üyesince tamam sunduğu esası menfi anadolu eksiklik sınırlı milleti istanbul

Anahtar kelimeler: Üyesince Tamam Sunduğu Esası Menfi Anadolu Eksiklik Sınırlı Milleti İstanbul

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

55. HUKUK DAİRESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

BAŞVURUNUN REDDİ

DOSYA NO

: █████████

KARAR NO

: █████████

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

: İSTANBUL ANADOLU 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ

: █████/2026

NUMARASI

: ███████ - ███████

DAVANIN TÜRÜ

: Menfi Tespit

İSTİNAF TARİHİ

: █████/2026

KARAR TARİHİ

: █████/2026

Dairemizde bulunan istinaf başvurusunun yapılan açık incelemesi sonunda,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ DÜŞÜNÜLDÜ;

İstinaf isteminde usul işlemleri tamam olduğundan, ilk derece mahkemesinin dosyasındaki bütün belgeler ve dosya hakkındaki dairemiz üyesince düzenlenen rapor incelendi, istinaf başvuru dilekçesinin ve davanın esası istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda dosyada dairemizce karar verilmesi için eksiklik bulunmadığı anlaşıldı.

İstinaf sebepleri

: Davacılar vekili, süresinde sunduğu istinaf başvuru dilekçesinde müvekkili şirket olan ... A.Ş. tarafından düzenlenen düzenlenen 08.04.2024 vade tarihli ve 162.000-USD bedelli, bedelsiz kalmış olan teminat senedi ve birleşen dosyada ile 08.05.2025 tarihli ve 162.000-USD bedelli, bedelsiz kalmış olan teminat senedi, nedeniyle müvekkillerimizin borçlu olmadıklarının tespiti, iadesi ve bu senedin iptali ile ihtiyati tedbir kararı verilmesi talebiyle açılmış olan dava görevli Asliye Ticaret Mahkemesine tevdi edildiğini, müvekkili şirketler ile davalı arasında bir kira ilişkisi mevcut olmayıp, davalı şirketin organik bağ içerisinde olan, mal sahibi dava dışı şirketlerle mevcut olan kira ilişkisi de mecurda çıkan yangın dolayısıyla fiili imkansızlık nedeniyle sona erdiğini, Mahkeme tarafından da davanın tarafları arasında kira ilişkisinin mevcut olmadığı tespit edilmiş olmasına rağmen verilmiş olan görevsizlik kararı yerinde olmadığından kaldırılması gerektiğini, talep ve dava edilen konu taraflar arasındaki kira ilişkisi olmayıp, teminat senedinin iptali talebine ilişkin menfi tespit davası olduğunu, yangından sonra kiralanan yerin depo olarak kullanılmasının mümkün olmaması sebebiyle, müvekkil şirket söz konusu kira sözleşmesinde alt kiralayan olan ... .... A.Ş.’ye Beyoğlu 37. Noterliği’nin 25.12.2023 tarihli, ... yevmiye nolu ihatarnamesi ile sebebiyle kira sözleşmesinin konusuz kaldığını ve sona erdiğini, alt kiralama yapan ... AŞ firmasının %25 hissedarı olan ... firması lehine düzenlenen senetlerden 08.01.2024 vade tarihli ve 162.000-USD bedelli ile 08.02.2024 vade tarihli ve 162.000-USD bedelli iki adet teminat senedi; İstanbul Anadolu 12. İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı icra dosyasından kambiyo takibine konu edildiğini, müvekkil ile anılan firma arasındaki tek ilişki alt kiralama yapan ... AŞ’nin söz konusu teminat senetlerini bu firmanın lehine düzenlenmesi isteği üzerine esasen 2013 yılından bu yana anılan firma lehine teminat senedi düzenlenmesi, kira bedellerinin ödenmesiyle de bu senetlerin geri alınması olduğunu, ... ve diğer 3 üç şirket arasında organik bağ olduğu, müvekkil şirketin iyi niyeti suistimal edilmek suretiyle kira ilişkisinden doğan teminat amacıyla verilen senetlerin sanki başkaca bir borç ilişkisi varmış gibi gösterilmek suretiyle haksız ve hukuka aykırı bir şekilde icra takibi başlatıldığını,huzurda istinaf incelemesine konu edilen, istanbul anadolu 12. asliye ticaret mahkemesi’nin görevsizlik kararı hatalı olup, istanbul bölge adliye mahkmesi 49. hukuk dairesi kararı ile de görevli mahkemenin asliye ticaret mahkemesi olduğu hususu sübuta ermiş olduğundan hukuka ve yasaya aykırı görevsizlik kararının, sayın başkanlıkça kaldırılması gerektiğini, taraflar arasında, kira konusu depoda çıkan yangın nedeniyle bir kira ilişkisinin mevcut olmadığı, taraflar arasında düzenlenmiş olan teminat senetlerinin bu sebeple konusuz kaldığı, tarafların ticari işletmelerini ilgilendiren işbu davada TTK’nın mukim hükümleri gereği görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olması dolaysıyla, istinaf taleplerimizin kabulü ile İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 04.02.2026 tarih ve ███████ E. ve ███████ K. sayılı görevsizlik kararının taleplerimiz doğrultusunda kaldırılmasına, karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Davacılar vekili, Müvekkili ... A.Ş.'nin antrepo işi ile uğraşan bir şirket olduğunu, depo ihtiyacı için .... A.