ... ... Şubesindeki hesabına aktardığını, araç üzerine rehin şehri koydurduklarını, ancak aracın kendilerine teslim edilmediğini, bu şekilde araç kazancından mahrum kaldıkları gibi kullandıkları kredi taksitlerinde ödeyemediklerinden mağdur olduklarını beyanla davalıya ödemiş oldukları 39.200 TL araç bedelinin █████/2006 tarihinden işleyecek ticari avans faiziyle birlikte iadesine ve mahrum olunan yaklaşık 10 yıllık karın ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın dinlenebilmesi için öncelikle davacının satış sözleşmesini iptal ettiğini beyan etmesi gerektiğini, esasa ilişkin olarak da aracın satış bedelinin 49.000 TL olduğunu, davacının ise 39.200 TL ödeme yaptığını, söz konusu bakiye borcun ödenmesi için davacı aleyhine Büyükçekmece ... icra müdürlüğünün .../... esas saylılı dosyası ile icra takibi yaptıklarını, ancak tahsil edemediklerini davacının aradan geçen 9 yıl 8 aylık süre zarfında ödeme yapmadığı gibi aracın akıbetini de sormadığını araç bedelinin tümü ödenmediğinden aracın davacıya teslim edilmediğini beyanla davanın reddini savunmuştur.

Mahkememizden verilen █████/2019 tarih ve .../... Esas .../... sayılı kararı İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesi'nin █████/2022 tarih ve .../... Esas ve .../... Karar sayılı ilamında; "Öncelikle yargılama aşamasında dosyaya yansıyan davacı beyanlar ile bankanın kredi borcu nedeniyle aleyhine başlattığı icra takibi kapsamında bankaya ödeme yapılarak rehin kaydının terkin edildiği ileri sürülmüş, mahkemece bu husus araştırılmaksızın hüküm kurularak hüküm gerekçesi olarak gösterilmiştir. Banka nın rehin kaydının devam edip etmediği hususunun , davacının eldeki davada aktif dava ehliyeti açısından değerlendirilmelidir.

Ayrıca davacı eldeki davada sözleşmenin feshi ile ödenen tutarın iadesini ve mahrum kalının karı talep etmiştir. Taraflar arasındaki menkul satışı kapsamında kalan araç satış ilişkisinde davacı alıcı davalı satıcı konumundadır. Davacının eldeki davadaki talepleri dikkate alındığında davalı satıcının temerrüdü nedeniyle ( satım konusu arcın teslim edilmemesine) dayalı olarak sözleşmenin feshine bağlı olarak ödenen tutarın iadesi ve kar mahrumiyeti talep ettiği anlaşılmakta olup, davacının eldeki davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddi isabetli görülmemiştir. Davacının dava açmakta hukuki yararı bulunmaktadır. Kaldı ki mahkemenin davanın hukuki yarar yokluğundan reddi gerekçeleri, davanın esastan değerlendirildiği sonucunu doğurmaktadır.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında, ilk derce mahkemesince dava şartlarının değerlendirilmesi yönüyle hükmünün isabetli olmadığı anlaşılmakla HMK 353/1-a4 maddesi uyarınca kararın kaldırılarak dosyanın mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir." gerekçesi ile bozulmakla, dava mahkememizin yukarıdaki esasına kaydı yapılmıştır.

DELİLLER

: B. Çekmece ... İcra Dairesi’nin .../... E. Sayılı dosyası, Fatura suretleri, ticaret sicil kayıtları, Araç Üzerine Konulan Rehin belgesi, İstanbul ... İcra Dairesi’nin .../... E. Sayılı dosyası, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı.

Celp edilen Büyükçekmece ... İcra Müdürlüğünün .../... esas sayılı İcra dosyasının tetkikinde, Alacaklı (davalı) ... Oto Onarımı Ve Yedek Parça Tic. Ltd. Şti. vekili vasıtası ile 24.11.2016 tarihinde borçlu (davacı) ... aleyhine 11.08.2006 tarihli .... nolu fatura dayanak gösterilerek takip başlatıldığı, takibe davacı yan tarafından itiraz edilmediğinden 18.01.2007 tarihinde davaya konu ".... Yeni ... Okul Otobüsü" haczedildiği görülmüştür.

