daini mürtehin mütemerrit rehnin rehinli satımdan rehin ihtarı ödememesi şerh

Anahtar kelimeler: Daini Mürtehin Mütemerrit Rehnin Rehinli Satımdan Rehin İhtarı Ödememesi Şerh

T.C.

ANTALYA

3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

: ████████ Esas

KARAR NO

: ████████ Karar

DAVA

: Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

: █████/2017

KARAR TARİHİ

: █████/2026

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili ... tarihli dava dilekçesinde özetle; ... plakalı otomobilin davalılardan ... Şti adına kayıtlı iken ... tarihli ... TL bedelli rehin sözleşmesi akdedildiğini, sözleşme uyarınca aracın ruhsatına daini mürtehin hakkı şerh edildiğini, davalı borçlunun rehin borcunu ödememesi üzerine Antalya ...Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye nolu hesap kat ihtarı ile rehin alacağı muaccel ve mütemerrit olduğunu, davalı borçlu ... Şti'nin borcunu ödememesi üzerine Antalya ...icra müdürlüğünün .../... esas sayılı dosyasından ... plakalı aracın rehnin paraya çevrilmesi takibi yapıldığını, rehinli aracın bulunamadığını, araç için yapılan araştırmada ... plakalı aracın maliki tarafından davalı ... Şti'ne kiralandığı ve rent a car işlerinde kullanıldığını ve aracın davalı ... taraffından diğer davalı ...'a ...-... tarihleri arasında kiralandığını ve ... tarafından ... tarihinde tek taraflı trafik ölümlü kaza yapıldığı ve aracın pert olduğunun tespit edildiğini, Alanya ...Asliye Ceza Mahkemesinin .../... esas sayılı davanın derdest olduğunu, kazada vefat eden kişinin yakınlarına da Alanya ...Asliye Hukuk Mahkemesinin .../... esas sayılı dosyası ile tazminat dava açılıp, dosyanın derdest olduğunu, ... şTi'nin aracın pert olmasına işleten sıfatı ile sebep olduğunu, ceza dosyasında vasıtanın ... Şti tarafından enkazının iadesinin istendiği, savcılıkça reddedildiği, nihayetinde borçlu malike iade edildiğinin görüldüğünü, Antalya ...İcra Dairesinin .../... esas sayılı dosyasından aracın pert halinede ulaşılamadığını, ayrıca araç için davacı bankaya daini mürtehin alacaklısı olarak hiçbir ihbarda bulunulmaksızın kasko poliçesinin iptal edildiğini ve ... A.Ş.'den ... poliçe numarası ile ...'de kasko yapılıp ...'de iptal edildiğini, davacı bankanın kasko poliçe iptallerinden haberi olmadığı gibi paliçe iptali sebebi ile aracın bedelinin sigortadan tahsil imkanıda kalmadığını belirterek belirsiz alacak davası olduğunun tespiti ile davanın kabulüne, davalılar adına kayıtlı vasıta ve taşınmazlarına ihtiyati haciz mahiyetinde ihtiyati tedbir konulmasına, ... plakalı aracın kaza nedeniyle pert olması ve rehin borcunun ödenmemesi ve aracın pert haliyle de elde olmaması nedeniyle kaza tarihindeki rayiç değerinin tespiti ile kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini, rehinli vasıtanın pert durumuna düşmesi nedeniyle değer kaybının tespiti ve davalılardan kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsilini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... Şti vekilinin ... tarihli cevap dilekçesinde özekle; davanın görevsiz ve yetkisiz mahkemede açıldığını, ticari dava sayılması sebebiyle işbu davada görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, görevsizlik itirazında bulunduklarını, davada yetkili mahkemenin Antalya mahkemeleri olduğunu, davacı bankanın ilgili şubesi ile davalı şirketlerin adresinin ... olup, hiçbir davalının adresinin ... olmadığını, davanın, davalıların yerleşim yeri mahkemesinde açılması gerektiğini, davacı bankanın davadaki alacak hakkı, kredi sözleşmesi ve rehin sözleşmesine dayanmakta olup, bu sözleşmelerin Antalya' da tanzim edilmiş ve ifa yerinnde Antalya olduğunu HMK yetki kurallarına göre, sözleşmeden doğan alacaklarda yetkili mahkemenin sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemeleri olduğunu, davanın haksız fiile dayanan tazminat davası olmadığnı, bu nedenle haksız fiilin gerçekleştiği yer mahkemesinin yetkili olmadığını, belirterek görevli ve yetkili mahkemenin Antalya Asliye Ticaret Mahkemeleri olup, davanın görevsizlik ve yetkisizlik sebebiyle usulden reddi gerektiğni, davacıya dilekçesinde beyan ettiği bedel üzerinden eksik harcı tamamlaması için kesin süre verilmesini, davalının işleten sıfatı bulunmadığını, davalı ... diğer davalı ... isimli firmadan kiralamış olduğu aracı, diğer davalı ...' a teslim ettiğini, meydana gelen kazanında aracın davalı ... zilyetliğinde bulunduğu sırada gerçekleştiğini, araç üzerinde fiili hakimiyeti bulunmamadığını, kazanın meydana geldiği sırada davalı şirketin işleten sıfatı bulunmadığını, sürücü davalı ...' nın kazanın oluşumdaki ağır kusuru, illiyet bağını keserek işletenin sorumluluğunu ortadan kaldıran bir durum olduğunu,davanın dayanağı olan alacağın araç maliki firmanın rehin borcundan kaynaklanmakta olup bu borcun tarafı olmayan davalı şirketin yalnızca işleten sıfatı olması sebebiyle rehin borcundan dolaylı da olsa sorumlu tutulması mümkün olmadığını, aracın pert haline geldiğine ilişkin ne bir tespit ne de bir tutanağın bulunmadığını, aracın kazadan sonra kayıt maliki ... Şti.' ne teslim edildiğini, icra takibinin halen devam ettiğini, davacının davayı açmakta hukuki yararı bulunmadığını, dilekçe ekinde sunduğu ptokole göre talep edilecek olan her türlü alacak ve tazminat kaleminden araç maliki olan davalı ....