okunduğu inceleyen sayı vazgeçilerek süreç hatay müdafilerinin dinlenen işleme dosyayı

Anahtar kelimeler: Okunduğu İnceleyen Sayı Vazgeçilerek Süreç Hatay Müdafilerinin Dinlenen İşleme Dosyayı

Ceza Genel Kurulu ████████ E. , ████████ K.

"İçtihat Metni"

KARARI VEREN

YARGITAY DAİRESİ

: 1. Ceza Dairesi

MAHKEMESİ

:Ağır Ceza

SAYISI

: 73-297

I. HUKUKÎ SÜREÇ

Sanığın kasten öldürme suçundan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 223/2-e maddesi uyarınca beraatine ilişkin Hatay 1. Ağır Ceza Mahkemesince 28.12.2017 tarih ve 269-527 sayı ile kurulan hükmün, Cumhuriyet savcısı tarafından istinaf edilmesi üzerine Adana Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesince 25.06.2018 tarih ve 841-1645 sayı ile istinaf başvurularının esastan reddine, bu kararın da Cumhuriyet savcısı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 1. Ceza Dairesince 17.04.2019 tarih ve 503-2358 sayı ile;

''...1)Sanıklar ve müdafilerinin yokluğunda tanıklar ... ve ...'nin dinlenilmesinden vazgeçilerek soruşturma aşamasındaki beyanlarının okunduğu ve bu beyanların karara esas alındığı, sonraki duruşmalarda yapılan işleme ve soruşturma aşamasında dinlenen tanık beyanlarına karşı sanık ve müdafiilerine söz hakkı tanınmaması suretiyle CMK'nin 215. maddesine muhalefet edilmesi suretiyle savunma hakkının kısıtlanması,

2) Gerekçeli karar başlığında, Başkan ve Üyelerin isimlerinin yazılmamış olması suretiyle CMK'nin 232. maddesine aykırı davranılması,'' isabetsizliklerinden bozulmasına karar verilmiştir.

Bozmaya uyan Hatay 1. Ağır Ceza Mahkemesince 22.10.2022 tarih ve 73-297 sayı ile sanığın kasten öldürme suçundan CMK'nın 223/2-e maddesi uyarınca beraatine ilişkin hükmün Cumhuriyet savcısı tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 1. Ceza Dairesince 12.10.2022 tarih ve 6809-7915 sayı ve oy çokluğu ile onanmasına karar verilmiştir.

Daire Başkanı ... ve Daire Üyesi ...; "... Sanık ... ile ... arasında ... ...’ye yönelik TCK 37/1 anlamında iştirak iradesi bulunduğu, ancak olay ani olarak geliştiğinden maktul ...’nın öldürülmesine yönelik TCK’nin 37. maddesi anlamında bir iştirak iradesi olmasa da; sanık ...’ın ağabeyi olan sanık ...’in yanında silahlı vaziyette olay yerine birlikte gitmesi, sanık ...’in husumetli oldukları ... ...’ye doğru yöneldiği anda, araya giren maktul ...’ya abisi sanık ...’in ateş edip maktulün yaralanmasına sebebiyet verdikten sonra, maktule yardıma gelen tanık ...’e elinde bulundurduğu av tüfeği ile ateş ederek onun yaralanmasına neden olması hususları birlikte değerlendirildiğinde, sanık ...’ın eylem öncesi ve sonrası dış dünyaya yansıyan hareketlerinden, sanık ...’in ani gelişen kasıtla maktulü öldürdüğü eyleme, manevi olarak silahlı vaziyette yanında bulunarak maktul ...’ya yardıma koşan ...’e ateş etmek suretiyle diğer sanığa 'suçun işlenmesinden önce veya işlenmesi sırasından yardımda bulunarak icrasını kolaylaştırmak' suretiyle, 5237 sayılı TCK’nin 39/2-c maddesi kapsamında, suçu 'yardım eden' olarak katıldığının anlaşılması karşısında, eylemine uyan TCK’nin 81/1 ve 39/2-c maddeleri uyarınca cezalandırılmasına karar verilmesi amacıyla hükmün bozulması gerektiği..." düşüncesiyle karşı oy kullanmışlardır.

