sökümü nakl söküm vincin direktifi dolum vinç operatörü gebze sahasına

Anahtar kelimeler: Sökümü Nakl Söküm Vincin Direktifi Dolum Vinç Operatörü Gebze Sahasına

6. Hukuk Dairesi █████████ E. , ████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi

SAYISI

: █████████ E., ████████ K.

İLK DERECE

MAHKEMESİ

: Gebze 3. Asliye Hukuk Mahkemesi

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davalılar ... Makine Gaz Dolum San. ve Nakl. Tic. Ltd. Şti. ve ... vekili, davalı ... Tekstil Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalılardan ...'ın vinç kiralamak için müvekkili şirkete başvurduğunu, davacı şirkete ait vincin operatörü yönetiminde 20.10.2011 tarihinde sökümü yapılan fabrika sahasına gittiğini, ... ve ...'ın emir ve direktifi ile söküm işlemi yapılırken fabrika çatısına ait büyük parçanın kesilerek kaldırılması esnasında kazanın meydana geldiğini, vincin kaldırma kolunun kırıldığını, kazanın kaldırılmak istenen yükün vincin kaldırma kapasitesinin çok üzerinde olması nedeni ile meydana geldiğini, kazadan sökümü yapılan bina sahibi, sökümü yapan şirketler, söküm işini yönetenlerin müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu ileri sürerek kazaya uğrayan vinçlerdeki hasarın tamiri için gerekli tutar olan 146.116,00 TL'nin tamirde geçecek sürede oluşacak 25.000,00 TL gelir kaybının, tamir nedeni ile vinçte meydana gelecek değer kaybının tutarı olan 200.000,00 TL'nin kazadan itibaren ticari avans faizi ile birlikte davacıya maddi tazminat olarak ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı .... Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı .... .... Gaz Dolum San. ve Nakl. Tic. Ltd. Şti. arasında eser sözleşmesi olduğunu, müvekkili şirketin bu işte isçi çalıştırmadığını, alt işveren asıl işveren ilişkisi olmadığını, fabrika sahasındaki çalışmaları davalı müteahhit şirket ... Makine Gaz Dolum San. ve Nakl. Tic. Ltd. Şti'nin yürüttüğünü, vincin .... Makine Gaz Dolum San. ve Nakl. Tic. Ltd. Şti. tarafından kiralandığını, davalı müteahhit, sözleşmede belirtilen işi belirli bir bedel karşılığında anahtar teslimi yaparak müvekkile teslim etme edimini üzerine aldığını, dava konusu tazminat alacağının müvekkilinden talep edilemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Davalı .... ... Fabrikaları A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin davada taraf sıfatı bulunmadığını, sökümü sırasında aksaklığın yaşandığı hurdaları 20.05.2011 tarihli Hurda Satış Sözleşmesi'yle davalı ... Tekstil Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti'ne devrettiğini, işbu sözleşme ile davalı ... Tekstil Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti'nin hurdayı kendi imkan ve elemanları vasıtasıyla tüm maliyet ve sorumlulukları kendine ait olmak üzere söküp parçalamayı ve taşımayı üstlendiğini, bu nedenle tüm hukuki ve cezai sorumluluğun davalı ... Tekstil Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti'ne ait olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

3. Davalılar ..... ve ... ... San. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; sözleşmenin tarafı olmayan müvekkili şirketin davada taraf sıfatı olmadığını, meydana gelen kazada tüm kusur ve sorumluluğun davacı şirket ve çalışanı operatörde olduğunu, davalı .....ın operatöre talimat verme yetkisi olmadığı gibi operatörün de böyle bir talimata uyma zorunluluğunun da olmadığını, operatörün kullandığı vinçte elektronik kantar bulunması zorunlu olup bu yükümlülüğün ihlal edildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