Ş firmasına ait Barış Mahallesi ... Sokak No:.. Gebze adresinde bulunan depoyu ticari amaçla kiralamak için bu şahısla görüşmelere başladığını, ...'nın bu talebi kabul ederek depoyu müvekkili şirkete kiraladığını, Türkiye'de yerleşik bir işinin olmadığını, Marsilya' da yaşadığını, kira gelirlerini yurt dışına transfer ettiğini söylediğini, bu şekilde kira ilişkisinin 2013 yılında başladığını, söz konusu kira ilişkilerinin her bir döneminde kiralamaya konu alanın büyüklüğü ve kira bedelinin yüksek miktarlı olması sebebiyle idarelerinde oldukları şirketler adına teminat senetlerinin müvekkili tarafından düzenlenerek teslim edildiğini, müvekkillerinin başka ... olmak üzere davalı yana kiralamadan kaynaklanan yakın ticari ilişkileri sebebiyle bu şekilde istenilen uygulamayı ticari hayatın bir parçası olarak itiraz etmeksizin kabul ettiklerini, teminat senedi lehdarının ne sebeple kiralayan yerine onun bağlantılı olduğu söylenen başka bir firma olarak düzenlettirilmesinin istendiğini sorgulamadığını, zaman içerisinde mülkiyet hakkı sahibi olan ... firması üzerinden kiralama ilişkisini sürdürmek istemediğini, bu nedenle organik bağ içerisinde olduğu .... A.Ş. Firmasına alt kiralama hakkı verdiğini, taraflar arasında alt kiralamaya dayalı yeni kiralama ilişkisi 2019 yılı itibariyle ... firmasının verdiği alt kiralama yetkisi neticesinde müvekkili ... A.Ş. İle bu kez alt kiralayan unvanına sahip olan ... A.Ş. Firması arasında yıllara sari şekilde kurulan sözleşme ile devam ettiğini, akabinde söz konusu teminat senetleri ayrıca müvekkili ... A.Ş.'nin yetkililerine ait şirketler olan .... A.Ş. İle .... Ltd. Şti tarafından da müşterek borçlu müteselsil kefil sıfatıyla da imzaladığını, alt kiralama ilişkisinin 2019 yılından itibaren kurulmasından sonra yine kira bedellerinin eksiksiz şekilde ödenmesiyle de bu senetlerin iade edildiğini, 2019 ve devamı yıllara ilişkin aynı şekilde düzenlenerek senetlerin iade edildiğini, 2022 yılı itibariyle aynı şekilde ... Şirketi lehine düzenlendiğini, teminat senetlerinin iade edildiğini, bunları da ekte sunduklarını, söz konusu kira ilişkisine konu olan depoda yaşanan yangın olayı neticesinde kira sözleşmesinin kendiliğinden sona erdiğini, söz konusu teminat senetlerinin de iade edilmediğini, davalılarca haksız ve kötü niyetli olarak kalan senetlerinin vadeleri geldikçe ciro edilerek icra takibine kondu edildiğinden huzurdaki davanın açıldığını, dava konusu senetlerin kira bedelinin teminatı olarak verildiğini, yangın olayı sebebiyle esasen bedelsiz kaldığının taraf yetkililerinin savcılık nezdinde verdikleri ifadelerindeki beyanları ile de açıkca kabullerinde olduklarını, müvekkileri tarafından █████/2024 vade tarihli ve 162.000,00 USD bedelli kira bedelinin teminatı olarak verilen ve yangın olayı nedeniyle bedelmiş kalmış olan işbu teminat senedi nedeniyle müvekkillerinin borçlu olmadıklarının tespiti, iadesi ve bu senedine iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, Davacılar vekili huzurdaki davaya konu bedelsiz kalan senedin teminat senedi olduğu hususunun davalı taraf yetkililerinin de kabulünde olduğunu, davalı taraf ve yetkilileri aleyhine Gebze Cumhuriyet Başsavcılığı █████████ Soruşturma numarası ile yapılmış olan şikayette şüpheli şirket yetkililerinin savcılık makamınca alınan ifadelerinde davaya konu bedelsiz kalan senetlerin teminat senedi olduğunu, söz konusu kira ilişkisine konu depoda yangın çıktığını deponun tamamen yok olduğunu açıkça beyan ve kabul ettiğini iddia ettiğini, davacılar vekilinin tarafından borçlarını ödememek için biraz daha zaman kazanmak adına haksız ve hukuki dayanaktan yoksun iddialarda bulunulduğunu, senede karşı ispat kuralı gereği iddia ancak yazılı delil ile ispat edebileceğini, bu yazılı delil, tarafların getirecekleri ve onların imzalarını taşıyan bir belge olması gerektiğini, davacılar vekilinin senedin teminat olarak verildiğine ilişkin iddialarını yazılı belge ile kanıtlanması gerektiğini, takip dayanağı bir senedin teminat senedi olduğu iddiasının, hangi ilişkinin teminatı olduğu senet üzerine yazılmak suretiyle ya da yazılı bir belge ile ispatlanması gerektiğini, senede açıkça atıf bulunan sözleşmede senedin teminat amacıyla verilmiş olduğu belirtilmiş olması gerektiğini, söz konusu senetlerin teminat olarak verildiğine dair ifade tarzının sözleşmede yer alacağı, basiretli tacir olan davacıların hiçbir dayanak almaksızın kendilerini ikinci kez borçlandırıcı mahiyette üstelik lehdarı kira ilişkisinin tarafı olmayan üçüncü kişi adına senet düzenleyip teslim etmeyeceği tartışmasız olduğunu, haksız davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İstanbul Anadolu 43. Sulh Hukuk Mahkemesinin ████████ E. Sayılı dosyasının İstanbul 34. Sulh Hukuk Mahkemesinin █████/2025 tarihli, ████████ E. Sayılı dosyası ile 12.05.2025 tarihinde birleştirildiği anlaşılmıştır.