II. İTİRAZ SEBEPLERİ

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca 05.12.2022 tarih ve 15503 sayı ile; "...Kardeş olan sanıkların ... ... isimli şahıstan olan alacaklarını istemek amacıyla yanlarında çalışanları firari sanık ... ile beraber ellerinde av tüfekleri ve sanık ...’ın elinde ayrıca tabanca bulunduğu halde ... ...'nin çalıştığı iş yerine gitmeleri, burada sanık ...'ın elinde bulunan av tüfeği ile iş yeri içeresine girmesine engel olan maktul ... ...'yı av tüfeği ile iki el ateş ederek yaralaması üzerine yere düşen maktule yardıma gelen tanık ...’e ise sanık ...’ın tabanca ile iki el ateş ederek basit tıbbi müdahale ile giderilemez derecede yaralaması ve iş yerine doğru ateş ederek birlikte olay yerinden kaçmaları nazara alındığında, sanıkların olayın başlangıç ve gelişimine göre birlikte suç işleme kararlarının olduğu, yani sanık ... ile ... arasında ... ...’ye yönelik TCK 37/1 anlamında iştirak iradesi bulunduğu, ancak sanık ...'in maktul ...'e yönelik öldürme eylemini ani gelişen kastla gerçekleştirmiş olduğu, bu eyleme ilişkin sanıklar arasında önceden alınmış bir suç işleme kararının bulunmadığı anlaşılmış ise de, sanık ...'ın ağabeyi olan sanık ...’in yanında av tüfeği ve tabanca ile olay yerine birlikte gitmesi, sanık ...’in iş yeri sahibi ...'e yönelik olarak sarfettiği '... ...'yi dışarı çıkart yoksa seni öldürürüz' şeklindeki sözlerini duymuş olması, sanık ...'in ... ...’ye doğru yöneldiği anda araya giren maktul ...’ya ateş edip maktulün yaralanmasına sebebiyet verdikten sonra, maktule yardıma gelen tanık ...’e elinde bulundurduğu av tüfeği ile ateş ederek onun yaralanmasına neden olması hususları birlikte değerlendirildiğinde, sanık ...’ın eylem öncesi ve sonrası dış dünyaya yansıyan hareketlerinden, sanık ...’in ani gelişen kasıtla maktulü öldürdüğü eyleme, manevi olarak silahlı vaziyette yanında bulunarak ve maktule yardıma koşan ...’e ateş etmek suretiyle 'suçun işlenmesi sırasında yardımda bulunarak icrasını kolaylaştırmak' suretiyle, 5237 sayılı TCK’nin 39/2-c maddesi kapsamında suça yardım eden olarak katıldığı kanaatine varılmıştır..." düşüncesiyle itiraz yoluna başvurulmuştur.

CMK'nın 308. maddesi uyarınca inceleme yapan Özel Dairece 08.02.2023 tarih, 13424-357 sayı ve oy çokluğu ile itiraz nedenlerinin yerinde görülmediğinden bahisle Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

III. UYUŞMAZLIĞIN KAPSAMI VE KONUSU

İnceleme dışı sanık ... hakkında kasten öldürme suçundan kurulan mahkûmiyet hükmü itiraz edilmeksizin kesinleşmiş olmakla, itirazın kapsamına göre inceleme; sanık ... hakkında kasten öldürme suçundan kurulan beraat hükmü ile sınırlı olarak yapılmıştır.

Özel Daire çoğunluğu ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; sanığın maktule yönelik gerçekleştirilen kasten öldürme suçuna TCK’nın 39. maddesi uyarınca yardım eden sıfatıyla iştirak edip etmediğinin belirlenmesine ilişkindir.