İstanbul .... İcra Müdürlüğümün .../... E. Sayılı İcra dosyasının tetkikinde, Alacaklı T. ... Bankası ... tarafından 24.09.2007 tarihinde borçlu (davacı) ... aleyhine, kredi sözleşmesi dayanak gösterilerek 58.733,23 TL tutarlı alacağı için icra takibi başlattığı anlaşılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :

Dava, davacının davalıdan satın almış olduğu davaya konu aracın devrinin verilmemesi nedeniyle satış bedelinin istirdadının talep edilip edilemeyeceği, ayrıca davacının mahrum kaldığını iddia ettiği karın istenip istenemeyeceğine ilişkindir.

Tarafların aktif ve pasif dava ehliyetleri denetlenip uyuşmazlık konuları re'sen belirlenerek taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesinde uzmanlık gerektiren yönler olduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle dava sonuçlandırılmıştır.

Bilirkişi █████/2018 tarihli raporunda; Dosyaya mübrez belge, bilgi takip dosyası. Davalı yana ait 2006-2008 yılı ticari defter-belgeleri ile sınırlı olarak yapılan tespit, inceleme ve değerlendirmeler neticesinde; Dava konusunun, davacının, davalı yandan almış olduğu “..., Yeni ... otobüsün” kendisine iade edilmediğinden davalı yana araç için ödemiş olduğu 39.200,00 TL'nin ticari avans faizi ile iadesini ve mahrum olunan yaklaşık on yıllık karının tarafına ödenmesi talebinden ibaret olduğu, davacı yan vekilinin 13.09.2018 günü 14:00'da yapılan incelemeye gelmiş olduğu, ticari defter ve belgelerini ibraz etmediğini, davalı yanın, 2006 yılı ticari defterlerinin lehine delil niteliğinin bulunmadığı, 2018 yılı ticari defterlerinin lehine delil niteliğinin bulunduğu kanaatine varıldığı, davalının ticari defterlerine göre; 31.12.2006 tarihi itibariyle davacı yandan 9.988,18 TL cari hesap bakiye alacaklı olduğu, iş bu alacağın davalı yan kayıtlarında 2018 yılına kadar devam ettiği, alacaklı (davalı) ... Oto Onarımı Ve Yedek Parça Tic. Ltd. Şti. Vekili vasıtası ile 24.11.2016 tarihinde borçlu (davacı) ... aleyhine Büyükçekmece ... İcra Dairesi'nin .../... E. sayılı dosyası ile 11.08.2006 tarihli ... nolu fatura dayanak gösterilerek icra takibi yaptığı ve takibe davacı yan tarafından itiraz edilmediğinden 18.01.2007 tarihinde davaya konu “..., Yeni ... Okul Otobüsü” haczedildiği, ... Nuru ... Şubesi nezdinde kullanılan Taşıt Kredisinin teminatı olmak üzere, ... plakalı satışa konu araç üzerine, Kadıköy ilçe Emniyet Müdürlüğü'nün ...EGM...... sayılı yazıları ile ... .. Bankası ... lehine "Rehin Şerhi” konulduğu, davacı yanın bakiye araç bedelini davalı yana ödemediğinden dava konusu aracın davalı yan tarafından haczedilerek davacı yana teslim edilmediği, davalının ticari defterlerine göre; 31.12.2006 tarihi itibariyle davacı yandan 9.988,18 TL cari hesap bakiye alacaklı olduğu, davacının talep ettiği aracın kendisine teslim edilmemesinin davalı yanca yasal yollara başvurularak icra takibine girişilmesi ve haciz uygulamasından ve yine dava dışı bankanın rehinli alacaklı olmasından kaynaklandığı, davacının ödeme iddiasının esasen rehin karşılığı kredi kullanımından kaynaklı ödeme olduğu ve bunun için de banka tarafından yasal yollara başvurulduğunun tespit edildiği, Neticeten: davacının işbu davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığı hususunun sayın mahkeme değerlendirmesini gerektirdiğini, bildirmiştir.

