müzikleri müziğinin seslendirileceğinin refi eseri eserin sahipliğinden sanat fikir haklara

Anahtar kelimeler: Müzikleri Müziğinin Seslendirileceğinin Refi Eseri Eserin Sahipliğinden Sanat Fikir Haklara

T.C.

İSTANBUL

2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO

: ███████ Esas

KARAR NO

: ███████

DAVA

: Fikir ve Sanat Sanat Eseri Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Ref'i, Önlenmesi ve Tazmini

DAVA TARİHİ

: █████/2023

KARAR TARİHİ

: █████/2026

Mahkememizde görülmekte bulunan Fikir ve Sanat Sanat Eseri Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Ref'i, Önlenmesi ve Tazmini davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili, müvekkili tarafından içerisinde dava konusu olan "... " isimli eserin de bulunduğu, birden fazla eserin kendisine ait olduğuna ilişkin ... 22. Noterliği... T., ... yevmiye nolu muvafakatname beyanı verildiğini,... 22. Noterliği ... T., ... yevmiye nolu muvafakatname ile söz ve müzikleri müvekkiline ait dava konusu "..." isimli eser dahil, birden fazla eserin söz ve müziğinin müvekkili ...'e ait olduğunu ve kendisi tarafından seslendirileceğinin tespit edildiğini, "..." isimli eserin de içerisinde bulunduğu 14 adet eser için, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, 03.12.2003 tarihinde müvekkiline müzik eseri işletme belgesi verildiğini, müvekkilinin bu eseri çok daha eski tarihte yazıp bestelemişse de, müvekkiline ait "..." isimli esere ilişkin olarak 23.09.2003 tarihinde noterde muvafakatname düzenlenerek bu eserin müvekkiline ait olduğu hususunun resmileştirildiğini, 8 yıl önce ise söz ve müziği müvekkiline ait olan ... isimli eserin, ... isimli ... kanalında yayımlandığını, daha sonra müzik sitelerinde, eserin müziğinin izinsiz alınarak "..." isimli eserde kullanıldığının fark edildiğini, her iki şarkının teknik bilim kurulunca incelenmesi için müvekkilinin ...'a başvuruda bulunduğunu, ... tarafından (aleyhe hususları kabul etmediklerini) 21.09.2016 tarihinde verilen kararla "..." isimli eserin ara nağme nakaratı ile ...isimli eserin ara nağme ve nakaratının işleme farkı olmakla beraber benzerlik taşıdığı yönünde tespitinin yapıldığını, davalı ... vekili tarafından 21.09.2016 tarihli ... kararına itirazda bulunulmuşsa da ...'ın alınan kararı değişmemiş ve her iki eser arasındaki benzerlik taşıdığı konusunda verilen kararın geçerli olduğu değerlendirmesinde bulunulduğu, müvekkilinin "..." isimli eserinin müziğinin, davalı ... tarafından izinsiz olarak alınarak ... isimli eserinde kullanıldığının bilirkişi raporu ile de tespit edileceğini, diğer davalı ... A.Ş.'nin ise ...'ın yapımcı şirketi olduğu ve işbu dava konusu tazminattan müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu, müvekkilinin büyük emek ve vakit harcayarak yarattığı eserini ...'in seslendirdiğini ve bu müziğin sahibinin davalı ... olarak gösterildiğini görünce büyük şaşkınlık ve üzüntü yaşadığını, müvekkilinin manevi olarak derinden yaralandığını bu nedenle tarafların ekonomik ve sosyal durumu, paranın satın alma gücündeki büyük düşüş gözetilerek müvekkili lehine 200.000 TL manevi tazminata hükmedilmesini, müvekkilinin FSEK'den kaynaklanan mali ve manevi haklarına tecavüz teşkil ettiğinin tespitini, tecavüzün men'ini, tecavüzün ref'ini, fazlaya ilişkin hak ve alacakları saklı olmak kaydıyla tespit edilecek telif bedelinin üç katı kadar, ileride arttırılmak üzere şimdilik 25.000 TL maddi tazminatın davalının şarkıyı ilk kullandığı tarihten itibaren işleyecek bankalarca uygulanan en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalılardan tahsilini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesi talep ve beyan etmiştir.