IV. UYUŞMAZLIK KONUSUNA İLİŞKİN BİLGİ VE BELGELER

İncelenen dosya kapsamından;

25.05.2016 tarihli ölü muayene ve otopsi raporundan; kafada yüzde ve saçlı deride yoğun olmak üzere her iki alt eksremitede multiple ateşli silah saçma taneleri giriş lezyonları olduğu görülen hastanın kesin ölüm sebebinin, ateşli silah yaralanması sonucu kafatası kemik kırıkları ile müterafık beyin dokusu harabiyeti ve beyin kanaması olduğu,

...'e ait 24.05.2016 tarihli adli muayene raporundan; her iki el bileğinde saçma giriş izleri görülen hastadaki mevcut yaralanmaların, kişinin yaşamını tehlikeye sokan bir duruma neden olmadığı, kişi üzerindeki etkisinin basit bir tıbbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde hafif nitelikte olmadığı, kemik kırığı tarif edilmediği ve yüzde sabit ize neden olmadığı,

18.05.2016 tarihli olay yeri inceleme raporundan; olay yerinde 5 adet 12 cal. kartuş ve 1 adet 12 cal. fişek ile 4 adet 9 mm boş kovan bulunduğunun tespit edildiği,

09.06.2016 tarihli kriminal rapordan; sanıktan ve inceleme dışı sanık ...'ten alınan svaplarda atış artığı bulunmadığı,

10.06.2016 tarihli kriminal rapordan; olay yerinden elde edilen 5 adet kartuşun (3+2) olmak üzere iki ayrı tüfekten atıldığı, 4 adet 9 mm kovanın ise tek bir silahtan atıldığı,

Anlaşılmaktadır.

Tanık ... tercüman vasıtasıyla alınan ifadesinde: olay günü saat 00.10 sıralarında ... isimli arkadaşı ile kafede müzik dinledikleri sırada dışarıdan sesler gelmesi üzerine baktıklarında inceleme dışı sanık ..., firari şüpheli ... ... ve sanık ...'ın ... ... ile tartıştığını gördüklerini, ...'in elinde siyah renkli pompalı av tüfeği, ...'ın bir elinde siyah renkli av tüfeği, diğer elinde tabanca, Suriye uyruklu ...'nin elinde de siyah renkli otomatik av tüfeği olduğunu, ...'nin havaya doğru iki el ateş ettiğini, ...'in tüfek ile mekâna girmek istediği sırada kendisine engel olmak isteyen maktul ...'ın önce bir el ayaklarına daha sonra yüzüne doğru ateş ettiğini, maktulün yere düştüğünü, kendisinin maktule yardım etmek için eğildiğini, bu sırada sanık ...'ın da kendisine doğru iki el ateş ettiğini, silahının tutukluk yapması üzerine tabancayı beline soktuğunu ve diğer elinde bulunan av tüfeği ile kafeye beş altı kez ateş ettiğini, sanıkların geldikleri otomobile binip kaçtıklarını,

Tanık ... aşamalardaki ifadesinde; kafesinde müzisyen olarak çalışan ...'un daha önce inceleme dışı sanık ...'e ait iş yerinde çalıştığını, ...'ten 200 TL alacağı olduğunu, bu parayı ...'in babasından talep etmesi üzerine ...'in ...'u tehdit ettiğini öğrendiğini, olay günü inceleme dışı sanık ..., sanık ... ve firari şüpheli ...'nin iş yerine geldiklerini, dışarıda Suriyeli şahıslar arasında tartışma olunca olayı uzatmamalarını söylediğini, bu sırada ...'nin aracın bagajından bir pompalı tüfek alarak havaya ateş ettiğini, kendisinin ...'e "Köpeğine sahip çık!" dediğini, ardından ... ve ...'ın da iş yerine doğru ateş açtıklarını, ...'in pompalı tüfekle, ...'ın ilk önce tabancasını ateşlediği, iki üç el sonra tabanca tutukluk yapınca onun da pompalıyla ateş açtığını, ilk atışlar sırasında kendisinin ve maktulün yaralandığını, ardından ...'in maktulün kafasına doğru pompalı tüfekle yaklaşık altı metre mesafeden ateş ettiğini, bu sırada ... yere düşen maktulü kapının ağzından çekmeye çalışırken ...'ın ...'e ateş ettiğini, ...'u elinden yaraladığını, sanıklar tarafından ateş edildikten sonra kendisinin de iş yerinde bulunan tüfekle bir el havaya ateş ettiğini, sanıklarla herhangi bir husumeti olmadığını,