Bilirkişi 25.04.2025 tarihli raporunda; Detayı rapor içerisinde izah edilen nedenlerle, dosyaya mübrez belge ve bilgi ile Sınırlı olarak yapılan tespit, inceleme ve değerlendirmeler neticesinde; Davaya konu; ... Okul Otobüsü 17+1 ABS satışı konusunda davalı tarafından 31.07.2006 tarihinde davacı adına ... no.lu proforma fatura tanzim etmesi sebebi ile davacı tarafın davaya konu araçtan 01.08.2006 tarihi itibari ile araç kira geliri talep edebileceği ihtimaline göre hesaplama yapılacağını, davaya konu ... plaka sayılı ... marka 17+1 kapasiteli okul otobüsünün dava tarihi olan 18.03.2016 tarihine kadar araç kira geliri hesaplamasının, Piyasada; yolcu / servis taşıma işini yapacak olan araçların iki tür kiralama yöntemi bulunduğunu, bunların Sürücüsüz araç kiralama - Sürücülü araç kiralama olduğunu,

Davaya konu ... plaka sayılı araç için davacı tarafından sürücü tahsil edilmediği anlaşıldığından sürücüsüz araç kiralama modeli üzerinden kiralama ücreti hesaplanacağını,

Piyasada, araç kiralama yapılırken; aracın yaşının önemli bir etken olduğunu, birçok okul, firma servis kiralaması yaparken servis anlaşmasına; serviste kullanılacak araçlarının 3 yaşına kadar veya 5 yaşına kadar olması şartını getirmekte olduğunu, bu nedenle; aylık kira geliri hesabında bu kriter dikkate alınarak bir hesaplama yapılacağını, kiralama ücreti hesaplanırken; 0-3 yaş, 3-5 yaş ve 5 yaş sonrası diye hesaplamaların yapılacağını,

İki firma arasında sürücüsüz servis aracı kiralanırken aracın zorunlu trafik sigortası, kasko sigortası, motorlu taşıtlar vergisi, her 50.000 km de bir lastik değişimi, zorunlu bakımları gibi temel giderlerin kiralayan tarafça karşılanacağını, bu giderlerin aylık kiralama bedelinin ortalama %12 si kadar olacağını, net kira geliri hesaplanırken bu tutarın da hesaplamaya katılması gerektiğini, detaylı açıklamalara istinaden davaya konu ... plaka sayılı araç için hesaplanan uzun dönem kiralama ücretlerinin çizelge halinde hesaplandığını, Sonuç: Huzurdaki davanın; ..., Yeni ... otobüsün kendisine teslim edilmediğinden davalı yan araç için ödemiş olduğu 39.200 TL’nin ticari avans faizi ile iadesine ve mahrum karın tarafına ödenmesini talepli olduğu,

Proforma fatura, ödeme ve ruhsat tescili birlikte değerlendirildiğinde, taraflar arasında zımni bir şekilde satış sözleşmesinin kurulduğunun kabul edilebileceği,

Dava konusu aracın, Karayolları Trafik Kanunu ve Türk Medeni Kanunu uyarınca tescil ile birlikte davacının hukuken mülkiyeti kazanması ile malik sıfatını kazanabileceği,

Davacı tarafından bedelin bir önemli bir kısmının ödendiği ve mülkiyet devrinin gerçekleştiği durumunda davalı tarafından aracın tesliminin gerçekleştirilmediği ancak teslim tarihinin sözleşme ile açıkça kararlaştırılmadığı bu durumda borcun ifa zamanının muaccel hale geldiğinin tespitinin gerçekleştirilemediği,

TBK m. 117/1 gereği, eğer borcun ifa tarihi kararlaştırılmamışsa, borçlunun temerrüde düşmesi için alacaklı (davacı) borçlu (davalıya) uygun bir süre vererek yazılı ihtarda bulunması gerektiği düzenlemesinin mevcut olduğu, dosya kapsamında davacı tarafından davalıya karşı ihtarda bulunduğuna dair bir belgenin mevcut olmadığının görüldüğü, bu kapsamda satıcı davalının temerrüde düştüğünün tespitinin gerçekleştirilemediği,

Tüm dosya kapsamında, davalı tarafından hapis hakkına ilişkin olarak dava konusuna aracın davacının rızası ile zilyetliğin davalıda olduğuna dair bilgi ve belge tespit edilememekle, TMK 950 vd hükümleri kapsamında hapis hakkı şartlarının oluştuğu tespit edilemediği,