Davalı ... Ticaret A.Ş. vekili, müvekkili şirketin müzik sektöründe 50 yılı aşkın süredir yapımcılık faaliyeti yürüten müzik endüstrisine önemli katkılarda bulunan köklü bir şirket olduğunu, dava konusu olayda müvekkili şirketin diğer davalı ...'ın "..." isimli eseriyle ilgili kendisinden 10.05.2013 tarihinde yazılı bir muvafakat aldığını ve ilgili eserin sanatçı ... tarafından yorumlanarak yine ...'in "..." isimli albümünde yer aldığını, ilgili albümün müvekkili şirket yapımcılığında yayımlandığını, dava konusu eserin bugün diğer davalı ...'ın üyesi bulunduğu meslek birliği ... veri tabanında eser sahibi olarak ... adına kayıtlı olduğunu, ... raporunun hukuki olarak geçerliliğinin bulunmadığını, dosyadaki iki eser arasındaki benzerliğin karşılaştırılmasının uzman akademisyenlerce yapılması gerektiğini, iki eser arasında nota dizilimi yönünden bir benzerliğin olmadığı ve varsa bile bunun intihal olarak değerlendirilemeyeceğini, bir an için davacının iddia ettiği şekilde "..." isimli eserin "..." isimli eserle benzerlik taşıdığı ve bunun intihal olarak değerlendirilmesi ihtimalinde bile davalı müvekkili şirkete herhangi bir kusur atfedilemeyeceği için konuyla ilgili muhatabın diğer davalı ... olup, davacının davasını diğer davalıya yöneltmesi gerektiğini, davacının dava dilekçesinde tazminat talebini FSEK 68'e dayandırmak suretiyle bir bedel talep ettiğini, bu halde talep ettiği bedelin ödenmesi karşısında tecavüzün ref'ini talep etmesinin mümkün olmadığını, davacı tarafından madde 68 uyarınca bedel talep edilmesi mütecavizin mali haklarına sonradan hak sahibi tarafından icazet verilmesi ve farazi olarak sözleşmesel temele oturtulması suretiyle yapılan bir ref yöntemi olup bu aşamada mahkemece bir tespit yapılarak benzerliğin tespit edilmesi durumunda davacının davasında tecavüzün ref'i yönünden davanın reddine karar verilmesini, 26.10.2016 tarihinde ...'dan alınan rapora istinaden o tarihte mali ve manevi haklarının ihlal edildiğini öğrendiğini, öğrenme tarihinden itibaren 2 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunu, davacının davasındaki manevi tazminat talebini zamanaşımı yönünden reddini, davalı müvekkilinin olayda kusurunun bulunmaması sebebiyle maddi tazminat yönünden de davanın reddini, haksız davanın esastan reddini, aksi görüşte maddi ve manevi tazminat açısından davanın zamanaşımı yönünden reddini, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davacı yana yükletilmesini talep ve beyan etmiştir.

Davalı ... vekili, müvekkilinin yıllardan beri Türk kamuoyu tarafından sevilen, tanınan, ...'a kayıtlı ünlü bir şarkıcı, besteci, söz yazarı olup kamuya mal olmuş büyük bir sanatçı olduğunu, müvekkilinin kariyerinin ödül ve başarılar