Şti' nin sorumlu olacağını, haricen öğrendikleri bilgiye göre, davalı sürücü ...'nın kazadan sonra aracın tamir masrafları için ...' e ... TL ödeme yaptığını, davaya konu rehinli aracın ... tarafından saklandığını, yeterli araştırma da yapılmadığı için icra takibinde araca ulaşılamadığını, davada tek ve asıl borçlunun ... Şti olduğunu, davaya konu aracın kaskosunun kazadan üç gün önce iptal edildiğini, bu iptalin davacı bankanın bilgisi ve muvafakatı dışında yapılmasının mümkün olmadığını, aracın davacı banka tarafından rehinli olup davacının dain-i mürtehin hakkı sahibi olduğunu, böyle bir iptal işlemi için rehin alacaklısı olan bankanın mutlaka onayı olmadığını, böyle bir muvafakat yoksa da burada kasko şirketinin de kusuru bulunduğunu, bu nedenle aracın kasko şirketinin tespit edilerek davaya dahil edilmesi gerektiğini belirterek öncelile davanın görevsizlik ve yetkisizlik sebebiyle usulden reddine, ,eksik harcın tamamlatılması için davacı tarafa kesin süre verilmesini, davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine, mahkeme aksi kanaatte olursa davanın davalı ... yönünden husumet nedeniyle reddine, esasa girilmesi halinde haksız davanın esastan reddine karar verilmesini karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili ... havale tarihli dilekçesinde özetle; Davacının halen ... plakalı araca koyduğu rehnin şerhi ve bu rehin şerhi nedeniyle kullandırdığı kredi bakımından alacaklı olduğunu kesin delilleri ile ortaya koyması gerekirken davacının bu ispatının yükümlülüğüne aykırı hareket ettiğini, ... plakaı araca rehin şerhi konulması suretiyle davacı bankanın ...'ye ne kadar kredi kullandırıldığının, kullandırılan bu kredi nedeniyle halen alacaklı olup olmadığının ve bu kredi borcuna istinaden davalı ... Şti tarafından yapılmış olan ödemelerin bulunup bulunmadığının tespitinin mümkün olmadığını, araca konulan rehin şerhi nedeniyle kullandırılan kredi bakımından davacı bankanın halen dair ve mürtehin sıfatının devam edip etmediğinin davacı tarafça ortaya konulmadığını, davacı bankanın araca kasko yapma yükümlülüğünü ihmal etmiş, davacının kendi kusurundan kaynaklanan zararını davalı ...'dan talep etmesinin mümkün olmadığını, davalı ... Şti'nin kasko poliçesinin iptaline sebep olarak davacı bankanın sigorta tazminatını elde etmesine engel olarak yine aracın kazalı halini yok ederek ve davacı bankaya teslim etmeyerek, davacı bankaya bilgi vermeyerek ve kredi borçlarını ödemeyerek tehin sözleşmesinde kabul ettiği bu yükümlülüklerine aykırı hareket ettiğinin anlaşıldığını belirterek öncelikle yargılamasının esasına girişilmeden yetki, işbölümü, hukuki yarar yokluğu, zamanaşımı, husumet itirazlarının değenlendirilerek bu hususlardaki itiraz ve beyanlarının kabulü ile davanın reddine karar verilmesini, davanın usulden reddi, mümkün görülmez ise esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizce ... İlçe Emniyet Müdürlüğü Trafik Tescil Büro Amirliğinden ... plaka sayılı aracın sahiplik belgesi, ... İlçe Emniyet Müdürlüğünden ... plaka, ... şase ve ... motor numara sayılı aracın ... tarihinde karıştığı kazaya ilişkin kaza tespit tutanağı ve ilgili belgeler, Antalya ...İcra Müdürlüğünden .../... esas sayılı dosyası, Antalya ...Noterliği'ne müzekkere yazılarak ... tarih ve ... yevmiye sayılı hesap kat ihtarının onaylı örneği, Alanya ...Asliye Ceza Mahkemesinden .../... esas ile .../... esas sayılı dosyaları, ... A.Ş.ve ... ... Şirketinden ... plaka sayılı araca ait sigorta ve kasko poliçesinin onaylı örneği ile bu aracın karıştığı kaza ile ilgili yapılan işlemlere ait belgeler, ... A.Ş'den ... plaka sayılı araca ait rehin sözleşmesi ve diğer tüm belgeler, ... Bankası ... ... Şubesinden davalı ... tarafından ... tarihli ...-TL ve ... tarihli ...-TL bedelli havale dekontları, Antalya Trafik Tescil Şube müdürlüğünden ... plaka sayılı aracın trafiğe çıkış tarihinden itibaren tüm maliklerini gösterir belgeler, ... Sigortadan ... (Plaka değişikliğinden önce ... Plaka) sayılı araca ilişkin ... nolu ZMMS Poliçesinin, varsa hasar dosyasının ve davacı bankaya ödeme yapılmış ise ödeme belgelerinin ayrıca poliçenin iptaline dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler, ... A.Ş.'den ... (Plaka değişikliğinden önce ... Plaka) sayılı araca ilişkin kasko poliçesi celbedilmiş incelenmiştir.