Tanık ... tercüman vasıtasıyla alınan ifadesinde: olayın olduğu kafede garson olarak çalıştığını, olay gecesi kafede şarkı söyleyen ... isimli kişiyle olan husumetleri nedeniyle inceleme dışı sanık ..., sanık ... ve firari şüpheli ...'nin ...'u almak için iş yerine geldiklerini, ...'nin av tüfeği ile havaya ateş ettiğini, iş yeri sahibi ...'in bu kişileri yatıştırmaya çalıştığını, ancak ikna olmadıklarını, ...'in ateş etmesi üzerine maktulün ayağından yaralandığını, ... maktulü kaldırmak istediği sırada sanık ...'ın ateş etmesi sonucu ...'un elinden yaralandığını,

Tanık ... tercüman vasıtasıyla alınan ifadesinde; ...'in eşi olduğunu, olay günü saat 02.00 sıralarında ..., ... ve ...'nin işyerinde şarkı söyleyen ... El ...'yi dövmek için geldiklerini, iş yeri sahibi ...'in "Buyurun kahve içelim sakin olun" dediğini, ... ... ile konuştuğu sırada ... ve ...'nin içeri girdiklerini, ...'in ...'e "Senin alacağın varsa ben karşılarım, burada olay çıkmasın!" demesine rağmen ...'in şarkı söyleyen ... isimli kişiyi alacağını söylediğini, daha sonra ...'nin tüfek ile havaya ateş ettiğini, bu esnada maktulün araya girerek ortalığı sakinleştirmeye çalıştığını, ...'in ateş ederek maktulü başından yaralandığını, bu kişi yere düşünce ...'un onu kaldırmaya çalıştığını, bunun üzerine ...'ın da ...'a ateş ettiğini, daha sonra da havaya da çok sayıda silah sıktıklarını, bu şahısların olayda bir tabanca iki tüfek kullandıklarını gördüğünü,

Tanık ... tercüman vasıtasıyla alınan ifadesinde; olayın gerçekleştiği iş yerinde garson olarak çalıştığını, saat 01.30 sıralarında işyerine sanıklar ..., ... ve ...'nin geldiklerini, gelme amaçlarının işyerinde şarkıcı olarak çalışan şahsı alıp götürmek olduğunu, ...'nin otomatik av tüfeği ile havaya ateş ettiğini, sonra ... ve ...' ın da havaya ateş ettiklerini, ...'in ateş etmesiyle maktulün yaraladığını, müşteri olarak bulunan ...'un maktulü yerden kaldırmak istemesi üzerine ...'ın av tüfeği ile ...'e ateş ettiğini, daha sonra araca binip olay yerinden kaçtıklarını,

İfade etmişlerdir.