ile dolu olduğunu, davacının FSEK 68 uyarınca tazminat talep ettiğini, Fsek'de özel bir kural belirlenmemesi sebebiyle hukuk davalarında TBK'nın zamanaşımı kurallarının uygulanacağını, TBK m.72 uyarınca tazminat isteminin, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak 2 yılın ve her halde fiilin işlendiği tarihten başlayarak 10 yılın geçmesiyle zamanaşımına uğradığını, davacının iddia ettiği durumu ...'a başvuru yaparak öğrendiğini, bu tarihin 21.09.2016 olduğunu, 2 yıllık zamanaşımı süresinin geçtiğini, davanın zamanaşımı sebebiyle usulden reddinin gerektiğini, davaya konu "..." adlı eserin ... tarihinde ... kayıt tescil numarası İl Kültür ve Turizm Bakanlığı Fonogramlara ilişkin Kayıt ve Tescil Belgesi ile tescil edildiğini, ayrıca eserin, müvekkilinin üyesi olduğu ... isimli meslek birliğine müvekkili adına kayıtlı olduğunu, müvekkiline ait "..." adlı eserin davacıya ait "..." adlı eser ile aynı olduğuna ilişkin iddiaları kesinlikle kabul etmediklerini, şarkıların birbiri ile ilgisinin bulunmadığını, bu hususun ... raporu ile ortada olduğunu, davacı tarafın dayanak olarak göstermiş olduğu raporda eserlerin birbiriyle aynı olduğuna dair her hangi bir tespit bulunmadığını, sadece benzer olabileceği kanaatine varıldığını, bu hususun davacının iddialarını doğrular nitelikte olmadığını, eserler arasında benzerlik de bulunmadığından ... raporlarını kabul etmediklerini, müvekkilinin herhangi bir mecrada herhangi bir şekilde, davacının haklarına tecavüz etmediğinden hukuka aykırı ve hukuki dayanaktan yoksun taleplerinin reddinin gerektiğini, maddi ve manevi tazminatın yasal unsurlarının oluşmadığını, davacının herhangi bir maddi zararının bulunmadığını, davacının maddi zararı varsa bile müvekkilinin bununla illiyet bağı kurulabilecek her hangi bir haksız fiilin mevcut olmadığını, maddi ve manevi tazminat taleplerinin reddinin gerektiğini, davayı kabul etmemekle birlikte davacı tarafın manevi tazminat isteminin fahiş olduğunu, müvekkiline karşı haksız ve hukuka aykırı olarak ikame edilen işbu davanın

zamanaşımı nedeniyle usulden reddini, esas yönüyle de tümüyle reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya tahmilini talep ve beyan etmiştir.

Tarafların bildirdikleri deliller toplanmış, bilirkişi incelemesi yaptırılarak bilirkişi raporları dosya içerisine ibraz etmiştir.

Mahkememizin █████/2024 tarihli bilirkişi raporunda; "...davacıya ait “...” isimli eserin intro ve nakarat melodisinin, davalıya ait “...” isimli eserden işleme (aranje) farkı olmakla birlikte intro, nakarat melodisi yönünden yüksek oranda benzerlik taşıdığı, davalı kullanımı kapsamında esinlenmenin sınırlarını aşan ve intihal boyutunda bir ihlalin olduğu, vaki kullanımın davacının mali haklarından FSEK md. 22 ve 25'te düzenlenen çoğaltma ve umuma iletim haklarının ve manevi haklarından FSEK m.15'teki eser sahibi olarak belirtilme ve FSEK 16'daki eserde değişiklik yapılmasını men hakkının ihlali niteliğinde olabileceği, ilgili meslek birlikleri ve edisyon şirketlerine müzekkere yazılarak dava

konusu ... isimli eserin yayınlanma tarihi dikkate alındığında davaya konu davacı bestesinin kullanımı için eser sahibinden izin alınmış olsaydı talep edilebilecek rayiç bedelin sorulması, gelecek cevaplara göre rayiç bedelin

belirlenebileceği, davacının manevi hakkı ihlal edilmiş olmakla manevi tazminat talep etme hakkının olduğu, manevi tazminatın türü ve miktarını takdir hakkının ise mahkemeye ait olduğu..." yönünde görüş ve kanaate ulaştıklarını belirtmişlerdir.

Mahkememizin █████/2025 tarihli bilirkişi ek raporunda; "...taraf beyan ve itirazları değerlendirildiğinde, kök rapordaki kanaatlerinde değişiklik olmadığı, dava konusu kullanım nedeniyle talep edilebilecek rayiç bedelin 1.382,50 USD olduğu, 3 katı kadar bedelin 4.147,50 USD olduğu bu hususta takdirin mahkemede olduğu..." yönünde görüş ve kanaate ulaştıklarını belirtmişlerdir.