4. Davalılar ... Makine Gaz Dolum San. ve Nak. Tic. Ltd. Şti. ve ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili ...'in taraf sıfatı olmadığını, davalı ... Makine Gaz Dolum San. ve Nak. Tic. Ltd. Şti’nin temsilcisi olduğunu, bu şirketin davada zaten taraf olduğunu, müvekkili şirketin davalı ... Tekstil Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ile yaptığı sözleşme ile söküm işini üstlendiğini, müvekkili şirketin davacı operatörüne emir ve talimat verme yetkisi olmadığını, davalı ...'ın operatöre emir ve talimat verdiği iddiasının gerçek dışı olduğunu, operatörün kullandığı vinçte elektronik kantar bulunmasının zorunlu olduğunu, müvekkili şirkete atfı kabil kusur olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 12.10.2021 kararı ile hasara uğrayan vincin kaza tarihi itibariyle davacıya ait olduğu, davacının aracında 362.001,00-Euro hasar ve 25.000,00-TL gelir kaybı olduğu, davalılar ... Demir San. ve Tic. Ltd. Şti., ... ve davalı ...'ın kazanın meydana gelmesinde kusursuz olduğu gerekçesiyle davalılar ... Demir San. ve Tic. Ltd. Şti., ... ve ... hakkındaki davanın reddine, diğer davalılar bakımından tarafların kusur oranları dikkate alınarak kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 12.10.2021 tarihli kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 04.07.2022 tarihli kararı ile davacının kusurlu kabul edilmiş olmasında ve davacıya verilen kusur oranında hukuka aykırılık görülmediği, davalılardan ... Demir Çelik Fabrikaları A.Ş'nin ortaya çıkan zarardan kusursuz olarak sorumlu olduğu, söküm işi için gerekli güvenlik önlemlerinin alınmadığı, davalı yapı maliki bakımından nedensellik bağını ortadan kaldıracak nitelikte bir olgunun varlığının da kanıtlanmadığı, davalılardan ...ın olay tarihinde çalışma sahasında olduğu anlaşılmakla birlikte anılan davalının ve ... Demir San. Tic. Ltd. Şti firmasının davaya konu söküm işine katıldıklarına ilişkin bir sözleşme bulunmadığı, ancak davalılardan ...ın kaza tarihinde olay yerinde olması ve soruşturma aşamasındaki tespitler birlikte değerlendirildiğinde söküm işinin davalılar tarafından birlikte yapılmakta olduğu, davalıların da zarardan sorumlu tutulmaları gerektiği, davalılardan ...'ın olay tarihinde çalışma sahasında bulunduğu, vinç operatörüne yükün kaldırılması yönünde talimat verdiği, olayda kusuru bulunduğundan sorumluluğuna gidilmesi gerektiği, istinaf yoluna başvuran davalıların gerekli önlemlerin alınmasını sağlamadan işe başladıkları, davalıların sorumlu kabul edilmiş olmasında hukuka aykırılık görülmediği, dava dilekçesindeki talep sonucu gözetilmeksizin Türk Lirası cinsinden tamir bedeli talep edilmesine rağmen Euro cinsinden tamir bedeline hükmedilmesi, Euro cinsinden tazminat için Türk Lirası cinsinden tazminatlarda uygulanan yasal faize hükmedilmesinin hatalı olduğu, davalıların tespit edilen zararın davacının kusuru dışında kalan kısmından müteselsilen sorumlu tutulmaları gerekirken, kusurları oranında sorumluluklarına gidilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle istinaf başvurularının kabulü ile kararın kaldırılmasına, davanın kısmen kabulü ve 146.116,00 TL tamir bedeli, 25.000,00 TL tamir süresince gelir kaybı olmak üzere toplam 171.116,00 TL tazminatın olay tarihi olan 21.12.2011 tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, davacının değer kaybı talebinin reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesinin 04.07.2022 tarihli kararının süresi içinde davacı vekili ve davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nce, davacı ile davalı ... Mak. Tic. Ltd. Şti. arasında sözlü olarak operatörlü vinç kiralama sözleşmesinin ifası sırasında bir zararın meydana geldiği belirtilerek tahsili talep edildiğine göre bu sözleşmenin tarafları dışındaki kişilerin sözleşme ilişkisi dışında zarara sebep olan ayrı bir dahilinin bulunmaması durumunda sorumluluklarına gidilemeyeceği, örneğin ... ... Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. yetkilisinin açık bir şekilde sözleşme ilişkisini de ortadan kaldıracak şekilde zarara sebep olacak sorumluluğu bulunmadığından davalı ...nin sorumluluğuna gidilmesi doğru olmadığı, yine vinçte meydana gelen zararın doğumunda binanın yapımı ve bakım eksiklikliğine dayanan kusursuz sorumluluğunun uygulanma yeri bulunmadığı bu nedenle davalı ... Demir Şirketi'nin sorumluluğuna gidilmesi doğru olmadığı, diğer yönden dava konusu somut olayda TL dışındaki para cinsiyle tazminat talebinin yeri olmadığı gibi böyle bir talep de olmadığından tazminat isteminin Euro cinsinden değerlendirilmesi ve bunun TL'ye çevrilerek taleple bağlılık ilkesine aykırı karar verilmesi doğru olmadığı, yapılan açıklamalar doğrultusunda kusur ve zarar hesaplanarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiği, tarafların tacir olması nedeniyle avans faize hükmedilmesi gerekirken, yazılı şekilde yasal faize hükmedilmesi doğru olmadığı belirtilerek davacının diğer temyiz itirazları reddedilerek kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamına uyulmasına ve Türk Lirası cinsinden alınan rapora ve hesaplamaya göre öncelikle davacının kaza nedeniyle hasara uğrayan vince ilişkin orijinal parçaları ile değiştirilerek tamir edilmesi yönünde talep hakkının bulunduğu bedelinin ise 676.500,00 TL olduğu, makinenin tamiri için gereken 1 aylık makul tamir süresince ortaya çıkacak kazanç kaybının ise 26.700,00 TL olduğu, bu miktarlardan davacının kendi kusuruna denk düşen %40 kusur oranında indirim yapılması gerektiği, değer kaybı talep hakkı bulunmadığı gerekçesiyle davalılar ... Tekstil Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti, ... Makine Gaz Dolum San. ve Nakl. Tic. Ltd. Şti. ve ... aleyhine yönelttiği gelir kaybı talepli davanın kısmen kabulü ile tamir süresince gelir kaybından kaynaklı olarak 16.020,00 TL tazminatın ve tamir bedeli talepli davanın taleple bağlı kalınarak kabulü ile 146.116,00 TL tazminatın olay tarihi olan 21.10.2011 tarihinden işleyecek avans faiziyle birlikte bu davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, davalılar ... Demir Sanayi ve Ticaret A.Ş., ... ve ...ne yöneltilmiş olduğu davaların reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davalı ... Makine Gaz Dolum San. ve Nak. Tic. Ltd. Şti. ve ... vekili temyiz dilekçesinde; kazanın meydana gelmesinde davacının kusurlu olduğunu, serdümen görevlendirmediğini, tartma özelliği olmayan vinci kiraya verdiğini, müvekkillerinin davacının çalışanına emir ve talimat verme yetkisi bulunmadığını, davacının çalışanı olan vinç operatörü tarafından yükün vince bağlandığını, müvekkili tarafından verilmiş talimat bulunmadığını, dava kısmi alacak davası olup kaza tarihi olan 21.10.2011 tarihinden dava tarihi itibariyle haksız fiil zamanaşımı süreleri geçtiğini, davacının dava dilekçesinde talep ettiği rakamlar dışında tüm alacak iddialarının zamanaşımına uğradığını, meydana gelen olayda müvekkillerinin hiçbir kusurunun bulunmadığını beyan etmektedir.