Davacı vekili birleşen dosyada; Müvekkilleri tarafından düzenlenen 08.05.2025 vade tarihli ve 162.000-USDbedelli, kira bedelinin teminatı olarak verilen ve fakat yangın olayı sebebiyle bedelsiz kalmış olan işbu teminat senedi nedeniyle müvekkillerinin borçlu olmadıklarının tespiti, iadesi ve bu senedin iptaline karar verilmesi istenmiştir.

İstanbul Anadolu 34. Sulh Hukuk Mahkemesinin █████/2025 tarihli, ████████ Esas, █████████ Karar sayılı ilamı ile, davanın kambiyo senedine dayalı başlatılan icra takibinde borçlu olmadığının tespitine ilişkin menfi tespit davası olduğu, takibin dayanağının kambiyo senedi olan bono olduğu, TTK'da düzenlenen kambiyo senetleri ile ilgili uyuşmazlıkların TTK m. 4/1, a gereğince, mutlak ticari dava niteliğinde olduğu ve görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğundan bahisle mahkemenin görevsizliğine, görevli mahkemenin İstanbul Anadolu Adliyesi Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi olduğuna karar vermiş, anılan karar █████/2026 tarihinde kesinleşerek, görevli mahkemeye gönderme talebi gereğince Asliye Ticaret Mahkemesine gönderildiği ve yukarıda yazılı esasa kaydedildiği anlaşılmıştır.