Sanık ... aşamalarda; abisi ... ile birlikte ...Kafe'yi işlettiklerini, olay günü çalışanı ... ile eski çalışanı olan ve kendisine borcu olan ... ...'nin çalıştığı ... Kafe'ye gittiklerini, içeriye girmeden üç dört Suriyelinin kendilerini karşıladığını, onlara ''... ... gelsin onla konuşmam lazım'' dediğini, bu kişilerin ... ... ile aralarındaki alacak meselesini bildiklerini, ... ... dışarı çıkmayınca kendisinin içeri girmeye çalıştığını ancak engellendiğini, ... Kafe'nin sahibi ...'in yanında üç Suriyeli ile yanlarına geldiğini, yanında olan Suriyeli şahıslardan bir tanesinin arapça olarak "O... çocukları burdan gidin, gitmeseniz size sıkacağım!" dediğini, ...'nin küfür eden şahsa yumruk atması üzerine arbede çıktığını, ... ve bir kaç Suriyelinin ellerinde av tüfekleri ile dışarı çıktıklarını, havaya doğru üç dört el ateş ederek kaçtıklarını, olayı ayırmak için gelen müşterilerin ... ve Suriyeli şahısların elinden av tüfeklerini almaya çalıştıkları sırada silahın iki üç el daha patladığını, bu sırada ...'nin ayağından yaralandığını, onu arabasına götürdüğünü, olay yerinde olan Suriyeli şahıslardan da yaralananların olduğunu, bunun üzerine abisi olan ...'i arayarak yanına çağırdığını, ...'yi alıp hastaneye götürdüğünü, kendisinde, abisinde ve ...'de av tüfeği olmadığını, havaya ve rastgele ateş edenin ... olduğunu,

Savunmuştur.

V. GEREKÇE

A. İlgili Mevzuat ve Öğretide Uyuşmazlık Konusuna İlişkin Görüşler

Ayrıntıları Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 19.03.2025 tarihli ve 109-128, 05.03.2025 tarihli ve 341-112, 22.04.2025 tarihli ve 111-186 sayılı kararları ile diğer müstakar kararlarında açıklandığı üzere;

Müşterek faillik için iki şartın birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir:

1- Failler arasında birlikte suç işleme kararı bulunmalıdır.

2- Suçun işlenişi üzerinde birlikte hâkimiyet kurulmalıdır.

Müşterek faillikte, birlikte suç işleme kararının yanı sıra fiil üzerinde ortak hâkimiyet kurulduğu için her bir suç ortağı fail konumundadır. Fiil üzerinde ortak hâkimiyetin kurulup kurulmadığının belirlenmesinde suç ortaklarının suçun icrasında üstlendikleri rolleri ve katkılarının taşıdığı önem göz önünde bulundurulmalıdır.

Suçun icrasına iştirak etmekle birlikte, işlenişine bulunduğu katkının niteliği gereği kanuni tanımdaki fiili gerçekleştirmeyen diğer suç ortaklarına şerik denilmekte olup TCK’da şeriklik, azmettirme ve yardım etme olarak iki farklı şekilde düzenlenmiştir. Buna göre, kanuni tanımdaki fiili gerçekleştirmeyen veya özel faillik vasfını taşımadığı için fail olamayan bir suç ortağı, gerçekleşen fiilden TCK'nın 40. maddesinde düzenlenen bağlılık kuralı uyarınca sorumlu olmaktadır.

TCK’nın 39/2. maddesindeki düzenlemeye göre, yardım etme de; maddi yardım ve manevi yardım olarak ikiye ayrılmaktadır.

1- Bir suçun işlenmesine maddi yardımda bulunma çok çeşitli şekillerde ortaya çıkmakla birlikte anılan maddede maddi yardım;

a) Suçun işlenmesinde kullanılan araçları temin etmek,

b) Suçun işlenmesinden önce veya işlenmesi sırasında maddi yardımda bulunarak icrasını kolaylaştırmak,

Olarak sayılmıştır.

2- Manevi yardım ise;

a) Suç işlemeye teşvik etmek,

b) Suç işleme kararını kuvvetlendirmek,

c) Suçun işlenmesinden sonra yardımda bulunmayı vaad etmek,

d) Suçun nasıl işleneceği konusunda yol göstermek,

Şeklinde belirtilmiştir.