Satış bedelinin büyük bir kısmının ödenmiş olması, mülkiyet devrinin gerçekleşmiş ve rehin tesis edilmiş bir taşınırın davalı tarafından teslim edilmemesi noktasında TMK 2 maddesine ilişkin hukuki değerlendirmenin Sayın Mahkemenin takdirinde olduğu,

Sayın Mahkemece davacının taleplerinin kabulü halinde, 01.08.2006 tarihi itibari ile araç kira geliri talep edebileceği durumunda, davaya konu ... plaka sayılı araç için hesaplanan uzun dönem kiralama ücretleri çizelge halinde belirtilmekle, toplam 1.297.474,00 TL kira bedeli talep edebileceğini bildirmiştir.

Bilirkişi █████/2026 tarihli ek raporunda; Davaya konu ... plaka sayılı ... marka 17+1 kapasiteli Okul Otobüs için 01.08.2006 (31.07.2006 tarihinde davacı adına ... no.lu Proforma fatura tanzim etmesi sebebi) ile dava tarihi olan 18.03.2016 tarihine kadar araç kira gelirinin hesaplandığını, Davaya konu ... plaka sayılı ... marka 17+1 kapasiteli Okul Otobüs için 01.08.2006 ile dava tarihi olan 18.03.2016 tarihine kadar araç kira geliri: 262.276,00 TL olarak hesaplanarak Sayın Mahkemenin taktirine sunulduğunu, Sayın mahkemenin ek görevlendirmesi gereği, kök rapora vaki beyan ve itirazlar incelenmiş ve değerlendirilmiş olup, kök rapordaki teknik tespit ve değerlendirmelere ilaveten; Davaya konu ... plaka sayılı ... marka 17+1 kapasiteli Okul Otobüs için 01.08.2006 ile dava tarihi olan 18.03.2016 tarihine kadar araç kira geliri: 262.276,00 TL olarak hesaplanarak Sayın Mahkemenin taktirine sunulduğunu bildirmiştir.

Davacı vekilinin █████/2026 tarihli talep ayrıştırma dilekçesinde; Dava dilekçesinde, dava değeri olan 39.200,00 TL'nin (fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik) 39.000,00 TL'si araç bedeli olarak 200,00 TL'si (fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik) ise kazanç kaybına ilişkin taleplerini bildirmiştir.

Davacı vekilinin █████/2026 tarihli dava değeri arttırım dilekçesinde; Haksız fiilden kaynaklanan zararın giderilmesi için talep edilmiş olan somut bu alacak bedelinin bilirkişi raporu doğrultusunda, dava değerinin artırımı yoluna gidilerek kalan miktarın talep edilmesinin hasıl olduğunu, bilirkişi raporları sonucu toplamda 1.559.750,00 TL araç kira bedeli tespit edildiğini, dava dilekçesinde 39.200,00 TL talep edilmiş olan tazminat alacağını 1.520.550,00 TL arttırarak dava değeri 1.559.750,00 TL olarak belirlediklerini beyan etmiştir.

Davacı vekilinin █████/2026 tarihli ıslah dilekçesinde; açılan belirsiz alacak davasında dava dilekçesi talep ve sonuç kısmının ıslahı ile daha önce talep edilen yaklaşık on yıllık kâr kaybı yerine, dava konusu ... plaka sayılı aracın 01.08.2006 – 09.05.2024 tarihleri arasında müvekkiline teslim edilmemesi nedeniyle mahrum kalınan kârın, temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini istemiştir.

