Anahtar kelimeler: Corona Vakası Virüs Eldiven Davetin Dünya Mücbir Kalem İhalesinin Uhdesinde
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI
: █████████ E., ████████ K.İLK DERECE MAHKEMESİ
: Ankara 23. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI
: ████████ E., ████████ K.Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı vekili, davalı İdare tarafından 13.02.2020 tarihinde yapılan 432 kalem tıbbi sarf malzeme alımı ihalesinin eldiven gruplarına ilişkin ürünler yönünden uhdesinde kaldığını, Dünya Sağlık Örgütünce 09... ’de corona virüs vakası nedeniyle acil durum ilan edildiğini, 21.04.2020 tarihinde mücbir sebep nedeniyle sözleşmeye davetin geri çekilmesi ve imzalanacak olan sözleşmenin iptal edilmesi veya davetin uzatılması talebiyle davalı İdareye başvurduysa da davalının bir cevap vermediğini, 05.05.2020 tarihinde sözleşmeyi imzalamak zorunda kaldığını, Cumhurbaşkanlığının 01... tarihli ... nolu Genelgesi ile kamu ihaleleri sonucunda imzalanan sözleşmelerde Covid -19 salgını nedeniyle işin yerine getirilmesinin imkansız hale geldiğine ilişkin başvuruların yükleniciler tarafından belgelenerek sözleşmenin tarafı İdareye başvuru yapılacağının düzenlendiğini, ithalatçı firmanın ürün tedarikini sağlayamayacağını 05.06.2020 tarihinde davalıya bildirmesine rağmen davalı tarafça değerlendirme yapılmadığını, 18.01.20 21... .05.2021 tarihlerinde mücbir sebep nedeniyle iki ayrı başvuru yaptığını, sözleşmenin 25. maddesi gereğince mücbir sebep hallerinde süre uzatım şartlarının değerlendirilmesinin gerektiğini, sözleşmenin 35.4.1 maddesi gereğince mücbir sebepten dolayı sözleşmenin feshedilmesi halinde genel hükümlere göre tasfiye edilerek kesin teminat ve varsa ek kesin teminatın iadesinin gerektiğini, sözleşme kapsamında teslim edilen ürünlerin bedeli ödenmediği gibi yatırdığı 305.000,00 TL kesin teminatın gelir kaydedildiğini, ayrıca teminat miktarının güncellenerek 116.913,92 TL bedelin ilaveten yatırılmasının istendiğini, kamu ihalelerine girmekten yasaklanmasına karar verildiğini ileri sürerek, davalı İdarenin sözleşmenin feshi, teminatın gelir kaydedilmesi ve güncellenmiş teminat tutarının yatırılması talebine ilişkin işlemlerinin haksız olduğunun tespitine ve sataşmanın önlenmesine, davalı İdare ile imzalanan sözleşmenin mücbir sebep nedeniyle feshine, yatırmış olduğu 305.000,00 TL tutarındaki teminatın ticari faiziyle birlikte iadesine karar verilmesini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı vekili; davacı şirketin sözleşme konusu malzemeleri sipariş süresi içerisinde teslim etmediğini, verilen ek süreye rağmen teslim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi nedeniyle sözleşmenin 35.1.1. maddesinin (a) bendine göre sözleşmenin tek taraflı olarak feshedilip kesin teminatın gelir kaydedildiğini, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun (KİSK) 22. maddesi uyarınca şirketin yatırmış oluğu kesin teminat tutarının güncellendiğini, davacının sözleşme hükümlerini yerine getiremeyeceğini sözleşme imzalamadan önce bildiği halde sözleşmeyi imzaladığını, sonrasında da sözleşmeyi feshetmediğini, mücbir sebep hallerinin KİSK'in 10. maddesinde sayıldığını, mücbir sebebin meydana geldiği tarihten itibaren 20 gün içinde İdareye yazılı olarak bildirimde bulunulmasının gerektiğini, davacının 21.04.2020 tarihinde bildirimde bulunduğunu ve süreye riayet etmediğini, sözleşmenin feshinde kusurunun bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacının davalı İdarece yapılan 13.02.2020 tarihli ihaleyi kazandığı, bu tarihlerde Çin'de başlayan Covid-19 salgınının tüm dünyayı etkilediği, üretici firma olan "..." şirketinin eldiven tedarikinde sıkıntılar yaşanacağını 31.03.2020 tarihinde duyurduğu, ülkemizde de 02.04.2020 tarihli 2020/5 sayılı Genelge'nin