2. Davalı ... Tekstil Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde; müvekkilinin davacı ile diğer davalı arasında yapılan sözlü anlaşmaya taraf olmadığını, davacı ile müvekkili arasında hiçbir irtibat bulunmadığını, kaldı ki dava dilekçesinde müvekkilinin kusurlu veya hukuka aykırı fiilinden bahsedilmediğini, yine müvekkilinin haksız fiil sonucu davalıya zarar verdiğine ilişkin bir tespitin Bam kararında bulunmadığını, diğer davalı ... şirketi ile yaptığı sözleşmenin eser sözleşmesi niteliğinde olduğunu, alt işveren üst işveren ilişkisi olmadığı, sorumluluğun müteahhide ait olduğunu, bilirkişi raporunda müvekkilinin dava konusu zarardan sorumluluğun bulunmadığının belirtildiğini, ölümlü iş kazası sebebiyle açılan davada müvekkili şirket yetkilisi hakkında sorumluluğu bulunmadığından beraat kararı verildiğini, dolayısıyla müvekkili şirketin haksız fiil sorumluluğundan söz edilemeyeceğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacı ile davalı ... Mak. Tic. Ltd. Şti. arasındaki operatörlü vinç kiralama sözleşmesinin ifası esnasında vinçte meydana gelen zarara ilişkin tazminat istemine ilişkindir.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı ... Makine Gaz Dolum San. ve Nakl. Tic. Ltd. Şti. vekilinin bu şirket yönünden temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Davalı ... vekili ile davalı ... Tekstil Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti temyiz itirazlarının incelenmesinde; Yargıtay İBK’nın 04.02.1959 gün, 13/5 ve 09.05.1960 tarih, 21/9 sayılı kararlarında mahkemenin Yargıtayın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usulî kazanılmış hakkın doğacağı, mahkemece hükmüne uyulan Yargıtay bozma kararına göre karar verilmek zorunda bulunulduğu hükme bağlanmıştır.