Dava; davacının hak sahipliği bulunduğu belirtilen "..." isimli esere ilişkin olarak fikir ve sanat eseri sahipliğinden kaynaklanan haklara tecavüzün tespiti, meni ve ref'i ve maddi/manevi tazminat taleplerine ilişkindir.

... 22. Noterliği'nin ... tarih ve ... Yevmiye nolu muvafakatnamesi ile söz ve müzikleri davacıya ait, dava konusu olan "..." isimli eser dahil, birden fazla eserin söz ve müziğinin davacı ...'e ait olduğu ve kendisi tarafından seslendirileceği, "..." isimli eserin de içerisinde bulunduğu 14 adet eser için, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 03.12.2003 tarihinde davacıya ...belgesi verildiği anlaşılmaktadır.

Davacının 23.09.2003 tarihinde noterde tasdiklendiği anlaşılan "..." isimli eserinin müziğinin, davalı ... tarafından "..." isimli eserinde izinsiz olarak kullanıldığı davacı tarafça iddia olunmuş, "..." isimli eserin sahibi olduğu anlaşılan davalı ... ile eserin yapımcısı olan diğer davalı ... A.Ş.'nin müştereken ve müteselsilen ihlalden sorumlu oldukları ve davalı yapımcı şirketin husumet itirazının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Davacı FSEK'in 68. maddesine dayalı tazminat talep etmekle, söz konusu madde uyarınca varsayımsal sözleşme ilişkisi kurulduğundan dava TBK.'nın 146. maddesi gereğince 10 yıllık genel zamanaşımına tabidir. Buna göre ihlal tarihinden itibaren zamanaşımı süresinin dolmadığı anlaşılmıştır.

Davacı tarafından her iki şarkının teknik bilim kurulunca incelenmesi için ...'a başvuruda bulunulmuş, ... tarafından 21.09.2016 tarihinde verilen kararla "…... isimli eserin ara nağme nakaratı ile ... isimli eserin ara nağme ve nakaratının işleme farkı olmakla beraber benzerlik taşıdığı tespit edilmiştir." şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır.

Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporları ile de tespit olunduğu üzere dava konusu “...” isimli yaratımın gerek güfte gerekse beste açısından birlikte şekillendirme, seslerin birbirini izlemesindeki uslup, birbirine bağlanış ve ritminin hususiyet taşıdığı, bu çerçevede şarkının FSEK m. 3 anlamında musiki eseri olduğu kanaatine varılmış, dosyada mübrez Kültür ve Turizm Bakanlığı Kayıt Tescil Belgesi incelendiğinde ise dava konusu ... isimli eserin söz ve bestesinin davacıya ait olduğu görülmekte olup, bu kapsamda FSEK m. 11'deki karine çerçevesinde davacının, “...” isimli eserin, söz yazarı ve bestecisi olarak eser sahibi olduğu değerlendirilmiştir.

Tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler, yukarıda özetlenen bilirkişi raporu ve ... kararı birlikte değerlendirildiğinde, davacıya ait “...” isimli eser ile dava dışı ... tarafından seslendirilen “...” isimli eser üzerinde yapılan teknik incelemede nota incelemesine gerek bırakmayacak ve sıradan bir dinleyicinin bile fark edebileceği şekilde, -... incelemesinde de belirtildiği gibi- intro ve nakarat bölümünün benzediğinin tespit olunduğu, davacı eseri ile davaya konu eser arasında beste olarak bütünlükte aynılık olmamakla birlikte davacıya ait “...” isimli eserin intro ve nakarat melodisinin, davalıya ait “...” isimli eserin intro ve nakarat melodisi ile işleme (aranje) farkı ile birlikte yüksek oranda benzerlik taşıdığı, benzerliğin esinlenme boyutunu aşar nitelikte olduğu, dolayısı ile davalının kullanımının intihal niteliğinde değerlendirilmesi gerektiği, mevcut hali ile davalıların kullanımının izinsiz olduğu ve kullanımın davacının mali haklarından FSEK m. 22 ve 25'te düzenlenen çoğaltma ve umuma iletim haklarının ve manevi haklarından FSEK m. 15'teki eser sahibi olarak belirtilme ve FSEK m. 16'daki eserde değişiklik yapılmasını men hakkının ihlali niteliğinde olduğu ve tecavüzün tespiti ile men'ine ve ref'ine karar verilmesi gerektiği, davacı tarafın esere ilişkin hak sahibi olarak FSEK'in 68. maddesinde, sözleşme yapılması halinde isteyebileceği bedelin veya bu kanun hükümleri uyarınca tespit edilebilecek rayiç bedelin üç katını maddi tazminat olarak isteyebileceği, bu madde uyarınca varsayımsal sözleşme ilişkisi kapsamında borç belirlendiğinden kusur ve zararın ispatının aranmayacağı, içerisinde sektör bilirkişisinin de bulunduğu bilirkişi heyeti tarafından rayiçler dikkate alınmakla rayiç bedel hesabı yapıldığı, eserin niteliği, tanınmışlığı, talep seviyesine göre tespit olunan 1.382,50 USD'nin 3 katı

kadar bedeli olan 4.147,50 USD'nin dosya kapsamına uygun olduğu, eserin kullanıldığı ve ulaştığı alan, izleyici kitlesi, ihlalin boyutu ve piyasadaki rayiç değerler gibi özellikler dikkate alındığında taleple bağlı kalınmakla 25.000,00 TL maddi tazminat isteminin yerinde olduğu, ayrıca davacının manevi haklarının da ihlal edildiği, bu doğrultuda ihlalin ağırlığı, tarafların birbirine göre konumları ve ihlalin niteliği kapsamında 50.000,00 TL manevi tazminat talebinin de yerinde olduğu ve fazlaya dair istemin reddinin gerektiği anlaşılmakla davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis olunmuştur.

HÜKÜM

: Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davalıların eylemlerinin davacının FSEK'ten kaynaklanan mali ve manevi haklarına tecavüz teşkil ettiğinin tespitine, tecavüzün men'ine, ref'ine,

2-25.000 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline,

3-50.000 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline, fazlaya dair talebin reddine,

4-Hükmün ilanına yer olmadığına,

5-Harçlar kanunu gereğince alınması gereken toplam 5.123,25 TL harcın peşin yatırılan 179,90 TL'nin mahsubu ile eksik kalan 4.943,35 TL'nin davalılardan alınarak hazineye irad kaydına,

6-Davacı tarafından peşin yatırılan 179,90 TL peşin harç ile 179,90 TL başvuru harcının toplamında oluşan 855,20 TL'nin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

7-Davacı tarafından bilirkişi ücreti, posta + tebligat masrafları ve sair giderler olarak sarf edilen 21.000,00 TL yargılama giderinin davadaki haklılık oranına göre 14.000,00 TL'sinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,

8-Davalı ...Ticaret A.Ş. tarafından yapılan 886,50 TL'nin 295,50 TL'sinin davacıdan alınarak anılan davalıya verilmesine, kalan kısmın anılan davalı üzerinde bırakılmasına,

9-Davalı ... tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından, bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

10-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden;

a)Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan fikir ve sanat eseri sahipliğinden kaynaklanan haklara tecavüzün tespiti, men'i ve ref'i yönünden açılan davada; A.A.Ü.T.'ne göre belirlenen 55.000,00 TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

b)Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan maddi tazminat yönünden açılan davada; A.A.Ü.T.'ne göre belirlenen 25.000,00 TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

c)Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan manevi tazminat yönünden açılan davada; A.A.Ü.T.'ne göre belirlenen 50.000,00 TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

11-Davalılar kendilerini vekil ile temsil ettirdiğinden; reddedilen talep yönünden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'ne göre belirlenen 55.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,

12-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştikten sonra ve talep halinde ilgili tarafa iadesine,

Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2026

Katip ...

¸e-imzalıdır

Hakim ...

¸e-imzalıdır