yayınlandığı, davacının 21.04.2020 tarihinde dilekçeyle Covid-19 salgını nedeniyle ürünün tedariki konusunda sorunlar yaşanabileceğini beyan ederek mücbir sebepten davetin geri çekilmesini talep ettiği, ancak .... İl Sağlık Müdürlüğü'nün bu başvuruya cevap vermediği, davacının kamu ihalelerinden men edilmemesi ve olumsuzluk yaşamaması için davet yazısı üzerine mecburen 05.05.2020 tarihinde sözleşmenin imzalandığı, dava konusu ürünün imalatçısı ve ithalatçısı şirketlerin sözleşme konusu ürünleri tedarik edememesi nedeniyle davacının ürünleri eksik teslim ettiği, davacının ürün tedariki için elinden geleni yaptığı, ancak mücbir sebep nedeniyle ürünleri eksik teslim ettiği, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 136/1 maddesi gereğince ifa imkansızlığı nedeniyle borcun ifa edilemediği gerekçesiyle, davanın kabulüne; davalı idarenin dava konusu sözleşmenin feshi, teminatın gelir kaydedilmesi, güncellenmiş tutarın yatırılması işlemlerinin haksız olduğunun tespiti ile sataşmanın önlenmesine, 05.05.2020 tarihli sözleşmenin mücbir sebepten dolayı feshine, 305.000,00 TL tutarındaki kesin teminat tutarının yasal faizi ile birlikte davacıya iadesine karar verilmiş; karara karşı, davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.IV. İSTİNAFBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalı idare tarafından sözleşme kapsamında edimlerin yüklenici tarafından yerine getirilmediği tespit edilerek işlem tesis edildiği, taraflar arasındaki sözleşmede salgın hastalığın mücbir sebep olarak sayılmasının doğrudan mücbir sebebin varlığını kabul etmeyi gerektirmediği, Covid-19 salgınının mücbir sebep sayılabilmesi için borcun sözleşmeye uygun olarak ifasına engel oluşturması gerektiği, burada mücbir sebebin varlığı ve buna bağlı olarak tam veya kısmi ifa imkansızlığı bulunduğundan söz edilemeyeceği, tacir olan davacının fiyatlarda yükselmeler olabileceğini öngörerek sözleşme imzalaması gerektiğinden bunun doğrudan ifaya engel olan mücbir sebep teşkil etmesinin de düşünülemeyeceği, fiyat artışları öngörülemez sınırlarda gerçekleşmiş ve edim dengesi aşırı ölçüde bozulmuş ise TBK'nın 138. maddesi kapsamında aşırı ifa güçlüğü söz konusu olabilir ise de bunun için de mahkemeden uyarlama talebinde bulunulabilecek iken davacının bu yola gitmeksizin edimlerini yerine getirmediği gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.V. TEMYİZA. Temyiz SebepleriDavacı vekili; mücbir sebep nedeniyle ürün tedarikinde gecikmeler yaşandığının üretici ve tedarikçi firma yazışmaları ile ispatlandığını, bilirkişi raporları ile tespit edildiğini ileri sürerek, kararın bozulmasını istemiştir.B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, sözleşmenin tek taraflı feshinin haksız olduğunun tespiti ile sözleşmenin mücbir sebebe dayalı olarak kısmen feshi ve irat olarak kaydedilen teminat mektubunun tahsili istemine ilişkindir.1.Davalı İdare tarafından 13.02.2020 tarihinde yapılan ███████████ İHK nolu 432 kalem tıbbi sarf malzeme alımı ihalesine katılan davacı şirket belirli sıra numaralı eldiven gruplarına ilişkin ürünlerin tedariki konusunda sözleşmeye hak kazanmıştır. Covid-19 Salgını 09.03.2020 tarihinde Dünya Sağlık Örgütü tarafından küresel risk olarak ilan edilmiş, Ülkemizde ise 11.03.2020 tarihinden itibaren kısıtlamalar getirilmiştir. Covid-19 Salgınının Kamu İhale Sözleşmelerine Etkisi adlı 2020/5 sayılı Genelge 02.04.2020 tarihli ve 31087 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. Sözleşmeye davet yazısını 02.04.2020 tarihinde tebliğ alan davacı şirketin 08.04.20 20... .04.2020 tarihli yazılarıyla; Dünya genelinde ve Ülkemizde baş gösteren Covid-19 salgını ile ilgili "Pandemi" ilan ediliğini, tüm dünyada eldiven üretimi yapan firmalarda ve kendilerininde ürün tedariği yaptığı dava dışı ... firmasının üretimle ilgili yaşadıkları süreç nedeniyle bayisi oldukları... Tekstil ve ... San. Dış. A.