B. Hukuki Değerlendirme

Sanık ... ve inceleme dışı sanık ...'in kardeş oldukları ve birlikte ...Kafe'yi işlettikleri, tanık ...'nun ise olayın meydana geldiği ... Kafe'nin sahibi olduğu, daha önce sanıklara ait iş yerinde çalışan olay tarihinde ... Kafe de şarkı söyleyen ... ... ile sanıklar arasında alacak verecek meselesinin bulunduğu, olay günü sanık ..., inceleme dışı sanık ... ve firari şüpheli ...'nin ...'e ait ... Kafe'ye geldikleri, inceleme dışı sanık ...'in elinde ele geçmeyen av tüfeği, sanık ...'ın bir elinde ele geçmeyen av tüfeği diğer elinde ise ele geçmeyen tabanca, firari sanık ...'nin elinde de ele geçmeyen av tüfeğinin olduğu, inceleme dışı sanık ...'in tanık ...'e "... ...'yi dışarıya çıkartacaksın, çıkartmadın seni öldüreceğiz!" dediği, firari sanık ...'nin havaya iki el ateş ettiği, bu sırada inceleme dışı sanık ...'in elinde bulunan av tüfeği ile tanık ...'e ait iş yerine girmek istediği esnada maktul ...'ın sanığa engel olmaya çalıştığı, bunun üzerine inceleme dışı sanık ...'in maktulün önce ayaklarına, daha sonra da maktulün yüzüne doğru ateş ettiği, bu sırada müşteri olarak kafede bulunan tanık ...'un maktule yardım etmek istediği, ancak sanık ...'ın ateş etmek suretiyle tanık ...'u yaraladığı, daha sonra sanıkların iş yerine doğru ateş ederek olay yerinden kaçtıkları, maktulün ateşli silah yaralanması sonucu kafatası kemik kırıklarıyla müterafık beyin dokusu ödemi ve beyin kanaması sonucu öldüğü iddia edilen olayda;

Sanık ...'ın, inceleme dışı sanık ... ile birlikte bir elinde av tüfeği diğer elinde tabanca olacak şekilde olay yerine gelerek inceleme dışı sanık ...'e suç işleme kararını güçlendirecek nitelikte destek verdiği, inceleme dışı sanığın maktule ateş etmesinin ardından yere düşen maktule yardım etmek isteyen tanık ...'e ateş ettiği ve etraftan gelebilecek önleme hamlesini geciktirmek suretiyle suçun işlenmesini kolaylaştırarak da katkı sağladığı anlaşılmakla, sanığın inceleme dışı sanık ...'ın kasten öldürme suçuna TCK’nın 39/2-a-c maddeleri uyarınca yardım eden olarak iştirak ettiğinin kabulü gerekmektedir.

Bu itibarla, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazının kabulüne karar verilmelidir.

Çoğunluk görüşüne katılmayan beş Ceza Genel Kurulu Üyesi; sanığın kasten öldürme suçuna yardım eden sıfatıyla iştirak etmediği, bu nedenle itirazın reddine karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle karşı oy kullanmışlardır.

VI. KARAR

Açıklanan nedenlerle;

1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazının KABULÜNE,

2- Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 12.10.2022 tarih ve 6809-7915 sayılı onanma kararının KALDIRILMASINA,

3- Hatay 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 22.10.2020 tarih ve 73-297 sayılı hükmünün, sanık ...'ın inceleme dışı sanık ...'ın kasten öldürme suçuna TCK’nın 39/2-a-c. maddeleri uyarınca yardım eden olarak iştirak ettiğinin gözetilmemesi isabetsizliğinden BOZULMASINA,

4-Dosyanın CMK'nın 304/2. maddesi uyarınca kararı veren Hatay 1. Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 24.12.2025 tarihinde yapılan müzakerede oy çokluğuyla karar verildi.