Dosyanın re'sen seçilecek bir sigorta eksperi bilirkişisine tevdi edilerek tarafların iddia ve savunmaları ile dosyada bulunan bilgi ve belgeler incelenmek suretiyle davaya konu aracın kaza tarihi itibari ile değeri yönünden rapor düzenlemesi istenilmiş bilirkişi ..., ..., ... tarihli raporunu dosyaya sunmuştur.

Davacı vekili ... tarihli dilekçesi ile dava değerini ... TL olarak ıslah etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;

Dava, davacı lehine rehinli olan ... plakalı aracın kaza nedeniyle pert olması, davalılar tarafından rehin borcunun ödenmemesi ve aracın pert haliyle de elde olmaması nedeniyle kaza tarihindeki rayiç değerinin tespiti ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili talebine yöneliktir.

Yazılan müzekkerelere verilen cevaplar, rehin sözleşmesi, davalılar arasında akdedilen protokol, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'nden gelen müzekkere cevabı, hasar dosyası, kaza tespit tutanağı, aldırılan bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamı birlikte göz önünde bulundurulduğunda;

Dava konusu ... plakalı ... marka, ... şase nolu ve ... motor nolu otomobil davalılardan ... Şti. adına kayıtlı iken, davacı ile davalı ... Şti. arasında ... tarihli ...-TL bedelli rehin sözleşmesi akdedildiği, sözleşme gereği dava konusu aracın ruhsatına daini mürtehin hakkının şerh edildiği, davalı .... Şti.'nin rehin borcunu ödememesi üzerine Antalya ... Noterliği ... tarih ve ... yevmiye nolu hesap kat ihtarı ile rehin alacağının muaccel ve mütemerrit olduğu, davalı ... Şti.'nin borcu ödememesi üzerine Antalya ... İcra Müdürlüğü ...-... Esas sayılı dosyadan ... plakalı vasıta yönünden rehnin paraya çevrilmesi takibi yapıldığı, ancak rehinli aracın bulunamadığı, dava konusu araç için yapılan araştırmada ... plakalı vasıtanın araç maliki tarafından davalı ... Şti.'ye kiralandığı ve rent a car işlerinde kullanıldığı ve aracın davalı ... Şti. tarafından diğer davalı ...'a ... - ... tarihleri arasında kiralandığı ve davalı ... tarafından ... tarihinde tek taraflı kaza yapıldığı ve aracın pert olduğunun tespit edildiği, dava konusu aracın ... tarihli tek taraflı kazasının ölümlü olduğu, kazada vefat eden kişinin yakınlarının Alanya ... Asliye Hukuk Mahkemesi ...-... Esas sayılı dosyası ile tazminat davası açtıkları, dosyanın incelenmesinde davalı ... Şti.'nin dava konusu vasıtayı rent a car hizmetleri için araç maliki davalı ... Şti.'den kiraladığı ve aracı kazayı yapan davalı ...'a rent a car sözleşmesi ile davalı ... Şti. tarafından kiralandığı, dolayısıyla aracın pert olmasına işleten sıfatı ile sebep olduğu, dava konusu ... plakalı vasıtanın kazadan sonra bulunamadığı, ceza dosyasında vasıtanın ... Şti. tarafından enkazının iadesinin istendiği ve savcılıkça reddedildiği, nihayetinde borçlu malike ... Şti.'ne aracın iade edildiği, ancak Antalya ... İcra Müdürlüğü ...-... E sayılı takip dosyasından aracın pert haline de ulaşılamadığı, ayrıca aracın KASKO poliçesinin iptal edildiği, ... A.Ş. den ... poliçe numarası ile ...'de KASKO sigortası yapıldığı ve ... tarihinde iptal edildiği, davacının iş bu kasko poliçe iptallerinden haberi olmadığını beyan ettiği, bu sebeple aracın bedelini sigortadan tahsil edemediğini beyan ettiği anlaşılmış, Mahkememizce en son aldırılan ... tarihli bilirkişi ek raporunda, sigorta şirketinin poliçe iptali öncesinde daini mürtein sıfatını taşıyan bankanın muvaffakatını almasının poliçe genel şartları itibariyle zorunlu olduğu, poliçe iptali öncesinde kredi alacaklısı ve daini mürtein sıfatındaki bankayı bilgilendirme yükümlüğünün mevcut olup bu bilgilendirme ve sonrasında bankanın onayını almadan poliçeyi iptal etmesi halinde sorumluğunun söz konusu olacağı, ayrıca davaya konu aracın kaza tarihi itibariyle piyasa rayiç değerinin ...