Ş.'den olumsuz cevap alındığını belirterek, davetin geri çekilmesi, sözleşmenin iptal edilmesi veya gönderilen sözleşmeye davetin süresinin uzatılması hususlarının KİSK 10. Maddesi kapsamında değerlendirilmesini talep etmiştir.2.Davacı şirketin taleplerine cevap verilmemesi üzerine, sözleşmenin imzalandığı 05.05.2020 tarihinden sonra davacı şirket; 05.06.2020, 18.01.20 21... .05.2021 tarihli yazılarıyla anılan Genelge kapsamında durumlarının değerlendirilerek sözleşmeye konu olan steril eldiven gruplarının sözleşmeden çıkarılarak feshedilmesi talebinde bulunmasına karşın taleplerinin olumsuz değerlendirildiği bildirilmiş, nihayetinde davacı şirkete hitaben gönderilen "Sözleşmenin Feshi ve Teminatın Gelir Kaydedilmesi" konulu yazısıyla davacı şirket ile imzalanan 05.05.2020 tarihli sözleşmenin yükümlülüklerinin yerine getirilmediği tespit edilerek Sözleşmenin (35.1.1.a) maddesi uyarınca tek taraflı olarak feshedildiğini ve kesin teminatın gelir kaydedileceğini, KİSK'in 22. Maddesi uyarınca kesin teminatın güncellenmiş tutarının yatırılması istenmiştir.3. Taraflar arasında imzalanan 05.05.2020 tarihli " 432 kalem Tıbbi Sarf Malzeme Alımına Ait Sözleşme" nin "Süre Uzatımı Verilebilecek Haller ve Şartlar" ana başlıklı ve "Mücbir Sebepler" alt başlıklı (25.1.1) maddesinde, "Genel Salgın" mücbir sebep hali olarak sayılmış, "Mücbir Sebeplerden Dolayı Sözleşmenin Feshi" ana başlık altında (35.4) alt başlığında "Mücbir sebeplerden dolayı sözleşmenin feshedilmesi halinde, sözleşme konusu işlere ilişkin hesap genel hükümlere göre tasfiye edilerek, kesin teminat varsa ek kesin teminatlar iade edilir." düzenlemelerinin yer aldığı görülmüştür.4.Yapılan bu açıklamalar ışığında somut olay incelendiğinde; dosyadaki tüm bilgi ve belgelerden, davacı şirket ile üretici firma ... arasında yapılan tüm yazışmalardan davalı Bakanlığın bilgilendirildiğinin görüldüğü, sözleşme öncesi ve sonrasında ürün tedarikinde yaşanan sıkıntılardan haberdar edildiği, davaya konu ürünlerin davalı Bakanlığa tesliminde gecikmenin davacıdan kaynaklanmadığı, dava dışı üretici ... ve yetkili bayi... Tekstil ve ... San. Dış. A.Ş. firması tarafından davacı şirkete gönderilen ve davalı Bakanlığa sunulan 31.03.2020 tarihli yazıda; Covid-19 pandemisine bağlı olarak firmanın faaliyetlerinin durumdan olumsuz etkilendiği, planlanan üretim zincirinin tedarikinde hizmetsel kesintiler beklediklerini, dünya çapında gittikçe artan acil eldiven ihtiyacı nedeniyle teslimat süresinde gecikmeler yaşandığını belirtmeleri karşısında, bu durumun dünya genelinde küresel bir salgın olan Covid-19 pandemisinden kaynaklı olduğunun kabulünün gerektiği, somut olayda yukarıda belirtilen sözleşme maddeleri kapsamında mücbir sebep hallerinden genel salgın hastalık durumunun gerçekleştiği anlaşılmaktadır.5. Hâl böyle olunca, İlk Derece Mahkemesinin dava konusu ürünün imalatçısı ve ithalatçısı şirketlerin ürün tedarik edememesi nedeniyle davacının ürünleri eksik teslim ettiği, davacının ürün tedariki için elinden geleni yaptığı, ancak mücbir sebep nedeniyle ürünleri eksik teslim ettiği TBK 136/1 maddesi gereğince ifa imkansızlığı nedeniyle borcun ifa edilemediği, davacının bundan sorumlu tutulamayacağı gerekçesiyle davanın kabulüne dair kararın dosya kapsamına uygun olduğu değerlendirilmekle, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmiş olması usul ve kanuna aykırı olup kararın bozulmasını gerektirmiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesi uyarınca BOZULMASINA,Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davacıya iadesine,Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,17.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.