Mahkeme"...Dava dilekçesi içeriği ve dilekçe ekinde sunulan kira sözleşmeleri incelendiğinde, davacılar ile davalı şirket arasında kira ilişkisi bulunmadığı görülmüş ise de, davacılar tarafından verilen sıralı senetlerin ve dava konusu █████/2024 vade tarihli ve 162.000,00 USD bedelli senet ile █████/2025 vade tarihli ve 162.000,00 USD bedelli senedin, kira ilişkisine istinaden kira bedelinin teminatı olarak verildiği, bu durumun davacıların da kabulünde olduğu, dolayısıyla görevli mahkemenin HMK 4. maddesi gereğince Sulh Hukuk Mahkemesine ait olduğu, nitekim aynı taraflar arasında farklı vade tarihli bir senede ilişkin görülen bir dava dosyasında İstanbul BAM 54. Hukuk Dairesinin █████████ Esas, █████████ Karar sayılı, █████/2025 tarihli ilamı ile uyuşmazlığın çözümünde Sulh Hukuk Mahkemesinin görevli olduğunun belirlendiği anlaşılmakla, görev hususu dava şartı olduğundan, mahkememizin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine, Mahkememiz ile İstanbul Anadolu 34. Sulh Hukuk Mahkemesi arasında olumsuz görev uyuşmazlığı çıktığından mahkememizce verilen karar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği taktirde HMK'nın 22/2 maddesi gereğince görevli mahkemenin belirlenmesi için dosyanın İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesine gönderilmesine dair karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur...." gerekçesiyle davada görevli mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemesi olduğundan karşı görevsizlik kararı vererek merci tayini bakımından dosyanın 37. Hukuk Dairesine gönderilmesine karar vermiştir.

İstanbul Anadolu 7. Sulh Hukuk Mahkemesinin █████/2024 tarihli, █████████ Esas, █████████ Karar sayılı ilamı ile, taraflar arasında kira sözleşmesi bulunmadığından bahisle mahkemenin görevsizliğine, görevli mahkemenin İstanbul Anadolu Adliyesi Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi olduğuna karar vermiş, anılan karar █████/2025 tarihinde kesinleşerek, görevli mahkemeye gönderme talebi gereğince dosyanın İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesine gönderildiği ve ████████ Esasına kaydedildiği görülmüştür.

İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi █████/2025 tarihli, ████████ Esas, ████████ Karar sayılı ilamı ile uyuşmazlığın kira ilişkisinden kaynaklandığından bahisle karşı görevsizlik kararı verdiği, mahkemenin karşı görevsizlik kararının istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşmesi halinde, dosyanın görev uyuşmazlığının halli ve merci tayini için ilgili istinaf dairesine gönderilmesine, ihtiyatı tedbir talebinin görevli mahkemece değerlendirilmesine karar verildiği görülmüştür.

Mahkemece, kararın tarafların yasal süre içerisinde istinaf taleplerinin bulunmaması ve araya adli tatil girmesi sebebiyle █████/2025 tarihinde kesinleştiğine dair kesinleşme şerhi düzenlendiği görülmüşse de, davacılar vekiline gerekçeli kararın █████/2025 tarihinde tebliğ edildiği, davacılar vekilince █████/2025 tarihinde yasal süre içerisinde istinaf talebinde bulunduğu görülmüştür.

HMK 4/a maddesi gereğince "kiralanan taşınmazların İcra İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dahil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu olan davalar ile bu davalara karşı açılan davaların Sulh Hukuk Mahkemesinde" görüleceğinin düzenlenmiştir.

Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip karara bağlamalıdır.

Davacılar tarafından asıl dava ve birleşen davada, dava konusu edilen senetlerin, kira ilişkisine istinaden kira bedelinin teminatı olarak verildiği ileri sürülen dosyada uyuşmazlığın çözümünde görevli mahkemenin HMK 4. maddesi gereğince Sulh Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşılmakla mahkemesince verilen karşı görevsizlik kararında isabetsizlik bulunmadığı, istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Dairemiz ilk derece mahkemesi kararını hem maddi olay, hem de hukuka uygunluk bakımından incelemeye tabi tutarak tespit edilen yargılama hatalarını bizzat düzeltmek amacıyla yapılan inceleme sonunda; dairemizce duruşma yapılmasına gerek olmadığı, dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlara, yasal gerektirici nedenlere göre karar verilmiş olması sebebiyle, incelenen mahkeme kararının HMK 353/1-b/1 maddesi gereğince usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu, istinaf sebepleri yerinde olmadığından başvurunun esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

H Ü K Ü M

:Yukarıda açıklanan nedenlerle,

Davacıların istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE,

Peşin yatırılan istinaf başvuru ve karar harcının mahsubuna,

İstinaf harç ve masraflarının istinaf talebinde bulunanın üzerinde bırakılmasına,

Gider avansından kalanın talep halinde yatırana iadesine,

Karar tebliği, harç takibi ve avans iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,

Dair dosya üzerinden, oy birliği ile KESİN olarak karar verildi, açıkça anlatıldı. █████/2026