-TL olduğu hususu tespit edilmiş, her ne kadar davalılardan ... Şti. ile ... Şti. arasında akdedilen protokolde ... Şti.'den talep edilecek olan her türlü alacak ve tazminat kaleminden araç maliki olan davalı ... Şti' nin sorumlu olacağı, vekil eden ... Şti.'nin tazminat, hak ve alacaklardan dolayı sorumluluk kabul etmeyeceği hususları belirtilmişse de, rehin sözleşmesinin davacı ile davalı ... Şti. arasında akdedildiği anlaşılmış ve dolayısıyla rehin sözleşmesinden kaynaklı olarak ortaya çıkan rehin alacağından bizzat sözleşmenin tarafı olan ... Şti.'nin sorumlu olacağı anlaşılmış olup, tüm bu nedenlerle; davanın belirsiz alacak davası olarak açıldığı, başlangıçta ...-TL talep edildiği ve davacı vekilinin ... tarihli değer artırım dilekçesiyle dava değerini ...-TL'ye yükselttiği de gözetilmekle davacının, davalılar aleyhine açtığı davasının kısmen kabulü ile ...-TL rehin sözleşmesinden kaynaklı kaza tarihindeki araç rayiç bedelinin, davalı ... Şti 'den kaza tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle alınarak davacıya verilmesine, diğer davalılar ... Şti ve ... hakkında açılan davanın pasif husumet yokluğundan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

H Ü K Ü M

1-Davacının davalılar aleyhine açtığı davasının KISMEN KABULÜ ile ;

...-TL rehin sözleşmesinden kaynaklı kaza tarihindeki araç rayiç bedelinin, davalı ... Şti 'den kaza tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle alınarak davacıya verilmesine,

Diğer davalılar ... Şti ve ... hakkında açılan davanın pasif husumet yokluğundan REDDİNE,

Fazlaya ilişkin istemin reddine,

2-Alınması gerekli ... TL harçtan peşin alınan ... TL harç mahsup edilerek bakiye ... TL harcın davalı ... Şti 'den alınarak Hazineye İrad Kaydına,

3-Davacı tarafından iş bu dava dosyasında peşin yatırılan harç toplamı ... TL'nin davalı ... Şti 'den alınarak davacıya verilmesine,

4-Davacı tarafından iş bu dava dosyasında peşin yatırılan gider avansından kullanılan tebligat, yazışma ve bilirkişi ücretleri toplamı ... TL'nin davalı ... Şti 'den alınarak davacıya verilmesine,

5-Davacı taraf kendini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre ... TL vekalet ücretinin davalı ... Şti 'den alınarak davacıya verilmesine,

6-Diğer davalılar ... Şti ve ... kendini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre ... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,

7-Yatırılan avansın kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde HMK Gider Avansı Tarifesinin 5/1. maddesi gereğince hesap numarası bildirilmiş ise elektronik ortamda hesaba aktarılması, hesap numarası bildirilmemiş ise masrafı avanstan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak gönderilmek suretiyle yatıran tarafa iadesine,

Dair; davacı vekili, davalı ... vekilinin yüzüne karşı, diğer davalının yokluğunda verilen kararın gerekçesinin taraflara tebliği tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde, mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere her hangi bir Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile Antalya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2026

Katip ...

¸ e-imzalıdır

Hakim ...

¸ e-imzalıdır