İncelenen tüm dosya kapsamı, tarafların iddia ve savunmaları, bilirkişi raporu içeriğine göre; dava konusunun, davacının, davalı yandan almış olduğu ..., Yeni ... otobüsün kendisine teslim edilmediğinden bahisle, (█████/2026 tarihli ıslah dilekçesine göre) 01.08.2006 – 09.05.2024 tarihleri arasında mahrum kalınan kârın, temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ve araç bedelinin iadesi talebinden ibaret olduğu, davalı şirket tarafından davacı yana "... şase numaralı, ..., Yeni ... Okul Otobüsü 17+1 ABS satışı konusunda” 31.07.2006 tarihinde davacı adına ... no.lu Proforma faturayı tanzim ettiği, düzenlenen faturanın, davalı yan ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, davacının dava dışı banka ile 08.08.2006 tarihinde taşıt kredisi sözleşmesi imzaladığı, davalıya 39.200,00 TL ödeme yapıldığı, aracın 11.08.2006 tarihinde davacı adına tescil edildiği, yine trafik tescil kayıtlarında aynı tarihte ... Bankası ... adına rehin tesis edildiği görülmüştür. Dava konusu aracın tescil ile birlikte davacının mülkiyetinin geçtiği fakat aracın davacıya hiç teslim edilmediği, teslim edilmeme gerekçesinin ise davalının ticari defterlerine göre; 31.12.2006 tarihi itibariyle davacı yandan 9.988,18- TL cari hesap bakiye alacaklı olduğu, davacının aracın bedelini tam olarak yatırmadığı, bu nedenle davalının hapis hakkını kullanarak aracı teslim etmediği anlaşılmaktadır. Somut olayda,aracın mülkiyetinin davacıya tescille birlikte geçtiği, davalının malın zilyetliğini hukuken elinde bulundurma durumunun bulunmadığı, bu nedenle hapis hakkı şartlarının oluşmadığı, öte yandan her ne kadar davacı tarafından alacağının tahsili için icra takibi yapılmış ise de, dosya kapsamında aracın fiili haciz işlemi yapılmadığı ve davalının aracı davacıya teslime etmemesinin hukuki gerekçesinin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu itibarla davacı adına tescil edilen aracın teslim edilmemesi sebebiyle, Davaya konu ... plaka sayılı ... marka 17+1 kapasiteli Okul Otobüs için 01.08.2006 ile dava tarihi olan 18.03.2016 tarihine kadar araç kira geliri: 262.276,00 TL olacağının denetime elverişli hükme esas alınabilecek bilirkişi raporuyla tespit edildiğinden, bu miktar üzerinden davanın kabulüne, araç davacı adına tescil edildiğinden ve mülkiyeti davacıya ait olduğundan araç bedelinin iadesi talebinin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

:Yukarıda açıklanan nedenlerle;

Davanın kısmen kabulü ile,

1-262.276,00-TL kar mahrumiyeti alacağının dava tarihi olan 18.03.2016 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, Fazlaya ilişkin talebin reddine

2-Araç bedeli olarak ödenen 39.000,-TL'nin iadesi talebinin reddine

3-Alınması gerekli 17.916,07 TL harçtan davacı tarafça yatırılan (1.401,44 TL peşin harç, 25.968,00 TL tamamlama harcı) 27.369,44 TL harcın mahsubuyla bakiye 9.453,37 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,

4-Davacı tarafından yapılan 761,20 TL başvurma harcı, 1.401,44 TL peşin harç, 17.916,07 TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 20.078,71 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5-Davacı tarafça posta / tebligat / bilirkişi gideri olarak yapılan (ayrıntısı uyapta kayıtlı) 13.191,00 TL yargılama giderinden kabul ve red oranı üzerinden takdiren 2.218,00 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

6-Davalı tarafça posta / tebligat gideri olarak yapılan (ayrıntısı uyapta kayıtlı) 50,00 TL yargılama giderinden kabul ve red oranı üzerinden takdiren 42,00 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davalı üzerinde bırakılmasına,

7-AAÜT gereğince hesap edilen 45.000,00 TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

8-Reddedilen kısım üzerinden AAÜT (13/3) maddesi gereğince hesap edilen 45.000,00 TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

9-Davalı tarafından yatırılan kullanılmayan gider avanslarının karar kesinleştiğinde istem halinde davalıya iadesine,

10-Kararın kesinleşmesine kadar yapılan yargılama giderlerinin davacı tarafça peşin olarak yatırılan yargılama gider avansından mahsubu ile bakiye kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,

Dair, 6100 sayılı HMK'nun 342 ve 345.maddeleri gereğince karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenmek suretiyle tebliğden itibaren 2 haftalık süre içerisinde mahkememize verilecek dilekçe ile ilgili İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar taraf vekillerinin yüzüne karşı açıkça okunup, usulen anlatıldı. █████/2026

Katip ....

¸e-imzalıdır

Hakim ...

¸e-imzalıdır