Bölge Adliye Mahkemesince tüm davalılar yönünden davanın kısmen kabulü yönünde verilen 04.07.2022 tarihli kararın temyizi üzerine Dairemizce, davacı ile davalı ... Mak. Tic. Ltd. Şti. arasında sözlü olarak operatörlü vinç kiralama sözleşmesinin ifası sırasında bir zararın meydana geldiği belirtilerek tahsili talep edildiğine göre, bu sözleşmenin tarafları dışındaki kişilerin, sözleşme ilişkisi dışında zarara sebep olan ayrı bir dahlinin bulunmaması durumunda sorumluluklarına gidilemeyeceği, sözleşmenin nisbiliği ilkesi dikkate alınarak kusur durumunun değerlendirilmesi gerektiği belirtilerek bozma kararı verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyulmuş ise de bozma gereği yerine getirilip sorumlular ile kusur durumu dikkate alınmamıştır. Davacının sözleşmesi ... Makine Gaz Dolum San. ve Nakl. Tic. Ltd. Şti. ile olup, davalı ...’ın davacıyla sözleşme ilişkisi bulunmadığı gibi, dava konusu olayda fonksiyonu şirket yetkilisi olmaktan ibarettir. Diğer yönden, iş sahibi ... Tekstil Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti’nin davacı ile arasında sözleşme ilişkisi bulunmadığı gibi, haksız fiil oluşturacak eylemi de bulunmamaktadır. İş Kanunu’nun 2. maddesinden kaynaklanan sorumluluğunun sözleşme ilişkisinde kabul edilerek sorumlu tutulması doğru görülmemiştir.

Yapılan bu açıklamalar doğrultusunda mahkemece yapılacak iş; davalı ... Makine Gaz Dolum San. ve Nakl. Tic. Ltd. Şti. yönünden dava kabul edilip, diğer davalılar yönünden davanın husumetten reddine karar verilmesinden ibarettir. Bu itibarla, yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

1. Davalı ... Makine Gaz Dolum San. ve Nakl. Tic. Ltd. Şti. vekilinin temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalılar ... Tekstil Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. vekili ve ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.01.2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.